장음표시 사용
11쪽
quo semper prouenit idem eodem modo se habere necessὸ est i utris modo ι ut patet i ergo εἰ c.Ex his autem duabus conditionalibus risaeatis anteu ueniamus ad tertiam. Iam patere potest distinctio superius praemissa eii suis membris in speciali. Liquet
enim i a P ppetuitas motus duabus attestatur ut sis Linfinitati uirtutis per se p'causantis ipsa μ aut immobilitati motoris Mositet diuersimode dependet ab illis 3 illas insertulisi infinitatem non infert nisi in uirtute p'. seu ex propriae latitudinis perse ictione illa, causanre. Immobilitatem uero uirtutis infert in omni uirtute causante ipsa . Et meritor gaimmobilitas est extra latitudinem persectionis uir tutis ta 3 motiuae si sitificatiuae motus. In sinitas autronis formalis cuiuio infra ipsius latitudinem clauditur. Gradualitas eni, alicuius speciei puta caloris etiam si in infinitum crescat i calmis naturam non exit. Immobilitas uero conditio est extra totam lailitudinem caloris. Sive enim intelligatur ealis ut quatuor i siue ut mille i siue ut infinitus nunu puenietur ad hoc oe sit immobilis insta limites calmis stando. Et qlde calore exemplificauimus: de exteris uirtutibus activis formali sumptis i siue fim rem sint in materia siue non intelligi uolumus.Oportet
enim phm Et malit loqui. Vnde distinio iam proδbata in terminis specialibus repeti potest sic. Perpetuitas motus dupli potest imaginari st satriino nasia uirtute P se p'ipsam causantee: sic oportet et, fiata uirtute infinita intensiua ut patet ex prima conditionali lio modo a uirtute non per se p'ipsam causante i sed per se p'causante talem metum & secundario causante eius perpetuitatem ι ut illius condi ιtionem. Et sic op3 D fiat a uirtute motiua immobili quae etiam Psecti ne suae uirtutis causet tale motur puta Saturni. Et ex immobilitate eiusdem semper perseueret idem faciens: ut sic conditio uirtutis sit causa conditionis enectus sicut in p' modo propria persectio insius uirtutis est causa propriae Psectionis essectus. Et propter hoc Arist.s 'ppriorum in textu 3'. infinitate3 temporis motus ascripsit infinitati uirtutis in in textu .ss'. ascripsit immobilitati mo totis ut iaceret fundamenta δἰ ad primum motote & alias intelligentias inuestigandu3mt ibide 3 diuus
Thomas notauit. Ex primo enim primum motore sq. phisycorum textu ultimo ν &.l2'. meth.tex. it cludit. Ex 2' uero numerum intelligentiarum
rex. 3'3ζ 44'. Non eni3 ibi inuestigatur numerus infiniti motoris ι ut quidam rudes & caeci dicunt .s. numerus minoris inalterabilis & immobilis i ut p3 ex sine textus . i.&ex ipso textu . 3'. ubi semper est sermo de immobilitate motoris is aeter &e. C Tertia igitur cfditionalis cuius antecedens sup/Ponit Aristo. cum suis sequacibus est ista.Si coelum
mouetur tempore infinito tergo primum mouens ipsum est infinitae uirtutis inter .siuae. i Et aduerte dii imitatem inter hanc consequentia, & priores. In prioribus enim inlatebatur . A. -uet Ad c. ergo A . est infinitae uirtutis i ut in prima t uel emo. A . est uirtutis imm bilis i ut in a . in hac uem non inserimus aereo mouens coelumi nec erso quilibet moici coelesti si sed ergo primui mouens est uirtutis infinitae intensiuae. Probatur ista sie i Coelum mouectempore perpetuo:ergo ab aliqua uirtute per se p R directe potente in sempiternitatem motus. Talis
est infinita intensiue i ut patet ex ueritate I rimae ct ditionalis probatae: ergo inueni ur aliqua uirtus in sinita intensiva. Aut igitur ista uirtus est in quolib3 motore coelesti aut in p'tin. Non in quolibet tum quia non oporteti tum quia neuter ab altero dependeret i insepit e mouere.Fatuum eni3 est ponere infinitum ultic dependere tum quia atquid conueniret pluribus primo.f. mouere sempiterne i N est impossibiles ut monstratur p'posteriorum: ergo est in primo motore tisi. Totus processus clarus est odfirmus i si .i aeonsequentia prubabitur/ cuius uis rasistit in ista cathegorica . Sempiternitas motus causatur ab aliqua virete per se p' intendente per potente in ipsam. igitur propositione probata tnihil remanebit huius rationis probandum.
Probatur ergo p*-hoc sit possibile i deinde οsit de facto. Primum probatur i quia si esset incon ι uenies aut impossibile sempiternitatem motus musari ab aliqua uirtute activa per se p'. hoc n6 esset nisi uel quia duratio motus cuius species est sempi iternitas ι non est res leparabilis a motu si simul est A: non est i re sit non sit cum motu . Ae per e suffieienter fit a quolibet mouente sicut & motus iuel ua duratio motus passio motus est eo D tempus ut dieitur in ' phisycorum textu .im. & .i2'. mestthaphisycae textu. 19'. aut est idem motui aut eius passio. Passioni autem non debetur aliud agens si productivum subiecti ι ut patet inductive: uel quia
ut superius tin u3 est duratio motus non est nisi coeditio eius i conditionibus autem rerum non debee propria uirtus actiua ι sed sat est conditiones actus sequi. Praeter enii haec tria non apparet ratio quare impossibile aut inconveniens sit sempiternitatem uendicare sibi uirtutem per se primo eius activam.
Sed nihil horum impedit. In separabilitas siquide3 duarum tonum formaliu3 ι Ssi concludat φ producens unam in rerum natura producat alteram: non
tu concludit si a quocumd producitur per se primo una i ab eodem producatur retis primo & altera. tiuis enim esse ens sit inseparabile ab eme tale ure ens, & per hoc habeatur si causans tale emicauset etiam ens i non tamen sequitur aergo si est causa per se talis entis inurum tale: ergo & insitum ens . Vnde Arist. m 6' meis. in principio uenatur prinicipia & causas entiunt inutum entia. Durationem autem passionem esse mCtus &si uerum sit quo ad
aliquid i puta quia sub ratione temporis dimit veper motum N inseparabilitet comitatur ipsin tane posterius suum prius i non tamen est uetui simpli. Quia constat suete &simpli passio alicuius sic producitur consecutive ad productionem subiecti ut a uirtute P se pruno productiva subiecti secluso qu
eun extrinseco su sticienter emanet. Duratio autes iue sempiternitas motus non emanat a uirtute motiua ι ut sic ratione ipsius uirtutis i sed consequitur conditione extrinsecat ipsius uirtutis. s. duratione3 eius i ut pi inducti . Non est igitur passio proprie loquendo sed potius conditio inseparabilis. Nec ex
12쪽
hoe n talis mitio potest poni in esse ex conditione
uirtutis motiuae concludi psit: ergo lapsiue quaerieana causa quia no quaeritur alia eausa ad hoc ut fiat absolute i sed ad hoc ut per se 'fiat. Non enim su ruue quaeritur ι a quo per se p' fiat animal l Gisdiamus i uin heri a generante homine3 & ,,uer. inc ueniens aliquod sequitur. Si tam m bilis ditionis motus qualis est sempiternitas specialis caula quaeratur 1 5e non sat sit eredere ν fiat ut con iditio praecise . Nihil eni3 eontra principia naturalia aut methaphi calia aut qcunt alia apparet sequi.
