장음표시 사용
81쪽
mero lectorum συ-γωγον 1 conuentu conuiu ruri , --ς, απι τ πασαι quod est comedere, quasi
C A P V T . X X v I I. Conuiuia publica aut priuata fuere. Publica Romae in septis, in Nymphaeis, & aliis locis publicis pro frequentia hominum habita sunt.
Privata in coenationibus, & tricliniis. Seneca epist.si. Versatilia coenationum laquearia , ita coagmentata, ut subinde alia facies. atque alia succedat, & toties tecta, quoties fercula mutentur. Sueton. in Nerone, Coenationes laquearae, tabulis versatilibus eburneis, ut flores fistulatim, & vnguenta desuper spargerentur. Praecipua coenationum rotunda , quae perpetuo diebus ac noctibus vice mundi circumagerentur. Seneca epise.so. scribit olim tecta coenationi epulum recepturae parari non solita. De diaetis Plinius sit . a. epyhi T. Cingitur diaetis duabus a tergo quarum fenestris subiacet vestibulum villae,& hortus. De Triclinio Vitruv. lib.6. cap. s. Tricliniorum quanta latitudo fuerit, bis tanta longitudo fieri debet. Vnde apparet falli Seruium ad lib. l. Entiae qui negat triclinium pro coenacione accipi, quum apud Pro-eopium lib. besti secandae. Carthagine triclinium locus fuerit , aut potius acenatio magnifico opere exstructa ubi regis Vandalorum conuiuia agit rent. Viri opulenti habuere coenationes aestiuas,
82쪽
de hibernas, triclinia hiberna, Verna, aestiua, autumnalia. Cicero ad Qu. Fratrem fiationes aestiuas, & hibernas commemorat. Plutarchus 'a μεινον ι-Vitruvius lib. 6. Triclinia ponit aestiua & hiberna. Sidonius, Mos erat hic damnis hibernum sigma locare.
Pollux vocat ODων πινται λινον. Consule Vitruvium lib. . eap. 6. Athenaeus etiam argentea vasaesearia hiberna, & aestiua laudat, ἄργυρω --. Seruius ad Id. x . Eneid. versum Io I. negat triclinium
esse basilicam ipsam, vel coenationem. pessime. intilianus enim lib. ii. Vix eo limen egreta triclinium illud supra conuiuas corruit. De Scopa loquitur, postea enim subdit, hoc interim spatio conclaue illud ubi epularetur Scopas concidisse. Valerius Max. de eodem, Eo momento temporis triclinium in quo Scopas epulabatur collapsum est. Verba Servij sent, antiqui stibadia non habebant, sed stratis tribus lectis epulabantur, unde &triclinium sterni dicitur. Cicero, stemi triclinia& in foro iubebat. Vnde apparet errare eos qui dicunt triclinium esse basilicam ipsam, vel coenationem. Proprie triclinium de tribus lectis dieitur in priuato vel publico. Iuvenalis Sar .2.
Tertia eum vacma cestaret culcita lecto.
Ccenacula dicta sunt a coenis , partes aedium superiores in quibus plebeij coenitabant. Iuvenalis
Sat . IO..- lateranorum obsidet ades Tota eohors, rarin venit in caenaenia miles.
Martialis coenacula sibi attribuit lib. r. se mea Vipsanin θιctam caenacula lasinus. Donatus
83쪽
Donatus ad Terentij Adelphos, Veteres ganeum meretricum tabernam esse dixerunt zm δή, a
terra,quod ipsa sit in terra,non ut coenaculum si perius. Melius ganeum , γανυ ras oblector, γάνω voluptas, rosa Siculis mulier. Horat. bb. I .epist. I. Mutat caenacula, lictos, Balnea, tonsiores. Varro lib. . L. L. Vbi cubabant cubiculum , ubi coenabant coenaculum vocitabant Vitruvius M. 2.
