R. D. Caroli Musitani ... Opera medica chymicopractica, seu Trutina medicochymica, in 3. partes diuisa; ... Cum indicibus capitum, rerum, et materiarum locupletissimis

551쪽

CA r. I. De Ventriculi Actione. '

massae chylo lutermistis admota suo possent ossicio fungi=xcuirunt messe-raicae venae super intestinorum tubulos, inq; varias ramificationes diducuntur, ct in tenuissima capiti menta extenuantur; sua oscilla non nisi cum arteriis me- feraicis communicant, nec suas anastomoses cim aliis participant,ut non ob scutE mictoscopium nobis monstravit. s h. es Pecquetiu aliam ingressus est viam a vulgaribus ut hanc rem aperiret: putavit iespirationem tale munus

obice , chyli nempe ex intestinis in la

cteas exprimendi sed an cliyias sit ια-

cheus lite liquor .qui in lacteis,sacco lacteo, Mi isque vasis Aselfj, I Pecauera invenitur, post pauca dicemus in liquidem ultra intestinorum motψ' qui ipsam quoque contentam materiam d i

tat,& premit, existimavit omnia respl- rationum organa, Parresque ipsis adj centes, quae respirationis motui obse . quuntur, hanc chyli exsuctionem peragere;etenim diaphragma,musculi intercollates , t m interni, Lim externi, pulmones,abdominis musculi, aliorumque se moventium machinae, dum perenni motu pectus, ct abdomen modo amplum modb angustum redduntsubjectas quoque partes vel premunt, vel ampliant; inde fieri censuit abdomine sua pressione intestina digesto cibo premente, & pectore reliqua vasa in lataeas meserescas, lacteas thoracicas, & dextrum cordis ventriculum exprimi chylum , & ulterius excurrere per omneschyli feros ductus: non secus ac f hetb rum succus, vel aliquid simile in saccum intrusum manu modi, premente, modo ampliante tuterspersum liquorem in lubjectum vas excipiat.

conjectuta, nisi ad nobiliores , utili re i usus, respirationem latile institutam,usq; adeb non innotuisset, & ultro

eam nos sequuti fuissemus, ni quoquo mechanicae leges s si nostra nos non salut opinioὶ impedimento ellent,quo

unus hanc Pecqueti corjecturam amis

plecteremus. Etenim missum faci

uuas,quod huc quaque repetere posse inus cur non etiam seculentiarum po tio aliqua exprimatui libenter Pec-queto concesserimus,dum animal te iurat musculos intercostales internos, dum costas verivi abdomen trahunt, 'una simul diaphragma versus id in abdomen proludiis, pectus longius, dicon trictius reddelado te dum subjectas

in pectore partes premete , de urgere. verum etiam ope musculorum abdomitini intestina comprimere ; sed quoque

concedere debebit Pec rem non socium intestina,verum etiam venas lacteas debere comprimi,' omnia reliqua vasa sub abdomine contenta: non enim talis pressio uno in loco fieri potest,secus v xo in reliquis paliter subjectis imo sor. cor pressio in lacteis esse debet, perre piant haec intestina,illaque multis in i cis vinciunt, non aliter ac capreoli ulmo adhaerentataque impossibile inierule ιη est,nec usquam experientia nobis monstravit torculare suppositas res non aequaliter premere , vel aliquas omnino , reliquas vero nullatenus stringere. Cum e gb hoc evidentissime ita e Te appareat, quo pacto Lactearum tubuli pressione occlusichylo repleri poterunt. Praeterea ut ad satietatem hiaq; γα ςongeramus in mechanica lex

552쪽

lat nobis ostendit liquorem in aliquo. exempli causa, sacculo inclusum, cui multi sunt perangusti meatus, si vero unus dumtaxat amplus cum aliqua vi premimus,per patens potius ostium prodite, quacri per reliquas vias , quilibet namque observare potuit in collectis aquis, cum extra alveum erumpunt; quippe illac suum capiunt iter, qua liberior ipsis via aperitur , etsi plures surculi alijs pateant: tali pacto crediderimus in hac chyli derivatione

in lacteas fore, ut eveniret, nimirum abdomine intestina premente per hiantes potius, 3c satis amplos intestinorum tubos chylum ultra ducere, &ad rectuin usque derivare, quam per exilistiam lactearum Veius. Videamus nunc,an aliqui supersint

