장음표시 사용
681쪽
chiam scripsit ad Ducem Aurelianensem Urbi praesidentem, se ab Rege suo mandatum habere non modo belli gerendi sed etiam pacis tractandae, quam cum sua Celsitudine potissimum consectam cuperet. Responsum accepit ossici sum. sed dilatorium, donec altera Rege manda- tum accepisset. Haec Db finem Augusti. Mense s . quenti, Rege eonsentiente, missi sunt in Castra Hispanica Commissarii. quos inter A usus qui tractatus Monasterienses gubernaverat; cum Nuntio Papae & Veneto Legato , Par riis suturis. Galli nihil potius censebant, quam incipere illic, ubi desitum fuerat Monasterii &decidere capita controversarum, quae tum superfuerant, modicae disceptationis, & quae Galli, sciat tum reserant, negare non potuissent. Hispani vero aequum censebant, ut rebus, ab eo tempore notabiliter mutatis, de novis conditionibus ageretur. Quod cum longioris esset inda inis & Gallorum mandatum excederet, insecta re discessum & Leopoldus ad sua redire coactus est. Sed Burdegatae cives & Tostati in Partamento, praediorum vinearumque suarum vastatione aliisque belli incommodis celeriter fatigati , cum Regiis nihil potius esset, quam extinguere hoc incendium, pace luculentis pro civitate conditionibus inita, cum Rege Regintique reconciliati sunt, non aeqvh cum Cardinali, cujus introitum in urbem non aliter quam suo periculo concesserunt oppidani. Praeterea
non modo sibi amnestiam, sed & immunitatem
682쪽
-Hisipanica ct Gallica pis anarum Isso. imo civitate eiusque iurisdictione triennalem Se Longaevistia, Boullo O, Rupisicaldio omnibusque' partium Ducibus incolumittatem bonorumque ει honorum restitutionem stipulati sunt; F pernonius autem Dux ejusque posteri a Gubernaculo Provinciae illius & Urbis removerentur, Magistratus in Urbe tempore seditionis creati ab Rege confirmarentur. Qui has conditiones etsi pro tempore sitis rebus utilissimas, Hispanica classis brevi postea in auxilium Civitatis apparente, tamen sibi extortas ratus , alia occasione delia' ceps iisdem Burdegalensibus atroci vindicta novae seditionis rependit & obsequium Regi sine exceptione praestandum duriter inculcavit. Ingressus est Urbem , Cardinali Ma rimo periculum in tali comitatu soci faciente, cunctisque Proceribus & Praetorianis magnifice valid que stipatus die v. Octobris. Et brevi postea Lutetiam quasi victor & re bene gesta reversus est . Cardinalis autem hyeme licet anni urgente, cum exercitu prosectus in Campaniam, prOsigato Turavnni ad auxilium occurrente pulsisque Hispanis ad deditionem coegit, ac ita civili extemnaque potitus victoria , cum applausu populi mox odium vetus repetituri, ad Aulam Parisiosque rediit; etsi nondum expiata invidia superatisque dissicultatibus, quarum causae latentes
graviorem in caput eius anno sequente tempestatem excitarunt; cujus praenuntia fuit tabula,
683쪽
ptione; condemnatum esse Fusium Malarimum perduellionis, suspendio in persona vel in em eluendo, quia Pacem Monasterii impedivit, quia frumentum Gallicum hostibus vendidit, quia bellum Parisiensibus intulit, Benescia Ecclesiae vendidi ,& malis artibus animum Reginae fascinavit. Cujusmodi libellus famosus heic locum non mereretur, nisi omen eius, quod dein a magno
Senatu contra eundem decretum est, repraesentaret. Quo pacto tantam odii vim postremo superaverit regnumque Galliae furiis civilibus defunctum eius maxime consiliis insistens ad
terribilem universae Europae potentiam conva-Iuerit, majoris operis argumentum, justae nostri temporis Historiae relinquemus. In magna BRITANNIA toti fuerunt hoc anno, in stabiliendo Libertatis, quam vocabant, id est, Olia garchico Statu, Veteris Partamenti reliquiis omne jus Reipubl. sibi arrogantibus; etsi manifesto, factionem potius Sarvam Togatorum quam populum repraesentarent, sola Militia, plurimum a tempore Regis extincti audia, fretis. Cuius Duces adhuc quidem Partamenti illius praete
