Ioannis Ferrarii Montani Ad titulum Pandectarum, de regulis iuris, integer commentarius. Vna cum integra castigatione oculis lynceis reuisa

691쪽

όss Io. FER R. ra ONT. con M. reticulae disceptabant, adlato sibi gladio ii erit in duae:

partes diuidi, Cr unicuis partem dimidiatam dari,quo secto stitim aduertit ueram matrem esse quae inflatem dia scindi est deprecata,qua captione ad hoc iudicii perueni ne uel quaestionibus uel alijs modis forte iniquioribus

propter eruendum uerium locum dare cogeretur.

Proinde multa sunt quae iudex sine Ibructa fraude istis quirere non ualet ubi siemper eligere debet quod minuis durum aut iniquum uideri posit. Quemadmodum si pus. dimi ius sis sententiam furore corripiatur,ut supplicio propterea asci non posit n furiosum enim licet antea deliquerit poenalis executio non fit. apud Bal. in c. i. de eo qui stari .... trem suum occidit.er I asionem in l. ex fcto. f de uulga.er pupilla substitu. Atqui in eum qui nudat se furere, poenam stituere nihil prohibet,quare opus est expiscetur Iudex uerus ne sit furoriansimulatus. Et bifrium id dratur inuestigare,aut per quaestionem,aut captione. Quia uero quaestio sine iudiciis aut coniecturis habenda non est nigurum foret in ea stitim prorumpere, quare omnis lapis mouendus erit ut si,ucta fraude inuestigetur furorivi ture, es M. m ςήψα in f te, si lictor adhibitus decingat sese ad utiligamus. supplici instred ,er fingat se omnia secturum quae in huiusmodi executionibus fieri μlet tunc enim si furor

sit fictus scenam issam non diu fustinebit,std stitim mari, nisis it sie hactenus ne cosceretur simula f. Quemata

modium ine quoque uidi quendum ob maleficium condeis: natum comitialem morbwm praetexeressed ubi ad suppliorij locum est perductus, Cr hoc simulare frustraneu esse sensit funae mentis apparebat,gladios ceruicem percuratim

692쪽

AD REGULA s IVRIS. 663tienda supplex praebuit. Habes quomodo tometis et in quioribus modis uerum potuerit inuestigari, sed eligenisdu quod minus habet iniquitatis,puta captio illa dis itis sidiarum structura non Usquas laudari,sed cadnen pro

rerum exigentia necfemper abominanda. Nostri locum referunt ad id quod uulgo circunfrunt: Inter duo mala,quod minus mauim est Hiegdum. iuxta c. non sol . xxiij. q.ii .c. l .er c. q. distinct.xi . ueluti proocurator rei accepta pecunia passus est se coindemnari. Sedem principalis ad iudicatiam soluendum conueniretur, doli mali exceptione,quia procuratorem pecunia corrura piloe tuetur. Deinde ubi actor ad procuratorem reuersus pecuniam reposcit negocium sit Iudici. Curas ultro cistros dolum esse inuenerit, minus iniquum ducit cum VL p

plano. pecuniam etiam turpiter acceptam penes eum mas ter accepi uinere qui est deceptuue, quam qui decipit, ut etiam pari Win delicto petitor oneretur. si procurator rei. f. de doli in ii exceptis.interpres etiam l. iij. ducti ad carbo. edissi. I. q. c.de carbo. huc cita sita intempestiue, ut ubi cruptione non est opus. istud quos addi solet ulcus ineptum,elegans tamen, in obscuro O eo respondendum quod minus sit praeiudiociale. Quaepropter si non constet tempus exercendae apapessationis sit decursum nec n magis esse ut appellatio.

nem admittamus quam utrescindatur.apud Paul. coren cutione admisesem,in i j ij si quis cautio. π glos in c.ut debitus,eπ ibi in ' 'Philippus Deciusde appella.

Omnia quae ex testamento proficiscuim

693쪽

tutata statim euentus capiunt, si initium quidem sine u itio ceperint.

