장음표시 사용
191쪽
ampliabit cujusvis particulae corpus, et quod formam auro imprimet: anne hoc non fiset per r0pletionem interstitiorum. 3. Quamvis tam ampla sint interstitia iniser quamlibet auri partieulam, usque tamen perinsigne est praepondium in ejus mussa prae pondere aliorum metallorum; neeessum itaque tune est, ut in unaquaque particula plus materiae Sit, major copia subtilissimarum particularum, hoc eSt. plus
quod efficiat pondus interstitia sunt ampla, in interstitiis nullus est locus quod augmentum p0nderi faciat, hine omne id erit in ipsissima particula ot ibi plus materiae quam in particula alius metalli: si jam argentum mutare Velis in aurum, non modo duplici pondere est 0pus, sed triplici pari m0do, Si velis plumbum: quomodo ergo habeas tam subtilissimam materiam; quae in quamvis particulam Se insinuabit, et quae ponderositatem triplo ejus augebit 3 Si per menstrua hoc Veiis, notum AntiS eSt, quod aurum non solvi possit a spiritu nitri neu ab aqua forti, sed a particulis majoribus salis communis; annon divisio tunc peragitur in particulas majores, quod mille modis potes experiri 9 Ignis vero adhue minus Volati-sare valet particulas auri, vix dividit in tales in quales menstruum; usque tamen turba Alohymistica v0lunt, ut pser ignem in plumbi aut Murcurii quandam particulam intrudatur subtilissima materia, quae non millies millies ab igne nostro sublunari s0lvi possit, et adhue effici idem autumant per frustula vix quadrantis picis magnitudine. Ρraeter allatas rationes etiam addi potest, adhuc nullam metallorum minus nobilium factam esse, quid 110bilissimi 1,ondserosissimi set diffisiillimi omnium auri transmutationem: O auri saema fames' 2. Quod mercurius cum nullo metallo figi p0ssit, quin ope sublimationis quantitate eadem
Hinc coneludore licet, nihil ope artis in metallis impossibile esse praeter figuras et pondus particularum; quod colorem attinet. ille obtin0ri
posse videtur ex commixtione aliarum particularum vel ex conversione
situum illarum ope ignis aut solutionis, color senim nihil est aliud quam certus rudiorum transitus per particulas, quae si in illo situ sint, ut radii omnino d0beant flecti; habetur tandem color, sivse Velis, aureus, Vel ViridiS, Vel argenteus, et alius, et hoc mille modis. Ρari modo ductilitas et tenacitas, haec etiam ope aliarum partieularum, in qualibos fere materia obtineri p0sse videtur, quia id ex cohaerentia materiae partieularum dependet.
192쪽
Sed qu0d pondus et fgura8 attinet, hoc pr0nunciandum est; hodie tam
bene, quam olim, ut opus impossibil0. Ssed operis et laboris pretium esse Videtur, ut excolatur ars secernendi exaetissime metalla, ut R eupro argentum. ab illo vel ab utroque aurum et nobilia alia ex scoriis, limis, arenis, saxis; et qHin negari non potest quin aurum intime saepe latent in stupro, argento, Rrgilla, bolo, arena fluviali, hinc arte opus est, ut separetur, quae ars vere Alchymistica et nobilissima diei meretur.
