C. Iulii Caesaris Commentarii. Quae in hac habeantur editione, sequens pagina demonstrabit

241쪽

oppilo in monte positis mediocribus circum se inter iis separatimsingularum ciuiutin eopias collocauerat: ais omnibus eius iugi collibus occupatis,qua destici po, i terat,borribilem speciem praebebat:principes, earu cis inruum, uossibi ad confisiu capienda delegerat, prima luce ad se quotidie eonuenire iubebat, seu quid comunia eandumsu quid administrandim uideretur, nes vllum fere diem intennittebat, quin equestri praelio interiectis sagitta 's,quid in quos es t animi, ac uirtutis suorim, periclitaretur.Erat e regione oppidi collis sub ipsi radicibus montis egregie munitus, ais ex omni parte circinari virquerisi tenerent nostr er aquae magna parte, eryri alaione libera prohibituri horis uidebantur. sed is, Deus praefidio ab ijs non nimis firmo tenebatur:dimensilentio noctis Gesar ex castris egresin, prius quum subis

'dium ex oppido uenire poset, driecto praefidis potitus Deo,duas ibi legiones collocauit:*ssum, duplice du

deiam pedum a maioribus castus ad minora perduxit. ut tuto ab repentino hostiis incursa etiam Anguli comis meare posibit. Dum haec ad Gergouiam geruntur, nis II rictosirenis Fleduus,eui magistratu adiudicatu a casais

inspecumam redemonstrauimus,soliritatus ab Arvernis petama,cum

i quibusdam adolescentibu3 colloquitur:quora erat princeps Drusicus, as rivi fratres amplifluna familia nati' adolescentes . cum iis primm communicat, hortatur eos,uise liberos,er imperio natos meminerint: una me Heduora ciuilem, quae certifimam Galliae uictoriam distineat: eius autoritatereliquM contineri, qua tradum

, lac consiliendi Ronimis in Gallia non me: esse

nonnullo

242쪽

st tam apud eum causam obtinuerit, sed plus commutari libertati tribuere: eur enim potius Hedui de suo iure,er de legibus ad caesirem discepaturi, quam Rommas Heduos uenianis celeriter adolescentibus er oratioanem Cistratus, praentio deductis, cum se uel priincipes eius consilii fore profiterentur, ratio perficiendi quaereabatur, Iuὁd ciuitatem temere ad suscipientu bellum adad.ci posse non conβdebant: placuit, ut Litavicus decem tilis millibus. que caesari ad belluam mitterentur, procearetur,atcb ea ducenda curaret,stares, eius ad caesarem praecurrerent: reliqua qua ratione agi placeat, constiatuunt. Litavicus accepto exercitu, cum millia passuu cim citer xxx. ab Gergouia abesset,eonuocatis subito militibM,lachomas, o proficistimur, inquit milites omnis noler equitatus,nobilitas omnis interkt, principes ciuistatis Eporedorix, er Viridomarus insimulati proditioanis ab Romanis indictu eausa interficti μα. Haec ab his cognoscite,qui ex ipsa caede fuerunt: nam ego 'utribus, atque omnibus propinquis meis intes tu, dolore probibeor,quae gesta sunt, pronuntiare. Producuntur ij, quos ille edocuerat, quae dici uellet: ais eadem, quae Litauicus pronunti gerat, multitudini exponunt, omneli equites Heduorum interβctos, quod collocuti cum Aruernis diacerentur,ipsos se inter multitudinem militum occuli se, atque ex media caede pro Misse. conclamant Hedui, CrLitavicum obsecrant,ut sibi conssulat. Visi , inquitiae,consilij sit res ac non necesse sit nobis Gergosita conis tendere, er cum Aruernis nos'et coniungere s An dubia

243쪽

ws DE BELLO GALLI coramM.qum nefario fuchiore admisso, Romani iam alnos interficiendos concurranis proinde siquid in nobis animis,presequamur eorim morte, qui indigii me interitarui:atq; bos latron s interficiamus. Uedit ciues Roma nos qui eius praesidii fiducia una erant: continuo magnu numerum frumenti, commeatus, diripit: ipsos crudelia ter excruciatos interficit: nuntios tota ciuitate Hesi rura dimittit: in eodem mendatio de caede equitum, erprincipa permanet: hortint*r,ut smili ratione, atq; ipsevporedori' ficerit, suas murias' pcrsi quantur. Eporedorix Heduus viridomarus. π μmmx domi potentiae: er una Viridomarus pari aetate, er gratia, sed genere distari, quem caesar ab Diuitiaco traditum, ex humili loco ad summum dignitatem perduxerat, in equitim nuti