p.8. Ad auxilium altitudinis aedificiorum tes ipsa coegit deuenire. Itaque pilis lapideis, structuris
testaceis, parietibus coementitiis , & altitudines exstructae contignationibus crebris coaxatae, dccoenaculorum summas utilitates perfieiunt, & despectationes. Coenacula erant pauperiorum, quia per aestatem vento aut aestu , per hyemem frigore infestabantur. Ennius coenacula maxima coeli dixit apud Tertullian. bb.aduersus Valentinams, Pergulis superstructis. dicitur 62o. ἔπισενί- π -ώγου, cecidit e tertia caenaculo. Coenacula pauperum erant & scalis ascendebantur. Martiat.
Et scalis habito tri , sed altis.
Iuvenalis Sm r.7. Rumpe miser tensium iecur, ut sibi lasso Figantur virides seriarum gloria palma. Festus: Coenacula diointur ad quae scalis ascenditur. Coenationes diuitum erant in inferiore aedium parte, quia dc hyeme dc aestate commodiores. Interdum tamen & in superiori loco diuitibus erant.
Sidonius carma 2. Alta volubilibus patet hine carnatio valuis. Items
dosa inueniunt nantes comacula pisces, , Commi
84쪽
C minis eri itur vel prima 'vel extima turris. Ccenaculum illud assitum piscinae fuit, ideoque in imis aedibus.
ΝVlla triclinij descriptio iucundior esse po
test,quam illa Philonis lib. de vita contemptat.
--ολιαές τε 6 pag. 616. tyis Adriani Thmebi.Sed fortassis recipiat aliquis, dc probet dispositionem epularum hodie ubique vulgatam,ex studio Italicae magnificentiae,& delici rum,quam imitati sunt Graeci,& Barbari,magis ad ostentationem , quam ad conuiuij usum apparatus facientes. Triclinia , & lectorum spondassis a facta e testudine , aut ebore ,& materia pretiosiori,quorum plurima gemmis ornata,& l pillis, lecti purpurei intexto auro, & florido tinctiali j omnis coloris ad oculos capiendoS , poculorum copiam expositorum secundum species. Praesto sunt enim scyphi,calices,phialae,thericlea, toreumata clarorum artificum. ρυτα β ι cc.6 τερείας Ila μονικων ανδ οῦν ,κρια, ius .e,ministri sermosuli astantes, non tam ut ministrent, qu myi oblectent aspicientes. Horum alii pueri vinum λffundunt in pocula , strandiores loti, & volsiὸ dam ferunt, vultus fuco obliti, & picti, coma incinnatula, capillati, aut omnino non tonsi, aut . E e e e fronte
85쪽
'. stonte tantum , ut a summo exaequentur antiar, aut specie lineae circularis accurate tonsi, tunicas renuissimas αραχου νώ ς, & candidas praecincti, anteriori parte ad genua demissas,posteriori ad popities,utrinque mollibus taeniis astricti commissuras tunicae, propendentibus ad latera sinibus, sic ornati astant nutus obseruantes , quid quisque postulet. Adsunt &ali; adolescentes prima lariu-gine malas vestiti, qui paulo ante turpes amantium deliciae fuerant , curiose edocti grauioris operae ministeria, mera ostentatio magnae opulentiae, ut conuiuae splendore stupefacti facile intelligant, &c. Huc accedunt variae bellariorum, obsoniorum, condimentorum species elaboratae a pistoribus, & cupediariis, quorum