Bullingers Korrespondenz mit den Graubündnern ... Herausgegeben

531쪽

St. . .

vorde ist, und spricli die Bemrchtun aus, das Bries vertoren gegangen Selen. - Gant ne verhel, It 3ssenilic mi dei Ana baptisten rei etc. und die eiden Ponti sella stellen sic sosreuridschasilich et Gant nor das man vo pilae Verbindvnget*ischen thnen redet. Si rate Saniner er Ollo gli vor Uerichi sordem im heu te ut o Biirgscha veri angi. Putat ille honori suo detractum esse, quod suris similitudine publice declaravi Gant nerum certo deprehensum in erroribus esse . . . Ores devenit, ut, si textus aliquis me cogat dicere in seductores qualescunque, statim Gantneri an id in suum ducem dictum esse

caluinnientur. Deus mihi praest sit video enim, quid agant et quibus me insidiis subruere tententi Video, quid moliantur, inquam, qui cives suos quibuscunque modis promovere volunt eiectis superbis tuis Tigurinis, o quorum numero cumprimis . ab ri eius)s an iner est habitus. Respice, quaeso, mi olendissime pater, et eum favore perpendere dignaro, quam nullo cum fructu amplius in Rhoetia haeream. ut vos ex manu imposioris illius et ex Obο- ratis literis cognovisse, utri iniuria fiat. Nunc suas sordes Meromnatur iure, imo iniuria, quam nobis infligere conatur opera coniuratorum, quos habet eo intinio et potentes tiro tribunali. Bene perseveranduin mihi est; sed scio, quid postmodum sit suturum, illi lue X antegressis. Nondum expecti)ravi, qui laus artibus mes Ilio pediani quidam et horum praesectus olim circumvenerint et detulerint. Nunc idem mihi Oxpectandum si adem etiam sors eveniet, Emps eiectio, dessertio, nullum auxilium, summus On- temptus derisio et si quae sunt alia, quae nimirum prae durioribus, si fieri potest, loco praemii eveniunt ... - Res nostrae huius regionis periculosissimo sunt loco. Dixit quidem ut ego ouaeso, praesectus rettigo vicus D. D io tegius vestro aut amicis spem esse bonam omnia pacata. At interim longa alia intelligo: occulto fieri quaedam, ne quidam evadant coniunxisse Pherosque

532쪽

suas operas intelligo et comminios quaedam capita, quae in opus

velint educere 1 ut abigatur legatus 2 ut rescindatur iterum foedus 3 ne imiti quidam Ollicus et muneribus publicis praesint: 4. ne seratur frater Rhetiensis Conradus; b. pactionem fitaui bonorum Ithotiensium h10redum irritam esse volunt; . monetarios nostro iure Caesare plectendos, qui incentores certe sunt omnis mali in republica et ecclesia nostra. i, hi sunt inquam, qui Saninero operam ferunt, ut et ipsi tutiores sint in suis Ormipiis iniis corruptionibus, quibus iampridem hanc nobilem urbem omnium ludibrio et conviciis exposuerunt. Ita divisus et discissus

est senatus ut nondum obtinere hucusque potuerint saniores co ruptissimae istius monetae permutationem, qua latus orbis repletus

inescibilem maculam lini genti inussit. Brevi metuo, experiemini eventum huius mali miserrimi. - rebus Turcicis ad nosseribuntur ex Italia ardinalem Vesinum, papae legatum ad Gallum, non obtinuisse a rege, ut iniret Redus cum aliis adversus Tuream; quin etiam rex petiit a Apa, ut suum legatum ad se

avocaret Ioannes Austriacus multos centuriones in Hispaniam misit ad conscribendos milites, ac idom multos alios missurus proΡ diem dicitur Veneti in eo sunt toti, ut hinc inde, id est ex

Italiae oribus et media Italia milites conscribant in classem sed maxima et militum et remigum laborant inopia. De apparatu hollico Turcarum ea dicuntur sere ab omnibus ut plane incredibilia videantur. Sunt, qui affirmant eos iam quingenta munIlIS-simas hahero triremes et quinqueremes viginti quinque praeterquam plurimas onerarias naves et alia navigia inora pene Innumera. Rumor etiam est ipsummet Turcarum imperatorem esse ducturum ingentem equitatum et peditatum; verum etiam esse a Turca legatum Gallum abactum ex aula eo nomine, quod rex Belgicam expeditionem non sit exequutus Albanum etiam Tartareas sedes repetiisse, unde venerit. - Egli a mouenet ima et predigen. - ,Crastino comitia erunt Domus tantum Dei propter dissidium Zuziensiuin et Samadensiuin vo Mithun galgen egen'. 1573, 14. Februarii. P. S, riisse auch in D. Victor de euenbandi serie Untersebris brigeserat, haben se int).

