Ioannis Ferrarii Montani Ad titulum Pandectarum, de regulis iuris, integer commentarius. Vna cum integra castigatione oculis lynceis reuisa

11쪽

ges quoq; innumeras peperisse uideri debeat. Perinde ex

medicorum turba, diuersitatein morborum atq; copiam

haud di ulter iudicamus. Quare illis non albentior,qui leges er modicis, Cr cuiuis uelati digitos suos cognitas poste fieri contendunt ne id quis obstruare astringatur, quod aut minus expositum sit,aut per uitam unius homiαms, quamuιs togam, uix comparabile. Domi sane dis inater parietes haud discite fuerit huiusmodi Rempu. iniuriginari, quae ut pauci fumis decretu gubernari, ita Crcogitationibus illis restondere posit. Sed ubi in publicui)li prodierint,cr humani ingeni vincidationem, studio αrum atq; contentionii progress , paulul , Cr quasi per transciviam ast)exerint, non dubito quin cr istis tot legum sanctiones, tot commentariorum plaustra ad comis pescendum desideria hominum toties uariantia,necduem suscere 1titim sint pronunciaturi. Permittant mihi itaq; illi, quaeso eges pro rerum exigetia paucas esse non possest,proinde ob uarietatem illam atq; aemulationis studi intricatas, Cr quae absis interpretantu praesidio cuiuis non sint apertae. Quare cum iuris disciplina primus haribeat inter eas quae in publicum mortalium usum sunt exaepositae,ut quae urbes collocare docet homine homini astaciat, bonos promouet ,improbos coercet, Cr unicuique

quod suum est tribuit,non pesime de Repu. meritum puαto, qui eum siedulitate fur,atq; opera qualiquali iuuare sit conatus,quod cum prudentia Cr consilij dexteritate feri

constit qua tu Ficine tantu potes, ut non modo per Germ

12쪽

clarus habeam:tum etiam scripto, Cr legitimis enarratiadi modis. Quod quam laboriosum cr periculis sit planu, faciunt uitilitigatores illi, er bonarum literarum cotemαptores,quibus nulla opera tis candida ollertur,quin stinistre eam collocent,qui nullius laborem,nullius uigiliis iuuandis aliorum studijs impensas boni consulunt. Quic ipsi pro defie aut no possint,aut forte recusent, alijs quos ne id facerent,impedimento non Hibenter esse uetalint. Ex quorum numero utinam non sint scissi illi, qui nullius eruditionis exij limatioe ducti , solam personaruam adomationem ob oculos habent ex fusticiui,sola diplaomata quibG unice sapiunt,orbis fucum facientes sibi ad blandiuntur,nobis occinunt,quasi uero ignoramus,no semel etiam ex eo gγmnasio quod antiquitate sua Iaboarat,immo ex Italia ipsa omnis eruditionis er parente Crdelicio,plarosq; stlandidis titulis oneratos prodi s e, qui animi hebetudine atq; pudore sibi ipsis di licere possent. Quod cr Neapolitana schola quondam aduertens, eos qui agnitae suae pronioni secundum insignia receis

pia satis Scere non poteran repetito examine,ab' udodiplomatum aliarunnue ludificationum respectu vel adis mittebat,uel ut ineptos doctoria numero eximebat,quasi hoc albin non personatos , sed doctrina, er eruditione

lassignes continere debeat. Sed mittamws ocimus ob miis,

idq; Epicteti illius uerbo, inu φ mrras' Hχι φ λίNobis satis fuerit istud tentasse , quod si tγrones ciuilis disciplime non plane promouerentur, eis tamen etiam non incommodaret:ubi nos haud remoratur grauisimos

13쪽

uiros Accursim , Dγnu Bariolum,pbilippum Decia, Ioannem PIrrbum,atq; alios turri priniurios idem iam olim praestitilbe, ut quibus in hac re nihil detrahimus:at cubi loci scopum inibi recta tetigillie minus uidentur, aut carptim tractare,quod iusto ordine fuerat prosequen. dum,nostrum sentetiam lectori exponimus, Cr quantum per occupationes licet,integra in tractatum exponimus: tantum abest,ut hoc nostro dissentire,quod ueritatιό qua' in prolundrum sepultam esestruitoinquirendae gratia mcimus,alterius existimationeis eleuare in animum duxeririmus. Multum siquidem maioribus nostris, praesdrtini ijs,per quos prvicimM,tribuendum esse cr ipsi scimus: sed non tantum,quila ueritatis amore ab ipsorum sentenatia,etiam ex ren illo discedere sit permissum:quando abisiecti ingeni1 Uet, qui in eo ορπιο; φ tam consisteret,ut urgente ratione ab autoris dormitantis opinione,uel pertransuersism digitu defectere,Cr cum Arcolao solensi,