est cura rion tantum gustui satisfacere , sed etiam oculos exhilarare munditiis. Sic fit,ut etiam septem, vel plures mensae inferantur plenae omnium, quae terra, mare , amnes, aerque ferunt, selectis suauissimis carnibus terrestrium, aquaticorum, & volucrum, paratura simul, ac conditura variantibus. Ac ne quid praetermittatur Naturae munerum , tandem apponuntur poma, nucesque dapsiliter, seruatis aliis eiusdem generis ad comissationes , quas ineant. Deinde aliae patinae efferuntur exinanitae,& exhaustae,a conuiuis voracibus more fulicarum explentibus se in tantum, ut etiam ossa arrodant. Subijcio de aliis tricliniis, & coenationibus. Coenationes diuitum erant,ccenacula pauperum,Vt &grabati, & scimpodia, apud Senecam epist. 78. est
so. Ccenationes in aedium parte inferiore, coenacula in superiore, quae diuites pauperibus locabant , ut Plutarchus in Θlia. Festus: Ccenacula,
86쪽
ad quae scalis ascenditur. Trebellius in Gallieno, Concubime in eius tricliniis saepe accubuerunt. Triclinium interdum locum significat, interdum mensam tribus lectis cinistam. Suetonius in Iulio, Conuiuatum assidue per prouincias duobus tricliniis , uno, quo sagati , palliatique; altero, quo togati cum illustrioribus prouinciarum discumberent. Pollux siub finem M. 3. 8-ia r mi-
Athenis tholus, in quo coenabant simul quotidie quinquaginta ex consilio quingento
idonea, & quinque lecti Siculi, & puluini Sieuli.
CAPUT XXIX. . LEM alij fuere cubiculares, alij lveu arom, quidam tricliniares,seu discubitori, Cubic Eeee a lares
87쪽
lares alij erant humiles,de quibus Suetonius lib. 2. de Augusto, Nec toro quidem cubuisse aiunt, nisi humili.In eos te hos scansione simplici,& scamno ascendebant ; alij altiores erant, in quos subselliis
conscendere oportebat, in alios gradibus ascendebatur.In leti is erant tori pluma farti,aut paleis. Senecae culcita humi iacebat , ipse in culcita. Veterum lecti non erant pannis oppansis clausi. Ideo apud Suetonium Augustus,cum meridiarium somnum caperet aestate, apertis cubiculi foribus, atque etiam ventilante aliquo cubabat. Lectuli lucubratori, erant breues, in quibus legerent, α
-- non quidquid denique lictis SMbitur in citreis. Ouidius: ENon hae in no Duare quandam ,scribimus hortis,Nee consuete meum lesiuis cor ira habes. Τricliniares omnes erant pares, humiles, pauid inferiores mensa,quam cingerent, ut assurgerent,&in cubitum conuiuae niterentur,chm cibum peterent. In omnibus fuere puluilli, & tapetia, seu stromata,& toralia.HoratiuS: Sape trib. lectu videaι caenare quaternos. De lectis cubicularibus agitur in colloquiis quo
excussimus, e pulvisium miliuimru. Storeas, in quibus dormiebant,vocabant χαμ-νω,humicubationes, aut cubas, -ς ἐRοιι ερι--Isidorus lib. 2 o. cap. I I. stoream dici vult, quδd sit in terra strata. optime, i πρω vi,sterno. Camam breuem esse ait, ες circa perram. Graeci enim Cami breue dicunt.' a Pessime.
