장음표시 사용
21쪽
re ex his imponas mihi dica3 infinito postri
non possie attribui adaequatum operari actualr.Hoemii ex dictis noluis diligenter inspectis non habest
sed imo infinito posse motivo non potest respon εdere adaequatu 3 operari actuale quo ad uelocitate 3 motus .Ex hocin id sequitur uniuersalis negativa tergo non potest respondere adaequatum orerari. Stat nant ' respcndeat infinitum operari quoad durationem motus t 5e quo ad opationes imastanentes.s intelligere & amare &e.Vnde ad quaesitum cudistinctione dicendu 3 e st infinita potentia motiua potest referri ad motus uel citatem & ad eius durationem. Et primo modo repugnat sibi mouere sis totum suum posse i quia ista non est operatio i sed quoddam plussi chimericum. χ' modo non repu ι Dat i inio de facto conuenit i ut ex dictis patet. CQuarto dicon ex hoe ante .A. est uirtus motiua infinita agentis liberi i non potest inferri i ergo mouet aut potest mouere in non tempore. Dicam eni3 in nullo tempore mouere potest tanu adaequato es sectu i sed movet semper certo tempore sicut elegit non tin sic t quin utum est ex ratione uirtutis posset velocius mouere. Quum enim ex ratione potentiae in tuae infinitae absolutae nihil aliud sequatuo nisi in quia tanta pol' potest mouere tanta uelocitate ita maior maiore t infinita potest infinita uelocitate mouere. Et hoe cctingat duplis. aut ' mssit exire in actum secundum faciendo infinitam uelocitate iraut in sic semper possit ut numst exeat in actum se eundum faciendo aliquam uelocitate λι quin adhue possit facere maiorem. Et ex ratione potentiae mostiuae infinitae absolutae non necessario sequatur in possit ea ire in actum primo modo. Et ex hoc me stipentis liberi necessario sequatur st exeat in actum x' modo si debet exire in actum i cons est non ex infinita potentia motiua agentis liberi absolute considerata nec ex ipsa sumpta eu tali modo agendi deducatur necessario i emo motus in non tempore. Et sitet cum omnis conditionalis uera sit necessariat
ista conditionalis non est ueta. Si datur uirtus mo/tiua infinita agentis liberi posset dari motus in non tempore. Et sic patet ad secunda 3 rbationem illius minoris quid dicendum sit .Lq, salsum est φ ex gne infinitae potentiae motiuae absolutae sequatur : ergo
Tertium qi habet lixe et g opinio:est non potaliter saluam in sinita rotentia in rerum natura misi ponendo ipsam agere libere ι eio aliter sequeretur motus in non tempore t S hcc non est dictim tae. Vnde non uidetur tutum sequi illum: presertim si aut ex dictis & dicendis apparet i a multis illustribus uiris ι saluatur etiam si Deus non ageret libere.
'sancti C Tettia uero opinio quam sanctus Th. sv pri QR Thomae. protulit in lucea ι dicit q, sola distinctio modi eendisc3 in magnitudine uel extra: sufficit ad saluandam uirtutem motivam infinita; abso motu in non ipe quicquid sit de modo operandi. ita πω eam quisi ita conditionalis sit uera i si uirtus motiua infinita est in magnitudine daretur motus in non rem rore ista tamen non est uera si uirtus motiua infinita est extra magnitudinei daretur motus in no tempore.
Et sundamentum huius est quia veritas primae conditionalis fundatur iuret tribus p . super infinita/te motiuae potentiae 1 ex qua habetur ' pomit mo uere infinita uelocitate .r' super modo enendi eius
in matnitudine ex hoc habetur st uru est rcsse iiii est operari .F'super hec qi effectus non est digni sua causa i ex quo habetur si ali ua u litus est in magnitudine eius adaquatui opus potest recipi in magnitudine. Ex his enim tritas oen urgere ueritate illius conditionalis patet ex eo m quodcuno horri triui desit conditionalis non est uera Si enim deest
infinitas potentiae motiuae nunu deducetur motus in non tempore. Simili si non ponitur in magnitudine seu operari tantum utrum potest i nuna dedu cetur motus in non tempore. Et nihil minus si non ponitur ψ operetur in passo capaci adaequatae ope trationis illius poteti aer nunu sequetur motus in Qtem rei quem constat non sequi nisi ex motione adaequata potetiae motiuae infinitae. I n Opationibus siquidem transeuntibus nan solum imp iturope rario & eius quantitas i ex parte potentiae activaeis ex parte passi. Constat autem in proprium passivum uae uirtutis est mobile in actuiquod oportet is actu situm & corpus & c. ut pater OV physicos rex. 32'. Et ideo nisi ponatur D adaequata motio uirtuttis motiuae infinitae assumptae i ante ponit tecipi in corpore in actu seu in magnitudine et idem .n . sunt in proposito i non potest deduci: ergo mouet in notempore . Et quia hoc non poni potest absolute tuae impossibile: ideo oportet poni ut sequens ex ante adoMarii. Habetur aura ut iam diximus ex illis uacausa non est indignior effectu. Ex his autem patet
quare χη conditionalis. s. si uirtus motiua infinita emet extra magnitudinem ι daretur motus in non tempore i non est uera i qtia defuit sibi χ' conditio. Non eni3 oportet uirtutis existentis extra in agnitudinem dari adaequatum opus in magnitudine. Et ratio est i quia uirtus immaterialis comparatur ad Omnia quanta ut uniuersale ad particulare non in praedicandoised potius inessendo & causando. Nee e rationabile ut materiale ssit tota immaterialiuuit tutem adaequare. Vnde ad mliorem horum euidentiam considerandui est st motus relatus ad insinitatem a priam motiua1 in magnitud: ne i & extra diuersimc de comparatur. Illi quidem ut ellectus proprius causae particulari & propriae: huic uere ut effectos particularis causae unili. Quemadmcdum liquefactio cerae uirtuti solarii ila motus E efectus in corpore i R coster sit a uirtute corporea sicut ab uni uoco i A uirtute uero immateriali sicut ab equi/ucco & uniuersali. Et ideo sicut ridiculum en et ex. quantitate uirtutis solaris inferte quantatem huius particularis effectus i ut adaequant ei uirtute, solistita irrationabile est ex quantitate uirtutis immate