praeter me seraicos, per quos chylus vehi p ,tai N ,s certe temper credidimus

nullos inesse,quod cum sepius tentassemus. nostrae sententiae firmius adhaesimus, quippὰ quod pluries nobis licuit experiri, non obscule illuxit, ut hanc rem animo diutius conceptam manu assequerermir. Satis constat internam in sophagi membranam, illamque ventriculi ad rectum usque intestinum continuari, nec praeter Vas breve, e ductum cholidochum in ventriculum,& jejunum intestinum hiantes, aliud vas,vel orificium reperiri,filo horum oscula stricte ligavimus, admisso deinde per cosophagum copioso spiritu, donec ad ligaturam usque exiscurreret:tiinc maxime distentis venti i-culi, & intestinorum fibris, membranisque observavimus praeter has nubias ex rei quis circumstantibus partibus spiritu vel tantillum instari; quod necesse erat, eo vel maxime si chyli

Forum yasorum oscula in intestinalitassent, vel valvulas ex Intestinis in

mesentetium spectantes, deducentes habuissent:sed quia verebamur,nὸ flatus satis potenter, & copiose inflasset,& singulas permeasset, insophagum

circumligavimus, 3c manu stomachusedulo stringentes contentum acrem fortiter pressimus,ut violento excursu

acris spira magis urgeret, de singulos

meatus peteret ,sed inca iam haec omni tentab Amus,cum membra ne vi aeris elastica potius rumpebantur , quam ultra inclusiis acc excurroret, ideq; aqua injecta experti fuimus. Sat igitur ex his manifestum esse potest; si nec aq ia nec spiritus alioqui temii simus, si gula quaeque corpora facilὸ pervadens intestinorum membranas, penetrare potest, neq;etiam ullo pacto ullaque via chylus tuo lentore p)get quippe qui mortua adhuc siibstantia est,meatus ita exiles penetrare poterit. Certe quidem si haec vasa adessent,p ilus aeci liber fieret editus; non enim chyli ferorum oscilla angustiora esse pollunt flexuosis porulis septi cordis, quos GaIeκ obser pavit, nullatenus

tamen teste Uvilhelmo, ornio, Nic iam Broiaequius ligatis ceteris ducti bus,cava excepta quam fistula immiusa revinciebat,illamq;cavam inflando, ne dum dexter cordis ventriculus, V ium etiam sinister cum auriculis acre

turgidus se exhibebat.Neq; vero sinible videri potest, quod putant aliqui, quos inter est chylum per ventriculi poros transudare , vel pervas quoddam invisibile nobis' 'bsco-d uad lienem usq; percurrere. Etenim ridicula profecto res est pro certo h beri, quod ipsis aut horibus fuit ignoratum, nec unquam Visiam. Vide naurnobis videre,ut dicamus,quod res est,

Trutina Medi a LIB. III.

553쪽

cale opinamentum occultis Galeni- decipiuntur, cum haec vasa In splenistarum qualitatibus valde astinemesie, cum ramum exonerata recto dacta iaquibus specioso quodam verborum hepar sanguinem trans itan . involucro, varijsque ambagiburi dum Sed auhuc postremus restat labor.

sibi, alijsque blandiuntur, propriam in quo maxima sita est is si ullas .

inscitiam vel inviti fatentur. Falsum quipre omnium cum ex antiquorum praeterea putamus chylum Per ventri- schola, tum recentiorum consensum culi poros possie ad lienem tansmitti, traxit celebre invenium, quod pri- atque ex fluidiori eris dem parte, ut a- mum nostra aetas, ad majora semperque terrestri, crassioriqae permista,ex detegenda nata, tulit,lactearum nimi- ipso ventriculo, & pancreate educta rum,quas Asessisu detexit quanquam

sanguinem fieri: quippὰ chyli portio legamus Erasistratum pro hexis , i caquea sive illa sit, sive terrestris vitali veluti subodolasse in luDdis,ὶ saeculi