OMNI A strine ad te1iamenti ratione pertinetia ex eo cestinus tepore,quo in entu est ictu,quudo si testi Testamenta a metu cosistere no potest,ex post acto nudurobur costqueri or tur. sitaliter quod ex tutimeto proficiscitur ex inrum ex initio probabili euentus fui stilum accipit. N a principali causa subsistente,er ea quae consequuntur robur habere iuris regula cauet. Nec est quod existimes statim evenatus,pro existete coditione proseri,sed pro 'bili uti franio eventu:quas omnia quae ex testimeto proficis tutit quide firma ese queunt,si stitim ab initio uitiu no cotraxerint. Ita humes in testimeto scriptus ab eo qui tum metifctione habet titu euentus capit,Cr succedit,quia Haeredis iussi' testamentu ualetier ipsie initii sine uitio cepit. Quod β

μ' nu babeat testimenti ictionem qui instituit est enim inmpubes uriosius,ab hostibus captim nes haeres firmo peride nititur,propter initium uitio .l.qua aetate. ' de leae

Acts frater. c. de testi. . praeterea. g. item furiosi.Cr Letiis qui. Institu.qui testi face. non post Legatu quos aut fideicomisyum ab eo relictuin cuius testimentu ualet titis euentus sui capit initius quidem

Legatum utile. absq; vitio coepit,ni ex probo testimento non feras dici ex fonte quodam non uituperado manat. Sin autem testimentum sit inutile,no potest legato utile initium praeberire,ut est in I. i. .sed si filis β.f. de lega iij Ide erit si logatu relictum no quidem ex testimeti causa sol ualet, sed etiam quia res est quae potuit legato relinqui. Quod

si natura ua uitiosa ab initio stitim Ailbet,ut ubi res mea

694쪽

AD REGULA s IVRIL ε et inibi sit legat licet postea ipsam alienarim, nullius mea

menti erit. I. caetera. 1 f. de lega.l. Quae in I quod in initio exponuntur. Cr in sinonfraniatur. de renturis in. vj.ad praefientem regulum non conducunt,nisi per contrariam rationem colligis,Ex testiae mento proficiscentia stitu euentus non capere, si initium quidem c uitio ceperint, ita enim non firmatur tractu temporis quod de iure ab initio non consistit.

Omnis definitio in iure ciuili periculosa est: parum est enim,ut non subuerti possit. DEFINITIO inquit M. Tullius est oratio Definitio. q*ae id quod definitur explicat quid sit:ut in ciuile est aequitas costitum ijs,qui eiusdem ciuitatis sunt,ad res suas

obtinendis. Hunc si omnibus suis septis includere uoles. oportet genere er Afraniijs coste ut in eam omnia de quibws tractatur distinctius cadant. Sed in iiij.libroru ad Herennium quos aut ciceroni, alij comiscis ad criabunt definitio appellatur quae rei alicuius proprias anis plectitur potestates breuiter er absolute.Ηoe modo,Iniureriae sunt quae aut pulsatione corpios, aut conuitio aures, aut aliqua turpitudine vitam cuiuspiam uiolant. De cuius autem definitionis genere V ianus scribat, nonnulli dubitan pleri s omnes qui iris fiunt interpretatidicut ea,in praesentis,esbe pluriri rerubreuiter sub regu Definitio. Iafacti traditione. Budaeus Istem sub iudice relinquit,si deucra definitisne,quam quid sit res explicare diximus,an uero pro sententia quadam breui er concinna,cuiusmoradi regulas appellanighsit scipienda, quam aut

695쪽

uti sγnsus de Hippocrate loquens, ta filis a i

dicere possumus. Tu siue de uera definitione locum intelligassue de regula,non multum referre puto. CCm er Iureconsulto definitionu ni frequens sit usus, quas tanto facilius est subuertere,quanto fusior est maioria quum pasta tractat. Quemadmodu Vlpianus,Iustia tu ait est constans er perpetua uolutas ius suu unicuis tribuens. Potest iam feri ut istud cui tribuatur,quod non sit honestaem,aut ex iustitiae administratione no ita prora

ficiscens .sicuti ubi in pari fiunt dolo cr qui petit et qui

pulsaturina durior est causa petitoris. Ite, Nuptiae, apud caiam,sive matrimoniu est uiri cr mulieris coniunctio indiuiduam consuetudinem uitae cotinens. Sed nobis etiapost diuortiuem nuptiae remanent,quamuis etia sine ulla vitae consuetudine. Item furtum est cotrectatio secundum Paulu m,rei alienae inuito domino fraudulosa,aliquando tame suae rei furtu comittitur,ueluti si debitor rem quam creditori pignoris causa dederit , subtraxerit,aut alteri

vendiderit. Item actis,apud celsium,nihil aliud est quum ius persequendi in iudicio quod sibi debetur. Haec uerba si ad superstitionem obstruare uelis,in rem non erit tibi prodita actio. Peculii definitione a Tuberone expositam Labeo couellit sed albo. definitio is de peculio. Sic nulla prope definitionem in iure ciuili habemus quin structa cauillatione posit impeti, sed ubi rem ipsam ex integro distexerimus, finitiones saluae manent, quamuis enim enim quasi ariete aliquo impetantur,ad iustiam tame senis

