장음표시 사용
181쪽
bus nemo ea voce usus reperiatur. Et apud hune
quidem locus est, qui non solum nomen ipsum exprimit, sed satis significat nullius tum digni
talis fuisse Cancellarios. De Carino enim scribens Praefectum Vrbi, ait, etinum ex Cancellariis suis
fecit, quo fatius nil nec cogitari potuit aliquando, nec
dici. Non desunt tamen qui aliter legant, scriptumque contendant num ex Ancillariis suis, adeoque nec ab illo tempore huius vocis usum repetant. Quos utrosque longe reiiciunt, qui ab omni antiquitate non minus cognitum illud nomen, quam cancellos in usu fuisse, ac ipsum munus ministeriumque viguisse assirmant nisi etiam Tertulliani autoritate in Scorpiaco, qui scribit, si uas mihi potestates ianitrices affirma iuxta Gmanam superstitionem, Carnam quandam forculum σαimentinum 'quas a cancellis ordinaspote*tates s vcrum, ut Tertullianus tali a cancelli, siue ad cancellos eadem significatione dixerint, qua posteriores, Cancellarios; non perinde sequitur ex tunc ius vocis notitiam Lusium obtinuisse, im,qui dixerit aut ignotam aut non probatam ab antiquioribus, non minus consequenter eo ipso argumeri
to illud conficiet. Postquam autem exsplende scere nomen Cancellarij coepit, dubitarum est si non alia illi origo esset quam a cancellis Certe non pauci erit liti a cancellando deductum ima
gis probant. Vertim qui sunt in ca sententi1 mihi
182쪽
videmur restrictitis loqui, ad sensum infimae
vetustatis autorum, quibus Cancellata fuerunt Scribς, Dictatores, quos nunc Secretarios vocamus. Hi, quod nonnunquam instrumenta4 scripta, Vel quod non rite concepta vel non accepta Principiesscnt, tractis decusiatim lineis inducebant, aut scapello cancellatim traiiciebant atque conscindebant, inde nomen accepisse visi sunt. Id en1m cancellare uno verbo dicebant. In eo sensu loquutus S. Bernardus, multὀ aliter tamen de illius vocis origine scribit Aiunt cancellos angu
stiore esse fenest in inquit ille quales lique hi qui
libros describunt aptare ibi flent , ad recipiendum lumen paginis. Vnde luto Cancessarios eos appellari, qui chariis conscribendis ex oscio deputantur. Atque haec postrema interpretatio ad primam magis facit, quantum est ad vocis originationem, quantum vero adsignificationem id iam nunc viden dum est. Non dubium sane quin cum tempore mutauerit. Nam ab aetate Cassi odoriri deinceps
Cancellarisdicti sunt, qui vota supplicetque libellos ad Principem reterrent , responsa eius acciperent, redderentque. Consistebant illi tanquam consilij participes intra cancellos, uinderesponsa dabant cum prius ministri quos diximus, intra velumis cancellos stationem suam haberent. Itaque non Cancellariis aucta dignitas
tantum, quod plerique scribunt, sed institutura
183쪽
plane aliud munus&ossicium nec minus ab illo diuersum, quam hodie supplicibus libellis Prae fectorum munus ab Ostiariorum ministerio dis fert. Quanquam videri potest dictus aliquando
Cancellarius, turn maxime Casi odori aetate, qui
nobis est Le grand Hiustier, quasi maiorem Ostiarium siue Ostiariorum Praefectum diceremus,cui quidem aucta fuerit dignitas, quod dandis accipiendiique responsis adhibitus fuerit cui postmodum adiuncti ali eiusdem muneris participes, qui cum ipsi dicti essent Cancellari) mus ille Cancellarius appellari coepit. Sic nimi
de quibus in Novellis. Denique abrogato Cancellariorum nomine adiuuis illis seu Colle gis, uni summo iupremo inter illos singulare
mansit, quod hodie vius pene per omnes Christianas gentes comprobauit. Interim ver&Malus pluribus Cancellariorum nomen fuit commune, qui enim Iudicum, Patriciorum &c iudicata excipiebant, responsa dabant, etiam Cancellarij appellati sunt. Nec ali quidem illi, quam qui
postea Graphiones, nobis Gre era, &c nominati Iunt. Quin Maliquando, Scribae Notarisomnes ut Cancellarij nominarentur obtinuit. Quod factum in scitas, nam hi soli qui Princio unari Magistratuum cancellos agebant, proprie Cancellarij, quanquam apsi se Notarios nonnun-
184쪽
sCHE DI ASMA. 6squam inscribebant, quod constat ex antiquis Regum nostrortuna &aliorum principum diploima tibus. Notari tamen ueli. x. Constantini Por. phyrogenitae a Cancellariis distinguuntur, atque hi digniores significantur. Ex quo autem Cancellari nomen coepit est singulare, illi ipsi Se cretari dicti sunt non aliena significatione a
priori. Secreta enim tam Principum quam Magistratuum erant loca in quibus conueniebant rerum tractandarum causa, eaque ipsa quae cancellis circumscribebantur. Apud Ecclesiasticos Scriptorcs frequentius Secretaria dicuntur, quod notum ex antiquis praesertim Conciliis. Sed res Ecclesiasticas in praesens non attingimus. Non soli autem, qui nunc nobis Secretarii, veniunt intelligendi antiquo Cancellariorum nomine, sed
ctiam qui libellorum supplicum Magistri vocantur. De quorum distinctione ali viderint, hodiernis certe moribus notissima est. Quamdiu autem Cancellariorum nomen viguit his illisque
seu porro aliis commune , qui nunc simpliciter Cancellarius, non tantum summus Cancellarius, quod ante meminimus, dicebatur, sed cum alio etiam adiuncto, ut puta Regis Cancellarius, dignitatis regiae dancellarius, ut constat ex Antiquis Regum nostrorum chartis, quarum pluresaoAudoeno in hunc modum subscriptas Tabularium Sandionysianum praebet; sed, Archicam
185쪽
cet uius postea nominatus est,quod nomen praecipue in Germanico Imperio inualuit, ut hodieque illud Archiepiscopi Electores retineant. Eo
i si plerunque legas diplomata subscripta. N.
