장음표시 사용
401쪽
Cap. VII. Febrem Lrationalis. 3OI
esserati, & hostem adorientes,Jaetationem
inquietam, varios dol ireS eXtemplo revirescentes, oculorum scintillationem, Pruritum narium, tensionem Hypochondriorum summam producant, & persecta Cr venenum eliminent.Lucta,victoria jam n ta,cessante, Calor sponte mitescit,& Lympha in praecedenti agone Colliquata, ubique per poros cutis excernitur, &, ductibus salivalibus a praeternaturali constrictione liberatis, Os scatet saliva; sitis extinguitur,&,Spiritibus haud amplius laces sitis,somnus placidusagrum invadit, tio,Delirium s& siqua sint alia Symplomata graviora) penitus remittunt, & Febris finitur die septimo, nono, vel ad summum undecimo; Iamque Declinationem sensibilem frustra expe stamus, cum uno ictu Critico, & perfecto, bellum decernitur. Parili modo, ubi Spiritus, in statu morbi,
ad ultimum expansos Venenum sponte, vel ex mala Praxi, aut quocunque alio accidente longe superet; Statin,moria quam- citissime, funeste terminatur, cum Pul ustil. admodum debili & celeri, dirina pallida & tenui, Lingua nigra & arida. siibbio Virium collapsu, subsultu Tendinum, Comate, Vigiliis, Deliriis, caeterisque id genus Vacillantium & Enecatorum Spirituum indiciis sociatus, Febre jam perpetim in malignam transeunte, idque non
402쪽
Methoduin Curandi Exercitat.ll.
raro ante diem Morbi decimum, vel xii. At, ubi parile est virium & Veneni Ro
bur squod ut plurimum st) & aequali
propi Marte dimicatur, in aequilibrio res diu pendet; atque proinde Status Morbi diutius protrahitur ad xvij. XXV. diem S ultra, de victoria intereaque ambigurur : Quo spatio, Febris media esse inter videtur. Quin etiam ipsa Crisis, quae hoc Morbi Stadium a tergo sequitur, fit aeque rarda ac infida, non rato per dies n. viij. X. Xh. protracta, quippe Natura non una dimicatione; verum Praelio saepitis instaurato, sensin& eum dissicultate, victoriam jam reportat; Nec non Crisis, hoc modo selic ter coepta, tapissime ex improviso interrumpitur, ac funeste terminatur. Lympha insuper Colliquata, non per unam portam consertim protruditur, Verum, pro diverso Veneni Febrilis genio, nunc hanc, nunc illam; nunc per Transpirati nem insensibilem ; nunc per Sudores pamcos & periodicos; jam per Hozmorrhagramis pius recurrentem, jam per Fluxum Alvi lentum & periodicum e Membrana Intestinorum Glandulosa deturbatur; prinsertim vero, ubi Venenum sit de genere Mercurialium, Lympha, in tarda hujus
imodi Crisi, tapissime Glandulas salivales
403쪽
Cap. VII. Febrem Cont.rationalis. 3O9gum & ventriculum investientem petit: Unde nova, eaque satis molesta Symptomata hoc Morbi Stadium, ab initio usque ad finem comitantur: scit. Salivatio tu, que interdum adeo copiosa atque diutina, ut rivulus acris & venenatae Lymphae ad tres hebdomadas continuo staturiat; Et Aphthae Albae, sive ulcuscula totam Membranam oris, Linguae, cessiphagi, & nonnunquam ventriculi Glanduloiam occupantia, ab acrimonia Lymphae ex his partibus excretae orta, quae continub succrescunt & revireseunt, donec veneno, Cris persecta,penitus stubacto, tota Massa deserbuerit: Denique Singultus horrendus, isque sere perpetuus, atque cum Psa focativa strangulatione conjunctus, quamdiu scis. in Ventriculum Lympha haec Venenata excreta, hanc partem insanamet atque eXUlceret.
Ubi salubris & fida sutura est Cris Dulinatis. hujusmodi tarda, Febris ad Stadium suum
ultimum, Declinatiovem scit. sensim pervenit, atque inde Remissiones redduntur longiores ac magis conspicuae, Paroxysiani vero indies breviores & minus atroces; donec AEger tandem prorsus eVadat, vel saltem Febris Typum siuum mutet, ac speciem vere Intermittentis reserat. Tunc omnia sunt in vado, Pulsus magis constans ac vegetus fit, Urina
404쪽
Methodus Curandi Exercitat.ΙI.