processibus. Arist. inc G7 Oe s 'pDicorum i ubi eausas motus aptauitae diuersas propositiones ad eius duratione .Non est igitur impossi te aut tu ueniens sempiternitatu motus talem re essectu oe ponit Oduci ab aliqua uirtute D se p'. in aut hoe sit de talo xbatur priuai ut es a' pyii 'tex. 33'.& s'. in .3sq. semPUmendu est id ql est aut causat Pse ante id ql in aut causat P aliud. Constat aut Drausans sempitern 'te motus sta immobile causat ea3 P acclis seu P lud a uirtute sua activa ergo habet praecedi ab eo ex more persectice suae uirtutis activae sempi ternitatem facit.H enim tinins per se p' illam' i Emte . a 'Dia sempiterilitas motus coelestis est enectus digninimus ut eius effectus ostendit. s. perpetuitas Omnium generabilium &corruptibiliuia quam tota spera activorii 3 & passivorum ide singula in ea contentaism uires conantur:& r ea agutouicquid agunt i ut Auere. dicit a caeli. . t 7 φ. α
'ber. Pus ibidem consimiat. Irrationabile est aut enectu adeo nobile3 in rem3 natura absi per sep 'causa activa fateri. Et confirmatur: quia quu3 in motu coelesti sint duae conditiones s. sempiternitas& determinata uelocitas quae in sui ratione elaudit tempust ut patet in. 'pDicoru3 tex. O . & sempiterras eius sit nobilior determinata ueli citaui ut ex effectibus & de se patet. Et 12'. metnaeo . i'. habetur ubi certa uelocitas finitati uirtutis sempi ι remitas uero infinitati attribule motoris abis po εtentia omnino. 2 'quon coeli rex. 17 '.dicit ν sempiternitas est proprium diuinitatis opus:&platonicis firmationibus ibide aΣ.Thae noui naus entiam sempiternitatis utum diuinitatis sapere&determinata uelocitas dubio habeat causam per se primo ipsam eausante; apud omnes phoe .Quae dementia est et sempiternitate coelestis motus causa pla primo priuaret Relinquitur igitur ratio tota sta & e axiquui etiam fugiendi uia concessa n61it, Uuobus .n. modis poterat quis tantum labore priuare: urchcendo sempiternitas motus Ghabet causam per se mimo actio : quod esse nefas ostensum est i uel dicendo φ habet quidem ι 0 illa uirtus finita immobilis. Et hoe ostensui est esse
ignorantia propriae ui cisi quia nulla ulmis per se pruno activa alicuius e activa illius ex aliquo extrarius propriam rationem id alam. Alioquin esset tua illius cir scripto omni alio quod implicat Impassibilitas autem dc unili immobilitas, ut de se tet superius declaratum est extra latitudine
est cuius e rationis sormalis virtutis sit ale O. Vnde dicerem uirtus. A. sit per se primo inrua sempiternitatis ita dicere ς, io ε activa sempiter' talis/ quia est immobilis & lemp manet e ei
modo i in ignorare propriam uocem.
His ergo praemissis i ad motum dubium contra processum Arist.redeundo dicimus. st quia sempi/ternitas motus exigit in per se primo motore seu inpotentia activa infinitate 3 intensi 3 . Et hoe non habet ex eo D ponitur in motu infinito ex parte mobilis i nee ex eo st ponitur in motu insi
ito ex rarte spatii infinities iterati sed insitum est Pin se effectus quidamaeui accidit st hoc uel illo nisi
latuetur. Ideo ex propria ratione sempiternitatis motus sive salvetur in motu infinito per siue nisi εnito P acci iis ι concludi optime potest abs p equi
uocatione infinitas intensiva primi motoris poteratis per se primo in sempiternitatem. Vnde attenta sempiternitate motus omast &relata ad uirtutem activam per se primo illam respiciente i quis aeque ire concludatur infinitas intensiva illius uirtutis siue hoe siue illo modo ponatur. Aristoteles tu a notioribus doctrinam subtilissimam tradens claduxitur rex. 78'. ex sempiternitate motus posita in mo/tu infinito ex parte mobilis infinitatem intensiua3 potentiae do in tex.ultimo ex eadem sempiternitate motus posita in motu infinito ex parte spatii conflcinit infinitatey primi minoris. Insinuans nihil obstare rationi sumptae ex sempiternitate formalit ae ιcepta in quovis motu saluati ponat . Propter stiti textu.7s φ. non posuit mobile infinitui i si tempustitit ut doceret in non concludebat ibi infinitatem rotentiae ex infinitate mobilis sed ex propria r6ne infinitatis temporis:& iri textu ultimo: fm utra temnationem non sat fuit Aristoteli sublumere in primus mouens mouet motu3 perpetuum aut i infinito 1 sed subsumpsit ut vino simul ι ut Onderet n6 arguit absolute ex hocst mouet perpetuineu hoe sit comune omnibus motoribus coeli ι ted ex eos sic mouet tempore nouoi ut ipsam infinitate, temporis per se primo causet. Ali uin nugatio eo missa esset in illa minore i quam nefas est Aristoteli imponere Formalit ergo dubium soluendo dicimus D medium ad probandu illam minorem .s. primus motor est uirtutis infinitae r est hoc mouens per se primo tempore infinito. Ita in maior ἔν syllogismi sumpta ex textu. 7s est ista: Mouens Per te primo
tempore infinito est uirtutis infinitae τλim uero subsumpta textu ultimo est ista. Primus motorpet sis primo mouet tempore infinit inerso primus moti est uirtutis infinitae. Vbi nulla equi uccatio in ιteruenit:& maioris probatiora infinitate temporis
saluati in motu infinito ex parte mobilis no obstat sed magis attestatur procestui . Quia proportio me tutas P se p'respicientis durationis motus ad finitatem de intinitatem temporis absolute, declarata et co usa est ibi i in materia clarius ea 3 repraesentantes.in motu infinito per se i ut ex notioribus fieret doctrina .
C Differe autem deductio haec a subtilissima deductione quam. D. Thomas. s'. Phicorum docuit induouus: P'in medio tramino. nimmanedium '
13쪽
Aristotelis sit imouens tempore hisinito. Illa appo dic mi m illa distinctio motoris in sinitum &mitisi
fuit ir per se supra ir infinito i nos uero supra ly mo nitum est distinctio realis. uens. 2' in meliore i quia apuit nos minor est uera CQuidam uero oe est distinctio rationis. In primit de facto quo ad operationem primi motoris. Apud motorem sim o est sinis i & ipsumet sis in est agens
uiui uero minor est uera quo ad uirtute prima min re fim agens mouet in tempore quia est uigoris fitoris. Non enim de facto primus motor mouet Uc niti intensive:fm uero st finis per tum motu . Et infinito per se i sed oportet eum esse tantae uirtutis ideo dicitur in itus in duratione causaliter. in utum est ex parte uirtutis suae ponet mouere T Alii autem dixerunt ν primus motor non ulmi in imo serquia causae P se op respondere effecta tis finitae nec infinitae intensivae:quia non est uirtu per se. Prirnu; autem motor est eausa per se misita tis activae ised dicitur infinitus cauult eausalitate litis motus. Ergo siue si possibile tempus infinitum natii ut dictum est. per se inueniri siue noni oportet primum motorem Alii uero dixerunt st illa uel ba Aurimis examitantae uirtutis esse. Si est per is causa infinitatis mo nanda re glosanda simi fm determitiationes factastus. ueniunt in hae deductiones,&in conclusione in de suda orbis & e. ubi magis ex 1 posito tractauit quia utrobio concluditur infinitas intensim primi te hanc ubi manifeste negauit insinitates intensiva. motoris 3e in radicet quia uteri processus ponit mi g, oes huiusmodi issiones errent manifestae. mum motorei esse pet la causa, durationis infinitae ps' ν loquatur de infinitate intensiva probae ipsius motus. Sed ille processit ex eo mouis per se pq sie. oecuno fit aliqua distinctio popposita haoportet esse tantam uirtutem ut possit in effectum hentes plures significatio si& alterum oppositi vper se ι qa fundatur super 2' pnycorum textu . s '. declarae ab ipso distinguente quo ad quid nominis Iste uero exeos petis causam primo alicuius Op m quam intentionem sumitur reliquii debet sumi proportionali augeti fm augumentum proprium m oppositam intentionem .Patet ista.Alioquin peeffectus sui i euiu; fundamenta superius dicta sunt. rater omnis certitudo diuisionum i & syllogismi di/U Et ut multis philosophantibus complaceamus uisiuidde. Sed Auertois diuisit motorei coeli in movi uolunt potius cu Auee.erra eucum aliis ue 3 tore3-rtae motionis εἰ infinitae motionis:&descris uii ostendendum superest hoc ide3 Averroim dis psit alterum membru1.L motorem finitae motionis misse. In α' siquidem metnaeo. i'. Postu conclu per finitarem intensivae:ut patet. Quia ibi expleta sit iuxta demonstrationem s' phycoyes uirtus in subdit.Dicere finitatem est dicere a portionem mosinita requisita ad mouendu3 tempore infinito cor toris ad motam rem. Ergo reliquum mena um .s. pus eceleste non est in magnitudine i quia moueret motor infinitae motionis e describendum fim intenin non tempore t mouet stati in dubium comuniter tionem oppositam .Lvidicere infinitatem est dicere tactum a doctoribus f ' psive rum s. cur si ponitur imDportione3. sic erit motor infinitus intensive. uirtus insinita in magnitudine i laquitur motus in ci Secundo he. Termini quaestionis N Gisionis sim non temporei&si ponatur extra magnitudinem no artem demonstrativa non disterunt sicut nec queo sequitur motus in no tempore quae est ratio dilibe/ dita conclusione in terminis, sed in modo.Constat