tu του ri; ο ιρῆνα, semel dicere non dupt,

praesertim in eo pro tonis genere, quod ob rerum diis uersitatem anfractibus planum est, Cr citra coniecturum non sic pus imatq; omnibus comparabile:cuius licet isse pro singulari tuo iudicio quo nihil non in hae studii Rarte rimaris,Cr inuestigas,testis satis locuples esse posis G:eruditifimus tamen, er idem ad iuris scientiam quasi

ratus, Ioannes Valtherus V. I. doctoi ,ut utris nostrum ma familiaritate coniunctus,tam olim me eius non μαὶ monuit,ue etiam interpretes in nonnullis subinale caecutire per singulares Iuris, intellectus,quemadmoridiam

14쪽

dum est, o Iu pu3s g;α παρηρ , palam ostendit. Proinde non ignoramus 're,quibus haec commentandi ratio eam obeausam distlicere poterit, quod interim glosemata aut omnino praeterimus, aut more aliorum ultro citros

uentilata non expendimus d quod subtilefmsis babeis retur,sed a nonro instituto,qui leges enarrandus in matanus fumpsimus, alienwm: cum quod hoc immensi Iutaboris opus foret , er nostris viribus praeter hoc quod subrisiuis tantum horis,atq; ijs quas subfurari nos oportatebat isthaec commentati su mus,ualde impar: m quia hoc scribendi genus tortuosium,er diducticae rationi non admotam restondere nobis est ui Cm,maxime in Vs reribus,quibus adolescentem reipub. parare,atque exemplam rura compendio recta inducere oportebat. Etenim si queCr cognitionis pro βctus, Cr teinporis octaem eiusmodi frinae centonibus pro animi uoluptate uacare permistarit, uos autores inueniet,quibus hoc unum accepto strare potest,ut quam latifime expatiari per eos liceat, ersoritibus illis necdwm finitis egregie indulgere. Interim illud nos iter in publicum progreseris ostendere patianis tur,quod uti sentibus deuijss minus impeditur,ita rectius

viatorem ad lacu in optatum perducere non definit. Habes optime mi cancellaris,quidnam ut eam opera

maiori promo folicitudine quam successe,at 3 ita par

rem,me impuli cui cium patronum aliquem,a quo uetuisti in portum reciperetur, conquirerem,te inter paucos reperi uirum omnibus modis integerrimae qui non moα

do hoc gγmnasium bonum studiorum nostrorum paro

15쪽

tera cr in Eurare,cr diligenti Rime promouere non dea

sinis, uerum elisin omnes eruditos ea humanitate comis

p coleris, ea animi dexteritate tibi conciliis, ut etiamsi grauitalcm,uigilantiam,pradcntiam, Cr summam fidoni, quibus tanta negocia G maximi principis, Cr totius Reiae pubissidue tueris Cr sustines, taceam, hac lina tamen boneuolentia facis,ut etiam apud posteritatem tui commenis datio perpetuum tibi nomen sit paritura. Quapropter non dubitamus,quin π has lucubratiunculus pro autoriae tale tua qua uales plurimiam do tisas, tanquam fieridulitatis nostrae aliquod si ecimen ,eo animicandore sis accepturus, quo tibi optia me de literis merito,d nobis dea

dicantur. Bene uale. N aria

purgi Calend. Septemb. IVI. D. XXXVI.

18쪽

FERRARII MONTANI ad regulas iuris classis commem

tarius. Lex I. Paula

E GULA Es T, quaere,quae est,breuiter enarrat. No ut ex

regula ius sumatur sed ex ius re,quod est,regula fiat.Per res gulam igitur breuis reru nars ratio traditur,& ut ait Sabinus) quasi caussae coitinctio est Quae simul cum in aliquo uitiata est,perdit ossicium suum.

