C. Iulii Caesaris Commentarii. Quae in hac habeantur editione, sequens pagina demonstrabit

281쪽

i4 DE BELLO GALLI coomneis parteis ad aliquos excipiendos, ex quibus hostiucoctilia cognosceret.Equites os io Ancti renusiani pa

eos is aedisciis esse bnuentos,atque hos,non qui agrorum

incolendorum causa remansissent nos esse undis diligenter demigratum sed qui heculandi gratia essent reis

misi:a quom cum quaereret caesar, quo loco multitudo esset Bellovacorum, quod'ue esset consilium eorum,mutariebat Bellovacos omneu,qui arma ferre possent , in unu locum conuenise. Item, Ambianos, Aulercos, caletos, Velliocastos, Attrebates locu castris excelsium impedita circundatum palude delegis,omnia mpedimeta in ulte, riores oluas cotulisse:complures esse principes belli au, tores, sed multitudinem maxime corbeo obtemperare, quod ei summo odio esse nomen populi Ro. intellexissent. Paucis ante diebus, ex his castris Comium discesisse ad auxilia Germanorum adduceda: quorum Cr uici nitas propinqua, Cr multitudo esset infinita. Constituisse aute Bellovacos omnium principum consensu , summa plebis cupiditate, ut si diceretur caesar cum tribus legionibus uenire,o Ierrent se ad dimicandum,ne miseriore, ac d

riore ponet conditione cum toto exercitu decertare coisgeretur:s in maiores copias adduceret, is eo loco permi

nerent,quem delegissent. Pabulatione aute, quae propter anni tempus cum exigua,tum dijiecta esset,e frument tione,er reliquo commeatu ex insidijs prohibere Roma, nos. Quae caesar cu cobentientibus plurimis cognouisset, at 9 ea,quae proponerentur,co lia plena prudentisai gel a temeritate barbaroru remota esse iudicare omnia

282쪽

LIBER v I I L x1ς pta μα- paucitate prodirent in Mimn fingularis enim utriviis ueteremtiu legiones septimam,octaui, er nonam habebat: Dnmae syri, delinaes iuuentutis underiti am: quae octauo iam supendio funisa, e collutione

reliquarum nond- candem uetustatis,er virtutis cepe- .rat opinionem. iras milio aduocato,rebm ijs, quae ad

se e stoni delatae, omnibus expositis, ani os multitudinis confirmato βrte hostes triu legionu numero posset elliscere ad dimicanda. Agminis ordine ita costituit,ut legio septima,octaua,nona,ante omnia iret impedimeri: deiuri de omnitu impediscntorti agine quod tamen erat medio. cre,ut m expeditionibu3 esse cqnsiueuit cogeret unde, cma, magoris multitudinis species accidere hostibus posse quam in depoposcisnt. Hac ratione pene quari drato agmine instructo,in conlectu hostiu celerim optinione eoru exercitu adducit. cisas legiones repente his strums,uelut in acie certo gradu accedere Galli cum uiridere quoru erant ad caesare plena fiduciae conflia pera latas e certaminis periculo,siueμbito aduentu,seu exispectatione nostricosilij,coptas instruunt pro castris,nec loco superiore decedui. caesar, er I dimicare optauerat, e admiratus tantam multitudinem hostiu,ualle interis mill magis in altitudinem depressa, quam late patente, caAra caliris hostium costri. Fimc impcrat uallo pedum Niti muniri, coronis, pro hac ratione eius altitudinis .

ribus directis deprimi turres crebras excitari is altitudianem trium tabulatorum,pontibus traiectis, constrati bconiungi: quora; pontes si mea loricula munirentgri

cularib

283쪽

xis D E BELL o G ALLi c out hostis a duplici propugnatorum ordine depelleretur: quorum alter ex potibus,quo tutior altitudine esset, hoe audacius Ongiuat tela promitteret: alter quo propior hoste in uallo collocatus esset,ponte ab incidentibus telis tegeretur:portis 'res,altiores j turres inposuit. Huius munitionis duplex erat confliumnos er operum misgntudi member timorem suum sperabat fiducia barba risallaturu:ω cum pabulatu,stumentaturas longius esset proscscedum,paruis copi s castra munitione ipsa uideabat poste defindi.Interiis crebro paucis utrinis procurarentibus later bina castra palude interiecta, contendebatur: qua tamen paludem nonnunquam aut nostra auxialia, aut Gallorum, Germanoru transbant, riua

hobes insequebantur: t uicisim hostes eodetranstrepinostros longius summouebat. Accidebat autem quotidi nis pabulationibus id, quod accidere erat necesse,cum roris,disiectis, ex aedifici' pabula conquireretur,ut impraditis locis dispers pabulatores circuuenirentur: qua reser si mediocre detrinentu iumentorMac seruoru nomis erebat: tame stultas cogitationes incitabat barbaroruetuis eo metiriquὁd commius,que princtum ad auxilia