motu carere, semperque crassitudine lactei, & lactearum thoracicarum ad

aliqua insigni pollere deber, quod in cor, quae in brutis, secundante soli

nutrimentum cedit viscositate qua- na, Pecquetin animadvertit, ac Caspardam, ut plurium est sententia, abun- Barabolinis in homine ampliorem dare necesse est, & fibrosae substantiae viam secutus illustravit, multisque in- naturam acquirere) unde per angu- ventis adauxit. omnium una vox est, nos poros transire impossibile redde- idemque consensus per hos tubulos retur . quia a nemine hactensis ani- pervadentem liquorem chylum esse ;madversi fuerunt. Praeterea si pori quippe lacteo colore candicans a la- sunt undique per ventriculum disper- cteis intestinorum tubis, tum potissi- si, cur non etiam in reliqua Viscera muni duodeno adhaerentibus proma- spargitur chylus 3 nat. Nos veris tantorum virorum illu- Unde quamplures peculiare ali- strium authoritas tot firmata experi- quod vas ostendere tentarum , atque mentis, ut fateamur in suspicionem vas breve illud esse pro certo crediaὀ- adduxissemus ; primum de ijs maximere, quod aperte falsum experientia te- suspicari debere, nec conni ventibus statur. Etenim vas breus ad ventricu- oculis , quae frequenti omnium voce Inm potius, quam ad lienem Vehere percrebuerunt, cnioque pu usu sunt litatura demonstrat, ut saepc com- recepta, pro picere ; namq'c hoi esse

pluribus amicis ostendimus, quic- primum recte philosophandi I p deniquid Rerim dicat. Quinimis dissectio- qui naturae cognitioni viam sterrit,ut

ne quarta post prandium hora , tunc incomparabilis Renatus ni suis plin- cum maxime chylum abundare cipiis edisserebat, de ori ni re nenim credunt,nunquam chyli sero humore, dubitare, vel de ii , quae ius amet na- albicantique succo resertum conspe- tura nostris mentibus insetuit. Nec ximus. Multoties vas etiam breve in institu a methodus no sesellit quod lienem non inseritur,& ad hepar po- erat alterum nobis suspicioni ansam sius, quam lienem ferre demon strat. praebens, in quandoquidem legimus Qui vero putant gastricas venas,dc non erubuisse BarthobHum cum alis

554쪽

pios suisse In lactearum eur su per docet i, liquorem hune, quem adIpem glandulam me senteri j ad hepar, do- esse putat,per meseraicas ferri pland

nec clarior dies illuxisset, quem Pe losum pancreatis corpus, indeque per istin suo sacculo, la is thoracicis, lacteas derivatus totum corpus irro- idemque Bartholinus lymphae inven- rando percurrere; alias vela ab hoc es to orbi anatomico advexit. Praeterea se chyli vias, aliaque ab his vascula aquanquim de horum invento nemo natata fabricata fuisse 1, putavit siqui- ambigat, tamen non ita illibata de la- dem chylum ex ventriculo per potumcteo chyli excursu per lacteos surcu- bilarium ad hepar serri. ios e titit opinio, ut non viderimus Nobis itaque in tanta opinionum nonnullos illustres viros , gravesque Varietate, rerumque conflictu non authores de ea non dubitasse; quapro- modica spes facta est, absque eo quod

pter animos sumpsimus,& praeconce- novatores rerum omnium placitis e iram spem firmavimus, arbitrati te- Ceptarum videamur,nostras conjectumerariam non fore nos quoque m ras in medium proferre ; vel eb magis controveisiam adducere . quae hacte- cum non effoeta conspiciatur naturanus sapientum virorum judicium in rerum, ut nihil laudabile pariat , nec ambiguo tenuEre. semper quid novi cuilibet ostende- Neminem fugit ut multos praese- te valeat. Si namque rerum natura- reamus, qui nervos, arterias, vasaque lium investigationi ultimae metae erualium a cnylo succum derivantia esse sent positae, acta res esset, nec in ob- putarunt in plerosque doctrina graves scuro res laterent, nec tot illustrium lino consilio in rem maturius perpen- philosophantium ingenia, quot lapsa dentes non ausos de illis quicquam de- tulit aetas, in naturae cogatatione ins liberare : veros mile ipsis visum non dassent, nec quotquot ventura saecula filii, si huic operi natura lacteas ad- melioribus forsan auspici js dabunt, duxi iter, manifesto trunco donatas,dc Ipsa namque natura parvi esset aestia multiplici glandularum genere, alijsi manda, si augusto limite contenta pamque ligaminib as,ut pateret roboraras perem Regnum clausisset; d non ii conspici non debere: in tanta rerum se res habet cum multum adhuc restet necessitate quanta ipsa est vitae con Operis, ut cum Seneca loquar nec ulis servatio, cum in minimis tanto studio li nato post multa daecula aliquid ad-