mero conuenerant, nominat is ab eo euocati: iijs erat intater sede principatu contentio: er in illa magistratu controuersia, Aer pro conuictolitane, alter pro coto summis opibus pugnauerat. Exqs Eporedorix coaniato Litavici confisio, media fere nocte rem ad caesarem defert: orat, ne patiatur ciuitatem prauis adolescentium eonfit s ab amicitia populi Romani deficere: quid futuis rum,prouideat, sese tot homimon millia cum hostibus coniunxerimi: quorum salutem nes propinqui neglige, re neque ciuitas leui momento aesthnare posset. Magnaufectu solicitudine hoe nuntio caesar, quod semper Hem duoru ciuitati praecipue indulserat, nulla interposita dubitatione legiones expeditus quatuor, equitaturalomnem ex castris educit: cμit spatium tali tempore ad

contrahenda castra, quod res in celeritate posita esse uia deba

244쪽

debatur. c. Fabim legatum eum legionibws duastos ea si is praesidio relinquit:=atres Litavici eum copraebendi

iugisset, paulo ante reperit ad hoster profugisse. Adhortatus milites, ne necessario tepore itineris labore permo, ueantur cupidis is omnibM progrespuη millia paβuum AK v. agmen Heduor- conspicatus, equitatu, iter eorum moratur, atque tapedit: interdiciij omniabu nequenquam interficiant. Eporedorigem, Cr Viria domarum,quos illi interfectos exi timabant, inter equitates uersuri suos appellare iubet. His cognitis, Cr Liriti Heduorsi de uicistaude perstecta, Hedui manus tendA'e er dediti nem 1ignificare, er proiectis armis morte depreeari ineipiunt. Lin uicus cum suis clientibus, quibuη nefas more Litauici fuga Gussorum est, etiam in extrema fortuna, deserere patroanos, Gergouiam profugit. Caesarnuntqς ad ciuitate Fleis

duorum misu, qui suo beneficio eonseruatos docerentiquos iure belli interjicere potuisset: tribu cp boris norictis exercitui ad quietem datis, castra ad Gergouiam movit. Medio ire itinere equites a Fabio misi, quanto resim periculo uerit,exponunt: summis copijs castra oppuis gnari demonstrant, eum crebro integri do is succederirent,nostrosis οβ duo labore defatigarent: quibαι prorupter magnitudine castroru perpetuo essetfiem in uullo permanenduimali ad me sagittarum, atq; omm generis teloru multos uulneratos, ad haee sulti cnda magno usiuisisse tormenta, Fabiurm discesse eorum duabus relictis portis, obstruere citeras, pluteosq; uallo addere, er se in posterum diem, similem ad casum parare. Flu rebus

cognitis caesar sum no studio militum ante ortum foliam x in castra

245쪽

ip. DE BELLO GALLico in castra peruenit. cum haec ad Gergouiam geruntvir, in Hedui primis nuntiss a Litiuico acceptis, nullumsibi adtistis cognoscendum spatium ressiquunt: mpellit alios auaria

Temerit β tia alios iracundia,er temeritis,que maxime illi bomis. - λη' μ generi est innatis, ut leuem auditionem habeant pro re comperα:bona ciuum Romanorum diripiunt, caedes faciunt, in seruitutem abstrahunt. Adiuuat rem proclignarutfri conuictolitanis,plebem, ad furorem impellit,ut μαcianore admisso, ad sanitatem reuerti pudeat. Amstium Trib illim iter ad legion m serientem, fide data

Caussionum ex oppido cauillono educunt: idem facere cogunt eos, qui negotiandi causa ibi constiterant: hos continuo ignitinere adorti omnibu3 impedimentis exuunt, r pugna

ter diem, noctem, obsident: multis utrimque intινβctis,

maiorem multitudinem ad arma concinni. Interiin numtio allato,omneis eorum milites in potestate caesaris toneri, cocurrunt ad Aristium, nihil publico sectum confolio demonstrant, quaestione de bonis direptis decernunt: Litauici,statrum. bona publicant, legatos ad Caesarem sui purgandi gratia mittunt: haec faciunt recuperandorurum suorum causa. sed contaminati facinore, σcompendio ex direptis bonis, quod ea res ad multos peratur ba Cr timore poenae exterriti, confisia clam de bello hure incipiunt, ciuitatess reliquas legationibus solici, tant: quae tames caesar intelligebat, tamen quam mitisti me potest, legatos appellat,nihil se propter im=icntiam, leuitate uulgi grauiu dec late iudicare,ncs de sua in Heduos beneuolentia eminuere: se maior in Gallia motum inpectans,ne ab omnibus ciuitatibus circunsisteriretur