533쪽

Vallis communitates consensisse dicuntur; rae gallienses et 8upra saxones in armis dicuntur esse. Si Wolle in erster

Lini Orantrye .grandom istum strum' gelangen und die Abgeordiaeten, melcte die eschliisse de Gemeinde nichi rechta subren, bestras seben. Vesunt nonnulli irritum ratum Redus, ei maluissem, ut hoc tempore purgatoriae D. Tigurinorum literae non advenissent quae si spargantur, multis ansam dabunt servidius tumultuandi si delentur, periculum huic urbi creatur, quas Helvetiorum evangelicorum purgationes suppresserint. Sed prudenter scriptae sunt istae literae, ut reliquis tantum communicentur, si noeesse sit si periculo caruerit. Ego dissuasi privatim apud nonnesios, ne sine sapienti deliboratione si gravi iudicio temero haec spargant. Possent et vobis agani vestri e nomine artiariores fieri. Wen die Fahnlein Meder Ommen, me es etet heissi, droh de Stad dis grossis Gelahr. Manche ghuiben, an sollesie seindlicli emplangsen; agoepi liuit gli sit besser, si Deund-schasilic et holiande in hittet aher um Bullinger Rat E sesbstha sicli . pluries edoctus benommen, das itin ei rediicher Mensch turbarum suturarum incentorem enne hann. Foedus

neque suasi neque dissuasi legati nullam mentionem laci; limitensis causam ex eo tempore, quo servebat, nunquam adduxi. μNur guen die teumschen si is undisio chleeliten Miuneten bater Ausserangen ei an dis in dem Ex o u seine nota melit

534쪽

gegne solite, eine Frauis minde ann me. Curia, Ib73, 25. Februarii.

ἡ S. Binas, colendissime D. diverso tempore scriptas ad te mitis, in quarum prioribus cuni ,hua attigerim quae In scribenda Orent, lictus is posteriore illa absolvam Anxie laborant OStri, quibus mediis lurore in rusticorum mitigare et avertere queant. Dicuntur lii omnino redire, et quid nuper avos II vΡnerit, ex lati ri D. Halleri prolixe cognosces. Emiserunt nostri et iteras et nuncios, quibus polliceantur rusticis ore, ut ex ipsorum arbitrio comitia celebrentur, in quibus, de quibus conquera latur, medicina iusta imveniatur. O quam felix suisset in tempore et anto com m)otos animos haec fecisse Sed Phryx nonnisi plagis emendatur. Nostris stat sententia, si appulerint, eos non intromittere. Cras Vulcania sit,

mina displodent et experientur, quibus nimirum Dei iram et arcum iniensum θε νεπιψ quadam, si res cogat, avertant. O quanta fiducia in rebus nihili quis omnium autem in se descendit, poeni, tentia ducitur, Dei gratiam et saxorem implorat Nemo, nemo im quam est, qui hanc salutis veram viam ex animo velit ingredi In tantis furoribus nihilominus minus, Venus et quid non scelerum grassatur. Nemini quicquam crinitur, nisi solis nobis ministris,

quibus ora obstruere suis minis conantur, ne ligonem vocemus ligonem. luoties subit lio Ieremiae: Et non audierunt neque ipse neque servi eius neque populus terrae sermones Domini, quos loquebatur per Ieremiam prophetam . Haec cum causa verissima in te ritus regnorum fuerit omnium, amarum, si diis placet causa haec nostris erit conservandi hanc urbem Miror, si communitates et signa

535쪽

hostiliter velint excludere aut abigere, quas tamen ego cum illis ceu supremum magistratum agnosco. Sic et edechias Bahilonio posthabito se cum Aegyptio copulaverat, sed quo eventu QuasO, si res eo quod super axertant deveniret, ut vi critenta socios ab urbe depellero Eata gerent, quid tu cum nihil aliud petant quam phrfidos et pessimo in ordinem redigere eo in casu ovibus persuaderes Scio tutius mihi esse, si mutus uero; at miseret me bonorum, quibus iacile imponitur, nec aequum esse mihi videtur impiis contra pios auxilia ferre et propter paucos, qui petuntur et qui iampridem aliquid meruere, impune tamen Omnia et dicunt etsi inunt, totam multitudinem in periculum abducere Cupiunt forsan quidam hoc scuto in legere et eum viris occumbere bonis, quo et ipsi boni etiam habeantur etc. - Gantne rus novum bellum nobis indies suamus manum, qua errores suos attestatus est, non amplius utilem nobis suturam minatur. Sed demant noro alias plura. Responsum Tigurinum hoc tempore non spargitur. Iterum amplissimus D consul D. Campellus mecum tuae praestantis gratias aguntur pHestantissim et consolationis plenissimo tuo libro,

quo nos mirifico boasti' . . . Monendus est Lucius noster, ut pas-l0rem, non mercenarium agere velit, si quando sacerdoti uni Davosianum inierit; aiunt enim sibi esse interdictuniis proceribus, ne

de suggestu in ipsos invehat aut eos, qui meruere, reprehendat.' Ex Curia nostra, 1573, 2. Martii.