tu vim suam exercebant; ut tamen non modo prudentiores, sed etiam vulgus praedicerent, mpiscopis sub Rege si1ccessisse Leguleios in regimine publico; Brevi fore, ut his amotis, ordo Atilitaris surrogaretur, verbis, Anglorum dialecto rhyimum facientibus. Quomodo tunc erat, auctoritatem suam , concordi Militia. facile tuebantur, omnes novum jusjurandum re- cusa
684쪽
o cusantes mulctis& exiliis coercentes, da pecuniis iit ex confiscatis Regalibus, Episcopalibus & perti duellium bonis abundabant, praeter quod tri- ibi butis 3ζ vectigalibus modum quem vellent a illi mali imponerent. In Hibernia, Cromi mellius cum i s exercitus parte missus pleraque subiugaverat Mis Junio mense reversus i Partamento cum laudi- 'o bus & gratiarum actionibus receptus , brevii, postea prosectus est in Scottam, non ut Legatus, ' sive Locum Tenens, quem vocant, sed ut Duxti Supremus, quem Generalem vel Generalissimum appellant, postquam Thomas Fat axius Imperiora renuntiaverat, praetextu infirmitatis, quam prae, se serebat & uxoris testimonio, sic ajunt annam les,' amento adprobaverat: Verum fatis con-
i. stitit, Cron Pellii factionem inter ordinum Du-s ctores fuisse tam validam & vehementem, uti, illa magis abreptus &districtus, quam libero adductus judicio extremis in Regem consilis praeis fuerit, multaque dissimulatione prudentiaque i i sbi opus este crediderit, ad elabendum d st
.a tione, cujus moderamen non erat in ipsius et is bitrio et Laetus recessu domestico, expers omnis di bellicae atque civilis curae, superstes etiam Rei .
a pubi. quam fundaverat & suo tempore particepsis iactus Regiae potestatis, quam destruxerat , restia tuendae. Sed priusquam adversus SCO bellumi , . e Pquamur, quid illic ab adventu novi Regiuis actum sit, paucis reserendum. Rex Carolun iiii apud Bredam necessitate magis quam iudicio cum Pariamcnti Scolici Commissariis secundum
685쪽
Ieges ab ipsis praescriptas transegerat; sed e dem tempore Pacobum Gramum Marchionem Aontrossium, qui rebus Scoticis uvolutus Haga Batavorum diu commoratus fuerat, amatus hia datus ab omnibus qui ab externis dotibus homines aestimant , praemiserat in Scotiam; Uti videret , an factionem Politicorum Ecclesiasticis adversam in arma ciere posset; eoque conatu seliciter eveniente, transactio Bredana brevi in spongiam incubuisset; Quam invitus enim A gathelianis se committeret Carolus Rex, ignorabat nemo. Sed illa duplex agendi ratio in utramque partem nocuit Resiis: Ecclesiastici enim indigne ferebant, Regem codem tempore, quo cum ipsis tractaret, hostem Presbyteriorum infestissimum , a quo tot malis adflicta suerat Scotia , rursus cum serro & flamma immittere communi Patriae. Politici ex adverso non minus aegre serebant, Regem eodem tempore, quo per Ictinios iam ipsos ad arma contra Ecclesiasticos incitaret, cum iisdem Bredae tam spisse tractare, uti res succinum habitura videretur. Quae contrarietas in causa fuit, ut cum x1r Miltia vali rorum, cita politicorum factio vocabatur) expectasset, sexcentis haud plures montanos colligeret; qui a quatuor hostilibus turmis deprehens celeriter oppressi, dissipati sunt, captis Hurris, myo, Grfo, Spol oodo Charareno tribunis, cum maximo Regis signo, depictum. habente caput Regis Caroli I. sanguine stillans cum his verbis; Iudica ct vindica meam cau
686쪽
Scotica per annum Isso. 67jstim, o Domine. Montrossius ipse tranato fluvio rustica veste indutus triduum in paludibus exegerat, donec same compulsus, chirothecis suis jam absumptis, an detectus, ut alii volunt, Aponio quondam amico, sperans ab illo salutem, sededidit. Verum is odii publici in Montrossi uiri
gnarus, id in se derivare nolens, eum mi sit ad Davidem Lesaeum Scotici exercitus Ducem; a quo missus Edimburgum, per ora populi sanguianem ejus stientis contumeliose traductus & st tim ad infame supplicium condemnatus est; Suspensus a furca triginta pedes alta, cha tam in pectore praeserens, qua caedes, incendia& quae seri bellum scelera ipsi exprobrabantur.