De faciliori Sanguinis circulatione per Ramissicationes minimaS Arteri-
mus arteriolas Sive rumifieationes, quam per majores et ipsos stipites frietio enim set parietum varius oecursus videtur plus remorae ibi ereare, quam in iubis apertioribus. Notum enim est, sanguinem a latiori trunco deeurrere in angustiores et ubique se ramificare in arteriolas tandem invisibilis parvitatis, per quas se tandem exonerat in Vsenas, et sie ex minoribus VRSis in majora, per uirculum quendam ad eadem loen redeundo. Si vero experimenta consulamus, videbimus, fastilius multo fluere posse Sanguinem per minimos por0s et canalioulos similes ramulis arteriarum. Pium per ductus majores et apertioreS, Sit eX. gr. l. In arboribus et fruticetis, quae quovis Vere reViViSeunt, VidemUSsuecum nutritium a radice ad verticem tun lunm sponte Sun asstendere arborum nitissimarum vertiuem plus aqua irrigari quam ima: adeo, ut per exiguissimos eortieis canales sursum tendat tunquam Sponte Sila, et Uirculationem quandam Sanguinis in corporibus vivis aemuletur. 2. Si
tubum quendam Vitreum implero velis cineribus aut alius generis pulvere Sicco, inter cujus partieulas minimi sint mentus; partem ejus infimam si tingis in aqua, videbis infra aliquod tempus aquam Saarsum proΓesere, et CinereS paullatim Versus superi ra humectari. 3. Pari modo si tubuli exiguissimi sint a vitro parati, si infima illorum pars in liquorem rubrum aliumve immittatur, surgit liquor super parallelismum liqu0ris exterioriS,
193쪽
0s eo altius quo min0r in tubulo diameter, hocque, tam in I Reuo, quAmin pleno aere. 4. Ρari modo si marmora duo polita vitra aliave invicem bene applicentur, interposita charta emporetica, si pars infima in aqua tingatur, fertur aqua sursum inter plana et per chartam, neu desinit nisi in vertice: quoque angustius, eo citius, fitque hoe tam in oleo, spiritu Vini, quam in aqiia, tam in vacuo quam in pleno asere. 5. Ρari modo int0r lamellas sexiguissimas lapidum scissilium. 6. Adhue clarius h00 vid0tur in quibusdam materiis salino-Ap0ngiosis, ut in faueharo, in Salibus aliis, in niv0 in lapidibus ealdinatis. i. Si vitrum capax ad medium
reples muria vel solutione salis eommunis et reponis in quiete, inerustantur sensim latera superiora vitri ad supremum usque marginem: Sio etiam si aquam in vitrum humectatum immittis praesertim aliquo eolore tinetum Vides circum parietes sursum RSeendere aquam quandam. 8. In spongiis
adhuc manii stius hoe apparet, in illas fertur aqua sursum et tanquam sponte sun. et adhuc melius si materia Spongiosa Sit humectata prius; parvo tune taetu emergit aqua ad verticem et turgescit spongia. 9. Sic etiam M01 durius in metalla. 10. Ex eodem fluit, quod a lun in sexiguo tubulo vitreo inelusa neu delabi neu aseendere velit, sed habet se tanquam
Ex his passet faciliorem esse circulationem Sanguinis per ruiniscationes, quam per apertiores arteriarum trun00s: in liene in pulm0nibus et in quibusdam mombranis, nihil vid0mus nisi sexilissimas set subtil0s arteriarum ramificationes et subSinntiam quandam SpongiOSam. in quam eum illabitur sanguis vel lympha corporis, non aliter quam in Spongiam paulum humeetatam ab uno eXtremo ad alterum, hoc est, ab arteriis in VenaS, tanquam Sponte Sua et paSSiVe, Sine ullo renisu vel proprio pon-d0r0 fluit, quod aliter fit in truncis: ad 00 ut ab experientia pateat. facilio
n0n hio lodi est: s0d oriri hoc videtur a subtilitate parti uularum aquae quae ad parietes Surreptare 90teSt in tam exiguis lamellis, ut ab aprev0l matseria subtiliori non deturbari possit; unde vid0re licet 1. ad parietes Vitri plerumque perrepere aquam sursum. 2. Ubi in vitri pariete terminetur liquor, altiorsem ibi observari et quasi oblique tumeseentem scit . ad parietes. 3. A marginibus obliquari lympham ad centrum, unde etiam
194쪽
spumae centrum liquoris sui petunt. 4. Qu0d adhuc manifestius fit in subtilioribus poris aut canaliculis, ubi aqua circum parietes Sensim perreptat e quo nulla aeris aut aetheriS e0lumna illam p0SSit deturbare; unde ge0- metrice p0test demonstrari, ex presSione tali obliqua sursum premi liquorem pluS quam deorsum, sed de his alias.