- S. Adest cursor quIdani publicus uri)is et magistratus vestri amplissimi. Quid ille iterarum attulerit, nondum potui rosciscere; aiunt tamen rusticos et communitates nostras, quae reformat IOIlem cogitant, eum ad HelvΘtios, tum id ordinandum cou ames scripsisse, ne quid aut mirentur aut moliantur, si novas in Rhetia

turbas oriri audiverint nihil enim periculi vicinis parari, sed --

536쪽

gente necessitate malum e medio tollenduin quod dominari in Rhelia non raro soleat. Afirmant nunc quidam signa non reditura, sed ex unaquaque iurisdictione numerum aliquem iustum inutumam, qui

ceu iudices frequentissimi mercaturam istam iudiciorum puniant. Hoc orsan et rei, cui laederi cupiunt, providentius RSet et minus periculorum reipublicae pareret. Sed fiat Onialia voluiitan quae iusta est et sancta cuique humana nostra omnia subniit telida. In

iurisdictione Decem Iudiciorum, ut vocant, herique mallent quiescere, utpote Metensentit, avos iani, Griis cliti etc. . ρd experientia nuper docuit, quid sit επισται l etc. Miror an meas omnes receperitis. Nunc quod porro habeam, quod vestra seire intersit, non est. Rogo Dominum, ut nos in pace consem et omnes.

Audimus Gallum Helveticum militem evocaturum. Quidam et saltem unus, quem ego novi et qui huius urbis si es is militem conseribit in partibus inferioribus ducendum opera Venetum asversus uream. Ex Italia certi nihil habemus de rebus Tudioleis, quem obuitiorem suturm omnes metuunt, quam paraphe nariis istis pontificiis volup sit futurum. Quidam hac transierunt qui semelvetios conductos esse perhibent quique tendunt eo, ut modo scripsi. i573, 6. Murtii P. S. ἡ Ηοdis . Martii hic eonfluxere aliquot undici ex unoquoque Foedere et maxime maxima capita, quae in medium consulant, quibus modis populum demulceant et animadversionem aerem promittant in eos, qui contra patriae libertatem peccassent ete

539쪽

Er at alle Brioso glis, auch de letaten ἡ per publicum

curSOrem no Strulli uberS dten erhalten, vor achi agen abernich geschri eben, et Lucius ier Nyerusi heinen te ei gneten Boten finitii is lintei eis aucti j et2 nichi ob in soliti Er Or-haliden Ist. - Ego vero, ut ad tuam aliquid quaestionem respondeam, amice cives inhortarer ut paci studerentis non suInmcuriasente necessitate eos sibi non facerent ii sensos et hostes, qui amicitiam

offerunt neque iniquum aliquid petunt, et ut iuri rationibusque iustis, non insana et suriosa vi Vant, quod agendum est. Semper eo tent ea, quae pertinent ad pacem et ad consereationem reipublicae, uxorum et liberorum etc. Probatur itaque mihi, auod scribis delectos viros cogitare de comitiis publicis indicendis, in quibus audiantur querelae communitatum, deiud ut decernatur iure defendanturque boni et iusta et puniantur coherceanturque mali et iniusta Dominum, ordium rectorem et mali vindiceni proiectoremque bonorum, ex animo oro, ut dissidia illa vestra ipse componat, iustitiam erigat, iniustitiam deprimat. Scripsi ego Bernam ad optimos quosque, quae apud vos sant, obtestans ut Dominum orent pro elici rerum exitu et iamiam audio venisso huc

cursorem Bernensem quid adserat. lle scio. Basilienses hac SeptIluana Scripserunt ad aniplissilii ullio ei latum nostrum et recitant

et pro certis amrmant ea, quae antea ad te dedi de victoria Goesi uulcontra Hispanos in ollandia ad Harte inum. Neve Nachritaten aus Frankreicii nihili sine Bellage.

540쪽

dissi essenn das die Andii ut de bouen au inen hinyn in d stat gebin in punistagen unnil ordolita et strasen. o habeanddis mollis, das die in de stat ala sanis voti rei meindenbesten etsi inen in die quadron unde stren himela in undisintinen in mein unparuiset melit alaund das aber die in derstat nil insin ellen, deshalben die vor de fiat surgsare undissim illa nocti ei recht Wio obstaret goselati et vermesnenddis andoris, s habito' mer undisiit dio sendii Dorhalbo seli iti

Sed metuo intestinas caedes. Valete. Ib73, ultimo Martii. Vester ille. St. . . 35 S. Bu11ingor an Tobias Egli. E li 3 2, 70 uel eli h 1573. April

Thomann bald is de lieinig oh ohrt. - , Conlitia indicta quidem Sunt a nostris, sed postulantibus Glaronensibus, unde et legatus R VOS MSus est Glaronensi sum D. Hessius, idque omnium