sim casistent,ut sic parum fit ut no jubuerti posset, is

enim

696쪽

enim vera eam intellectu,σ q modo omnia eius matrariae sub se inclusi aperiamuhia pessum irent, quo facto Rarum non ad-ntis manet. Q are no video quo na pacto lectio illa ge ''qμ Q δε; nuina esse debeat, qua nonulli raru, pro para cotra loci phrasim nobis obtrusit. Ut sitiram eri enim ut no subuerti posit,quasi nuda 'me sit definitio quae no destrui ualeat,σsic nulla haberemus definitione costante. cu uelit Vlpianaes para es ut non ubuertatur,quasi dixerit,nisi circunstecti simus ais definitionem iuris ciuilis ut oportet tueamur,complectimur,periculosa est, Cr eatenus in tanta re uarietate impugnatur,ut parum sit, hoc est, non multum de si quin pubuerti in totum queat. Proinde ad regula iuris ciuilis nostri definitione rem bubrrita runt, quasi ex ipsa periculi plena habeatur, er propter exceptionil incursus purusit qn subuertatur,quasi ex inotegro repetere conarer, opus esseet ut p omnes in uniuerasum regulus dicurrere,quae officiu suu in nonussis pdunt, ex speciali iuri locu Sciat, queadmodu paulo ante enur rauimuGnon polye eu dolo carere q imperio magistratus no obteperat.Et tame si quis extra territoriu suu ius uralit dicere, aut supra et sua est iurisdictio, impune ac ciatra dola ei no paretur.l extra. f. de iurisdic. om. iud. Pr terea,ex poenalium causis no solet in patre actio de periculio dari. Sed uera est ex causa furtiua de peculio actiori ne in patre dari,in quanta tamen locupletior est factus: eu iniquiyimusit ex si 1 furto patre impune Iocupletari. Llicet praetor, ex furtiua s de peculio. Id quod in omni ibus alijs reguli ho inuestigare,quas oportet iurisingula

ri quidos cocedit,no quod ipsae regulae esse desinant,er V plane l

697쪽

Dissensum ab Accur .

plane subuertaturista qa ius illud singulare est unde exisceptiones derivatur, necessum en quo ad illud tul regula osciu fuit perdat,atq; interim exceptionibus loca praeis beat,quaru nonnunq tata est frequentia,ut ius singulare pluribus comodare propemoda uideri pol it, et ius regi iure,unde parum est ut etiam subuerti non queat. caeteru quod Accursius, parsi in eu usum adiectu senistit,quia sunt quae exceptionibus no impugnantur,uti sitaber homo no usucapitur: Ite mulier quae in re sua interis cedit,senatusconsulto no iuuatur, er id genus alia citata sunt merae ineptiae,Cr a legis I copo ti aliena,ut quae aliisnfima. Similiter quado Decius adfuit definitione in iure periculosum esse,quia discite fit explicare quidditate et essentia rei definitae, in se quide uera est,quapropter Criureco ultus plerans descriptioibim quibusdi cr no abis solutis omni munero definitio ibus uti uideturriueluti feranitus est constitutio iuristentisi qua quia dominio alieno contra naturum subhcitur. Item . Mortis causa donatio est,quae propter morti fit fustitionem. Sed ad praesentis regulae considerationem non spectant, quae idcirco demnitionem periculosam esse uult, quia constituta scite ima pVnatur,non quia di cile constituitur.

Lex C C IIII. Pomponius.

Quod quis ex culpa sua damnum sens

iit,non intelligitur damnum sentire. Damnum. N. V A R R O homo Latinae linguae diligetigimus, damnsi a demptione originari scriptu reliquit, ut csi miri

nus e re fictu sit et conmbat. Q iod legi lator ex eo salie . consid

698쪽

AD REG VLAS IURI Leon derat quod alteri cotra Iegis costitutu infertur. Hoc enim leges resarciri cauet,hoc praetor edictali iure toties

proposito instauratum iubet. caeterv qui sibi ipsi obstiti

er sua ipsius culpa damnu sentit,nultu iuris auxiliu inueniet, eui id in tumero damni non est, recte igitur quod quis ex sua culpa damniam sienti non intelligitur damnusentire,quo ad iuris considerationem,qu)d huic damno non patrocinatur, quamusi ine qui patitur non ambiaguus quin praesent imum, Cr maximum damnum id bais beat er sic uulnera siris telis βcta patiatur. Est in cap.

damm .de regulis iuris.in vj.