195쪽
De Nova Germinatione aquae purae in glaciem conVePSae. Industria humana plures adinvenerat modos arte quadam formandi arbores et fruticeta ex auro, argento, Mercurio, plumbo, Stanno, ferro ete. set lusibus quibusdam naturae artificiosissimis in Stuporem agere mentes humanas; sed adhuc nulla adinventa est germinatio, quod Seiam, quae eX uno tantum metallo sive ex unius metalli particulis pr0duei p0tuit: nulla arbor formari potest ex solo Auro nisi admixto Mercurio, neve ex solo argento, nisi admixto pariter hydrargyro, Vel Stanno, Sulphure ete. Ipsa natura germinationes adhuc mirabiliores qu0tidie ex humo sua et terra pr0pellit, et educit diversissimi generis flores, germina, POSAS, frutices, arboreS. fruetus et mille lusus, quorum compageS minima constat Sale, oleo, Spiritu, Rqua etc., quae principia per Se prodeunt, cum rite igni destillatorio subjiciantur. Ex his credo infallibile esse, omnes ejusmodi germinationes a particularum forma, situ, aequilibrio ete. Ortum suum ducere et nihil in his ess0 quod non Mechanice fiat: nam si particulae argenti solvantur in minores et adunentur cum Mereurii, nunquam fallit quin propullulet chrystallisati0, quae arborem referat, et pariter eum auro, Sinnno, ferro; adeo, ut Sit unio quaedam particularum et comp0sitio in hunc vel illum situm, quae germinationi Geometrice respondet. Ex nullis phaenomenis melius cognosci posse reor Aeolianismum et figuras particularum, quam ex chrystallisationibus; sed difficultas in soconsistit, quod in chrystallisati0nibus praedictis tam multa particularum gensera reperiantur: in Arborelo Lunae non modo sunt partieulase salinae
196쪽
ρt acidae nitri sed setiam Mercurii set Argenti. et fortassis etiam aquase set materiae subtilis; hine ex una tali g0rminatione non nisi difficillimo 0xplorari vel potius fingi p0test Meuhanismus et forma particularum; pari modo sex chrystallis cujuscunque metalli, in quibus plerumque mixtae sunt particulae adidae menstrui et salis praecipitantis, ut et aquae, cum ipsis Mosallidis; hine Geometriose non nisi diffidultor determinari potest, quae Sit figura uniuscujusque materiae, quid sit quod formam et effectum produeit. Similitρr in germinationibus quotidianis pratorum, non modo latent avida,
nitra, salia essentiatin, Sed etiam Olen, SpirituS, Aquae etC., 'Illorum Compositio, cum quodlibet singulare non sit notum, maximopere fallit Mechanicum. Quod vero aquam attinet licet purissima sit, et nullam habeat secum
uompositionem ex Sule oleo ete. , usque tamen illam in certas formas chrystallisari et germinari, quavis liyeme videmus; hine novam quundam sistere Velim, quam Observavi cum hyemali tempore iter facerem in 'Vestro- Gothia Suediae non procul a Brunsbo Sede Episeopali, germinationem. Ex ipsa glacie pr0pullulasse vidi quasdam germinationes aqueas, inter
quas plurimae erant, quae exacte referebant figuram chrystallorum soXangularium; a chrystallis differebant, quod planum superius non iret in obliquum ut et quod r0tundus quidam stipes elevaret has chrystallos ex basi sun hoe est, a glacie. Erat secundum figuram 15, ubi latus ab longius erat quam latus dii; e erat truncus, i basis sive glaeies; pars supra abold erat plana: talibus erat glaeies pleniSsima; quas Saepenumero miratus, alias et alias Sustuli, et omnes in eandem sermam chrystallisatas
Ρraeter hanc germinutionem, plures aliae comparebant Supra glaciem, quae ad 1 vel 2 dig. altitudin0m a glacie exstabant; quaedam similes ramuSculiS, quaedam foliis, quaedam ut pura filamenta in altum ducta, quaedam tanquam lineae transversim se secantes cum dorsis quibuSdam 0bliquis, quae omnia etiam in lapidibus figuratis licet observare, scit. chrystall0s, lineas tales transversales et lusus alios nuturne et . Rdeo, ut inde aliquatenus o noludi possit ad g0nerationem talium figurarum, quae eaedem saepe sunt in lapidibus, quae in gladio. Quid si vitrum intueamur, quod hyemali t0mpore in fenestris glacie tenuissima chrystallisatur et incrustatur; ibi etiam licet animadvortere germinationes saepe jucundaS,Seil. integros Oaulses deuore incurvatos, e quibus prodeunt foliola acutis-
197쪽
sima, plane ut fibrae foliorum, et multa alia, ingenio naturae et Mechanismo particularum eonvinne laeta. Pari modo in nive, quae tantum est
aqua congelata, in superiori neris regione; in illa videmus jam tenuissimas lamellas et maximo laevigatas, jam illas erispatas et quasi ilaliatas, jam
formas eXaute stellares et seXangulares, interdum globulos, et circa gl0bulos rigidam quandam scabritiem. Cum itaque purissimas aquae particulus, s0la privati0ne ignis, et e0nsequenter motus in materia interfluente subtili, in tales chrystallisationes abire vidennius, quarum formas, angulos et nulla non Geometrien agnoscere debeamus, et praesertim eum nihil heterogeneum sit, quod variet texturam, formam, quin eant particulae in formas sibi proprias, ideoque sperandum est, figuras talium partieularum ope G00metriae et ingenii inv0niri tandem pOSSe. Supponamus tantum inia praejudicia vetant adhue certius assereret particulum aquae esse figurae rotundae, et dein applieetur Geometrioa compositio talium particularum, evidentissime videbimus Mechanismum germinationis in sexungula, Spiras, folia ete. suppone insuper, quod Sint
Seubrae, utique ex privatione materiae interfluentis, necessario 00njungidobent.