tialis inferte sititatem huius effectus particularis: ilest uelocitas motus tanu efectum adaequatum. C Considerandui rursus est D inter tentia 3 motivam insinita 3 in magnitudine i seu absolute & potentiam motivam infinitam incorpoream i hoc in νterest st illa aut nihil aliud P se dicit nili principiumotus ι ut ratet 1 si sumatui absolutera ut si aliquid
22쪽
aliud addit i nihil addit eleuam ipsam supra r6ne
proprii principii motusi ut patet ι si sumatur in magnitudine. Ista aute ex hoem immaterialis ordinis ponitur supra ratio 3 proprii principii motus eleuatur 1 sicut & supra corporalia. Propter st ex hoc ipso P ponitur extra magnitudinem sequitur st GPer se p'respiciat motus uelocitate; i qui est corporeus effectus i quemadmodum faciunt uirtutes corporales: sed altius m per se primo aspiciat i& secundario & quasi per accidens i motum unde fit ut infinitas uirtutis motiuae si esset i magnitudine motus
uelocitate 3 necessatio manifestaretur. Infinitas aut uirtutis motiuae existentis extra magnitudinem n6quiasty infinitas potentiae in nragnitudine est per se primo particularis principii motivi. Infinitas uero potentiae extra/ est per se pφ rei eleuatae supra ordinem principiorum motivorum particularium. Ae r hoc altius quid respicit ut adaequatum motus si uelocitatem motus. Imaginandum est m. 'res illa infinita extra magnitudinem uvis habeat in se unde possit mouere hoe in opus non per se p'respicitur ab illa: si aliquid altius .Quia ut pluries dictu est motus per se pq est actus eorporis: uirtus aut illa eleuata est sicut supra empora: ita super omnia cor poralia per se p'. in dico propter ens B: bonu3ux alia huiusmodi: quae 5 si sunt corporalia non tu peris p . Et ideo non oportet si uirtus illa est infinita uelocitatem infinitam pone ab ea prouenire.
C Ex duobus ergo falsificatur si sanctu; Titae
citionalis ista p' ex eo P uirtute' extra magnitudine3 non op3 habere adaequatum facere suae uirtutiquum agat per intellectum i ut dictum est in o opinione. 2'ex eo φ considerata uirtute infinita extra
magnitudine3 non residerato modo opandi sequel
retur ergo daretur motus in non tempore:quia noposset fieri motio quo ad uelocitat ei adaequata uirtuti motiuae t quia moueret empus in actu ι puta coelum i quod non esset capax motionis adaequatae illi uirtuti nee absolutae: ila hoc implicat nee ex hy ι potest data: quia infinita potentia non est concessa in magnitudine si extra. Cotta aut hanc Opinione dupla obiicie pqi ila si ex sola incorporeitate uima ιtis motiuae infinitae habes sumciens to salsitatis se/cundae conditumalis: manifeste sequitur D no refert
si ponatur uirtutem illam esse motivam necessario dummodo ponatur incorporea. Stant enim ista 2'simul. Non enim est mi possibile uirtutem immaterialem esse necessario motivam i ut Atiles ta phitenent de animabus orbiti. Ex hoc aute3 quaeratur in illo tre moueret uirtus infinita extra magnitu νων mouens fm totu posse ι de signee illud tempus.
Et tunc procedatur iuxta textum. Pactaui phios
deducedo ad impost bile st aequali moueat uirtus infinita d. infinita. 2' qa hoc est expile tra Auer. In 2' eli. . s.le. ι' Ad primum hordi et istae duae coditionales distant sicut coelu dc terra. Si infinita pol motiva esset extra magnitudinε moueret in no me. Et si infinita pot' motiua exta extra masnitud ne3 moueret si totu3 suu posse i moueret in non tempore. 2 enim est uera i quia in ante eius
iam ponitur ipsam fm totui pone actuali mouereter colitet habere mobile talis motionis sustiniquu3 motus sit actus mobilis. Ac P hoe in hac coditionali salvans tres antedictae conditiones. In alia uero Q habes ex upotest antis mobile capax totius posse t& ideo est falsa ex desectu tertiae ccditionis. De illa
aut conditionali super qua firmatur argumentu Lli esset extra magnitudinem infinita uirtus motiva necessariae daretur motus in non temporer dicenda sunt duo:p'stest impertinens proposito. Quia Ghabetur ex dictis sancti Th.Multrum enim refert posita uirtute infinita incorporea loqui de ipsa S consequetibus ad ipsam ut siciabstrahedo a quibus ii aliis u non necessario ipsa Finfinitam de incorporea comitantur: do loqui de ipsa addendo sibi speciale
modu3as disiecessatio.Primoaianodo est smo sancti Ih. Ed non χ' de primus nihilominus motus ut ponit incompossibile . Secundus ueto iste adunat in possibilia:quia quis uirtuti incorporeae
non repugnet esse necessario motivam ac uelocit, riuam motusopugnat Q sorte uirtuti incorporeae
infinitae:unde non op3 de illa codationali sollicitu3hie esse.Si is de ueritate eius quaeratur. Dicendum αφuidetur m est falsa eadem tone i quin s. ex hypotest antis non lir st immobili posset recipi adaequa itus ei us illi uirtuti . Vt. n. iam infinities ta γε motus in no tempore est quodda3 impossibile extetminist&nsi sequiae nisi ex aliqua hypotest impossibili qua, requirere illa tria monstratum est.Et eu
contra arguebas ergo moueret in aliquo certo tD.