mitari se Et statim respolidet Q hoc ideo est ι Aa mo aute3 φ motor infinitus de quo est sermo in qu6nexus coeli fit a duobus motoribus quorum alter in s est infinitus intensiue i qisi est ille de quo dicitur innitae motionis & est anima coeli oc alter est infinatae s ' ppycorum tex . p . in mouet in non tempore .& est mi' omnino sine materia: α φ motus cocli a Ergo finitas 5c infinitas de qua est sermo ni rosione motore finito habet et sit in non renare:& a minore est etiam intensiva. infinito in sit tempote perpetuo. Vbi a plano tentu C Tertio sic.Quaelibet iasio a sapiente data debet non diuertendo manifeste p3 ς ipse e opinatus sumi in sensu in quo queoni motae respondet i Sed
primum motorem esse infinita uirtutis intensiux v ista non respondetque i motae i nisi intelligatueo: propter istam infinitatem causare per se p 'lampi de infinitate intensiva ergo de e. Declaratur minor. ternitate1 motus Gelli de ui hoc differre a cateris in Quaestio est.Cur uirtus infinita requista admouentelligentiis i quae quum sint immobilest possunt uir du3 tempore infinito posita in magnitudine insere tute in pria causare perpetuitatem motus P accias motum in non tempore i de posita extra magnitu ιtin t ut ex dictis patet . dinem non.Huic autem quanito G satisfit dicendo
U Et quia praedicta uerba Auerat iis locis eiusdem Q hoc ideo est i ta ibi sunt duo minores separati O i tantiadicere uidentur, ut adduximus arguendo ad N ambo finiti i Sed alter active re alter ut finis ire
Di u 4ς oppositum ideo adiuersis diuersimiae exposita ur ex motore ut finis e sempiternitas: ex motore uero λvS' Vςis potius extorta sunt prout quilibet uoluit no se auer ut agens est inmotus sit in tempore i Hoeeni3 sue iv ' disi amised Auetio m suum facere. Vnde oportet uerum siue falsum siti est impertinens Quaesito αm p expositiones eorum asserui ut firmetur ueritas. sollie ludo sumissua. ta enim queo est . Quare a dς λ' Sidani igitur dixerunt f Auereo sintendit ν uirtute separata non sequitur motus in non temper Vlu dς iustitius intentia primus motot i infinitus autem sicut a uirtute posita in magnitud me. Et c instat' i Π q η an duratione non tantu3 formali sicut alii motores: est sermo de u irtute acti .Haec aute3 Maestio ut αsu ' sed etiam causalit . Quia sempiternitas motus astri/ nouitii possint percipere sicut&qualibet alia et supin x dς ipsius motus qui est purus actus omnino: ponit aliquid certum. s. infinitatem uirtutis i siue in ' ' Π m de re hoc disserta caeteris motoribus. magnitudine sue extra.Et quaerat dubium quare sis 'P , F CEtii diuisistitit induta vias . Nam quidam eos illa infinita uirtus Portic in magnitudine mcuedin
14쪽
mm tempore & extra magnitudinem non .Quaerae ergo ab i, is pq. Qualis e illa infinitas uirtutis auae
supponit ut i intensiua an durationis . Si intent aha tur intentum.Si durationis clueo & nulla & ridiculosa eii Nulla quidemquia a uirtute activa imfinita in durat ione ι posita in magnitudine non se /quitur motus in non tempore i ut patet de uirtute alterativa solis i a qua res aliqua alteraturi& tamen
in tempore. Nec potest dici st illud est veru 3 im de
uirtute motiua unico motu locali tiniqui expresse Arist.in s 'phicorum tex. 7sq. unde hoc sumptum est idicit hoc ueri sicari in omnibus uirtutibus mo stivis quocunq; motu . Ridiculosa aut i quia puerile est quaerere quare a uirtute sinita in uigorei infinita autem duratione separata a materia prouenit mo εtus in tempore α non in non tempore . Quis enim est adeo rudis ut ignoret sinitatem Rinfinitatem intensiuam uirtutis sequi uelocitatem certam uel in ieertam motus non sinitatem dc infinitatem duraitionis . C Vltimum igitur horum refugium est is
quin illa neutram insinitatem determinate suppo /nit. Md infinitatem in tantuni qm ex motu perpetuo neutra infinitas determinate. Sed in communi concluditur Q oportet uirtutem motivam tempore perpetuo esse insinitam. Vnde dicit st queo Auer . est quum sit φ uirtus motiva tempore infinito sit infinita abstribendo ab hac & illa infinitate: quare sita in magnitudine infert motu in non tempe a N extra magnitudine non Et rnsio est supponendo o si aliqua uirtus posita in magnitudine debet mo/i uere tempore s et petuo op sty infinita intensiuei ex sq phicotum ter. 7sq. α siter moueret in non tempore rex tex .r ς'.& addendo st si aliqua uitius
motiva tempore perpetuo miratur extra magnitui
dinem illa est necessario infinita sis durationem oedisti uic in motorem ut asens in sic est finitae motionis. i. mouet in temp- 5 motorem ut sinis ιαει est infinitae motionis a. ouet infinito tempore.
Quia virtuti positae in magnitudine conuenire nopotest. Non enim potest distingui in motorem ut agens de ut finis t& ideo oportet Q uirtus moti impote infinito i si est in magniti di ne moueat iu
s on tempore:extra magnitudinem non .
c uere isti innituntur telis araneaF.Deficiunt nim duplit a. in re ipsa & in expositione Averrois. In re ipsa quidemi quia salsum est Q uirtus motiualpe infimo si ponitur in magnitudine i est infinita
intensive: si extra magnitudine non. Quaeratura .
ab ipsis i ne in equi uoco laboremus de quali insim/tate temporis est s mo. Distincta est. nauperius exo' phycorum s est duplex ex parte mobilis i de ex parte spatii seu per se α per accias i h p ' de uirtute motiva tempore infinito ex parte mobilis nulli duibium est st illa oportet esse infinitam intensis. In textu enim 7s 'non est sermo de tali uirilitei sed derrima ι ut ex dictis patet.
Γ Amplius. Quum prius obedire debeat rationis
o retet reddere causam quare quum ad mouendus B. mobile certa uelocitate ι puta motu unius horae requiratur tanta utitus intensiuei puta ut centum r
tuo i lassiciat ex parte uirtutis motiuae et lamp per
laueret in eodem uigore. Quare in si eum uirtus talis si ponatur in magnitudine ι sequitur st sit ins
nita intensive . Hoc enim nec ex Parte persectionis uirtutis i nec ex natura magnitudinis otitur. Et tu
hoc est super suod isti fundantur. γ si dicatur shoc oritur ex hoe is illa uirtus actiua Lmper remanere debet in eodem uisore i hoc puerile est : quia ex hoe nihil aliud sequic ι nili st illa uirtus oportet
D ponatur in magnitudine ina iterabili de incorru ιptibili. Ex hoc autem o uirtus activa ponitur inal
tetabilis & incorruptibilis infiniret durationis asue in quanto siue extra ι non habetur maior persectio intensiva i ut de se patet i & in primo ethaeoru 3 comt' γ' ab Aristotele& Averroidicitura&datut exemplum de albo na ex hoc st ponitur perpetuu rnon sequitur aergo est albius quia dintia maloiis &minoris durationis non inseri disti ai fm magis&minus. Vnde ridiculum est squidam interprios se
locantes dicunt m ideo non potest ee uirtus motiva active tempore perpetuo in magnitudine:quia op ipsam esse durationis infinitae: N per hoc infinitam intensive. Debetent enim inserte i ac per hoc inal εterabilem &incorruptibilem ad quod non sequitur infinitas intensua. CPudet autem adducere quotundam satuitatem retra hue dicentiumst procellus non sit ab Auerroid: Arist. leuin sqad concludendum piimum motorem esse incorpo Phycm . reum ablolutei Sed ad concludendum ipsum esse
incorporporeum .i. non immersum materiae adest ei
qvie est tim apud eos in generabilibus & corruptibit, si ratio siquidem Aristaretis a textu. sq. um irichoat teste irio Aristabitum A tr.tractatus intcneens ostendere impartibili ratem primi motorismi est ex natura quanti & exteti siue corruptibilis siue non ι ut patet ι & in textu ultimo rationei sormans ex efficacui probat crui ες non ali concludit primu
motorem impartibilem. Vnde hoc est sinipstere nimis fatuus. Amplius hoc dictum .s. st uirtus motiva actine tempore perpetuo si est in magnitudine E. infinita intens si extra inon: op uel ex rationibus sorι malibus terminorum intelsigibili deducere ι uel ex sensibilibus assumere et Sed iam ostensiim est ex ra otionibus terminoru3 hoc non ει duci , sed opposita quoad primam partem t& sensibilia idem testansierso lic e est uoluntarie dict um. Ex sensibilibus eni3
habemus D uirtus alterativa solis est motiva acti ue& est in magnitudinei dd tamen non est infinita in /tentae, nec alterat in non tempore. Nec potest a cist qui sermo est de uirtute activa motus localis ι ioinuantia non militat: tum quia eade 3 est ratio quo admouere in non tempore i dx infinitatem inten os tuam de uirtute alteratiua & mo tua sm locum Sauniuersaliter motiua si ponas in magnitudine i ut dicitur s' phycorum tex. 7sq. ut ia3 adductu ι ue
est: tum sta si idem alterabile larer supi oneret urationis solis:tuc sol unu numero motu r tuu posset retinuare nulla facta argumentatione sitae uirtutis inquid sit de antecedente huius rediti malis: αhς intus sinita inutae infinita diuatione moueret
15쪽
ita tempore ins nito unu 3 motu continuup S: Q hi in non to.Vnde m de satio non sit i hec est p acresutum est ex emcacia uirtutis.Accidit .n. tantae uir δtuti Q unu 3 ur plura subiicians & c. Et nihil minus posset in unum semper si plura. In expositione
asit uerboR Auer. erranti quia ex nuiusmodi sensu no habetur rosio ad quaesitu. Euri .n. Eisio ι ς ideo uirtus moriua temve infinito posita i magnitudine moueret in non trei 3ζ posita extra magnitudinem noni quia uirtus extra magnitudinem distinguitutin motore 3 ut agens & motore, ut sinistin magnitudine aut non .Ex hoe autem quo haberi possit qsit ad Entia i centum iuga bouum non deducerent.