De Particularum Elementavium 1lgura et divePSa magnitudine. Quid magis obvium est oeulis nostris, quam lumen, igniS, aer et hujusmodi mundi plura et sementa; quid inmen nobis adhuc ignotius esse potest Mechanismo particularum luminis, ignis, aeris ete. Certum inmenest, diversimodi dari genera particularum, dari particulas aeris, particulaSaetheris, luminis et illas, quibus magnetiea vis c0nstet, et quodcunque genus non interrupte moveri inter partieulas alius generis, adeo, ut aer sinse ignis et luminis particularum impedimento moventur, pariter lumen sine turbationse ab aliis et Sio porro. Ad notitiam hane arcanorum Natura se hoc est, Mechanismi naturaliSparticularum, Sequentin eonducere videntur. 1. Ut ponamus per simplicis-
198쪽
plidissima se et minime artificialis. 2. Ut statuamus idem prinoipium naturae esse quod Geometriae; hoe est, nutriralium particularum originem duei debet se a punetis Mathematicis, pariter ut linense, formae et tota Gρο- motria: ratio est, quia nihil in natura est, quod non est Geometricum,
set vice versa. 3. Ut statuamus, omnia haeo elementa simul et in uno Joeo moveri posse, et unumquodque naturaliter moveri sine impedim sento alterius. Si haseu tria tanquam axiomata prinoipiis substernantur, orsedo fauilius nos posse admitti in sexplorationem rerum naturalium, in quibus nihil arithoialo sest set alisenum a Psegulis Mechnnieis: sed ut explorsentur lineo, omnino Deeessarium est. 4. Ut experimenta inventa J000 funda menti sternantur, set ne latum quidem unguem eatur, nisi illorum duetu. Quieunque enim vult naturam sibi fingere, et ex priori ad posteriorum notitiam venire, hoe est, ex imaginatione finita naturam infinitam formar0 ille sive divinitas sapiet; sive umbras tenebrosissimas loco luminis captabit. ΡOnamus ergo 1. nuturam per Simplicissima agere. 2. Ρrinoipium naturae esse idem eum principio Geometriae, h00 eSt, esSe puneta et motum. 3. El0menta dari plura in uno loeo. 11s Rerem, aetherem, ignem, lumen ete. 4. Et ope eXperimentorum expiscandam esse naturam; sithoo, 0s eo cursum dirigamus: ergo ponamuS jam aerem, aetherem, lumeupte. particulis constare mere in laribus, sed tantum differre magnitudin0 hoo est, diam0tros diffserro invicem in ratione G0ometrica 30 suit. dia metrum particulae aeris esse 1, aetheris Vso, luminis 00, ete. Ponamus
haec, sit nuda livpothesis; dubitemus plane, aut negemus, quod ita sit iisque dum videamus phaenomena et experimenta tali positioni convenire. Quod diversitassem dimensionum attinet, est etiam mera p0Sitio, quae corrigi d0bet ab sexperimentis, si prima v0l genseratis p0sitio indubita in
aliquando eveniat: examinemus ergo hane hypothesin, Aeeundum regulRS, Ased tantum secundum generniisSimRS. I. Ex simplieitate. Vix reor aliud genus partieularum simpliolus dari quam bullares rotundas. 1. Nullum habent angulum, sed unum infinitum, Omnes ungulOS comprehendentem. 2. Radios re centro suo ad peripheriam ubique aequales. 3. Unam modo sup0rficiem et illam aequali8simam.