Signetur illud Az c. Respondetur st ila ex parte motoris nulla posset certitudo uel ccitatis dete inarista nee ex libertate nec ex finitate potetiae:Et in notempore mouere non sequitur ex hypotesnoportet dicere P si moueret i moueret ea Delocitate cunas mobile esset capaxi Puta si esset mobile non uiolentabile εο capax motus. 7 . horarum tanto tempore
moveret illud donon minore. Et si contra hoc diraesignetur tempus illud. Intrepide animetur i puta una hora uel decem illoc .n. non refert: εἰ si procedatur deinde ad hoc ιτ eodem mouebit idem mobile uirtus sinita dc infinita.Uicet ut hoc non Ginconueniens qn aliunde prouenit uex uirtute motiva.Inconueniens siquide3 est φ uirtus finita de in finita ex rpriis meritis oesideratae moueat aequast. S3 qn aliunde hoe pumit puta ex libertate agentis ut χη opinio dicit in uel ex parte mobilis i ut modo
dicitur ι uel ex mediatione alterius motoris i ut ultima opinio Auertois escit nulluy inconueniens E.
S; sunt in hac thsic adhuc dubiarprimu 3 ex quia
ex eo φ in ante ponitur uirtus infinita motiua Po initur ccnter mobile adaquatum.Motiuum eni3 ad
mobile resertur ut dicitur. '. metriae'de ad aliud. Et sic νη conditionalis est uerascui si quia l3 tale uel tale mobile certa3 velocitatem sibi determinet
non in mobile in communi. Et ideo comparando illam uirtute infmitam serata3 necessario agente ad mobile in muniuestat dubium an moueret in non tempore an certo tempore. Ad primum horu dicitur st ratio illa tenet udo uis motiua es eiusde ordinis cum mobili.Tunc .m ex suppositione tanti
activi necessario supponiae adaequatias r portionatho a
23쪽
passivum. γaudo autem supponitur ira initium
altioris orditusmon oportet tantu passivum supponere:Huia cum passiusi non respiciat nisi mediante actione transeunte si facit ur facere potest in eo. Et uirtus altioris ordinis .f. ullis immaterialis non op3habeat aut habere ponit aliquam actione3 in pascorporeo sibi adaequatam uotis est Q non necEio supposita tanta uirtute motiua immateriali supponatur mobile adaequam 3 proportionali. Unde licet
motivum dicatur ad mobile utatantum m moti usi non dicitur ad tantum mobile ut Sed qn motiuu est eiusdem ordinis cum mobili. Ad secundu dici uvis decuerit Aristo. in physicis motorem in Gianrill in comuni comparate ita sicquid contradicit talibus proportionibus esse impia ibile t no tamen dicimus comparare mobili in remunt motorem cotractum qualis est iste de quo doquimur. Motor ara Eseratus a materia. Vnde tali motori attribuenduch tale mobile r puta coelum:& non mobile in Gi . Constat aut ' tale mobila aliqua 3 sibi certam uelocitatem determinati ut dicitur Σφcoeli tex .3 R. tali curiose stratur ad dicendum sit ad illud qukitii.
Dicendum est o si ille motor applicaretur corpori mobili absblute st moueret nulla certa uelocitate. . Et si dicatur i hoc est impossibile i concedaturiquia etiam alis est impossibile inre est a nobis unu con res i. Ad altera; obiectione; qua dicebatut hanc tertiam opinionem esse contra Auer. dicitur dupli P . R non est uerum nisi peraccus.Aue . ideo dixit si anima coeli esset infinitae utitutis moueret inrisitemporer quia supponebat ipsam necellario movere. Vnde ex mo agendi suppAito tenet apud ipsu3 Atia 3.S.Th. aut loquitur de uiriue infinita incorporea abstrahendo a modo operandi. Ideo in hac opinione non sunt contrarii per se. Et si dicatur inteni habetur in fini Auer. illa λ' conditionalis est vera. Dicitur hoc est uerum. Non in ypterea
est relinquenda. maior est autoritas tonis: i sit Ruer.& omni u phopi simul. Et pueropi non p-yee sequi dicta alicuius credendo in n5 dixit hoc abso
magna δἰ sufficienti sine do relinquere argumenta ad oppositum necessaria aut prope. Secunda opinio ab Averroi. ir'. methaphis m. ι'. explanata duabus distin stionibus censet egere ι positionem dicentem uirtutem motivam infinitam absi motu in non tempore. Prima E modi essendi ut.l. ponatur immaterialis & non m magnit me. Ση est modi operandi ut. s. moueat mediate de nu immediate Eupponit. n. omnia immaterialia agere naturali necessitate. Et sic dicit st ideo non sequitur motus iri non tempore/si ponis primus motot uirtutis infinitae r quia ille mouet mctiante ala eli modificante in edictu uelocitate . s. motus in finitatem primi: Sed haec op:nio a.S.Th. de Egi idio .s '. physico' arguitur uisu Scientiae. A Scoto aut in p' senten.d.s ai.ultima igne ultima argute falsitatis. Insumciens quidem dicitur a. S.Th.quia . cum Arist. S 'phisicorum duos e flectus attribuerit infinitati uirtutis s. molles tempore infinito in tex sq. demouerem notem rem tex.79'. Et AuertO.s ponendo insulitat uirtutes ex mediatione motoris siniti dicat init iri nisu in non tempore: αnon impediri motu in infinito tempore t imo dicit st quia ille primus motor e infinitae motionis: ideo mouet tempore infinitor te quia ibi est alius motor finitus i6 mouet in certa uelocitate: testat assignanda ratio quare mediate mouere non impedit infinitate 3 temporis sicut impedit infinitate3 uelocitatist