occupatam intineamur, naturam defe- dendi praecidetur occasio. .cisse minime credendam est. Sed age nunc veniamus ad nostras S d prae multis nobis esto eloquen- coniecturas, atque perpendamus exatissimus Gassensim Epicureae philoso- ctissime, chylus sit liet icteus hie li-phiae rest iurator, qui de hoc chylifi- quor per lacteas derivatus , an setosa eo liquore per lactea haesitavit miri- potius sebstantiaὶ ut verius putamus,tum. ut maluerit existimare albican- quae subtiliori parte nudata elevari netem succum adipis generationi potius quit una cum cibotii essentia, vitae su- inservire. quam chylum esse, nec la- stetationi addicta,quapropter ad alios Reas ullo tempore chylo repleri, id- usus per suos canales ferri debet,quod gaς 5M lece nostra in corpore per gi moae ratum fεciemus, atque testatum. .

555쪽

'pactu eredideri mira ciborum C

ctionem i quod latiori calamo post multa dilucidavimus ei lege Oni-stiari, qtia in artefactis observandus vetegabilium, aliatu que rerum spiritus Limentationis ope separati. Siquidem didicimus fermentatas res inalem bico aliove vase injectas spir tuosam sui partem reddere, quod voro reliquum non nisi philagma insipidum esse subtiliori lubstitia nudatum , utibusque parum idoneam; itaque ignem nisi vehementer uigeas, non ascendit, quod inaxi md piger, delentus motus suadet,quo sertur inde ramosis partibus sibi invicem implexis colassari arguitur apertissimὶ Liceat hinc nobis assirmare cibos in ventriculo ingestos, dum fermentescunt, nobilior e ni substanti am viviscantem per omnes artus perducere, quod reliquum est , ut pote magis crassa v, dc spiritu osori orbatum elevari, Perque exilissimos fibratu tubulos excurrere minimὰ valere; itaque natura proprios tubulos huic sero vehendo dedit, quos 'non nisi lacteas me sente rij. & thoracis esse cecini uia

tarentias. Hoc necessu est, ut eveniat,

si quidem sui ins a Ustendemus spiri-

tuosiori iubitantia a ciborum fermentante imassa separata,quet corporis sustent Mioni cedit, quod remanet, non

nisi serum esse potes , quod elevatur ,

si ventriculi calor & intcstinus set mentationis motus ite vehementerpoliat urgere, dc illius partes in minimas particusas divelleret, de commianueret, ii tandem hujus seri particula ramosae quoque terri poli titi Uudὰ anatura ita comparatum est, ut per lactearum surculos in duodenum spectantos derivecur, ut ope mulcetuum landulatum exilium tamen, horum stirculotum oscillis circum lacentium hujus seri utilior pars a reliquis in puritatibus secernatur. Tale serum ad

glandulam usque meanteri j sertur, ibi aciditate pancreatis maximὸ albiueat ; quippὰ cum salis volatilis indolem praeie serat, necessariis acido succo

commistum,ut in lacte virgineo, muchasta, oleo lixiviali aqua permisto hii jusniodi sexcentis conspicimus.

Neque hoc perperam natura instituit, quandoquidem maximo usui debuisset inservire. Necessunt erat hancla linain partem in sero latentem sexperientia olarum est salem urigis fixum, magisque acrem , aliaque vitae exotica in eo, quM a destillatione r

manet, residere, ne dein nimium eve- ista vitam exturbaret , dc esset nocumento mitescere, dulcioremque reddere, ut aptius liquor hic spiritus interfluens, perque arius dimatus vitale lumen temperater, ut hoc veluti lenimine mulceret 1, siquidem cum vitae fomes substantia quaedam purior Videatur perenni otia agitata, ipsaque vita non nili sub luminis figura explicari valeat procul omni dubio si pessi tu et pelliet eae hujus substantiae motus augetetur, atque a sua temperie , de aequabili motione removeretur, si aliquod corpus natura non destinassetrali temperie, quod scienum, ut ita diacamus, in foret. Manifestum est hujusseri, ita correcti saporem esse valdὰ gratum quadam sal scdine vitae amica resertum,'ubiis curri aliqua ex ipsius parte magis cratia.& sale non ita purisscato commisceas, acolem valde, pungentem acquirit. Laque ex his coniicere nobis liceat etale serum, post qua ii lacti nus coloris γ