Quareo primi palli probas ' de infinitate intensiva sit sermo.Auertois ibi de ex eo m ibi dicit φ motus coeli inutum est ab anima coeli sortitur determinatam uelocitatem: mutum uero e a primo motore sortitur sempiternitatem. Ex hoc.n. arguitur sic.
Aut intendit in motus coeli trabeat sempiternitate a pφmotore effectivera final r. Si effective: uti in hoc ponat disti ai inter primu 3 motore; & anima 3 coeli tripse mi hoc imaginari: pq m anima coeli aut no effetat aut non sufficienter possit e Moere sempiternitatem motus . Et ideo attribuatur p' motoritanu causae lassic: enti. Et hoc conuincitur demonistrative esse salsum: supponendo animam coeli esse uirtutem motivam immobilemi ut p3 ex .s 'psiope tex.s sq. 8 ex supradictis. 2 stata coeli depedenter illa fi faciat primus asit motor indei midenterm i5 attribuis pq motori ut ei i) causae activae inde pedenter. Et hoc conuincie esse contra Averroi 3 ibi.Quia aut loquimur de communi depEdentia qua omnia entia alia a pφ. & actiones eos det ndent a p'. oenon saluatur c6mentum ponens ditam intra sempiternitatem & determinatat uelocitate 3 motus coeli in hoc φ illa d a p'motore haee ab anima coeli. Talienim dependentia comunii tam sempiternitas si determinata uelocitas e a p'motore mediante anima
coeli. Aut loquimur de singulari depEdentia qua in
faciendo talem essectum .s. sempiternitatem motus anima coeli de psidet a p'motore. Et hoc conuinciet M impossibile tenendo primum motorem finitu Finiensiuei& deducitur sic. Motore su meiente ex iis quae in se intrinsece sunt applicato mobili disposito circunscripto quocunt alio excepta comuni dependentia ad primum necessario prouenit effectus pro Vtius illius motoris. Patet ista ex terminis. Alic sinnulla esset uia ad probandui consecutionem causae ad effectum de econuerso. Si anima coeli est activu3sofficiens ex suis intrinsecis respectu motus aeterni tergo circunscript 'quocund alio 1 excepto comuni in uxu primi i test in motum aeternu ergo nulla est opus speciali dependentia. Probatur mincr ex eo et anima coeli habet ex suis intrinsecis duo requisita ad faciendum sempiternitatem motus .f. tanta=uirtutem intensi uel puta ut mille & immobilitate3.
ilibet eni3 motor habens haec duo potest sempiternum secere motum quis non per sci ut dictu pluries est . Tertio ιν anima cliui lic; sufficienter in peex iis facit sempiternitatem motus et primus autem
motot facit ea; ret se i ct ideo atribuit ut P motorii ut eius causae activae per se primo intendenti illam i& sic habetur intentum i quia ut ex νη conditionali
probata patet i ex hoc sequituraergo primus motor est uirtutis infinitae intensiuae. Et in rei ueritate ista uidetur mens Averrois in illo loco. Loquiturai. de activa causalitate ut queo mota ostenditi& non in
tendit subtrahere ab anima eceli causalitate 3 activa sempiternitatis i sed perseitatem causalitatis cuius nulla uirtus finita est capax ut pat3 ex dictis.Vnde causa Factiva 3 per se determinatae uelocitatis posuit
animam i sempiternitatis uero primum motorem .
2 Si sinali lice pol dupla imaginari r pqui sit fimo
de dependentia remunt qua omnia causantur ut genere causae sinalis a pφ. Et hoc est contra Averroim ibidem: qm hoc modo non saluatur sua distia inter determinatam uelocitatem motus & eius sempiter nitatem. Hoc etenim modo i ineri effectus depentdet sinast a p'motore. rq ut sit fimo de aliquos alim si dependendi in genere in causae finalis. Et situm uerba eorum sonant i uidentur dicere st quod a 3 singulari modo sempite nitas est a pusine quo non est
determinata uelocitas: sic φ sempiternitas motu in
hoc differe ab eius uelocitatem ista lassicienter fiat ab agente:illa aute3 noni nisi adiuncta causalitate finali primi motoris.