qa Averrois no fecit. Ab Egidio uero ι quia si Deus
moueret immediate i non propterea moueret in m tempore: quia motus ut non tempore est de genere
impossibiliu .Falsa aut dicitura quia uirtus infinita trabet omnem persectio causae e scicientis; si imi placu causa Σ' proxima. in ideo sequitur st immei diate potest causare omnem illum effectu 3 in coelo per se quem po cum anima r ergo & causati si necessiario agit quicquid potest ut supponi f. Et ultra si causat illud immediate tergo in non temporeHauirtus infinita agens m ultimu3 uirtutis suae & immediate non potest agere in tempore. Ad ho' aut
primu 3 dici potest πιν quis difficile sit reddere r6ne 3 illius quaesiti: non tii est unpossibile. Diffieile siden
quia in eius non potest sumi ex eo D infinitas ipsis sit effectus res sibilis i in sinitas uero uelocitatis in apossibilis. Ex hoc enim non habes quare mediatio
impediat sequelam huius & non illius it 3 habeatur quate illud λssit fieri 5e non tuae . Nec potest sumi
ex eo mali attribuit ut insinitae potentiae infinitas temptas i 5e ali infinitas uelocitatis .f. st illa attri buitur infinitae potentiae siue in magnitudine i siue extra r haec aut in magnitudine tisii si dato si, hoe sit uerim r apud Auerroim reputatur falsum: ut p3 ex dictis. Et ideo sollicitus ibit de uirtute immate νriali infinita quare non mouet in non tempore: αposuit mediatione 3 motoris. Nee potest sumi ex eost, uirtus uelocitatiua in infinitui non est c6municabilis: virtus autem continuatiua in infinitum est c5 muniuabilis: qisi hoc est falsis 3 loquendo de uirtute per se continuatiua in infinitu 3 qualis est uirtus primi motoris. Impossibile autem non est: quia potest sumi ratio ex eo ν ad hoc ut infinitas temporis proueniat ab infinita uirtute sufficit per se p'respici ab
illam mediatio motoris non aufert. Mediatio eni3 causarum non aufert perseitatem causalitatum.N6
enim ex hoe st sta & homo generant hominem tot ilitur perseitaseausalitatis solis respectu proprii effectus quem habet in hominem. Ad hoc autem φ infinitas uelocitatis proueniata uirtute infinita: exi tem uirtus illa abso ulla modificatione attingat mo /tum. Hoc aut motoris mediatio tollit i quia uirius primi motoris modificata in a Q. &non in sua illimitatione attingit morum. Et sic ex ui mediationis satisfieri uidetur quaesito i &suiliciens reddi responsio data. Ad Egidium uero dicitur st illa ratio non excludit ι quin illa conditionalis sit ueta. Si Deus
uirtutis in initae moueret immediate i moueret iii
non rempore: supposito eo ql supponit Auer .s. Pagat fim totum suum posse. Unde impossibilitas colequentis nihil aliud concludit misi ς ans est impossibile/cuius oppositum probandu 3 erat ab Egidio. Si ex impossibilitate contis reprehensione dignus
censebatur Auet. Ad secundum aut dicitur st a iud
24쪽
est loqui de persectione erasae taliud de modo eau i per is animalitate; in eode3 ia illud est intimius
sandi re licet ex persectione eausae/ad modu3 cau prius & comunius.Ex hoc aut non habetur φ in ilitandi inferendo digredi S3 tamittit ut sephisim ω lo priori totiis effectus fini omne 3 renem habet suf/surae dictionis.Vnde ex hoc st primus minor est O scientem causam per se ι & q, aliae superfluuntaetri, minus perseia uirtutis si itie eum ala coeli simul et si dans uitam esset uirtutis infinitae i dato etiam onon l3 inferreaergo eodem modo potest solus facere speciali causalitate attingeret homine; qd in est reo facit cui anima coeli.Quia aliud est posse: aliud ron 3 in phra. Quia causa et' non attingit ei si posse tali modo. Et simili no licet inferte: ergo pol eausae secundae nisi media actione causae secundae rhacere immediate quicquid potest facere cu i io. uuis magis S prius rpter m 3 dicta . Colligendo
Quia immediate agere ad n u3 agendi pertinet. ergo responsionem ad primum argumentum prim ιEt si quaeratur ut arguendo dicebat ut unde potest ei pale: dicimus triplit rela deri posse: ur tenendo reddi to in uirtus infinita sit alligata tali modo mi primum motorem mouere libere t uel non consideuendi. s. mediate.Diceret Auer-hoe non est ex de tando hoc ι tenendo ipsum esse immaterialem i uel sectu potetiaei sed ex essentiali indine conexionem tenendo ipsum mouere mediate. ειν nulla haru
eausa' & etactuu uniuersi i ut in eo saluee utruli Arist. repugnat: Auertoi autem sola ν i quis e ab se & perseitas causalitatis primi ι dependentiati ipso habeatur . . . . aliorum ab eo i&distinctio causapeffectuumincus C Ad secundum argumentum principale dicit illaru eificacia& istoex dependentia ab illis. Nihil utenendo uia, Averrois de necessistia connexione