88쪽
pessime. Ἀμάνου,& Θμαγνας, dc Chama dicitur asinu,humi,quasi humi cubatio. Olim dormiebant in pellibus , unde vox dormire facta , quia δέρμpellem significat. Epicharmus apud Athenaeum
Postquam domum veni,s per strato pelles insilia dor mio.Spartianus in OEho Hero meminit lecti cubicus laris magnifici operis. Nam lectum eminentibus . quatuor anaclinteriis fecerat minuto reticulo vn- dique inclusum. Per hyeniem lectos eum putem Parinis oppansis inclusisse si per aestatem reticulo inclusi. Amphicephalus lectus cubicularis fuit,de quo Etymologicum, κλινης πο- νάκλισιν - φ vi κεφαλαιον. Amphicephalin lecies lecti, qui virisque habebat puluillum . reci ando capiti. Pollux Anaclinterion, ariaClintron, epiclintrou, in quo reponerent, &sustentarent caput, Clinterion vocari ait. μέλα- sunt spondae, id est,ut vult Isidorus lib. 2 o. cap. j I. exterior pars lecti, pluteus interior, prope parietem , eminenti pluteo munitus , sed non tam 'alto, quam ille, qui ad lecti caput. Artemidorus, uaλατων το β' isti ιπως τί γ ἀκνυ, τὸ svonda interior feminam , exterior virum exripit. Martialis:
Exciduntque senem janda qui parte iacebar. Namque puer pluteo vindice tectiu erat. pluteum vocat spondam interiorem. Ita & Dolabella vocavit Caesarem spondam interiorem re tiae lecticae. E eee 3 De
89쪽
L Ectos Apuleius Mus2.vocat ebore nitentes, laureis vestibus intectos, opipares cibos, amplos calices.Basilius orat.ad diuit. -πνα Παι lac, stibadia et mea ; λμωνα - , eburneaι sita . Varro in cuinquatri ι. Cum eboraro lecto, ac purpurei operis toro cubare videam. Plato Co
μώctu deinde pedi eburneis, est gulis purpisnstinctis, ct chiam Abin sardiniacis dormituri cubant. P tuis in Sticho,
- ------ lectos eboratos, auratos,
Accubabo rum , Ipsi lecti sun es eburneis pedibus erant. Propertius lib. 2. Heg. I . μι-hi tune fulcro sternasur lectus ebu . . e sit in Attalio mari mea nixa toro. Diximus tuisse hiberna, de aestiua triclinia. Sido
Mos erat hie dominis Libernum sigma locare. In Pandectis Llia. Commodati, de triclinio steruendo: Si trie petisses , ut trietinium tibi sterneren in argentum, ac ministerium praeberem,&fecero. l. 2 o. in Pandin. de opt. legat. Vestimenta quae volet tricliniaria sumito. Sunt stragulae vestes,t'petia, toralia. Ornabantur triclinia trophaeis
gentilitiis. Petronius in Ponibus , Triclinij fasces
90쪽
erant cum securibus fixi, quorum imam partem quasi embolum nauis aeneum finiebat. Sed & in tricliniis varia librorum sipellex erat instar biabliothecae.Seneca tib. de Dan uisi. cap.9. Plaerisque ignaris etiam seruilium literarum libri, non uu-diorum instrumenta,sed coenatio num Ornamenta sunt. Martialis Eb.j.eperi Q. , '
Inter lactucas, OUgarumque liber. Legebantur enim saepe libri inter coenandum. sed , de Iectis Lucianus in Asimo κλινο-o i, ἰνδώς. Le ι erat magni ex 'dica te ινδυ. iPhilo de vita contemplat. αἰ--α , tricli inia gemmis compacta, vel di tincta. Plinius lib. r 3. cap. i6. Excogitatae sunt,& ligni bracteae ; testudo in hoc secta. Nuperque portento as ingenus principatu Neronis inuentum , Π pigmentis perderecris, plurisque veniret imitata signum. i lectis . pretia quaeruntur, sic terebinthum vinci iubent, sic citrum pretiosius fieri, sic acer despici. . Modh luxuria fuerat vero contenta ligno, iam lignum etiam a testudine facir. Dio de Seneca, mrr--π
ρεχε, su εώ gna . cui misi Mici e sim C drim eburneis pedibus aquas,'simillis Κωλα in quibuι epulabatur. Tripus proprie mensam significat. Interdum lectum. Martiat. M.ta: Ibat tripes graMum, est bipes mensa. . Plinius lib. 3 3. p. II. Cornelius nepos tradit,ante Sullae victoriam duo tantum triclinia Romae fuisse argentea. Triclinia aerata Caius Manlius Asia de- . uicta triumpho suo primus inuexit lib. 34. cap. 3. . Accumbere autem Graecis dicitur κε θεώ apud