Sed quia facile est dicere distinctionern in qual3re quis ardua & inexercitati est admittere illam maere: ideo quinamus ab istis quomodo sit ista dBa. Hoc. n. non potest nisi triplit imaginari & c. aut sic stsempiternitas careat causa activa finali tili attri/buatur. Et hoc est ridicului RQ non est intelligibilem aliquid effective Nucat motu &non plueat eius duratione/ maxime quit tempus O' est duratio illa ut in i 2 'metui .rex 2 ' dicitur.Aut est ipse motus raut eius passio. Constat aute3 m haec ab eode3 sunt activae m rem quis non eodem modo. Potin ent eorum quae sunt ide3 reali unum per acciis produci ab agente insertoet ιδ alterum per se ut patetiqua sortes generat Platone3.Tunci. licet sat Plato prese fit in corpus uel mixtum per accidens i ut dieitue in p'pvicorum tex. 76'.Aut sic ς ad determinata3 uelocitat ε causa activa sufficie abis sinati: ad sempiternitatem autem non. Et hoc etiam est ridicula inis uia finis est causa exterarum causarum: nullus. e effectus naturae aut artis absi sine uiui sic in ad determinatam uelocitatem causa activa cum fine G. muni sufficit i ad sempiternitatem autem non ι sed requiritur specialis ratio dependentiae ad primum motorem ι ut finem. Et hoe est iterum loqui in aere nisi huiusmodi ratio assignetur. Nec apparet alia ratio si illa quae in eode3 remento. i .ex intentione Themistii subditur s. st minor qui mouet ad consequendum aliquid uel consermandum aliquid trans mutabile mecesseest 'quando cesset. Motor aut εqui mouet propter aliquid semper in actu & immutabiter qua inne mouet uno tempore mouet semir . Et he habetur specialis radio dependentiae sempi/ternitatis ex fine i quae non habes in uelocitate moltus. Sed adducete hoe quid ad morositum noui itiorum est. Quum enim'omnes animae coelestes Prima intentione operentur pronose i ut diuitut
16쪽
sicut opera artium t ut dicitur lx metui .co. 4 φ . 5esinis sit principiu3 in operabilibusι ut dicitur in χ' phicorum tex .ss'. quemadmodum ex actualitate immutabili sinis sumunt an irrue illae tonem sempi item.tatis in suis opibus i ita ex aliis conditionibus nobis ignotis sumunt tonem tacitae uelocitatis. Et quare magis ab oriete moueant uersus hemisperius uperius & alia liuiusmodi. Haec enim omnia fiunt spret melius ι ut ex 2'coeli textu 5 aeo. i 'habes. t ex sine necesse est bonitatem eorum fieri: quum naturalia agantur rpter fine, i ut d :citur ι' pni fi tu .s .Vnde ex hoe non magis habetur in sempiternitas speciali dependeat a p' u certa ue citas . Uttuno enim eorum habet hoc modo specialem rati mem dependentiae ex sine. Amplius:quum ratio sempiternitatis motus susticientet sumatur ex his finis conditionibus s. si sit in se actu i & habitus a mouente & immutabilis: &haec sint comunia omnibus motoribus coelorum rei spectu propriam 3 essentiarum e nihil proprium p . motor dixisset Auerto. sed totum m dixit conuenit omnibus animabus coelorum in ratione finis. Nee
potest dicist dictum Averrois comune quidem est omni motori separato in ratione finis i sed appro /priatur pq rpter dependentiam aliorum a puis in ratione finis: qtii sic non saluatur dintia inter sempiternitatem & uelocitatem: ut noenim propter independentia 3 pqest attribuendum sint .Qd si tanu ad ultimum refugium recurrendo dicatur m sempiternitas motus dependet a p' fine quodam singu νlari modo ignoto nobis. Et hoc cognosci ex hoc stoes minores coelestes conueniunt insepiternemo oueremon autem in uelocitate motus .Hoc eni3 ideo
esse credendum est i quia rationem sempiternitatis habent respiciendo primu 3 uelocitatem uero respiciendo propria .Hoe est contra Averroii: qui ex edicit in et ccellaeo .Fs'.ς motores inferiores sumiitronem suarum uelocitatu, fm st magis desiderantasimilati p'. Et loquis non solii de motu diurno. Sed & in eirculo obliquo Deinde hoc non est iussi iciente ratione firmatum. in enim conueniant octin sempiternitate motus ι ut dicit Averr. in a 'coelico. 38' & 7i'. re alibit est quia conueniunt omnes in hoc D sunt motores immateriales S ideo hoc G 3 coniicere st sit ex singulari modo dependendi a fine i cum clare pateat st sinis comunis cu immate ιrialitate motoris sufficiat i nec locus est coniecturis immanifesta . Amplius uelocitas ide qua ibi loquitur Auer. ut patet in comento. Nihil aliud est si temporalitas in
qua oes motores coeli conueniunt sicut &in sempi iternitate. Nullus .n .mouet iri non tempore Mestat ergo inde infinitate intensiva sermo Auert .ibidem sit. Et is euidentiores sint praedictae rcnes sm te3 mpφ orbe ponant utrefficaces tamen sui it etia3 si duolunt ρm rone unus autem fm rem ponitur ut ea tere potest cuilibet eas applicare scienti. Vnde oes expositiones commenti praedicti falsae apparent. VItima autem ordinem libros Averrois no Pensavit. u 3 enim constet ex a coeli .co. q. st tune iam secerat libellu 3 de substantia orbis. Et ex pluribus Gmentis ιν tunc etiam secerat super libros phi F. Et ex ia ' methaphisycae .co. '. D iuuenis erat qnfecit super libro de coelo: Ssperabat inaeo. 3sq. duodecimi se perfecturum astrologiam:& s senex scri opsit super methaphisyca manifeste liquet si omnia dicta Aue imis sunt examinanda ad .ia. methaph. eius & non econuerIo: quoniam opus illud testa/mentum eius est.
PSecunda aut uia ad ostendenda 3 infinitate 3 virν
tutis Dei floriosi sumpta ex A.Th. breuior est. ει supponit Deum ene causam activam alicuius sub δstantiae siue mundi i siue primae intelligentiae 1 sine omnium incorruptibilium ι siue ab aeterno siue in tempore. Nihil enim horum refert dummodo concedatur per simplicem emanationem qua; nos creationem dicimus t Deu aliquid produxisse. Hoc aut nunc supponaturi tum quia tam uniter excellentes uiri hoc comedunt etiam de mente Aristaec Auere. tum quia expresse contra Algazelem pluries hcc dicit Averro. tu quia Me exigeret specialem qu5 3 quam alibi tetigimus. Acquiescentibus ergo huie uide supsupposito haec uia paratur. Iuxta qua3 arguitur prae G ente αlibando Gnes terminorum . s. stultius ereativa est essentia uirtus activa effinus ex nulla potentia passiva siue c' sit creativa ab aeterno i ut Plato dc Aristaeum sequateibus risuerunt siue in tempore ut fides christiam determinat. Caeterae autem uirtutes activae sunt effectuu ex aliqua potentia passiua praesupposita ut patet in naturalibus de artificialibus. Arguit ergo sic: loquendo semper de qualitate uirtutis seu pectectionis. Omne utum excedens aliud situm: si e mquantumcunt excessu crescat nunil inter ii a in aliqua proportio et est necessario infinitu intentae. Ista patet ex termini si qua i ut dicitur in s ' phimpetex. 7sq. Si excedens est finitum addendo sempositum ad excessum Mo aequabit de excedetur4 duirtus creativa est aliutae perfectionis :& sic excedit uirtutem factivam re ν ex potη subiecti O mucu
augeatur non est inter eas proportio. Ergo uirtus creativa est infinita intensive . Prohatur minor quoad ultimam partem quae sola eget probatione arducendo ad impossibile. Quia sequeretur m uirtus tinactiva ex aliqua potε δἰ virtus activa ex nulla pol possent esse aequale si V est manifeste impossibile. Tenet consequentia supponendo unum qa proba ttione non egeta. φ uto aliquod acti uui potest educere rem de remotiori mi ad actum tanto est uit νtuosius.Adsensunt enim patet s ad educendum ea . Iorem de potentia aquar maior uirtus requiritur et ad educendum ipsum de potentia aeris. Hoc igitur supposito arguitur more Aristotelim sic. Sumatur uirtus productiva alicuius ι puta bouis ex nulla portentia&sit. A. Sunia ut scio uirtus productiva bouis ex aliqua potentia ια sit .A. Sumatur quῬustus productiva bouis ex aliqua potetia puta. Q. B: sit uirtus illa. B. Tune sic. istae duae uirtutes. s. A. de . B. per te habent aliquam proportionem . Sit ergo proportio centuplai itam. A . excedat.B.
non phas si in centurio i&tunc numiui potentia
17쪽
passiua in centuplo magis elogata ab actu si sit . C.
α sit illa. D. cum ergo oporteat tanto uirtuosius ee
agens uin elongatior ε pol ab actu: necesse erit uittutem activam bovis:de potentia.DAsse in pro ttionem centupla ad .D.Ac per hoc esse aequale ipsi. A. At sic uirtus productiva ex aliqua potentia de uirtus productiva ex nulla erit quales ι γ est impossibile. Imo etiam eodem processu potest deduci: 'illa sit etiam maior i qa est impossibilius . Nec potinficiari quispia hunc processum ex eo non potsumi in repe natura potentia remotior ab actu qua /eunt potentia data.Oportet enim sic dicentes ne εgare Nessum Arist. v. ppiorum tex. 72'. ubi assumit penum subtilius quocuno pleno. Et 6 psi
rex. is'. ubi assumit minum uelociorem quocunt motu . Et breuiter strueret doctrina traditam in libris phiOR.Saluat ut enim efficacia eorum θοῦ similiu3 processitu ex rationibus sormalibus terminos Se ex ueritate conditionaliui: quicquid Π.repugnatueritati Gditionalis e salsu & impossibilemi Auer. dicit in s 'phiorum textu. 7 sq. unde proposito sufficit ueritas conditionalium a puta si uirtus aliqua produceret ex potentia in centuplo remotiori es letin centupla remotione de ccitat ergo ro firma: quis quidam nescientes aut non uolentes eam formare t
soluisse se arbitrati sunt: ut de Scoto p3 . Hist. p . qui ideo eredidit se soluisse ι quia Sab. non sol hi /citus circa terminosi qui in aut reticis rationibus stilent subintelligi.Fecerat maiorem huiusmodi eo inter quae nulla e proportio ι alterum e infinitum.
luit Scotus st haec non est uera i ut p3 de puncto de linea: εἰ in punctum non est infinitum: ry st notanter nos posuimus imaiore utruleentu ut has
pueriles cauillationes effugaremus. Et haec de a '. C Restat igitur argumentis in oppositum respont um. Ad primu ergo st tres dissicultates tangi eunam participali & duas ex consequenti tali est oridine dicendum ist duas annexas cstificultates .f. an Deus moueat ut finis tin i uel ut finis Ragens .Et si ut agens 1 an mediate uel immediate:ptransibimus dicendo quia inaertiam uero principalem. s. an expositione uirtutis infinitae intensiuae inre' natura ncriosequatur motus in non rein re:tractabimus
dupli fm Averroim: εἰ sim pila..iuis igitur multi
ex 2'coeli tex.6 .ubi in summo gradu perfectionis uniuersi locatur id ' sine actione optimii possidet. Et ex i2'metn.textu. o.ubi dicitur st Deus mouet sicut amatum dc desideratum ι credant Deum non esse causam agentem sed finalem: Vetius in dicunt servientes utrol mc , Deum esse causam:ut Simiplicius arguit ex p' coeli textu. o. ubi Aristola est Deum nihil agere seustra.Si enim ad hoc inconue /nies sollicitus fuit Arist.deducere stinus nihil agit frustra:ergo supponebat Deu 3 agere propter fine .