enim hos necessario saluaretur in uniuerso: ordo uirtutum agentium & e. manifeste patet * non muniuetsi necessitate careret: si ptimus motor infini nitur in te' natura aliquid possibile m potentia tae uirtutis non esset neces aria connexione conium activam quin ponatur m potentiam pani m. tactus mediis causis in causando. Et si contra hoc in / infinitati potentiae diuinae respondet mi' passiua stet uti quia ut dicie in pη propositione libri de cis coeli ad sempiternitatem motus. Nee est alius effosis causa p' plus influit i& prius inessectum si 1 t ctus imotu possibilis ex illa uirtute acceptam omergo si est insinita& agit naturalii in p'signo totu nes c ditiones nectio ipsam comitantes in rerum effectu totali causat. Et sic remanet adsidamo natura. tenendo aut alias responsiones liam patre causae secundae terminetur. Responderi potin in ex responsio dupli. Primo admittendo omni poterihoea causa p- plus & prius natura influit uo G tiae actiuae respondet passim sed non quo ad omne habeturi ergo totali causat ipsum situm a ' ροι ς esset absolute possibile ex illa uirtute seti i α saenatui infinita & naturali agensi Accipiendo y potentiae infinitae motiuae respondet potentia ciis tal ex parte eausalitatissum quia non causat ipsu3 quo ad sempitemitatis motus non aute quo ad omomni modo quem effectus exigit ad sui factione na ne3 gradu velocitatis qui posset fieri ex illa uirtute tutat 3 i Nee ex eo st totus effectus causatur ab una absolute Et huius ratiora dictis haberi potest:quia causa habetur et ergo aliae causae nihil faciunt ι quia potentiae activae uli altioris ordinis non πν res faciunt idem reali alio modo. Non enim ideo dane dere passum corporeum capax totius eius utitutis plures causae essentiali ordinatae eidemi quia alio quoad omnia quia non per sep 'respicit effectum eius fiat ab una i& aliquid ab alia i Sed ut totus ese particularem ut dictu est ictest phiae principiis satis sectus sm quamlibet sui tonem habeat propriam& consonu3.2'potest dici stl3 omni potentiae actiuae per se p' causam quis totus a qualibet sat sm rem respondeat possibile: non in pol passimi ut patet ut superius dictu est: tu quia infinitas causae primae de productione intelligentiaru3 a Deo siue ab meeno largie necessario nisi ethcaciam causalitatis eius nos nae in tempore.Et hoc a pira ronem dicta aere
in suo ordine. u. g. Quantumni ponas solis uirtus in op3 res dere aliquod unu possibile ad tu tinfinita, ex hoc no abes m ipse abso homine pes sed ut ex dictis pi/ uirtuti inflatitae indet infimitum set producere hominem: sed st e tactum proprium possibile. Non sic ν ponit produci aliquod insinituin homine est cacissime sortiretur. Ita quantumno nisi duratio53 sic D nullis sinibus possibiliu3 Nui
ponatur diuina uirtus infinita& necessario agens r cibile ab ipsa arctatur: si quocuno producto potest ex hoe non subtrahantur actiones duorum agentiu Psectius Nuci atus e ex ratione uirtutis acti .Et sed ponitur ipsam omnibus coagere ad omnia quae hoc modo utitas uirtutis in essectu manifestatur &illa agunt alio modo. Et saluatur aliquem effectu 3 no p 'modo tin. in uero in ultima confirmatione puta sempiternitate habere per se causamoe ponte dε proportionali intellectu rpositu magis confriproprium etactum primi esse intimum & primum mat u impugnet. Quia quemadmodum mobile in in quolibet effectu. Illud aut stibi dicitur st inp' finita uelocitate potest dupli intelligi i uno vim signo effectus totali est a pφ causa &e.imaginarium possit actuali infinita uelocitate moueri talio m5 siemagis qphicumqdsonat. Non enim alia ratione quacu uelocitato minum pol velimus moueri. physim quos intentionem loquimur ι diit prima3 Et p'modo impossibile est ponere mobile. ivuero causam & prius influere in effectum causae se / est postibile. Ita est de motivo i m .s. impossibile est cundae si secundi nisi quia per se p'enectus primae dare motivum infinita uelocitate primo moi s 3 2 causae coloris & intimiciris ac prioris ratio 3 habet tin φ etia3 Opi es infinitae uirtutis.Et aduerte s dein effectu ι ut patet in propositione adducta & eius facto sis phos huic argumento dicendum est O pocomento ι sicut.u.g. causans per se vitai in homine tetiae infinitae itidet in res natura effectus infinitus
magis S prius dicitui innuere in homi ire u sci tempus in itum motus coeli 2 se productum i
25쪽
& m' pamiua coeli ad hoc . Et st hoc est sufficietis
manifestativum infinitatis uirtutis i ut p3 Cc dieris. Caetera aut,uere phili,sophantiu3 stete dicta sint. Ad tertium principaledrι lisodo,'modo ar/nuaret ibi sim mente Aurimis. Et nee etia3 illo ni 5 habeatur intentia: Atm surgulis ordinate tradendu3 est pmissa prius intentione illo, uerbos fm ueritaret Intendit ergo ibi Auerr. loquens de pximis mo toribus Orbium non excludere infinitate 3 uigoris a D qi nullius orbis est aia:0 concludere infinitate uigoris non sequi ad motorem infinito. Ex hoe v motor infiniti uigoris hi nectio infinitam potentiam di coster infinitam naturant. Ex hoc. n. sequi cst si motor ipe infinito necessario esset infiniti ui ε risi et, haberet ad potentia & naturam infinitam. Et quia plures sint motores ine infinito sequeretur ulterius m expositione pluriu motos coelestiu3 ipe infinito n5 habereturvpria tralutis motOR. Sy hoc tin ν sunt motores infiniti. Et sic ulterius sequerereet ibi multitudo moto nec diruersitas r poetionu3 moto' ad mobilia i 0 motus in non m.