Germanorum accersenda dixera,cum equitibus uenerat:

qui tames numero non amplius erant quingenti: tamin Germanorum aduentu barbari instabantur. caesar camanimaduerteret hostem coplures dies castris,palude,Crloci natura munitisse tenere,nes oppugnari castra e rum Ine dimicatione perniciosa nec locum munitionibuscindi,ns a maiore exercitu posse literas ad Trebonium

284쪽

ω ri se is lagato in BiturigibM D aba accerseret ue ita cum tribus legionibus magnis itineribus ad se miret Ipse egestes inuicem Rhemorum, ac L.Mo- , reliquarum, ciuiruum, quorum magnum numearum euocauerat, prididio pabulationibus mittit, qui subitti hostisi incursiones fustinerent:quod cum quotidie feret,ac iam consuetudine diligentia minueretur, quod plerunque accidit diuturnime, Bellovaci delacta manu peditu cognitis stationibus quotidianis equitu nostro.

tes postero die mittunt, qui primum elicerent nostros in dias, deinde circumuentos aggrederentur: cum

ruria sors incidit Rhemis, quibus illa dies lungendi m

neris obuenerat. Nunque ii,cum repente hostium equistes animaduertissent, ac numero superiores paucii

contempsissent,cupidius insecutia peditibus undis sunt

circundati: quo facto perturbati,celerim, fra cotis' principe ciuitatis procto equitu,qμι cum eqμο pro oecidi pter aetate posset uti,tamen cofuetudine Gallorunt,neque tur. aeritis excusarisne in suscipienda proctura Uus erat, neque dimicari ne se uoluerat. Inflantur, atque incistratur hostium animi fecundo praelio, Principe,σ pr βcto Rhemorum interstcto: nostri detrimento admoαnetitur,diligentius exploratis locis stationes distonere, ac moderatius cedentem insequi hosti m. Non intermitatuntur interim quotidiana praelia in conspectu utroruscatiorum, quae ad uada, transtus, fcbant paludis: qua contentione Germani,quos propterea caesar transis o s duxe

285쪽

xis DE BELLO GALLico duxerat Rhenim,ut equitibus interpositi praeliarentum, cum constantius uniuersi paludem tralissent, paMis Bellovacora refistentium inter'ctis, pertinacita reliquam multitudiu nem essent insecuti:perterriti non solum ',qui aut com minus opprimebantur, aut eminu3 uulnerabantur: sed etiam,qui longius subfidiari consueuerant, turpiter fis

gerunt:nec prius finem Iuga fecerunt,saepe amisis suprarioribus locis,quamst aut in castra suor- reciperent, aut nonnulli pudore eoacti longius profugerent. rumpericido sic omnes copiae sunt perturbata, ut uix iudicari posset, utrumsecundis,mmisis, rebus in olei tiores,an aduerses medio M timidiores essent . compluribus diebus i sdem in cast is consimplis, cum proinpius accessse legiones,er c. Treboniu legatum cognounissent, duces Bellovacorum ueritisimilem obsigionem Alexi noctu dimittunt eos,quos aut aetate, aut uiribusi eriores,aut inermes habebant,unaj reliqua impedi. menta:quorum perturbatim, ex conlusium dura expliscant agmen magna enim multitudo carrorum etiam

expeditos equi Gallor consueuit oppressi luce, copijs

amatorum,castrorum uias instruunt, ne prius Roma,

ni persequise inciperent, quam longius agmen impediamentorum suorum proce isset. At caesar neque res.stentes tanto collis ascensiu lacessendos iudicabat, neque non Us eo legiones admouendaqui discedere ex eo locosne periculo barbari militibus instantibus non possent. Ita cum paludem impeditam 4 eastris castra diuidere, quae transeundi discastas celeritatem insequendi tardata