rubedine satis tingitur, ac hypostasin vel Ditem Enaeorema praecipitat: Aphthae magis Albae, ac deciduae, neque amplius ad revirescendum aptae sunt, Vigiliae, Deliria, sitis una cum reliquis id genus Symplomatis indies decreseunt. Ubi vero e contra, Febris jam fiat serhContinua, Urina sensim a rubra & tumbata mutata, primum hypostasin levem,
vel Enseorema ostendat, dein Vero in claram & pellucidam transeat, Pulsus magis celer, debilis ac vacillans sat, Apin nigrescere incipiant & minus inflammari: atque, deciduae licet, iterum repullulare;
Lingua fiat tremula, arida vel scabiosa; salivatio derepente sistatur, accedentibus subsultu Tendinum, Comate, Debriis ca teriisque id genus Febris Malignae Symplomatis : Procul omni dubio, venenum in ultimo agone, de Spiritibus victoriam reportavit, atque, utut Natura languens Crisin moliatur, nullam tamen auequi'tur nisi infidam & imperfectam, quam Mors, breVi, exceptura, est, si, assiduo Alexipharmacorum, V catoriorm caeterinxi mque Malignitatis Remediorum usu, id
Idea hujusce Febris,ex rei ipsus Natura,
hoc modo rite formata, facile admodum quivis in Me icina mediocriter Versatus, eram atque genuinam eam furandi Μ . xhoduin,
405쪽
Cap. VII. Febrem Cont.rationalis. 3 rhodum, ratiocinando assequi potest, &
caeterorum Practicorum errores convellere.
Antequam igitur ulterius progredia- Errores mur, errores illorum, in Praxi admodum perniciolos levi Centura perstringere lu- bri, conliabet, qui Humorum ac qualitatum evidentium doctrinae fidem dantes, in Provinciam ipsius Naturae veth Iatricam sese audacter immittentes, atque propriae υταΓσει nescio quas Methodos hasee Febres sine Antidoto aliqua, curandi, cssique, pro ingeniorum suorum luxuriantium modulo, multiplices perperam ex , cogitarui, ad Phaenomena ac Sympto . mala non vulgaria in humoribus orta
duataXat accomodatas, nec tam Naturae
Moeborum medicatrici suppetias adserre, quam ipsius vices agere gloriose vend tant : Siquidem hi Galeri Sectatores Calidum la Siccum, Frigido & Humido regimine, lege contrariorum, rite subigendum dumiat, nescientes mehercule is seu Venenatum illud Fermentum sensus nostros longe superans, quod Hippocrates asstrit Morbis inesse, & Calorem illum siccura & Febrilem, a lucta Spirituum advirsus Venenum Febrile ortum suum dicere: Quem, nisi forth ju- stos cancellos transgrediatur, & totius inchinae ruinam & incendium minetur,
406쪽
3 1 et Methodus Curandi Exercitat.II.
Veninsectione profusa, Osratu, Catharti
matis refrigerantibus officioSe minuere, durante Augmento, praesertim vero Morbi
Statu, vel Crisi haud impune licet, ne Febris inde, a nimia Spirituum dissipatione in Malignam & funestam degeneret. Illi vero, nescio cui Hypothesi innixi, igne ignem extinguere moliuntur, dum paginam utramque in Curatione Febrium cujuscunque fuerint generis) non exceptis Inflammatoriis, Cardiacis, Alexi pharmacis, atque Vescatoriis indiscriminatim adhibitis complent, ac si oleo flamma esset stupprimenda; Unde incendio Intellino, atque Symptomaris inde siuccrescentibus, haud raro confesti, miserrime pereunt, qui forsan, debito regimine imperato, absque hac officita a sedulitate prorsus evasissent. Alii. caeteroquin eruditi, quippe Spagirica Poctrina imbuti, atque Chymiae nimiiim dediti. nil praeter Salem Acidan, Vol tuem, Astatis, Sulphur, caetera, ue id genus Chymica crepant, atque ux diversis horum mixturis & effervesceatiis in San-
guine factis, Universam Fetrium rationem explicant, atque inde Curationem instituunt; Cum equidem p aedicta salia,&c. Formaliter Sanguinis nasse inesse, atque inibi varias hujusmol esservescen-
407쪽
Cap. VIL Febrem Coni rationalis. 3 et 3
tias excitare, quales exterius Arte sunt,
gratis admodum asserant; &, licet forsan aliquid analogum, in Sanguine etiam sanorum semper reperiatur; Verum, Ubi haec Principia justum modum excedant, indeque morbose condimento massam imbuunt, Spiritus Venenati omnino in
causa sint. Unde Sis phi Saxum volvere mihi videntur, quotquot hisce Principiis innixi, posthabito Veneno in Spiritibus
delitescente,Humores alterare solummodo moliuntur, atque methodum Febrisugam inde conflare. Saepissime etiam Pharmacopaei, Chyrurgi aliisque nonnulli indocti, qui in messem alienam falcem audacter intrudentes, atque Artem Med cinalem modo Empirico exercentes, quique Febres quascunque sine delectu, eodem plane modo, curare satagunt, non raro in primo Curationis limine,sive negligentia, sive ossiciosa sedulitate, Febres hasce reapse Benignas, Pharmacis Emeticis, citharticis, Venaesectionibin, praesem tim autem Opiatis quae, ad subitaneam
Symplomatum molestorum relevationem,& opinionem vulgi inde captandam profuse perperam exhibent) depressis Spiritibus, in Malignas citissime immutant. Quod ex subsultu Tendinum , caeteris. que id genus indiciis immediate cons
quentibus liquidissime constat: Aut, ex
408쪽
Methodus Cumandi Exercitat.II.