Et tenent minaei ut patet ibi .Quia tuc illi motoresectum irent in natura βe potentia insituta intenseuec emadmodum vide facto c6ueniunt in immobii litate ex qua hiat φ possint continuare motum tolii finito.Et sic non es et unde differrent ab inuice 3. Hxe est sententia Aurem .ibidem ι ut patere potest cuilibet exercitato.Ex qua no habetur primum motorem esse uigoris finiti. Ad primum ergo modum arguendi ibi tactum d F q, non sunt in eo tot uerba Quot errores. Contia punihil valet. Propositio dein
dicens φ quael 3 pars infiniti e infinita: l3 sit ueta de
parte aliquotamon tui iuuat cum alia coassumpta .Linfinitum non in maius alio infinito. Patet enit inlitate pmanent et o si ponae linea infinita utrinquosus oriens α occidensi & secre in directo puncti meridiei utram pars est infinita Ac tota est maior vitam parte. Et si mih in sititate succestiua: si secetur in termino decima horae huius diei totum tempus aeternu utraq; pars est infinita misi totum tempus est maius qualibet eapi salsui est ergo comparando
infinitu; simple infinito sim quid quale est pars ali/quota infiniti οῦν unu t16 sit maius alio. Et quia talis est compatio in xposito nror pi nihil concludi. Et ut ostendatur situs erret in hoc sophysmate latet tadhuc declaratur et sit compando infinitum simpla
infinito simpli istat unu3ene maius alio. Numerus eni3 reuolutionum lunae est maior numero reuolu itionum Saturni. Et loquimur de motu rprio: & in uteri est infinitus i si ponentes motum aeternu tans pirquia singulis reuolutionibus saturni lii dent amplius u trecentis sexaginta rauoluta fies lunares.
Qui ille singulis triginta annis unam complet. Illa uero a s 'quos die ut circa sua peragit. Vnde diuus
Thomas praeclare docet in iφ. para. φ.ar. ad tertiuss non est proprietas infiniti ncn excedi simpli:sed non excedi in illo ordine in quo ponitur. Et fundat
hoc super tex. 37 q& 3s' tertii phicyt: ubi dicitur Pinfinitum non est ut stilia i h ut accias quaerendum. Acciitis aut ortui est qualiticare id cuius est acetis. Et rpterea quemadmodu3 infinitas adueniens ali.
Gi i puta diebus i non infinitat nis numerui dies:
ita inexcessibilitas infinitatem cons no ponitur nisi in ordine diem 3. Et pnerea infinitis diebus smpila non possunt dari plures dies t sunt in multo plures
horae illo' dies si ipsi dies. Et simile infinitis horis
n6dantur plures horae sunt in multa plura minuta
illas hora ae si ipsae horae. Nesis quis esse uidetur
conditiones totius Ad partis in imptibili & summe persecto et ac per hoc uocato sito uirtuali ι requirere quu3 non maius quid sit totu3 hoc. Deus bonus,sasem uiuus st hoc solu .LDeus aut econ emo: siue ponatur finitae uirtutis siue infinitae: aa no aequalis sed eadem estpfectio rei illius Romnium quae eius
sunt. Ad secundum uero modum arguendi dicitur in sicut tactus iJtitatiuus quia fis extrema et expellit id in Q sertur.Tactus aut uirtualis sta interiora penetrat magis conseruat & firmat si cotrarius non est tacto: ita infiniti corporei propriui est sic onmia ccccupare uiola exeludat nihil secum compatiem tinfiniti uero ui reuali propriis est sic omnia implere ut ea faciat uirtuosa & operantia εἰ modificantia illimitationem suam in edictibus. Vnde ex infini itate uirtutis n5 excluduntur alia activa i sed magis
ponunturm t superius quom dictui sitit.Ad ultimuasit dicitur in dupli potest poni distinctio formalis uno modo sicut aliqua participantia aliquid rmis constitutivis diuersificantur sicut homo dicteri ab eq-:5 albedo a nigredine ratio mota sicut aliquid rei estiuitias distinguitur ab aliis quae sint talia me participatione 3 sicut homo seratus distingueretuea singulis hominibus. Distinctio p 'modo:est causa
finitatis utriuis extremi. Et de hac est inmo Auer. ibidem. Σ' modo non insere finitatem nisi unius extremi. s. participantis itu. Illud autem quod est pete issentiai ex hoc ipso Q putu 3 est: ib aliis distinguis
absi aliquo finitante δ: contrahente. Erl3 ab inti . nim nullum positiuum excludatur uirtuali: multam excluduntur formalhquibus participantia ipsis ab ipso distinguntur exciaeentiori mo oia praetate. Ad quartum principaled F st contia nihil valet. Et ad probationem concessa suppositione negatur minor .s.' distantiu ab aliquo in infinitum altem non sit altero propinquius illi i ut patet manifeste t& in utitate rmanente & successiva. In manenteside 3i si ponatur linea infinita ex Pte septentrionis conItat st tam pars intercepta sub tropico cancri iacirculo equinoctiali: si pars intercepta inter circuluequinoctialem S tropicum capricorni in ira finitum distat a Pitare lineae infinitae uersus septentrione λ&m dubiti non est quin pars sub tropico cancri elailli oinquioriquia minorem uia et actura esset s ad