Μ imam regulam iuris ciuilis utilitatem esse etiabine perstinum habemus. Quod cum memoria hominis nonsis perpetua sit,ut excepta stitis Auggerere, ais exigentibus nobis reddere queat: usum est Tribois niano asisss illustribus uim digesto iam Pandect si tuis re etiam erem rerum quae hactenus diffusius expositae essent,regulus quasdam,Cr quasi communes, atq; subinde commodantes locos in ordinem cogere, er nobis ob ora ''φ' 'ios ponere.Vnde si praegustita ad quemvis casium non sic

occurrerent,perinde ars ex communi quadam fiupelleactile acciperemus, quorum maior usus suppeditaret, Cruod iuris est,quodam modo ex tempore restonderemus. a I in

19쪽

α Io. FER R. MONT. co MM. Idem ian ludum fecerunt Serbidius Scaevola,Sextus Pontaponia T.crius,Domitius Vlpianus, Iulius Paulus, Aeralius Martianus,Herennius Modestinus,Cr Licinius Rurifinus:qui omnes de regulis iuris disserentcs,lagitima scietitiam iuuare,atque, ut homines immodicum illum ueteris

iuris perplexitatem quasi compendio assequerentur, efficere sunt conati. Siquide regularis illa docendi ratio quaati profectussi praesertim in ijs, quae confusanee tractat ingenium hamanum prae multitudine sua quod alias dim. nulla, s uariae scientiae desteratione moueri solat aut penitus absterrent,aut si uristonte progredi uellet, non stitim admittunt. Sciunt qui uel praecipiendo uel distendo aliquam operam insumpserunt. Regula uaria Verum ad institutum nostrum quod pertinet: Regula εἶ βῆδ mu riparia accipitur, modo enim ut aliquas eius specie restram qualium olearia dicimus, seu uas illud uimium, quod torculari impositum prohibet, ne fraces cum oleo in lacum de luant. Budaeus etiam fiscum dici putat. coluaniensib.x .caij. uidetur discrimin tibis uerbis Deina

de sustensa moti,esiuam frangito, eunis uel in regulus, uri in nouo fisco adqcito, subiectanis praelo sic premito, ne uasa intorque sed tantum ipsius praeli pondcre quaαtuluiscunque exprimi patians ius VIpianus quos meri f. minit in I sed addes.s.locuti cr conducti. in haec uerba Noatius scribit: Quodsi reguhs olea prematur,et praeratu Cy suculam,Cr regulus,ompanu, Cr trocleas, quiabus releuatur praelum dominum praestire oportore. Vbi interpres regulas pro tabulis, ex fuculam pro torculari

20쪽

AD REGULAS IURIS. sui in cum sucula fit tractoria ita machina, qga sensim sueviri

aliquid, uel eleuamus uel demittimus, apud Vitruviam iudecimo architecturae libro. Proinde regula est, quae recte benes uiuendi rationem praesicribit,in ca.regula. dist. iij. quemadmodum uniuerson ius ciuile regula erit humanae uitae ' v ut inquit Demostheneo rici πὸ ἡκs i ii mi, ψ mlis. Sic Iulianus legibus. In ijs inquit qua contra rationem iuris constituta sunt,non posmus feoqui regulam iuris. Quem Ioc ,bone deus quam inepte interpres accipit de exceptionibus,qussius regula subuertisolatim de iure municipali magis caueat. Quando quiadem exceptiones non magis contra rationem iuris coria

situuntur,atque ipsum ius regulare. Ponremo regulam pro eo iure intelligimus, quod vae Regula iam neruli quodum,adeo' breui tramite ea complectitur,quae

antea speciatii σὴς fuses in partibus legitime scientaliae sunt exposimis quod ex iure,quod est,regula derivetur.Fabio ad quodam modo,atq; communes locos refertur. Eam Pauluε sic describit:Regula est,quae re, quae est,breuiter enarrat.Verbi gratia:Pisces aquarum gentirmae aut Iupilli in littore maris inuenti aues,CT in uniuerm omnia animalia,quae in terr mari, Cr caela nascuntur,quando in nullius bonis sunt, simulas ab aliquo captisaeris iure gentium thuim illius esse incipiuLI. quaeadam. item lapistis. de rendi. l.f. omnia. f de acquire. q. er strae igitur besticis' de re. diuis Hinc conmpta elicimus, id naturali ratione occupanti concedere, quod in nullius bonis habetur , iuxta ι quod enim nutisius est is de acquiren.re. o. item haeres defcincti Actuma δε praestare