Ad sententiam audiendam & supplicium progressiis est quasi ad triumphum , vestitu splen
dido, hilari vultu indutus, & cum in' pronuntianda sententia Cancellarius verbis ad horrorem augendum compositis uteretur, ipse sine pertum batione respondit ; quod caput suum pro hac causa, Supra Carcerem publicum esset collacandum id enim uisieretpost tertiam a suspendio horam, d cretum erat id sibi tam honorificum videri, quam si effigies sua in pulcherrimo Regis cubiculo penderet,cuod autem crura sua ct brachia in quatuor praecipuis Mosiae Urbibus su enderentur, hocsolatii loco se capere, quo per omnem Scottam testatior foret
erga Regem sua Adelitin, or optare te quo Jat carnium fibi foret , quod per omnes Christiani orbis populos distributum fidelitatem erga legitimos Principes juos omnibus inculcaret. In scalis forca pro casa μω-
687쪽
nr, in malitiam inimicorum ardenter, pro Rege magnifice loquebator, etiam sese purgans in mendacii arguens eos, qui star serant, eum de Rege d functo minus honorifice loquutum, cu ires se nossσάicebat semctitatem 2 cujus ut martyris loco, annmam suam cuperet aggregari. Praesentem Regem esse
ratem , qui populos Abi sub ectos felices reddere
posset. Unum aegrius illum habere visum est, quam vita anteacta odiumque Pressurianae factionis sese H τideretur, quod ab Ecclesiae communione prae-
elusus foret: Ad quam se cupere adjungi profit batur ; At quia negarethr, appellare se ad Deum Iudicem. Postremo, si quid amplius haberent ignominiae , esse paratum se, qui pro justissima causa
nihil recussaret. Prorsus ita mortem obiit, ut ocerbissimos inimicos in admiratione vel miseratione defixos relinqueret. Apud Regem vero tam carae suit memoriae , ut ejus nomen, quod de alio vix ullo factum constat, exequiis publicis honorandam curaverit Rex Carolus in Anglia restitutus. Haec die xxI Ma se hujus anni. Super cadavera talium virorum; nam socii pariter Capitibus mulctati sunt; quos inter SibbaLdus, quem inter Dorsari scarios fuisse volunt, Angliae Legati apud Hagam Comitum intersemitum quidem Rex mense sequenti transit in Sco-tiam : Ubi praecipuo cujuslibet Regiminis deficiente requisio , Fiducia mutua, satis frigide
acceptus & ab Argathelianis, ut minor annis habitus, ad Consilia publica non admittebatur. Interim ex Anglia Cromuleti su aderat cum exerci-
688쪽
tu, praemisso Edicto manifesto de causis Belli,
quae fuere, quod Scoti, post conventionem Neo- castella'am duas urbes Fere cum Er Cartilam oc- ,
passent; quod gratitudinis loco, cum Angli, ps Hamiltonii cladem , Ecclesiasticum ordinem non modo in sacris, sed etiam in Civili Regimine resim tuissent, ibi statim Carolum II. ab Anglis hostem iudicatum Regem non modo Scotiae, sed etiam, Anglia 2 Hibernia dictarassent, ac ita bellum sibi necessarium fecissent. Cromwellius Scotiam ingressus hostes in castris egregie munitis, inde ab Edimburgo Lethum usque reperit inclusos,
ubi haesit Qque ad 111 Septembris, 'lo Juliam.