246쪽

vetarimnsilia lenibat, quemadmodum a Gergouia diste,

deret,ac rursus omnem exercitum contraheret, ne proafectionalia timore defectionis , simitu fugae uideretur. Haec cogitanti accidere uisa est facultas bene reigeredae: nam cum minora in castra operis persticiendi causa utarisset, animaduertit colle qui ab hostibus tenebatur, nutidatum hominibus,qui superioribus diebus uix prae mutilitudine cerni poterat, admiratus quaerit ex persilis etasam, quorum magnus ad eum quotidie numerus confutabat. constabat inter omnes,quod iam ipse Caesar per e ploratores cognouerat, dorsim esse eius iugi propὸ

quum, sed diluestre, er angustum, qua eget aditus ad

alteram partem oppidi,uehementer huic illos loco time, re, nec iam aliter sentire uno colle ab Romanis occupaulo,si alterum amisissent, quin pene circumuallati,atque omni exitu,er pabulatione interclus uiderentur: ad huc muniendum locum omneis a Vercingetorige euocatos. Hac recognita Caesar mittit complures equitum turmas eb de media nocte, ijs imperat, ut paulo tumultuosus omnibus in locis peruagarentur: prima luce magnum numerum mpedimentorum ex castris detrahi, multorines eum ea idibus equitum specie, ac simulatione eorulibus circumvehi iubet . His paucos addit equites, qui laritim ostentationis causa uagarenturilongo circuitu easde, omnest iubet petere regioncs. Haec procud ex oppido uia debantur, ut erat a Gergouia destedius in caseume,

que stulto spatio,certi quid esses, explorari poterat. Disgionem unam eodem iugo mittit, er paulum progresosam instriore loco constituit, strui cs occultat: augeturm 3 Gallis

247쪽

xta DE BELLO GALLico' illo aJ mu Gallus lutio, dis omnes ' illo munition copia tr mlιon ducuntur. Vacua castra hostium caesar conflucatus, teruetis insignibus suorum,occultatis i signis militaribus,ra

ros milites,ne ex oppido animaduerterent δε ex maiori

bM castris in minora traducit. legatis . quossingulis Ierugionibu 1 praefecerat,quid feri uellet, ostendit: in pr mismonet, ut contineant milites,ne studio pugnandi, Osit stepraedae longius progrediantur: quid iniquitas loci habeat incommodi, proponit: hoc una celeritate posse sitari, o casionis essereret,non prael . His rebus expositis, Agni

dat. Cr ab dextera parte alio ascen u eodim t. mpore Heduos mittit. Oppidι murus ob planitie, atque initio ascensus recta regione si nudus uio actus interi ederi tam . c c. passus aberat. Quicquid huic circuitu3 ad motaliendum clium accesserat, id statim itineris augebul: a medio stre colle in longitudinem, ut natura moniti βατebat,ex grandibu3 saxis se x pedum murum, qui nostro αrum impetum tardaret, produxerunt Galli ars instrio, re omni spatio uacuo relicto, superiorem partem collis Us ad murum oppidi densis:mis castris compleuerant. Nilites Agno dato celeriter ad munitioncm perueniunt, eam transgre',irreri castris poti niur. Ac tanta fuisis cupiendis castris celeritas, ut Theutomatus Rix Niatiobrigum subuo in tabcrnaculo oppressita, ut meridie coli quieuerat,superiore corporis parte nudata, vulnerarito equo, uixse ex manibus praeduntium militum criperiret. Cobecutu/ id,quod animo proposuerat, caesur recta pruicani tufit:legiontis decinae, quacu erat concien

248쪽

LIBER VII. exuuZim tubasono, quod suis magna uallis latercede bat, tamen a tribunis militum,legatisq;,ut erat a Caesare praeceptam retinebantur.Sed elati ste celeris uictoriis, er hostiim ina superiorumque temporum secudis praerulijs,nihil adeo aratium sibi existimam quod non uiris late conbequi possent: ius prim fit in seq*endi ficerutivam muro oppid portμ, Wppropin Marunt. Tum ues Gergouiaeων τὸ ex omnibus urbis partibus orιo clamore, qui longius Herant,repentino ιumultu perterriti, cum hostes intra portas esse eximarent,sese ex oppido eiecerunt:m tresfamiliis de muro uestem,argentumque iactabant, crpectore nudo prominentes possis manibus obtestaban tur Romanos, ut sibi parcerent, neu, sicutAuarici fecissent,ne mulieribus quidem,atque infantibus abstinerent: nonnuta de muro per manus demisse,sese militibus tra, debunt. L. Fabim centurio legionis onali quem inter L. Fabii est, tuos eo die dixisse constabat, excitari se Avaricensibus xv praemiis,neque commissurum,ut prius quisquam murum ascenderet,ireis suos nactus manipulares, atque ab his βιbleuatus murum asceiidit:eos ipfie rursus singulos eraceptans,in murum extulit. Interim ij,qui ad altera paraten oppidi,ut supra demonstrauimu3,munitionis cavi 'conuenerant,primo exaudito clamore, inde etiam crebris stantiis incitati, oppidum ab Romanis teneri, praemisisHuitibus magno concursu eo contenderunt: eorum ut qriss primus uenerat, sub muro cons at,suorum pugnantiu numerum augebat; quorumcim magna mutatitudo conuenisset,inatresfamilias,quae paulo ante Romanis de muro manus tendi bant,fuos obtestari, ex morem Galli