556쪽

y time Medio e LIB. III.

formam, debliamque temper: em ac- mobilique substititia per illos excir qu sivit, per reliquos Pec quera , alloia rente donetur, quod nisi citct cerieque det cchos nuper ductus per axilla- motu, lentu, vitaque pilum tur. Marem in dextrum cordis vermiculum nitcstum ex his cuilibet erit, si non ni- erumpere, ut spii ita , qui a filuentiori copia a Ciborum massa languini sunt permisti , c hibetet, nec irregulari motu lineret excurrere , quod facile idonea palliculum rati Ositate piaeitare potest. Tandem v deamus, quaenam substantia a cibis educatur, qua vitale lumen Petenni motu conservetur; siquidem ex tribus vita potissimum sustentatur, ac re nimilum, Cibo, de potu, unde certum fit aliquod in bis contineriaostrae vitae familiare , apprimeque neccilarium , quo admirabilis haec

machina suos curius recte absolvat , inque suis motibus incestanter perseveret. Quamobrem nob sin haec maturius considerantibus, quaenam vis illis corporibus inesset, unde tota corporis machina moveri, lumenque incendi potier, in mentem venit singulis corporibus tum potissimum in aere, Ac cibo particulas inesse spoituosas , aethereas, & maxime mobiles, quae suo

celeri motu a reliquis terrestribus liberatae, facilὸ reliquorum corporum particulas subeunt , illasque pervadendo suo incessanti motu exturbant, agitantque: hae autem cum in machinam'suis organis recte dispostam, motuique aptam impingunt, illamque facile movent, nec unquam a m

tu cessabit, donec jugi a stluxu particulae aethereae in organa se intrudere cessent.Praeterea nemo unquam indubium revocavit animal ideo vivens esse, quia concinna organorum structura sibi mutuo in suis motibus apte

spolidet, spirituque, seu aetherea

si acre, & cibo vivimus, continuo cxals nobiliorem partem inobilemque auram educi, Hevarique, quae pei artus diffusa totam corpo iis in I. in agitat, movetque. Hanc subt:lior in auram aethereae valde cog tam antiquitas non ignoravit, quam alii ignem aspes aiunt,alij animam muridi, n-- nulli vitale lumen , auram vivifica rem, aetheream, divinam, denique ut

multa praetercamus , complaces a chei nomine dona: unt:Nos vero hisce non putamus insistendum , cum tan

tum sufficiat vitam spirituosae substa

riae perenni motu agitari, ex illis corporibus elevatam, quibus nutrimur.

Nunc veto ad illud solvendum pertrant eamus, ubi nodus inerat ; nimirum an s pir itus iste aethereus dumtaxata cibis educatur, quove pacto id fiat, perque omnes fibras excurrat, si opulosque artus petat, num vero chylii casubstantia per illos derivetur, uncia corpus vigeat, & moveatur. Certum

est in lingulis corporibus, quibus vesicimur, sicut in reliquis, latere spiri- tuo iam quandam, S subtiliotem substant. am , unde corpora omnia vel vivunt, vel quodammodo vivere dicun- tuta, haec vero intra teri esties corporum particulas dispersa manet, quae si

moveri incipiat, quousque tandem a suis nexibus solvatur, terreas particulas, substantiam ve prorsus inutilem, quam damnatam vocant, relinquet nec corpus vel ulla vi erit praeditum. Totum hoc evidenter chymia demon stravit: in anatome siquidem corporum, dum sermentali motu spiritus

557쪽

agi:ari incipit, statun a reliquis parci- operatore vita legitur, cum apertὰ ma-bus separatur, & elevatur, reliquo nifestet experientia essentias piritus