Sed cum Scotos ad pugnam elicere non posset, simulans inopiam commeatus & taedium inutilis morae , cum aegrotos classi imposuisset, retro se ad Angliae snes recepit. Tum vero Scoti per- , culsis N fugientibus instandum rati, relictis munitionibus suis, apud Dumbarem Anglos adsecuti sunt, numero potiore: Sed Angli meliores arte disciplinaque R indurata virtute, post acerrimum praelium Scotos in fugam egerunt, intersectis quanior, captis iscem millibus, quos
inter plurimi ordinum Ductores & ipse peditum Legatus Tacilus Lo d nus ; cum triginta tormentis bellicis, ducentis N decem equitum peditumque signis, quae juxta victoriae Hamiltonianae insignia in Aula west-monasteriensi suspensa sunt. Fructus victoriae fuit Edimburgum& Lethae captae, sed arcem Edimburgensem
689쪽
vatoris humani generis ad deditionem coarctavit. De Regiis ita vulgo creditum & adfirmatum est, illos hac clade Scotorum esse laetatos, ut qui fracta Ecclesiasticorum pervicacia, molliores adversui Regem fore crederent Argathelianos. Quemadmodum sane consequutum est , ut dein- ceps ad ConsJia Regem admiserint & honorificentius habuerint; non tamen priusquam E clesiastici consessonem qlandam impotentiae plenam; si vera sunt quae tum temporis publicata fuerunt, atque ab eorum qui tunc in Scotia praevalebant, ingeniis minime abhorrebant; illi exto si sient. Sic aiunt, illum ex praescripto suis e consessum : Esse quod se humiliaret, re pes tu et is ammata, qua Pater ejus see Foederi nationali, propter quod tantum sanguinis ususum esset, oppo, uiseset. Item , propter idololatriam Matris suae in domo Regia toleratam. Confiteri se peccata sua domusi que Palernae. Se foederi nationali non dicis gratia
pia ex animo subscripsisse. Eosdem se amicos ct in
micos , qui Foederis illius essent, habiturum. Deustari se Papatum, Super titionem, Idololatriamor Hierarchiam omnem. Nec non illis qui se Con- venanto , praetextu ejus quod Regis interesci, ορ- potuerunt. Se peccasse, iractando pacem cam Hibernis rebellibus ς Revocare se quicquid mandatorum edidisset, nec ulla daturum, nisi hominibus Cona nanto adhaerentibus. Respentu Anglia, signaturum
se conditiones antehac utriusque nationis consensu reis i
ceptas. - Confirmaturum regimen Ecclesiiasticum V UZ- monasterit quondam probatum. Angliamse gubem
690쪽
Scotia per annum I 6s, 683 naturum per domum Procerum 2 Inferiorem. In causa Religionis praelaturum semper consilia Ecclesiasticorum. Promulgaturum se pro omnibus sibi adversatis veniam, paucis qui Patris necem procurassent, exceptis. Sperare se felicem exitum adver-jus hostes suos, divina bonitatis Mucia, tametsi causam dolendi haberet, ob peccata sera, di sensiones queinRepublica. Haec,quia continent hypothesin&indolem sectae illius temporis presbyterianae, Ut tu divulgata sunt, compendio collocare visum est. Angli vero tam feliciter domi agentes non modo neminem foris habebant adversarium; sed etiam adaequatis Galliae & Hispaniae Regum viribus&Europae rebus in aequilibrio constitutis, ita in animos inducebant, ut tuto expectare se posse crederent, dum ab externis Potestatibus ambirentur. Primus Hispaniarum Rex illos per Legatum suum , ut Rempublicam agnovit & salutavit, hauddubie ut illos sibi conciliaret adversus Gallos Stuariorum familiae magis innexos, eo tamen usus praetextu , quod Rex Carolus I. olim primus Orbis Christiani Principum, Pomtugallice Regem desectionis ab Hispanis recentem agnovi sset & legitimasset. Eadem causa, nec enim alia mihi constat, Portugalliae Rex solus inter omnes Christianorum Potestates hanc musteam Rempubl. ausus est offendere, dans r ceptum Principi Ruperto ex Hibernia profugo& Anglos maritimis praedationibus infestanti: Qua ratione Classis Anglicana triginta vel quadraginta navium, Tagi Ostium&llationem Lis