Sic procurator qui sua culpa permittit se codemnari, poenams solvit,id no potest in damnu copula re,ut ex do sup -t. mino recuperet,ni culpa sua damna sentit. I. qui proprio 6.item contra.f. de procurato. proinde si putator ex arisbore ramos de ciens clamassetne transiens periculo se ob cia π is dum clamantem exaudire nollet, damnum eccepit,non est quod propterea putator debeat obligari, eum sibi id damnum intulite uideatiar, cui Ieges ob id nosubuenitit. si putatoriis ad Iegem aquil. Cr g. item si puritator. Institu. de lege Aquil.inmunera funt ad quae lacu coaptare poteris,etiam suffragantibus. l.inter cohaeredes. quod ex secto L miliae herciscundae. π Isi communishmilia. f. de noxalibus actio. Et bine iustam rationem habes, quod is qui in iudicio Impensae conia uictus est,er impensis litis soluere iussus,non tenetur ad in ci non re eos sumptM quos uictor per contumaciam condemnativi e μ' - 'pertulit:cum sua culpa eos scisci, quos ob id inter duo sinu dici sitis impensus non collocamus. meminit Alb. CrV α est

699쪽

Lex C C V. Pomponius.

Minus est actionem habere quam rem.

LV AM VI ser rem ipsum habere uideatur qui actione habet,ad eam recuperanda,ut superius expositu est,in L qui actionem. Pomponius tamen minus ait esse σαctionem habere q rem, Cr utrunq; verum est. Porro qui actione habet,re legitimis motis assequi potest, quod ei Tutius est rem no copetit q actione no habet. sed quicus hoc facere ius h habet mallet forte se rem iam habere,propter multa qua

obsticulo esse posunt ne ipsam costquatur. Ni ea actio utcunq; sit iusta,potect fieri ut iniqua appareat aduersus

eum cu quo agitur,itas exceptioe elidatur. Instit.de exin Probatio qua- ceptio.ab exordio.Praeterea habeti actione sepsime non ''' iussed probatio deest, quare potior erit causa posidenutis,unde dubius est euentus executionis iuris secundum Scaeuola,Cr incertusae quod debetur. f. de peculio. Quiabus si exceptionem solutionis etiam in executione addimittendam, tot inductus reis permissus, si plus litiam uis alius inniseras fori molestias tibi interim deuorata das addideris omniu stupidisimus foret, qui cum Pomoponio non diceret, Minus esse actionem er ius ad rem persequendam habere,quam rem ipsam.

Plerunq; fit,ut etiam ea quae a nobis abs ire possunt, perinde in eo statu sint, ato si non essent eius conditionis, ut inire poL

700쪽

AD RE GVLAs IVRIS. 67 sint: R ideo quod fisco obligamus,& uen dicare interdum, di alienare,di seruitutem praedio imponere possumus.s V N T nonnulla penes nos ea ratione ut tame abiis re,atq; a nobis auelli queant,nimira quae pol demus dois nec existente coditionιs euentu ad auu sint transitur in Qirae sub eo,

quibus ne dominia interim sit sub incerto. um cr puri, e R Rφρορ ιβ prata eoditione ita quod no jit juturus eius euentus,ea penes nos sint misura no fecim agere posuram atq; si nus. lam expectaremus conditione,sed ea pure ut nostra pose deremus . unde er in eo habentur atq; si non essent eius naturae ut aliquando a nobιs sint abitura.Idem erit si sub certo die posit aliquid noba auelli quod posidemus.

quemadmodu legat sub conditione uel certo die relio dii oue.ctium ab herede ante conditionis euentum,aut diem vere

posititur,idq; ob stem coditionu no implendae si fuerit

alienatu,in hγpothecam datum,aut alias translatis,cona

tractim quidem subsistit,Cr deficienteste conditionis diastutatio omnis cessabit. Sin conditio extitit, aut dies uerinerit, cotractIs ab initio reuocabitur ita quod nes usuis capto,nes longi teporis praescriptio contra legatari procedat.ιβ duobus. .sin aute. Ccomunia de legatis. Id quod in emptione quae in diem addictione fit etiam loci habet,na quoties ita conuenerit i tibi praediis quod in uilla suburbana mihi est, emptu ducentu aureis, nisi quis intra calend. Μdias plus dederit. quia hoc actum est ut meliore dilata conditione, ab emptione disces t*r p*r his, ibes emptio quae sub conditione resoluitur,quo circa prae* ditione. V s di