249쪽

,r, DE BELLO GALLI co Gallus lutio, dis omius ' illo munitionum copia tra.

ducuntur. Vacua castra hostium Caesar consticatiss. teactis inflignibus suorum,occultatis, signis militaribus, .

ros milvcs,ne ex oppido animaduertere t r, ex maioriabies castris in minora traducit. legatiss. quossinguli, leagionibus praefecerat,quid fieri uellet, ostendit: hi primis monet, ut contineant milites,ne studio pugnandi, qui hiepraedae longiu3 progrediantur: quid iniquitas loci habeat incommodi, proponit: hoc una celeritate posse uitari, ocm casionis esse rem,non praelij. His rebus expositis, Aenim

dat. Cr ab dextera parte alio ascen u eodcm t. mpore Heduos mittit. Oppidi murus ab planitie, atque initio ascensus icta regione s nudus anfractuε interi ederi 1 m. c c. passus aberat. iniicquid huic circuituη ad motaliendum clium accesserat, id statim itineris augebul: a medio fere colle in longitudinem, ut natura montis I rebat,ex grandibu3 saxu s x pedum murum, qui nostro arum mpetum tardaret, produxerunt Gasicats instrio, re omni spatio uacuo relicto, superiorem partem collis Us ad murum oppidi den I:mis castris compleuerant. νιlites Agno dato celeriter ad munitioncm peruriuunt, eamq; transgre*,triun castris poti niur. Ac tanta fuit

in capiendri castris celeritas, ut Theutomatuε Rix Niritiobrigum subito in tabcrnaculo oppressin, ut meridie coli quιeuerat,supe riore corporis parte nudata, uulnera to equo, uixse ex manibuε praeduntιum militum criptaret. Cobecur M id,quod animo proposuerat, caesur rectaptui cani tufit:l tonns decinae, quacu erat conciena

tus , signa consulEre. At reliquaru mities legi Ohum non ex ilico

250쪽

bat,tamen a tribunis milit-,legatisq;,ut erat a Caesare praecept ,retinebantur.Sed eluti spe celeris uictoris,

Cr hostim fuga superiorium, temporum secudis prae, iij nihil adeo arduum sibi existimis liquod non uiris late consequi possentuncs prim fit in sequendi fecerui,

Pam muro oppidi,yorin appropinquarunt. Tinues Gergoui:-ν τὸ ex omnibu3 urbis partibus orιo clamore, qui longis Herant,repentino ιι ultu perterriti, cum hostes intra partas esse exist arent,sese ex oppido eiecerunt:ma tresfamilias de muro uestem,argentumque iactabant, erpenore nudo prominentes p. is manibus obtestaban tur Romanos,ut Abi parcerent, neu, scutAuarici fecissent,ne mulieribus quidem,atque infantibus abstinerent: nonnulla de muro per manu3 demis ,sese militibus tra, debunt. L. Fabim centurio legionis onalis, quem inter L. Fabii pos eo die dixisse constabat, excitari se Avaricensibus p in f,neque commissurum,ut prius quisquam murum ascenderet,ireis siuos nactus manipulares, atque ab his subleuatus murum ascendit:eos ipse rursus Ingulos ex ceptans,in murum extulitanterim ij,qui ad altera paraten oppidi,ut supra demonstrauimu3,munitionis causa 'conuenerant,pr mo exaudito clamore, inde etiam crebris nuntijs incitati, oppidum ab Romanis teneri, praemisisHuitibus magno concussu eo contenderunt: eorum ut qaiis primus uenerat, sub muro consistebat,suor bpurnantiu numerin augebatiqvorum cum magna musatitudo conuenisset matresfamilias,quae paulo ante Romanissemuro manus tendi bant,fuos obtestari, er more