Cancellarius ad vicem N Archi cancellari recognouit,in similia Hincmarus Rhemensis summum Cancellarium Asecretis olim appellatum
scribit, quanquam de Hinc mari autoritate a recentioribus dubitari coepit. Certe Graeci eam apud Latinos dignitatem agnouerunt, qxin de re Meursius m σιρη- At vero Regibus nostris nondum Christianis, qui nunc Cancellarius, is summus Consiliarius dicebatur, quod longuis postea in usu fuit, ut eruditi iam ante obseruarunt, Meius quidem rei nonnulla vestigia ex Actia quae heic descripsimus licet relegere. Nec minus equidem solemne Referendari nomen ,ut ex nostrate praesertim historia constat, de quo plane idem statuendum quod de Cancellari nomine praemisimus. Non unus enim solus penes quem rerum ciuilium summa eri et eo nomine donatus est, sed etiam qui sub illo merebantur, quod non obscurum in antiqui rerum nostrarum historia, Midlignonio animaduersum cum notas eius nuper relegerem ipse mihi gratulabar. Sigebertus
cx innyonio: Referendariκ dicebatur ad quem publicae conscriptiones referebantur, ut per eum annulo fusigillo eo confirmarentur. De summo Referenda-
186쪽
rio id accipiendum, nihiloque minus inui ad ipsum eas conscriptiones referebant, Referenda-rij appellati sunt Actas Boniti de quibus supra indicant ad distinctionem fecisse, quod adder tu is Referendarius annulum Regis habere. An nutum autem sigillum intellige, quod manavit ex Romanorum more quibus annuli signatorij. Aimonius ipse praeit,4 quae hodie supersunt Regum nostrorum sigilla palam faciunt, cuiusmodi ruerint eorum annuli De signatoriis autem Romanorum annulis plus quam satis qui de rebus Romanis nostro saeculo scripserunt Buten gerus nunc succurrit, qui simul rae Refendariis ea colligit quae ad pleniorem notitiam satis faciant. Meursus Gutherius hanc partam luculenter
exornarunt. Audoeni Acta necessitatem faciunt,
ut de vocibus Auricularii, silentiarii,& Apocri sari non plane reticeamus, ibi enim pro syno
nymis cum Referendario, Cancellario accipiuntur. Et quidem Iulianus antecessor Auricula. rium interpretatur eum, qui ad diuinas aures causas refert,diuinatque iussiones iudicibus insinuar Graecis glossatoribus Auricularius Giωυ in qua significatione Budaeus eius vocis vim expendit accurate in Commentariis linguae Graecae.