corpore inutili licente,utan vino cer- salia Volatilia e vegetantium, &ania

visia, spiritu vini, & spiritu vi: tioli, & malium regnis simplici methodo popene texcciis ope bonibus chymiciti rari re educi, solo sermentationis mo- Ex his certe crediderimus partes tu id juvante, quem facile concipiunt, spirituosas in cibis existen es ope tri- unde nobilior eorum substantia ele- aurationis in ore, S..is tuo ventriculi vatur,immo cani spiritus, & essenti motu agitatas moveri incipere,totaq; Dic in superficie ludere videatur,ut in si in ex his subigi, quem motum nosti a P rotechnia monstravimus, nisi ferme utationem chymici appellarunt, moderato ignis adminiculo utamur, quae ex irrequieto spiritatum ex ut ii & exactissima methodo procedamus nascit dum a ramosis crassioribusq; in auras abibit,vel ia hil, parumve spi- particulis conatur se extricare , unde rituosae substantiae colligere poteris in illas impinguit , & ultio, citroque mus unde non Videmus,cur natura iapropelluntur, hae ver , suis nexibus ciborum coctione, & apia ipsorum e solutae absque ullo ficultatum tra- per corpus disti ibutione eodem mo-ctriciu adminiculo, vel lactearum ad do operari non valeat, citin ipsa sit Cor Vclientiam, at ad ulteriorem per- cunctorum chiivicorum artificumiectionis gradum promoveantur per Peritissima. fibras motrices in usu vel sum corpus Sed his omissis gratuitὁ conceda- dii persas, atq; suis functionibus apte natis chylum nostri corporis partes

febricatas excurrunt laque ex hoc ot- nutrire,quaeso, petetuus a nostris ba

gana nostri corporis continuo in suis batis , vel chylus pro vehiculo istius motibus, propriaq; harmonia dei no- substantiae spirituosae inservit,vel ipso

tur,interque sese libiato mocu respon- partes nutriuntur: primum nequit

dent. Hoc est, quod diximus animal esse, tum quia spirituosa subitantiae

vivere, tamenque vitale continuo im Vehiculo non eget, tum etiam quesicendi: hoc inquam est vivens nutriri, fibrarum, dc caeterarum partium sitii sive cibis v. tam sustentari. ctura faciliorem aditum spiritibur Videre nobis videmur valde esse apei ire deberet, quam materiae chylia vero limite experimentis, de simplici- ficae motui ineptae,& crassioribus par tati, qua natura in operatissi utitur, tibiis constanti, quod si verius loqui h Hic nutritionis con; teturam his, quae Velimus , spirituosa potius substantia diximus expedite; et enim simplicitati duberet chrium vehere, cum chylus, Iepug rat, qua in reium natu alium si motum h ibet, non nisi ope istius 'investigitione nihil pulchriu; homi- substantiae esset, ut vel stupido notumni philosophodernonstratum est, tot esse potest; nec ope facultatum hoc vatis,tot circuitibus, tot secerniculis fieri posset, cum hae non nisi a spiri haturam impedire, tot deniq; tantisq; tii a tua sub lantia moveantur, ut coctionibus chylifieam materiam tor- supra diximus, quδd si ex se ista sub quere,ut ex hac nobilior sui pars,spi- stantia hoc iacere potest, cur tot, tanta . xitus ille aechereus elevetur, quo solo tuque commentis nutritionem moia

558쪽

vere, & naturam a simplicitate , qua operatur, removere 'Secundum neq; e potest dici,namque vel chylo nutriuntur partes,prout mortua est materia,Vel prout spirit sani substanti m continet, ted indiget, ut perficiatur. Primum esse nequit, cum vita in motu confistat, nec id, quod omni motu caret, vitae sustenta. culo inservit. Si secundum fateantur, neque experientiae & rationi erit co-

sonum,quippe spiritus, qui in rerum substantijs latent, insontinuo mota manent eb sortius in vegetabilibus,dcrimalibus sub si iijs, undὰ facili mo-

si recta methodo utamur,educetur. Ulterius ex his, quae quotidi) experimur, nobis certe credere licet talem chylum neque ex cibis educi, nequem corpus nutriri pollit,& illum te viviscere,tanta elaboratione, dc praeparatione indigere , siquidem ei lentiae, spiritus salia volatilia etsi in ventricurum non ingerantur,sed palatum tantum attingant, subito hominem viviscant, a lipothymia libet ant,dc a Poplexiae resistunt. Pi aeterei vinum,cere-visia, caeterique liquores i in sermentati sensibiliter cum potentur, languentes artus reficiunt, de recreant,

ct quod magis est admiratione dignit,

quaeque cibariorum genera statim ac ventriculum attingunt, nobis robur

addunt, ita ut longam inediam pasti post moderatum cibum illicd ab orci j is a revocati videatur, hilarioremq; vitam spirare. Itaq; ciborum i piritus statim ic moveri incipit per fibras excurrit, de prout citius, vel tardius eOrum fermentum excitatur, ita dc pariter spiritus elevatur,ut vinum, alijsq;

sucei fermentati demonstrant; quippe utione horruenti spiritus magis in actuali motu existunt, quδd si chylus

edaci deberet, tantamque elaborari nem pati,ut melior 1 plius pars corporis alimento in se vicet quomodo haec phoenomena salvari possentiNec prolecta vires lubito reiicerentur, priusquam ined. a laborantes lethi vias percurrerent , quam ciborum vivificans aura , de praepotens spititus illis praesto e fiet.