re posset,atque id iugum,quod trans paludem pene ad hostium

286쪽

. a I B E R V m I. iis hostium castra pertineret, mediocri valle a castris eorsi intercisum vina duerteret: pontibM palude constra legiones traducit, celeriter, in summam puniciem iugi peruenit,quae decliui fastigio duobus ab lateribus munieabatur: ibi legionibu3 instructis, ad ultimum iugum pera rabi . senit,aciem, eo loco costituit, unde tormento missa tela hi hostium cuneos coniici possent. Barbari con loci na, tura,cum dimicare no recusarent, si forte Romani subire collem conarentur, paulatims copias distributas dimitistere non auderent,ne dilberct perturbarctur, in acie peramanserui: quorum pertinacia cognita, caesar ultanti coahortibuη instructis,castrisi eo loco mentis muniri iubet castra: absolutis operibus, legiones pro vallo instructas coilocat, equites stenatis equis in stationibus distonit. Berouaci cum Romanos ad insiequendum paratos Mido orant,nes pernoctare,qui diutim permaneresne cibariis eodem loco possent,iale con sium pii recipiendi inii rutirifices, ubi consederant nam in acie sedere Gallos conis suesse superioribus come inrijs declaratum est per marinus stramentorum,ac Mirgultorum, quorsem Iumina ιrat in castris copia, inter se ιraditos, ante aciem collocautarunt,extremos tempore diei,signo pronutiato uno tempore incenderunt. ln conti rictis flamma copias omnes rei

pente a conspectu texit Romanorum: quod ubi accidit, barbari uehement mo cursu fugeri t. caesar es dices, sum hostium animaduertere non poterat, incendijs opαρ itis: tamen id con lium cum fugae causa initum susti,

caretur egiones promouet, turmas mittit ad uiseque,

duri:ipse ueritas rufidi sine forte in code loco pubsistere 'sub steret hostis

287쪽

xio DE BELLO GALLI cobostis,ais elicere nostros in locum conaretur iniquum, itardira procedit. Equites cum intrare fumum, er flam mam denomam timerent, ac seiqui cupidius intrauerat, uix suorum ipsi priores partes aduerterent, equorum insidou ueriti liber facultatem sui recipiendi Bellovaci Fuga Best λ eis dederuntati fuga timoris simul, calliditatis, plen ς ἔ- delfmento, millia non amplius decem progr4 hoster, munitifimo loco castra posueruntande cum sae,pe in infidiis equites, peditess dispon ent, magna dea trimenta Romam in pabulationibus inferebant: quod cum crebrius accideret, ex captiuo quodam comperit caesa orbem Bellovacoru ducem Frti orum mitilia sex peditum delegisse, equitesq; ex omni numero initire,quos in infidijs eo loco collocaret,quem in locum proa lo pter copiam 'umenti, ac pabuli Romanos pabulatam missuros fusticaretur. Quo cognito confisio, caesar ita l= giones plures, quam solebat,educit,equim j,qua coasuetudine pabuiatoribus mittere prodio consueuerat, praemittit:huic interponit praefidia leuis armatura: ine lcum legionibus,quam potest maxime,appropinquat. Ilo lstes in dijs d positi, cum sibi delegissent campum ad ' irem gerendam non amplius patentem in omneis parteis

p fibu3 mille,stiuis undis impeditifimis, aut ubi mosuram uelut indagine munitum,hunc insidijs circunde, derunt: nostri explorato hostium conflio, ad praeliam dum an mo,atque armis parati, cum subsiequentibus logionibus nullam dimicationem recusarent, turmatim in ' eum locum deuenerunt. orum aduentu cum bi corabeM oblatam occasoncm rei gerendi cxistimaret, prim

288쪽

L:r B E R VIII. Hamus cum paucis se ostendit dis iis proximas turmas imis petum facit:nos' i constanter tapetum sustinent lactitatitorum: s plures in unum locum conueniunt, quod pleam N equestribae; praelijs, cum propter aliquem timorem occidit, tum multitudine ipsorum detrimentum accipiatur. Cum distostis turmis, inuicem rari praeliarentur, neque ab lateribus circumueniri suos paterentur, erumpunt caeteri celeriter corbeo praeliante exolvis, fit magna contentione diuersum praelium: quod cum diutius pari marte igniretur, paulatim ex stiuis instructa multia ludo procedit peditum, quae nost os cogit cedere equiates, quibus celeriter subueniunt leuis armaturae pedites, quos ante legiones missos docui, turmisq; nostrorum terpositi chlanter praeliantur: pugnatur aliquandiu pariri cotentione:deinde,ut ratio postulabat praelij,qui sustia. nuerant primos impetus insidiarum,hoc ipso sunt suprariores, quod nullum ab infidiantibus imprudentes acceruperant detrimentum . Accedunt propius ienterim legio nes,crebris eodem tepore ex nostris, ex hostibus nuna