In genere dici posset, Auricularium appellari, qui Regi gratio suo, quod hodiernis imoribus conuenit, cum de eo qui apud Regem fauore
187쪽
let, vox ea sit popularis, latorei e-RI. Et qui iadem Acha Audoeni non videntur mihi operosiorem sensum habere, ut qui attente illa legerit per se deprehendet. Atque de Silentiaci vocabulo similiter statuendum. Non enim potest videri synonyme surpatum cum cancellario ut ex iis quae de Silentiarus certa sunt, manifestumst ultra quam par est Silentiari siquidem quietis sunt ministri, qui circa latus Principis militare dicuntur, id de Audoeno Acta profitentur, ut Regi familiarem quasi contubernalem signi ficent. Nisi forte alludunt ad silenti obseruantiam , quae in gerendis negotiis peropportuna,imoin necessaria 4elimose ab Audoeno seruabatur. Sed de ancipiti Silentiariorum voce ac officio consuli postulat eursius Gutherius, Buten gerus, alij. Denique Apocrisarium haec Acta praeter aliorum fidem lautoritatem Cancellarium appellant. Quod tam n magis probem, quam quod Hincinarus scribit, Custodem Palati seu Cappellanum eundem cum Apocrisiario faciens, unde uspectam mala fidei haberi hanc epistolam non plane miror Fauet quidem Au- doeni Actis eius vocis significatio interpretatio. Dubium enim viderinon potest, quin Cancellarius Regi sit a Responsis Repugnat tamen munus quod Responsalibus4 Apocris artis trita
huitur ij enim prorii sunt qui responsa peregre
188쪽
serebant. Qua eadem ratione Capellano non potest dici conuenire Apocris ari vox frequentata Scriptoribus Ecclesiasticis non perinde aliis in usu fuit. Si quibus autem possit attribui, Legatis certe ac Missis Dominicis, quorum munu procul est ab ossicio Cancellariorum Commoda igntur interpretatione haec in Actis Audoeni emollienda sunt. Quod ex hinc reliquum videri potest ut etiam de Cancellario per comparationem ad Romanos Magistratus aliquid statuamus,4 quo potissimum nomine censeri debeat inueniamus, diis cultatem non habet concessuro in partes Ona nium fere eruditorum, qui non alium volunt eile Cancellarium nostrum,quam fuit qui olim Quaestor Palatij. Et is certe Iustitiae veluti custos leges tractabat , petitionibus precibusque subscribebat sicum Praefecto Praetorio sacris iudiciis prae
sidebat Qus munera quidem sint Cancellar ij, at vero huius longe ampliora magis absoluta, ut qui per se ac summo iure de rebus ad Iudicium Principis spectantibus cognoscat. Quod igitur
Cancellacium Quaestor Palatino aequiparant, id eatenus accipiendum, ut intelligatur nullum csse
cum quo Illi magis Conueniat, quanquam nutus
dignitas&autoritas multo sit augustior Ex quo etiam sequitur non adeo temere a nonnullis comparatum Cancellarium Praefecto Praetori , inquantum scilicet furiam Iudiciorum illi delata
189쪽
est, sim de reliquo, cum Magistro Equitum,qui nobis Comes-Stabuli, QPraesecto-AErari j, qui
nobis Intendens Finan clarium, pro temporum varietate possit comparari. Adebiarum conuenit cum nostris inomanorum Magistratibus,
ut non possit cuiusquam per omnia aequabilitas inueniri. Quod pluribus de instituta Quaestoris
Palati cum Cancellario collatione demonstrarem, si tanti faceret ad institutum nostrum Certe quod nonnulli Notariorum Primicerium,s crorum criniorum Magistrum faciunt Cancellarium , t accommodate ad nostros mores loquuntur , ita satis significant non esse cum quo ex Antiquis Magistratibus Cancellarius nolleraequiparetur. Atque hoc ipsum licet de Graecis quoque profiteri. Quod enim aliis Cancellarius
noster NOU ξ, habet optime quantum ad vocis significationem Vertim cum apud Graecos No φύλακι constet a primo consessu summotos assedisse tantum αυή iri non possunt eiusdem cum Cancellario nostro dignitatis censeri. Quod aliis idem esse videtur cum a m Logotheta maiorem probabilitatem habet, quanquam eius
ossicium , t apud Codinum describitur, restri ctius sit, angustius, nec illi tanta dignitas quanta Cancellario constiterit. Relegi potest Meursus in D - Certe ut ubestori acri Palati Q μθαι tantum fuit, hoc est Adsessor quam inter-
190쪽
D E CANCELLARII S. i ipretationem frustra sunt qui suggillant ita
tiam nostram de Cancellari nomine delibasse, pro iri titulo satis est. De ossicio etiam breuius. Non enim animus mihi est ea persequi, ad quae Iurisdictio eius extenditur. Nulla siquidem pars Reipublicae ab eius cognitione atque autoritatet vacat, ut qui Principis praesentis Vicarius,&absente , quodammodo interrex censeatur. Iuris dicundi per uniuersum Regnum ipse princeps, Legum interpresin conditor Gratiae dispensator ela administer, Magnus Logoth et , Nomo phylax, sacrorum Scriniorum Magister, Notariorum Primicerius, Quaestor sacri Palatij, Praefectus -Praetorio in Iure dicundo, 5 quod ultra est ex hodiernis moribus, ut Cancellarius quoad
ciuilia plane sit, Non quem parte sui sed in omni corpore sumsit
Et quidem, Hic est qui lege regni cancellat iniquas, Et mandata pi Principis aqua facit.
Si quid best populo, et legibus est inimicum,
Quicquid obest per eum desimi esse nocens. Igitur quoa de CancellarioVrbis praedicat S. Be nardus, id nonnullis paulisper immutatis de nostro debemus profiteri Nullum fermes in Reraio bonum, nodier manus quodammodo Cancestari ira re