Tandem lactens puer purgatur per quam belle, si pharmacum matri propinomus , matrisque Iac post mediam horam ab assumpta potione exugat. Quonam modo pharmacum tam brevi intervallo statam digestionem patietur,chylificari poterit, & lac den, que post tot,tantolque circuitus fieri Quod idem apertissime videmus in lactantibus euiusq; speciei, ut in Ovibus, capris, coeteritque animantibus, quorum lac, si ab allumpto cibo post horam dimidiam, gustetur, palato iulius cibi sal id imprimit, quod si velimus cia terebinthina in nobis experiri, factu fiet, cuius uncia post horae quadrantem ab assumptione lotium tali odore inficiet, quae omnia magi sunt observatu digna,quippὰ quia excrementa non ira tacite quid spirit se substantiae secum vehere possunt. Ex his erga,quae ratio siniit, de experientia monstravit, cum ad hanc rei nspectautia phamomena, ni fallimur simplicius,5 Harius explicari persuaserim v, reruta, naturam hac in re nos

magiς assecutos putamus, quam qui tot, ..n isque mediis conati sunt de

monstrare.

559쪽

De Iasa Votriculi octiene. V Eutriculi Coelio, qui pars aetherea a faeculenta se tangitur, ma-κimum eli vitae opus, veluti praecipua materua mamma, vel coquas totius

corporis, quod quisque in se ipso experiri potest, si per naturalem diem,

vel ulteriua te lanet, postmodumque optimum nutrientem ingerat cibum, sup et bibendo optimae notae vinum; stata n ac Ventriculum attingentiam il-sas totius corporis vires refici, & recreari percipiet, adhuc in ventriculo existentibus cibo, & potu: qua stante veritate,aliqui perperam a venis, a tei. is , de nervis in stomachum destinentibus praeparati chyli optimum succum alti alii, attractumque in substantiam ei similem fermentari, si optima potiatur coctione ventriculus,& impuritatum colluvie non scateat, sed ii impuritatibus sit resertus, tunc diminute, depravate coctionem pera- g t, & a laudabili cibo, &potu parvum vel nullum sentiet juvamen, imo molestum gravamen,& majus viribus percipiet pondus quia Impura corpora quanto magis nutries, tanto magis Ledes. Signa.

Laela coctionis signa sunt: post ingestum cibum pondus, & tensio inventriculi regione,adeo ordinaria ingesti cibi oblucta io coctioni resistes,

ut non tantum plurimos moveat ructus acidos vel nidorosos,sed eos quOsiae post decem horarum spatium circiter suo sapore,& odore imbuat , staut dudum post ciborum saporem, Modorem in fauces eructatum tam ex-

cie hoc affectu laborans percipiat,ac P. Car. Musitan. Tr tina

si jamiam comedit ser. Frequenter os saliva abundat aquosa, quam crebrbexpuere cogitur. In eritum lingua amarum sapit saporem & licca ex stit. Urinae renues,albae,aquq iae; interdas vero crassae, dc rubrae apparent.Cluse Laediti ir coctio a calore diminuto, vel nimio i a calore diminuto, quia incoctione peragenda moderatus re tu

ritur calor, qui sermentationem excitet,ut purum ab impuro sequestietur a nimio calore ita turbatur sermentatio ut totam ventriculi oeconomiam subvertat &depravet, acae here in

ciborum substantiam in ructus, S satus pro una parte sollicitet, reliquam vero reddat d. generzm. Laeditur quandoque coctio, quia viae , per quas ciborum ess ntia transit, clauduntur, de hoc contingit,cum circa stomachi fibras ob mucatio, de sordes tartareae, vel sulphureae paulatim obducuntur; unde coctionem turbant, ac boni succi cibos inquia nant, & degeneres reddunt. Multoties sermentationis acidum