4. Figuram perfectissimam, in qua nihil roperiri liceat quod inaequale est. 5. Si ergo summa a sequalitas in figura, sest etiam summa aequalitas in motu. 6. Verbo, videtur esse figura simplistissima, adeo, ut si natura
199쪽
agat per simplicissima, per lias particularum figuras agere videtur; unde confirmatur ab hoc argumento hypothesis, quam tamen maxime in dubium
2. Ut ex eodem principio profluat natura particularum, eX quo Geometria: unde oritur linea γ Nonne ex infinitate punotorum in rectum γUndo superfidi0s 9 nisi ex infinita 10 linearum in latum: unde c0rpus 2 nisi ex infinitate superfidierum in profundum: pari modo, Si Supp0namVS, in primordio rerum omnium, nihil fuiss0 nisi puncta Mathematica, nullius figurae, dimensi0nis, m0tus, sive attributi Geometrici; pone jam motum inter ea doni puncta; sed respondebis, nullum dari p0SSe motum, nisi prius sex infinitate quadam conflata sit vel superficies Vol corpus sed sit motus, supp0no hoc, et quidem motus simplieissimus centralis, nam ille non oriri potest nisi prius in supersulem quandam composita Sint punctu; ergo, Sipono motum, p0no nil minimum Superficiem quandam cohaerentem vel
continuam, ideoque, si motus sit, erit omnino Superficies, quae obediat motui: ergo sit bulla minima secundum hypotliesin, statim tune inter bullas sive inter novus has particulas bullares motus constipi potest, tam centralis, progreSSivus, quam tremulatorius. Qualis sit in tus et quidsemvselodissimus, in corporibus bullaribus alias copiose Ostendam. Ergo, siilsetur motus centralis, utique omnis Superficies Vel infinitas punctorum quae superficiem constituit, a uentro ad peripheriam vim quandam habent, quod omnino est superficies bullaris; sed si quaeris, unde motus 9 hoo nulla mens finita penetrat, neu penetraro potest, quia motus hie Omnino oriundus est a Summo Mobili, a summa Vita, aque ipso Deo Creatore omnium, qui ope motus Sui primaevi impresserat idem principium naturae suae, quod est in Geometria, Seeundum axioma. 3. Tertium erit ut videamus, Dum possit Seeundum hypotiiosin hanc bullarem comprehendi, quomodo tot diversi generis elementa in uno loco et simul non interrupte possint eoncordare: sit secundum praedicta diameter partieulae aeris se 1 aetheris ab; hinc asether potest fluere inter particulas aquae et non impedito motu, qu0USque ViS agat, pergere: sit partieula se luminis vel radii diameter Vsdo in respectu ad aerem, vel - λ so in respectu ad aetherem, utique illa se partioulae in spatiis et interstitiis aethseris et multo magis in interstitiis vel in superficie aeris
moveri et agi p0ssunt do quibus infra , pari modo subtilior adhue mate-
200쪽
ria int0r luminis; et sic porr0: Unde VidemUS, I OSSe Unum elementum non interrupto flumine moveri tam centristiter, quam progreSSiVe et tremula f0rie inter particulas alius elementi, et Seeundum eXperientiam simul in
uno l000 morari. Sed sit hoc uilliue hypotheti eum, maxime in dubium Voeandum, Usque dum OmniS eXperientia, qtane facta est set fieri p0test applicari possit Mechanismo talium partiuularum. 4. Ssed qua serere fortassis velis in antecessum, quomodo oontineri p0A- sint hujusmodi partieulae in situ suo superficiali; quomodo superficies bullaris possit m0veri sine laceratione sui expansi, sed resolve mihi prius. 1. Quomodo bullae aqueae, quae sunt in liquorum Superficiebus, possint subsistere. 2. Quomodo bulla illa, quae ope explosionis et Saponis formatur in aere, diutissime ibi p0ssit ferri et contineri. 3. Quomodo vapores, qui sunt bullae, possint contineri set senili Sino disruptione usque in summam aeris region0m, ubi videntur in guttas dilabi dic mihi rationem
qua haec possint tam oculariter fieri: Sed en rationes. l. Omnis elementi natura est, ut prpinat aequaliter ad omnia latera. 2. Unde, cum agit unum elementum in bullas alterius, premit unum elementum extra Versus osentrum bullae, alt0rum vero infra, a uentro ad peripheriam, unde aequilibrium. 3. Hine tanquam perpetuo neXu et entena unius elementi parti cula contineri potest a partioulis alius selementi. 4. Demonstrari etiam Ge0metrice potest, exiguiores bullas fortiores esse et minus obnoxias dis
ruptioni quam majores, quod videbis infra.
5. Si jam applicari possint huic hypothesi omnia illa quas de aeris
natura nota sunt, et omnia quae de aetheris, ignis, luminis, tam quoad motus illorum progressivos, RXilares, tremulatoriOS, quam preSSioneS et elementareA notiones et oliarauferes, utique credere licet, hyp0thesin hanc firmiori talo stare posse: sed quin unumquodque individuum suam postulat
expositi0nem prolixiorem, hinc singillatim illa pertractanda sunt: quod antequam fuerit ostensum, opinio haeo pro re maxime in uerta, hypothetica et imaginaria haberi debet.