infinita; attingenda moueretur. In successiua ueroua quu3 ta 3 dies hesternus si hodiernus in infinitudistet ab aeterno praeterito. Constat to P rpiniquior hesternus fuit tu hodiernus Rhodiernus e crastinus. Alioquin mundus quin:die non esset maioris durationis nec aliqd antiquius altero simplr. Quae sui cctra sensu 3. Est aut ratio quare stat inter aliqua esse distantiam infinitani:& in unum altero
magis distare et a distatia illa no est infinita utrinor sed ex una parte issi sicut contingit in r sito x m
26쪽
mstatutis adductis.Tunem δε ex arte infiniti habes
ratio infinitae distantiae caetercμ ab illo:& ex parte finitorum habetur ratio minoris εἰ maioris appro rinquationis ad primum i ut p3 in exemplis addu ictis.Quia.naempus praeteritum est infinitum: ideo
infinita distinctio e a parte ante inter singulos dira& ipsui. Quia uero hodiernus dies sinit hinc tepus elapsiim i ideo est infinita distantia a parte post.Et ' inter ex ista parte potest accipito quare est propin quior aeterno elaplost dies crastinus. Et similitet est de distantia inter Deum εἰ creaturas. Ex partu
si quidem Dei infinitae distantiae ro habetur. 3 pleuerocreaturae distantia sinitur. Et ideo hinc sum iere una est propinquior altera p'enti infinito.Vnde
posset cum distinctione dici ad minorem oe distatia infinita est duplex .f. infinita utrin' seu simputre infimira fini quidi seu ex altera pte timEt D guis pmodo sit uera: χ' tu est falsa.Et sic est ad xpolitu3. WAd quintum principale di breuiter ς omnes autoritates Auer.in hac re excepta illa octaui p u qua dicitur non esse uirtutis finitae nec infinitaei Ioquitur de motoribus proximis . I. animabus coelos ut ipsemet Auer.inam i 'duodecimi dicit et quum post distinctionem motoris infiniti a finito i in itin proportio inter motore1 5 mobile in coelesti
est py motorem finitu .Et π rp ipsum dixit Arim' in a coeli et, primus orbis esset in labore &e. , et Ni elatius licet in idem redeat i dicendum in ideo sae
Auerategat dari motore infiniti uigorissc qi possit semp uelocius mouete non ex defectu potentiae primi mototisther ordine eentiali causapi & effectuu& finitate moto' proximc . Ex his m. fit in que admodum negatur s methaphisy .co.7 Ueum posse producere muscam non ex defectu potentia: Dd ex ordine essentiali causap δἰ effectuu exigente talem effectum fieri mediante corpore coelesti mo ibili. Ita nihil minus negati simple ab ipso potesti m
motor aliquis possit semper uelocius mouere imex defectu potentiae primi motoris Eed quia no potmouere nisi mediante anima coeli in qua modificat uirtus eius. Et sic nullus motor restat potes maiore uelocitatem faceterauis primus sit uigoris infiniti.
Illud uero st in amet octaui ppico' dicitur a. st
motor immaterialis nec finitus nee infinitus dici
potest quis sonet sid falsum & ridiculosum: S rrea
reprehensum sit a multis. Quida3 extorquentes intelligunt ea ratione dictu3 de solo Deo i quia non euirtutis activae i sedi in mouet ut sinis. Quida uero quia non est uirtutis activae respectu uelocitatis motus de qua ibi est queo Sed tini sempiternitatis mo/uide a li' res.Ego aut nolens Auelahomisti faceret neq; me
fabriele, Averroistam: sed veritatem solam sequi ι situm colum en snoscere potero Deo concedente: puto id tune uo ιsem. 2'. luisse Auer. stis mente3 mea pulsauit: tanu demethapn Rrilis officina uenies.s.st uirtutes immateriales noq. . . sunt itae uirtuast Rconter nec finitae nec infinitae. Non simpli sed eo modo quo sunt quanta uirtutes
corporales s. st non sunt proportionales motibus tui .s. quato maior motus tanto uirtus immaterialisma: in ι quemadmodum est in corporalibus i s 3 sunt altioris ordinis uirtutes. Et hoc mo saluari ut proiresius Arist. s'. phis; corum i quia cum sus tenue
excludatur exlex.7sq&.7 φ. in nulla uirtus cor δ rea potest mouere tempore imi nito exeost tale uirtutem op esse infinitam. Et ad hoc sequeretur motus in non tempore. Et de facto supponatur uteretem motivi coeli mouere tam re infinito: restat s uirtus illa sit extra ordinem uirtutum corpoream
quarum nulla potest hoc facere t quia nec sinita nec infinita. Et conter habetur st sit impartibilis & nee finita nee infinita esse de uirtuali utitate loquendo eo modo quo uirtutes corporeae. Alioquin eodem modo ponet argui de uirtute incorrea sicut de cor porea. Et fm hoc cu in textu ultimo octaui putope dicit ut motorem coeli esse potentiae infinitae ly inrinitae pure negative teneri debet .i. non finitae . si Hanc credo fuisse tunc mentem Averroisti;uam tamen quia uidit ros modum non esse uerat: ut ex supradictis examinando rene3 Arista: comentii. ideduci ab exercitatis potest ex medio termino Arist Ideo in. ia'. methaphisycae commutauit in melius admittendo ibi finitatem & infinitatem uirtutis Myroportionis .
