장음표시 사용
21쪽
aliqua parte,& quia putridum est, &quia veheresi
No tamen ideo sequiturLuem morbum serm esses uocandam, quod voluit Ferne l. Morbus enim est affectus patris vivetis, Luis autem subiectum non seni per est pars uiuens. Hactenus de subiecto Luis, ut agit. Subiectum autem receptiuum Luis triplici in i consideratur,aliud est in principio, aliud in m dio affectionis, aliud deniq; in affectu confirmato. ει aluiquam. In principio, primo,&omnium maxim Fas Mittiti vaporosa substantia, sumosum excremen rum Uretitus naturalis , si quis datur, sin minus,
massae sanguine uapor. Huic succedit ex contentisichor, uel humor, qui pro naturali temperamento in eo corpore abundauerit, magis tamen, & prius inficitur eqcrementitius, quam alimentalis, S inter excrementitios primum inutilis, deinde vero utilis, ut ideo vere dixerit hic, Mattheolus dari luem venere a sanguineam, biliosam, pituitosam, S melancholica. .
De continentibus partibus magna est lis. Quidam volunt primo affici pudenda, alii cutem, alii caput, magna pars, ut est Nicol. Massa; Montan. Bras aut . Fallop. Tomitan. putat primam sedem esse iecur. Decipiuntur tamen. Licet enim naturalis iacuitas,&cosequenter illius instrumenta primo & per se affici uideantur, no tamen semper ex te coris affectione coassiciuntur, sed potest esse Lues in pudendis, in cute, in faucibus , in ore nulla adhuc existenteissione in hepate. Itaque non semper est iecur, sed aliqua duntaxat ex partibus naturalibus quscunq; tandem ea sit. In Lue autem iam ulterius progressa subiectum est humor usque adeo a priore statu, & temperamento mutatus, ut non sit amplius distinguenda secundum quatuor humores sicuti incipiens, sed pro cerio asserendum Luis progresia, subiectum esse humores
22쪽
res exustos : Habet enim venenum hoc uim calidati exurentem, ut propterea si moretur in corpore humores etiam temperatos ad p u tredinem, conseque- ter caliditatem, &exussionem inducit. Ex continetibus autem partibus laborat iecur ipsum & Ventri . cuius ut membra principalia praeter citera, quae pustulas, ulcera, aut tumores contineant, hincq; fit, ut&chilificatio, S: sanguificatio uniuersa partim imminuatur, partimq; deprauetur. In antiquata autem Lue subiectum proprium ex contenris sunt humores pituitosi tantum &melancholici. Sicut enim hoc venenum, dum illius ponit radices putrefacit, &exurit, ita etiam temporis progressu innatum calore
exoluit,&dissipat, naturalium facultatum substantiam adimit, ut ideo loco probi sanguinis pituitosus,& melancholicus succus generetur . Hinc factum est, ut antiquo hoc affectu uexati, decolores, subi midi, uel cathetici, uel tabidi, uel exansues fiant. Inter continentes autem partes maxime laborant seminaleS, Ossa, nerui, venae, SI arteriae, membranosa corpora. Hinc etiam fit, ut non tantum partes naturalibus facultatibus destinatae, sed etiam uitalibus& nimalibus iam eo affectς omnium symptomatu genera prodeant. Hoc est subiectum secundum tempora distinctum, quod Luem recipit: ex quo unum
colligitur, non omnem Luem esse contagiosam, Mplerumq; minus contagiosam esse vetustam, S com firmatam, quam recentem; & mediam. Lues venerea, quae ex tophis tantum seipsam promat, non est Contagiosa. contagium in excremento mobili
calido est repositum ι In tophis talla excrementum non continetur, &si contineretur , ad genitalia non transmittitur. Id ipsum dico de ulceribus capitis,quq non facile per usum Veneris alteri communicantur.
23쪽
Adest hae in re experimentum . Patiens quidam qui uigesies sere ligno Indico accepto,& ter inuctus hydrargyro nunquam potuit sanari,etiamsi cum vi
ginibus consuetudinem haberet, eas tamen nunquainsecit . Est etiam alius qui ulcere venereo in capite laborat,& topho in crure, cum crustis per totum Corpus, & tamen uxorem non insecit . Hoc etiam scribit Antonius Musalquendam scilicet qui habe bat uxorem laborante Lue venerea circa mammas, nunquam Luem contraxisse. Et ratio est. Quando enim a parte affecta nihil tale expirat, quod possit communicari; affectus non evadit contagiosus. Ideo dixi uetustum affectum esse minus cotagiosum qua recentem, aut medium. Causam intelligetis facile,
si quartum caput absoluero, quod est de dispositis
ad suscipiendam Luem. De distositis ad Luem. cap. 'IV. CVscipiunt Luem promptE Veneream, qui sunt ca idioris temperamenti, habi tus rari, carnis molli Oxis, Iuniores citius, quam seniores, qui minime sunt infecti, aut minus sunt insecti, quam is, a quo Lues communicatur. Nam neq; ς qualis ab ςquali, neque magis insectus a minus infecto patitur. Sexus muliebris promptius etiam affectum suscipit. Ex his vero , qui plus amant, aut profuse osculantur, aut linguis ludunt, aut difficilius semen emittunt. promptius morbum contrahunt. Caveant autem illi potissimum:, qui habent glandem praeputio obtectam. Isti enim, ut ego,&. ante me Fallopius obse uauit,facillime omnium Luem recipiunt, non quod glans sit mollior, ut uoluit Fallop., sed quod sub praeputio uenenatam retineant substantiam, quae postea γ maximas innammationes,& ulcera excitat. Itaqi ca
24쪽
res sic se habeat, illi etiam minus communicant Lue Veneream, qui sunt frigidiores, minus amantes, ad Venerem minus procliues, ut sunt, qui antiquo laborant morbo, ut ideo aliqui facti sint impotentes, alii vero maxima cum difficultate venerem exerceant.