Ridiculum .n. esset deducere ab hoc inconueniens de causa non activa.Auorquis in de subtia orbis manifeste reprehendit dicentes oppositum esse de inretione Arist.Et in .xφmetnaeo. - . expresse dicito Deus mouet non tin ut finis sed ut motor .Quod etiam firmatin i 2'. m.6'. δἰ in. . φ Vhi etia postmodum Avicerinam ponentem Deum esse in
finem arguit stbp3 primi principis esse actionemr
quae cum hoe st sibi sit propria ι sit comunis taeteris
qualis e motus diuinus. Et in. 2'. coeli. co.i7'. dic:t
st omne hias actione in selli 3 actione i alio. Et in ama ι.dicit s omne V inuenitur Pr se pη intentionet inuenis propter aliud χἡ intentione: nisi illic essct ianatura non innata ad largiendu3. Et breuiter totus Averrois plenus est hae sententia uel formali uel radicasti ut puta st in separatis a materia causalitas si
natis δἰ efficiens eidem coueniunt/ ut dicitur in i 2
mouere ut amatum. Non indixit hoc cum dictione exclusiva i imo ex hoe magis habetur propositum. Supposita illa uniuersali Auerrois 1 quam minio diximus. Id uero D ex Σφcoeli adducitur admiratione dignum est i qua fiome ab Averroistis adducatur. Quum Averrois ipse ibidem in m. q. expresse dicat m in illo summo gradu habente optimum sine actionei datur latitudo includens omnes intelligentias. Ita m apud ipsum omnes intelligentiae sunrin illo pu gradu i δἰ non tin Deus. Et in constat apud eos etiam D caeterae intelligentiae agunt ad extra. Intenditenim ibi Arist. Apud Auermini intelligentias quatenus intelligentiae sunt i habere optimum inest felicitas speculativa sine omni dependentia ab exteriori actisie tisi sicut in nobis iuxta illud.ir'. methaphthaeae tex .3s'. Deductio autem qualis optima εἰ e. 6 esse in pugradu .Quatenus uer animae sunt i optimum assequi per motumi εἰ in Σφordine simul eum corporibus quo sunt locantur alae&e. . Vnde inii movete no statu sinastisi active dicimus.
UEt quis ex multis commentis uideatur haberi sDeus mouet immediate: qa in. co. '. duodecimi Tmethapp.reprehendunc ponentes Deuee priore3 motore primi orbis. Et in .3s'. expresse dictem 'primus motor mouet sine medio.Et inaeo. sq. Humerantur substantiae immateriales fim numerum motuum coelestium expresse supponendo nullam esse quae non mouet.Vt tamen ex dictis superius pitere potest inaeo.4i'. duodecimi expresse dicit mo P . tum coeli componi ex duobus motoribus. Et ideo
sciendum est st ista sibi inuicem non contradicunt: - P quoniam Gy lint in hac re opiniones extrem ma Avicennae dicentis Deu nihil agere ad motu coelii nisi fis st prima causa operatur per secundam i sed - q -Pprimum motorem esse primam intelligentiam productam a Deo quae cum anima coeli mouet. Aliares qui dicunt Deu solum mouere primui coelu3 Averrois uia incessiit media utru et declinans extis νmu .Et ideo nunc hoc nuc illud excludit extremat uuis pluries Avicenna impugnauerit. Est igi apud eu 3 primus motor Deus gloriosusanon m mouet is ,
lus: si ila in motu pruni coeli sui duo sempiternitas
motus ita certa uelocitas:puta.2ψ.horarum: posuit
ut tuo hos habere P se p'causa, activam drxpria; idd sempiternitatis side3 Deu3 certe uero uelocitatis animam coeli.Et hac sensus mdet plane expositioni illius comenti abin extorsione. Et sic Deus non est prim motore totius: imo facit per se motum totius quoad nobilissimam eius rationem quae est sempi itemitas.Eth mo Deus non est ala alicuius orbis.
18쪽
Et ideo dixit ibide3 Auinois ' est pol non In ma
teria. Et per hoc uolabat st disteriet ab ala eoelia Et hoc modo saluatur O' . '. di φ illud qd intelligit motor co ris coeli de p'mototelest aliud abem qd intelligit motor orbi saturni. Et sc numerus immateriali ii sudarum fim numerum motuum sal
natur:ila ex motuu numero inuentus est numerus
moto F alto' a p' qui ia3 ex infinitate motus stabilitus erat. Nulla .n. sudam immateriato ponimus nisi ex motu conclusa3 sed prima 3 ea infinitate motus caeteras ex numero motuu 3 regulariu 3& perpetuo' exigentius motores immobiles. Et hoc consonat textui Atris expsse quaerenti numerum motope immobili ut non numerum more R infinito': 1 ut Phoc insinuaret st de aliis a p 'loquebatur et uuis primus quoin sit immobilis. Est siquide 3 sermo Atilis,&Averr. ibidem componentes sudas immateriales . aliqua rpria motione alicuius corporis ut p3 ibidem ql nos non dicimus. Et breuiter hoc modo omnia dicta Auer. inueniuntur oesona. Et merito. a uero Oia consonant.Vnde Helvae hebrei. Labotu uanus fuerit patet. tauit eni3 si ex hoc P Deus di motor essective primi coelit sequeretur aergo mo. uel solus primum coelum. Iamm .liquet Deum essempriu3 motore primi orbis quoad sempiternitate 3 sui motus active causandam. Mouet ergo Deus coetu essective ut motor I prius & mediante animaeces sic ι ut utrius p prius effectus motus coeli sit
diuersimode. Et ta quoad duo prima pateat quia v op ut tenendum sit. De 3'aut in quo tota stat difficultast Omnis praesens ambiguitas magna uidetur. Divisi siquide. aristes is sunt perhi patetici circa id.
'phios C Quibusdam enim apparet stra hoc ante datur
'sustin. uirtus infinita in natura et sequituri necessario ergo
tu stae in motus in non ip .Quibusdam uero uider st dis in Mo e in f i. ctione opus sit in re hac. Et hi in tres distincti sunt Primi mo uias. CAlii putant Q distinctione modi agendi Lι Crisa lex libere uel necessario opus sit. Alii uero indistinachii liii. ctio modi eendi illius uirtutis infinitae .l. an na atquαφρ' este materiale an immateriale. Ad hoc suificiat. Alii aut e duas distinctiones necessarias credunt ad saluandam infinitam uirtutem in re*: natura .f. modi eendi ι quae modo dicta est &modi agendi Lmediationei uel immediationem. Ital omnes hu iusmodi opiniones sunt quatuor. Et primam si de 3 postponentesι quia ea diluuisione alia quid ueri νtatis habeat patebit et & eius su amenta sunt quae arguedo adduximus. Ad secuda nos transieramus opinione quae tria dicit: pq ex hoc ante uirtuς infinita est in mas nitudine nec flos equitur.Erro movet in non iis .in implicat contradictio 3. Et in hoc conueniunt cum Aristis 'phico' tex. 7 sq. oes perbipatetici: li disterit in mo deducendo contia 3. st oti opu Scotus .n. in pu senten.dist.2'aa. et . ad ultimia dicit ex eo ς, in ante assumitur uirtus infinita subintelligendo agat necrio i sequitur: ergo act io sua est in non tre. Alioquin in aequali tD agere contingeret uirtutem infinitam S tinitam iuxta deducticinem
Arist.ibi. Ex eo uero φ in ante addis ly in magnitudine.iaextensa sequitur si agit agat circa corpus.