C Et sic sit finis praesentis quaestionis Anno salutis ,1. CCCC LXXXXVIII Iφ. Die x' Septembris.r Papiae in conuentu Sancti A pollinaris. Ad Dei
glorioli laudem & honorem i& eos temeritatem retundendami qui philam suo ingenio meriti praesumentes non uerentur dicere uirtutem infinita3 non esse in rerum natura quia est ens impossibilem principia pulae . Iam eni3 patri s nullo pli principio negato non solum substentaturi si etia ex sentibilibus probatur. Erubel canter .
F I N I S . EXPLICIUNT PRAECLARISSIMA COM
mentaria Reuerendissimi patris statris Thomae de Vio Caietani Arrium sacrae theologiae ab mit ordinis praedicatorum professoris rac eius,3 ordinis Generalis Magistri super tres libros Aristotelis de
subtilinima de insim nitate primi se
27쪽
supra libres de anim i & aliquarum aliaria quanam solutio in notandis con
omnis notitia si de genere noriam honorabilium. Vtraim scietia de anima excedat alias incertitudine demonstrationis. Vtrum scientia de anima excedat alias nobilitate subiecti excepta diuina. Vitiam hac scientia adiumet alias . Vtriam quaestiost incidat eum aliqua aliariun . Vtrum rm doctrinam Aesis ala sit serabilis a corre i 3 modus arguendi phi in textu. .13. sit bonus Vtrum accipiatur prepriu animaei ut distinguitur contra c5mutae sibi & corpori organice i aut ut distinguitur contra tae sibi S corpori obiecti uetan ut distinguitur contra tae sibi & corpori partiast. Vtrum aliquid habere operationem proptiam inferat illud posse separari. Vtru3 omnis ala sit de consideratione naturalis pulVtrum anima humana quiditatiue sumpta sitae consideratione pvi naturalis.cTettii libri e p . C Vtrum uerum sit in anima sit in subiecto.
um in uia Auer. suuim actatis sit semp ens actu Vtrum esse actum primum conueniat omni alae. Vt 3 anima per hoc st est actus primus distinguae a sormis naturalibus. Vtrum ala conuenientius ponatur in genere actus
Utrum omne organicus recte ponat in dimitione
Vtru3 sorma corporeitatis seu mixtionis sit semper
alia forma ab anima. Vt tu incomposito sint plures tinae substantiales partiales . Vtrum ex anima & corpore fiat unum. Vtis3 uera sit distia inter dolabiam si emet ens naturale ι Rdolabra; quae de facto est ens arti tale. Vtrum sermo phi in textu .co iuueri scelut de ipsa anima an de parte eius. Vtrum immanitimam an anima sit actus corpotis
C Capua . CVtrum Arses in texamitaeontrariam proponat. vitu 3 dissinitio a' de anima si prior aut posterior
Vtrum At illas intendit demonstrarest ala sit actus corporis sumendo actit in emuni uel in s peciali. CCapφ3ο. T Utrum sint quini genera potentiarum. virum vegetatiuum claudatur in sensitiuo in pol Vtrum procesius quem docet pus in sit aptiori uel a posteriori. C pq . T Vtrum omnium natura constantiust terminus Vmim alitum patiatur ab limento. Vtrum ditatentia assignata in textu.ccxs antet id
quo alit ut & id quod alitui sit bona.
TVtriam sensus sit potentia ad actum primi disecundum i an ad arim secundum tra. Vtrum sensus sit potentia passiva.
virum sensibilia comunia inserant Dpriam spem . Vtrum sensibilia remunia sint sensivilia per se p'. Vtru extis in suprema parte spem imis malui tangere posset orbem lunae. Vtrum lumen exigatur ad uisionem coloris ex incoloris an ex parte medii. Vtrum visibilis diuisio heiae assignetur in ilia . Vtrum omnia sint uisibilia in lumine. Vtrum solus color proprius unius iussi uideatur
Utrum color is motium fim actum diapbani. Utrum sensus possit pati sine medio. C Capra . C Vtrum solus ara sit subiectum smi. Vtrum aer sit medium in sono. Vtrum dimitio sonatiui bene assignetur a pris.
Vtrum aer sit organum auditus .
CCapvs Q. C Utrum odor habeat esse reale in medio . C Capus . C Vtrum gustus sit tactus quidam.
TCapv. x . C Vtrum unitas sensus sit unitas genetica x um plures debeant poni tactus. Vtrum si plures ponantur tactus cmunicent in eragano & in medio formala. Vtrum omnis tactus habeat organum medium perparticipationem. Vtrum raro sit organum tactus.
CVtrum praeter se bile extrinsecu3 oporteat ponere unii aliud ages Ut sit causa re intentionalis . Utrum excellens sensibile corrumpat sensiti num. Vtrum aliquid patiatur ab odore colore & reliquis. Vtrum sit uerum s lumen nihil agat in corpora. Utrum sapores faciant aliquid in corra .nanimata . Vtrum species in medio sant a sensibilibus . Vtrum odorate sit aliquid praeter pati d odore. C Capuatu . C Vtrum sentiamus nos sentire. virum excellens sensibile corrumpat sensum. C Cap*xiiii . Vtrum sensus csimunis sit multiplex. pφxv . Utrum dissinitio fantasiae bene assignetur. e Tertii libri e pv. CVtrum intra intelligere & sentire sit similitudo. vim intus apparens rhibeat extraneu & obflauati Vitu diffinitio intellectus possibilis bene ais ignee . Vtrum intellectus possibilis disserat a materia Q. Vtrum Arises uelit phare intellectum esse separatu
Vtrum anima sit locus specimam.
Vtrum inter intellectum α sensum sit' passibilitas dissimilis.