nimis exaltatur, qvcm par est, nec tQ-

taliter in salsum mutatur , & multoties deprimitur. Interdam inget a ventriculi cocti nem laedunt vel ratione multitud ns, vel pravae qualitatis; ratione multitudinis. si ita ventriculi vis gravetur, de obtundatur, ut ob resistentem cocti iris munererit eampi uas uni ncqueat, degenerant tunc inge sta, Ac non sermentatur; ratione pravae qualitatis inestorum non solum ventriculi actio promovendo in ijs furine n to de si stir, sed principium motus ipsi ui actionis a prava qua litate ad depravatE movendum adigitur Ot maque vcn ricu

560쪽

ὸ,8 Trutinae Medicae L et I. III. ,

Ii oeconomiam subvertit, & par con- gis vergens, hyeme namqne stomachus sequens proprium nutrimentum de- etiam male affectus optimὸ concoquit, generem reddit. quia tunc calor unitus coctionem ex-Quandoque coctionem vitiant ver- citat, ct sermentum magis unitur, dimes in ventriculo existentes. fortius agit.

Ex lae a coctione omne mali genus Cibus sit facilis coctionis,& sermena

.ritui, quia est omnium aegritudinum lationis, ne sua mota ventriculo nego mater attamen si Coctiortis vitium a tium facellet , a cibis autem pravi succi Causa excitetur externa, &spontaneo omninh abstinendum , etiamsi cictu omim,di arrhoea, vel uriniae pi ossinio sint faciles nam licet in principio nihil non exonectui infiimus facile corri- damni in se ire videantur: tamen nobis gi pol st, Si m ture convenientior L stituatur diaet .i,ia ventriculi colluvies per intemperantiam inducta exturbetur. Si coctionis vitium inveterascere permittatur, in habitum vertitur ex-oibitantia ill .i, ut postmodum in dies ventriculus debilior evadat,& viscerasan d bdiora, unde chronici, &lethalissimi subsequuntur morbi, ut in- appetentiae,dolores colici, febres, obstructiones , affectiones hypochon-driacae, lienteria, Ochexia, vel variae hydropis species, vel qu a corpus eu-bito dc fraudatur alimento, oriuntur aridurae, atrophiae, tabes,& aliae mortis occasiones. . fatio.

In laesa ventriculi coctione ex quacumque cauSa o ita , bonam diaetae ra tionem observare ncceile est , in qua otissimum curationis cardo consistit; ac enim sola quandoque citra medicamentosum assumptionem. & appli cationem ventriculus suum peragit coctionis munus: Coe esum haec in sex rebus uon naturalibus volutatur, qu bus apprime discliptis . p ima medicinae pars pro laesae ventriculi coctionis cu- Tation ', quae lani uentem ve itriculum

solari potcst,suppeditatur ac proindEAer quant ni si ri potes i. sit purus, qv iemi vatus d fiigidam tamen ma-

non ad vellentibus temporis progressit pravi congeruntur humoles ad alendum in x pti, qui levem pollea nacti occasionem mali moris febrem exsiccare pos

sunt, quicquid Glyus dicasidum statuit

Lb.I. cap. i. malitatis ciborum nullam habendam esse rationem, modo coquan

tur. Eit , namque optim E coquantur; nunquam ex his bonae notae fuccus ed citur. Virandi lunt cibi dissiciliolis corctionis, ut viscidi, flatulenti, acIes,nimium saliti, & fumo indurati, sicut sunt omnia legumina, taphanus, foeniculus Caepe,allium, castaneae,quae ventriculo laborem faciunt. Nocent dulcia, Pinguia, oleosa, quae non facile a sermeuto lubjiciuntur. Nimia ciborum quantitas,

eas umque varietas in uno convivio an sumpta maxime nocet, nam stomachisermentum obruit , & subigi nequit. Maximὸ confert ad coctionem ciborum ordo, ac pio de ad persectam cocti nem Omnino seivandus est. Gal. a. de alim. Dc. ejus fuit sententiae, quod alia

terum pace Galeni in ciboru c ctione in olla ad ignem nos potius oppositum observamus, nam quae dissicilioris coinctionis sunt, quia plurimo iudigent ic m-pore ut coquantur, prius ollae,& quae fa

cillatis,posterius induntur: Ladem sere

sesuma