Et conter 2 sit issii aliqua resistentia: α sit etiam dis uersa approximatio partium pam ad agens cile prehiae sequitur. Ergo actio illius uirtutis est mouere tqm duae causae .s. diuersa approximatio par tu α telis lentia faciunt successionem esse in motu. Etheex toto aspe simul .f. uirtus infinita in magnitudine feci uitur motus in non ipe. Sed haec deductio improba, mani reste reccat:quia ex hoc st aliqua uirtus est ex tio. tensa α agit in corpus non sequuntur illae duae causae successionis sed una iiii .f. diuersa approximatici potium passi id agens: sed ex emnibus his abis resistentia non sequituri ergo illa actio est motus bEt hac omnia non egent probatione. oeia manifeste
patent de uirtute illuminatiua . Haec .n .es extensa
oc agit in corpus & c. Et tamen non est motus pro/prie de quo loquimur i ut distinguitur contra mu ιtaticinem .Thaut i quia Arist. non fuit sollicitus ibi de utral parte contis deducenda supponit cum Rue ire caeteris expositoribus itum uidisse me recolor st subiectum illius antis . . lv uirtus seu potetia supponit pro uirtute motiua yprie sumendo motu . Ita P ans illius contiae sim ueritate 3 est hoc. Virtus motiua infinita e in magnitudine ergo & e. Et st haec sit mens Arist. pati ibi ex eost probando suppolitio 3 una 3L st maior uirtus faciat aequale in minori tempore:dicit ut calefaciens aut dulae saerens ι aut riiciens ι & oio mouens. Vbi manifeste patet D de uirtute motiua loquitur.Patet etiam extine intento. Ad nihil .n. aliud inducebat demon luationem illam/ nisi ad inuestigandam impar tibilitatem primi motorisi quei constat mouere M prie. Vnde impertinens erat proposito tractare de omni uirtute extela uuis ex is a negativa. No potest dati uirtus motiua infinita i magnitudine r habeat ut ex consequenti s nulla uirtus in masnitudine est insinita Nuia quum uirtus sit aut lavalis aut acci talis. Et acciitalis infinitas inserat infinitatem subalis. Et dis uirtus sui talis in magnitudine si est simplex sit principiu3 alicuius motus naturalis ι ut patet in
p-Et simplicibus exsitibus finitis imi possibile sit mixtu fieri infinitus: manifeste deduci
potest ex negatione infinitatis uirtutis motiuae in magnitudincinerario infinitatis omnis uirtutis extensae: Facit tu ui3.S.Th. in ly magnitudine echoest uirtus extensa non est intelligens: uiri us autem extra magnitudinem est intelligensi ut patet 3'de anima aeo .s'. Virtus autem motiva n6 intelligens mouet tinum potest. Aer hoc tenet cosiria Arist. ia si est uirtus motiua infinita & cum hoc tantumouet situ in potest i sequiturr ergo mouet in non remaee ι ut patet ex deductione Arilis ibidem. Secudo dicit Q ex hoc afite uirtus infinita esti ciloquendo de motiva: mn sequi e nc lorergo mouet in ii Ue. Quia mi illa uirtus re agentis libera in ius potestate e& act o & modus agendi. Et quu
arguis esse corra Arist. 5 δ uer. Omnes pitari:
Scotus cum sequacibus non reputat hoc inconue niens: imo dicit in a sentenas. D'.q. - .eos sibi ipsis contradicere ponendo Deum agere necessario.
CMihi aut v r hoe n6 6 intra Aristaeo et nulli in t contra ponendu3 e qae nec dixit nec nesio seqtῆr ex dictis scoturrius. Uni aut G eE agens Iaberuinulli bi dixit Arist.
19쪽
me ex dictis elus sequitur necessario demonstratio
siquidem posita in p' coeli rex. so. sufficienter fuatur r supponendo omnes intelligentias differre specie:&mouere situm possunt i ut assimilene Deo vlorioso cuius proprius effectus est sempiternitas riae libere siue necessatio illam causet. Numerus
quo intelligentiam 3 eisdem suppositionibus stantibus i optime inuestigatur ex numero motuum. Sunt eni3 omnes motores adaequati. Inconueniens etiam ς dicit ut in textu. ρ'. s. uirtute3finitam &infinitam mouere aequali t manifeste ibidem ali/bitur uirtutibus mouentibus naturali. Et breuiteri
quaecunt alia ad hoc adduci possitnt ι facile salvati
uidentur absq; hoc . Nolo in propterea Arin attri ιbuere st posuerit Deum agere liberet sed opinio 3 suam ad nos non peruenisse issi. Contra Averroim in illam responsione3 esse non dubito ι ut ex . . duodecimi methaphisycae deducere facile esset. Eteo. 2i .secudi de coelo manifeste habetur: sed qH ex principiis phiae non necessario sequituriinu agere necessario r iccirco quum soli rationi obediendum sit. Ῥαφ Ioco contra hoc obiicitur soluendum e.
Quu ergo dictae r id ad quod sequitur falsum impossibile i est sim pili imp ssibile & e. Negatur minor. Et ad primam probationem dicitur D uuis non litimpossibile Deum uelle uti tota uirtute sua i est in impossibile Deum uelle uti tota uirtute sua in hoe effectu qui e uelocitas motus. Nec hoc e ex defectu uirtutis aut uoluntatis i sed sta hoc tio est factibile .
Vnde Deus utitur tota uirtute sua per se causando sempiternitate motusi& creando& e. Ad secundat uero dicitur praemittendo quatuor Notandum est enim p'Daliud est arguere ex potentia moti infinita i εἰ aliud est arguere ex potentia motiva insonita habente talem modum essendi .f. in magnituidine uel extra ι uel modum operandi . s. necessario
uel libere. Primum siquidem alis abstrahit ab omnimodo essendi & orerandi r secundum uero modu3 essendi uel operandi coassumit . Constat autem πmulta pomunt deduci ex aliqua rone formali & mqessendi uioperandi simul quae non possent deduci ex illa ratione formali absolute. Notandum est et D ex aliqua raticiae abstracte seu absolute sumpta icurlli aliquid deducere consueuerunt pili Uno monecessario sicut ex ratione motus deducitur op esse in tempore. Alio modo non repugnant et sicut ex ratione motus deducitur m quocun motu dato
potest dari uelocior εἰ c. Et inter haec tili resert smiis aliquid necessatio comitatur ipsu3 in quocituronatur fis omnem modum emendi illius . Ccns uero aliquid repugnanter i non oportet comitari illud in at quo uno ι stat st repugnet ei in quocunt modo emendi i ut patet in exemplis adductis . No ιrandum est 3'st triplr potest imaginari st pCtentia motiua infinita exeat in actu 3 secundum uel τ moueat.Aarobile certa uelocitarei ita st non possit uelocius illud mouereis, illud mouere sit sibi adaequatum i uel st Inoueat infinita uelocitate in non tfe. Non e .n. intelligibile st aliquid actualr mouear in sinite uelociter & tamen in tem pore. Quia ea quo actuali mouet ι tempus illius motus fiu certum est signum. Signe ut ergo. Et tunc procedatur iuxta tex .7 p. octaui physicorum i & uenitetur ad hoc mmotus infinitae uel ceitatis erit in aequali tepore cu3 motu finitae uelocitatis i ut pote a uirtute sinita sa/ctoi quod est impossibile. Idem est igitur mouere
actu infinite uelociter Ed mouere in non tempore .
Vel medio modo s. st nun i moueat tanta uelocitate. A. mobile quin possit illud uelocius mouere. Haee aut ν' aliter se habent ad potentiam motivam infinitam absolute i de ali ad eam in magnitudine.