aeque intempestivo ac exuberanti Cardia- eorum, Alexipharmacorum, minatorioru-que ustu, spiritus nimium incitant, & has Febres Inflammatoris aut Costiquativas adigunt. Neque meherculei Medicus Exercitatissimus, serius advocatus sui Co- let hos Empiricorum errores facile corrigere potest, quorum poenas ager vitae suae,indicus vero famae dispendio tandem luere selet.' Utut enim, pro ratione Spirituum justo plus minus expansorum, in Curatione Febris praesertim Spuriae, locum nonnunquam habeant ometica, Cathanica, Vesaesectiones eaeque repetitae, optata, Et pones, Apoetemata,&- attemperantia. vel equidem Alexi armata, Salia Volatilia & V eatoria, non tamen, nisi ratione Symptomatum vehementiorum, unde Spiritus
multum & diu lacessuntur, in Naturae Medicantis auxilium ea ministrari oportet i Raro enim aliquid hujusmodi ossiciose committitur & impune. inthodum autem certam Febrifugam & Constantem, his principiis hinitentem instituere, sive hane, sive illam, pland delirare est: Siquidem Methodus Febrisuga
rationalis universa duobus articulis comprehenditur ; scit. Ut imperetur regimen justum, & ut Natura variis Methodis rethcilletur prout opus fuerit; Naturan in
409쪽
Cap. VII. Febrem Contirationalis. 3 i enim irum Medici partes hic sustinet, Μ dirus ipse duxtaxat ancillatur. Quod ad Regimen spectat, Oportet irigrotantem stragulis moderatis coopertum,
in loco tenebricoso, in lecto sese continere, inibique, sine Amicorum Colloquiis, vel
Interpellationibus, Amnum, quantum p test, captaret Siquidem ab erecto Corporis situ, multo magis a motu & exemcitiis, a stragulis multis ad Sudores elicem
dos perperam impositis,ab Aere luculendo,& Adstantium confabulationibus, Spiritus
ultrbsese expandere molientes,cum Egr tantis damno evidenti, & lacessentis alie bis Symplomatis superinductione,plus d bito irritati facillime excandescunt. Victus, licet ad Spiritus refocillandos, Alis aran. tapius ministrari oporteat; unoquoque tamen Pastu sit parcus admodum, isque tenuissimus, maxim praesente exacerbatione, atque durante Febris Augmento; Veluti Avenacea, Panatesiae, Hordeacea, Liquor Possetisus Salvia alt*ratuS, Cer vista tenuis pane testo calefacta, Alia macrata, Ptisana, &e. Ne Fermentum vent iculi Veneno prius pessundatum, ab Alimenti copia, & sarcina Chyli crudi ac indigesti jam prorsus obruatur, atquo figer Nausea & Vomitione inde provenientibus, simuI ac Veneno Febrili conuictetur. In statu Μ bii praesertim prope
410쪽
3, 6 Meldodus Curandi Exercitat. II.
prope Crisin, plurimum confectis Victus manu liberaliori, atque quadantenus lautior, uti yusculum Pulli , Vinum Lymphatum, vel ipsum merum Concedi potest, ne, in ultimo agone, Spiritus prilis confracti & dissipati, prae languore, prorsus siuccumbant. Atque equidem Regimine, a primo morbi insultu, hoc mo do imperato, quamplurimas Febres Benigniores ab ipsa Natiira curatas, pluries novi sine Remedio quocunque ossicinali; multo magis absque apparatu Medicaminum pompose, quod caeteros etiam Exercitatos Medicos vix puto latere ; E contra vero ab ossiciosa, repetita & profusa Vena sectione, a yulapiis, Apoetematis, &Emuponilis refrigerantibus, praesertim Vero ab Emeticas, Catharticis & Opiatis perperam exhibitis, Febres hasce mitiores jugiter in Malignas degenerasse, & a Cardiacis, Alexipharmacis & Vescatoriis officiose ministratis, eas in Infiammatorias perpetim mutatas tapius deprehendi. Quandoquidem autem a mole Faecum I. Ilsi in Intestinis congessa, Calor praeternaturalis frustra augetur, explosio flatuum
praepeditur, & Agrotans inde molesta sensatione assicitur ; In hoc Statu, Alvus adstricta, singulis vel alternis diebus lubricetur Enemate e Lacte Saccharato, FD-ribus Chamameli alterato. Vel R Decoss.