iij af erutur, Imperatorem instructis copijs adesse: Qisa recogniti praefidio cohortiucμὴ nostri acerrime proliantur,nes αrdius rem gesissent,uictoriae gloriam coma

municasse cum legionibu3 uiderentur. Hostes concidunt animis,atque itineribus diuersis fugam quaerunt nequicoquam. Nam quibus discultatibus locoru Romanos clauis dere uoluerant, his ipsi tenebantur: uicti cimin,percutis maiore parte amissi consternati, quo sors tulerat, pro iant,partim oluis petitis,partim semine, qui m- men in fuga a nostra acriter insequentibus conficiqnis

Bellovacora fugax,

289쪽

DE BELLO GALLI cotur.cilm interm nuta calamitate uictuscorbeius excedea rei praelio,bluvi, peteret, haud mi tibin nostris, ad deditionem potuit adduc quin βrtigine praeliando,co, pluress uubierado, cogeret elatos iracundia uictores in corbes mox se tella conjcere. Tali modo re gesta, recentibus praelii Osirijs ingressu caesariem uictos tundi, calamitate eristimaret hostes nuntio accepto loc- cdhorum relictu, ορμςm non longius abesse plus minos ' octo millibus passum dicebantur, tametsi flumine inpedit transitum uidebat, tamen exercitu traducto progrediatur. At Bellovaci, reliquaeq; ciuitates repente ex fuga paucis,ais his uulneratis receptis, qui obirem bene ηmmil Wν istaeas euitauerant, omnibus aduersis cognita calamistate, interfecto corbeo, amisso equitatu, er 'rtiymis

B nbuteola 'dito M,cum aduentare Romanos existimarent: conciti deditio. lio repente cantu tubarum conuocato,conclamant, ut leugat obsides, ad caesarem mittantur. Hoc omnibus proi, buto chilio comius Attrebas ad eos perfugit Germanos, a quibus ad id bellum auxilia mutuatus erat. caeteri meastigio mittunt ad caesarem legatos: petunti, ut ea poenast contentas hostium, quam si sine dimicatione inferre integris posse pro sua clementi atque hamanitate nuntquam profecto esset illaturus. Afructas opes equestri prae B ellovacorum esse, delectorum pedit- multa millia interjJGuix refluisse nuntios caedis agnum tamen, ut, in tanta calamitate, Bellovacos eo praelio commodum esse consecutos,qubd corbem autor belli, concitator malatitudinis esset interlictus. Nunquam rem senatura ta

290쪽

L I B E R VIII. xis tui p.me orantibM legatis,coimemora caesar eodem tempore superiore anno Bellovacos, caeteria, Galliaci iαtes suscepisse bellum pertinaci ς Ehos ex omnibMin sententia permansisse,neque ad saninum reliquorum deditione es perdunos.scire,as .ntelligere se causam

peccati facillime mortuis delegari:nemignem uero tant porere,ut inuitis principibus,resstente Senatu,omnibus bonis repugnantibus,1 irma manu plebis bedum concitit re,er gerere possetaed rimen se contentu fore ea potan gram sibi ipsi contraxissent. Nocte insequenti legati rest ansa ad suos referunt obsides conficiunt. concurrui 'riliquarum ciuitatum legati,quae Bellovacorum specula, bantur euentum,obsides dant,imperam faciunt,excepto commis,que timor cohibebat cuiusqua fidei suam com. ' probibe,

mittere subte. Nam superiore anno τ. Labienus caesare bat in Gailia citeriore ius dicente,cum commiu comperisset soliticire ciuitates, er coniurationem contra caesarem facere: fidelitatem eius sine ulla perfidia iudicauit com, primi posse:quem quia non arbitrabatur uocatum m c strauenturi ,ne tentando cautiorem faceret, c. Vob asinum QAadraturumst,qui eum per simulationem cotiio iiij curaret interficiendum. Ad eam rem delectos traididit centuriones. cum in colloquiu uentum esset,er,ut conuenerat,mamim commii Volusenus arripuisba, cenis turis velut insueri re permotus, celeriter a fumiliaribus prohibitus commi),conficere hominem no potui grauia ter rimen primo ictu gladio caput percusitaeum utrisis is

et iij districti essent, non rem pugnandi, quam dijuatiendi βψ utroruns confisium: nostror qu)d mora. istro