Ad potentia3 stude3 motiua infinita in magnitudinet 2' extrema mparans immediateutas respectu talis uirtutis non datur mediu3 inter mouere in n5 tempore i S mouere certa uelocitate adaequate.Ad potentiam uero motivam infinita3 absoluteaextroma haec sui mediataι ita st stat moueat sic uelocitra tamen semper uelocius mouere possit. Et ratio immitatis est quia uirtutis extensae quantum est posse: tantu3 necessario est facere ut p3 inductio. Et cofitet si est infiniti posse ergo habet adaquaru
facere. Aut ergo hoc est certa uelocitate mouere aut in non tempore.Mouere mi sic ς uelocius possit et non eme adaequatu 3 uirtuti patet: uirtutis uero motiuae infinitae absolutae non oportet utum est posse tantum esse facere a quia abstrahit ab omni modo operandi 5d emendit dr colitet abstrahit ab hoc st faciat m totum posse aut partem i do tantum urtatutum. Et ideo non necessario sequitur st si exeat in actum R exeat in opus adaequatum.Notandum est ' aliter arguendum est ex infinita uelocitate ad infinitatem potentiae motiuae absolutae εἰ ast Gonuerso.Ex infinitate siquide uelocitate determinate inserturi Ergo potentia motiva est actu infinita:qa impossibile est ast talem essectu saluate. Ex infinita uero potentia motiua nihil aliud potest inserrimisi ergo potest infinita uelocitate mouer:quia si aliuta uirtus motiva potest mouere aliquanta uel itate tmaior potest maiore i ct infimita in insinuat sed narche mouere infinita uelocitate contingit dupui Uno modo sic: ' possit sacere motum infinitae uelocitatis in actu:Alio modo sic st possit semper facere maiore3 uelocitate' quacuno facta uelocitare. Ideo no potest ea infinitate potentiae motiuae absolutae inferre det et minatri ergo e actu infinita uel itas et
C His autem Hamissis dico quatuor: p st ex nocante . est uirtus trotiua infinita in magnitudine optime sequitur . Ergo mouet in n tempore et gasi non: ergo mouet adaequale certo tempore: ex 'norando Stunc sequit ut iuxta deductionem Arist. ergo uirtus finita S infinita fm ictu osse mouent aequaliter. Secudodicost ex hoc alite R. est uirtus motiua infinita non sequitur necestario: erso .A. mouet in non tempore. Dicentibus en ii st non subinferri norotest i ergo mouet adaequale in certo ter re. Davsiquidem medium s. φ romittitur mouere.A.mobile tanta uel itate puta decem hora': nCn tamen
adaequare 1 sed potest semper uelocius ι ut fatet exi' notando. in non potest dici si uirtus illa est in magnitudine i ut ideo Aribes fundans demonstra /tionem
20쪽
tio 3 suu super illa distinctione aut mouet in Mtempore/aut certo tempore loquendo de adaeqnata operatione assumit ab aduersatio uirtute, motiva esse in magnitudine: quia de tali constat φ oportet supponere aliqua3 uelocitatem ess e illa adae'irata . Dd nsi oportet uerificati de uirtute motio titute i quia abstrahit ab his Tettio dico D ex hoc ante. A. est potetia motiva insinitansi sequis n5 repugnanter ι ergo motus in non tempore : probatur hoc ex illo principio im sibile in se ex rationibus terminoru3 ex nullo dedulcitur possibilla ex quo non sequatur necessario. Haec enim est dintia inter consequem possibile & impossibile ex terminis i st possibile ex aliquo ante oritur
possibist ex quo no oritur necessario/ ut patet de uelocitabilitate motus respectu motus & mobilis. imi possibile uero nisi habeat connexionem necessaria
cum aut erex illo oriri non potest. Et hoc ideo est: sta impossibile ex terminis e impossibile sinapili & olo. Tale autem ex nullo oriri potest nisi ex alio impossibili ad quod conditionast sequatur/ ω sine necessaria connexione seri nequit.Constat aut ei P motus in no tempore claudit contradictionei ex terminis. Si est ai, motus .ergo in tempore. Et si in n5 tempe ergo non est motus . Et ex antedictis patet tu hoc impossibilensi sequitur necessario ex infinita mi motiva. Ergo nec sequitur possibiliter.
C Sed accidit hie dubium ex 3'capite. p . quia id qa sequitur necessario ad aliquid cum aliquo speali modo essendi sequitur permissiue & postibili ad illud absolute . u. s. in sequis necessario ad animalr6nale ι sequitur miribiliter ad animal ista motus in non tempore secuitus necessatio ad uirtut ei motivam infinitam habentem esse in magnitudines ut pateti ergo sequitur possibili ad uirtutem moti 1 absolute. Secundo quia quum argumentum ualeat i si aliquanta uirtus motiva potest mouet aliquanta uelocitate i ergo maior p6t maiore ι & infinita infinita . Et ulterius ualeat aliquanta uirtus moti t m fluere tanta uelocitate ι ergo potest facere tantam uelocitatem in uast t & maior similli maiorem et quarensi ualet i ergo si est in sinita potest infinitam facere
actuast . Nulla . n. ratio apparet distormitatis in inopysi tenenda sunt praedicta nesare illam ultimam contiam. Quia i ut patet ex dictis posse facere uelocitatem in sinitam actualiaest idem quod posse nio /uere in non tena re.
T Tertio quia de si assignata sit ratio ι quare infinitate potentiae absolutae n6 π3 aflignare adaequatusacere 3 quia .f. abstrahit a modis operandi et non in habetur quare in sinitate potetiae motiuae absolutae reppgnet mouere fm totum suum posse. Si enim non repugnat ι dato st ex ea non sequac necessario
nec pessibilli:habetur intentum. ia si hoc sibi Grepugnataergo est sibi possibilet possibili aut posito nullum sequitur impossibile. Ex hoc aute sequere eo moueret in non temporei ut patet ι ergo & c. Ad
primum horu3 dicitur m maior est sic modificanda. illud * sequitur necessario ad aliauid cum aliquo speciali ni o essendi commissibili illi p'. Sequicremissiue ad illud absolute. Sic eni3 est uera & in
ait. Si enim aliquid iungatur eum aliquo sibi incopossibili ex terminis: id quod sequis ad coniunctu
utril partium repugnatis. S. Ad hominem aereu, sequitur habere persectissinium sensum tactus: non medipm inter contraria. Qa i ut patet non seqvic ex ratione hominis absolute nec aeris. Sic aure 3 est in proposito. Quia uirtute 3 motivam infinitam eE in mastutudine implicat contradictionem partes aconiuncti non sunt compossibiles i ut ex iam dictis pateti ct effectus necessario sequens monstrata motus in non tempore. Ad secundum d citur φ rat: odi tarmitatis inter ultimam contiam & priores est rquia in omnibus prioribus proportiona It propria causa proprio effectui. In ultima aut no' fm ueritatem sed solam apparentiam. Non . n. praprius enectus uirtutis potentis infinita uelocitate mouere ι est actuali mouere infinita uelocitate ised nulli certe uelocitati obligatum esse suum mouere situm est ex parte motiuae potentiae. Hoc aut ei tauatur si sic possit mouere actualla ι ut semper possit uelocius mouere 1 ut patet. Et si quaeratur quu3 uirtuti potenti mouere uelocitate unius horae pro proprio effectu assignatur mouere actuast in una hora Ndupla potentiae potenti mouere in medietate horae proprius edictus dicitur mouere actualla in me /dietate horae Huare uirtuti potenti mouere infinita uelocitate proprius enectus insanis natur mouere
actualiter infinita uelocitate. Respondetur Q liceideo estιquandocunt quantitati uirtutis potin dupili attribui quantitas operis & altero modo est impossibile propter implicationea contradictionis in ipso opere i altero uero est possibile. Dicendum est effectus proprius illius e ille in quo saluatur mous ponibilis in. g. Et est exemplum theologi 3. Dicimus st uirtus creativa Dei est insinata non soluex parte modi agendi i sed ex parte creabilium a Gin saluatur infinitas in creabilibus i sic st Deus possit ereare aliquod infinitum etas i sed sic: quia qua ie unis creatura ficta potest facete perfectiore3. Suergo in proposito inter uirtute 3 motivam sicunt sinitam oc infinitam respectu uelocitatis motus haec sit dίntia st finitae uirtutis utitati uno modo α illo possibili respondet utitas uelocitatis in estinua. satiendo illam actu. Infinitae uero uirtutis quatitati rduobus miniis utitas uelocitatis respondere u ε .s.faciendo infinitani in actu uel mouendo absi obligatione ad certam uelocitatem . Et p ' modo infinita uelocitas effectus rationem habere non p&ι 3 sit de genere impossibilium ex terminis .a 'modo ins/ilitate potentiae proprius effectus est. Ad tertiu3dEst infinitae potetiae motiva absolutae re pugnat mouere actualii fin totu, suum posse quo ad uelocita tem motusinon autem quo ad durati mena eiusaea Operatio talis est de genere operationum uia possibiliu3 ex terminis. Et id qued multiri in nrat etia ista decipit est i quia assumitur talis motio ut operatio quadami & quare infinitate potentiae motiuae re opusnet quaerant. Quum tamen ι ut ex dictis patet: non sit de genere operationurni sicut nec alterate