De Lue considerata in relatione ad esse Bu. cap. V
T Ves Venerea in selatione ad suos effectus con- - siderata est principium causariam praeter natura, morborum omnium, ac symptomatum. Est principium causarum praeter naturam, quia tanquam causa venefica aliam gignit in humano corpore causam veneficam ; simile enim generat suum simile . Est principium omnium morborum, S primo in intemperie, ac ea qu dem tam communi, quam propria,
communi calida, dc frigida; calida quidem in febribus Venereis vocatis, quae sui Ephemeras prς te mitta Sc putridae, S Hecticae esse possunt, licet doctissimus Captu acceus Luem hanc solidam cordis substantiam obsidere minime concedat. Nos tame&ratione & exterientia docti, Hecticam Veneream dari posse profitemur. Duos patientes hac sebre insectos curaui, quorum unus suit Petrus Basalu Venetus adhuc in vivis,&sanus, Altera vero suit Nicoletia meretrix Venetiis notissima, quae cum iam annos quatuor continuos Hectica Venerea laborasset, ac
per id tempus semper decubuisset, ligni Indici dococto sani tati est restituta, ita ut hoc etiam tempore iteru arte meretriciam profiteat r. Ratio et id pla,
det. Na si datur febris Hectica pestiles, potest dari MVenerea pestilens. Si quis obijciat pestilete Hectica
ex Gat 3. de praesag. 3. esse insanabilem, M ideo hanc quoq; veneream sanari non posse, dico id uerum es.se, si utrumq; venenum carnosam, uel seni nate cordis
25쪽
dis substantiam occuparit, sed si Lues sit tantum in rorida humiditate, poterit tandem, ut experientia docuit, expugnari. Itaq; est principium Sc Hecticarum, & putridarum. Duo sunt exempla similiter eorum qui putrida Venerea laborantes solo decocto sunt sanati; Vnus est, qui laborabat sebre cum ulceribus venereis in capite, nunquam sanatus nisi post ii gnum Indicum. Alter est Antonius Baccalaureus Barbitonsor Venetus, qui cum pluries in anno febre laboret, nunquam nisi epoto ligni Indici decocto, sanatur. Est principium intemperaturae frigidae totius corporis: Nam progressu temporis omnis Lues partium principalium calorem innatum refrigerat, ut tandem cachetici & hydropici evadant. Est principium intemperaturc calidae determinatae: Sic enim . datur Lues Venerea cum intemperie iecoris calida, ea quidem inexpugnabili, ut ego experientia propria in quodam nobili Veneto sum expertus; expe riq; ante me, & post me sunt tres praecipue Medici Patauini: Mercurialis, Capiti acceus , & Aquapendens, S plurimi Veneti, inter quos est Massaria, qui tunc Medicinam Venetiis exercebat. Est principia intemperaturς frigidae determinatae cerebri prςcipue, S ventriculi, ut ob eam causam fiant destillationes Venereae, stupor, S torpor , paraly sis, epile-- psia, laesa memoria, ut omittam ventriculi infirmitates, quae omnibus seris Venerea Lue insectis videntur esse communes. Est principium morboruna in
mala compositione, tumorum omninm, bubonum phymatum, carbunculorum, acrochordonum, myrmeciorum, thymorum. Haec irequenter fiunt circa obscaenas partes , ut alias omittam pustulas, quae in uniuersam erumpunt cutem, tumoresque glandularum, quς sunt circa collum. Est principium iri
26쪽
magnitudine imminuta, quia vel totum eorpus, vel determinatae partes mirum in modum gracile scut . Est principium morborum in numero deficiente Sic enim decidunt dentes, oculi, ungues. Vitiatur figura: Nam imminuuntur aures, consumitur extremitas nasi, eroduntur labra, quibusdam iniselicioribus pudendum ulcere absumitur. Est principium obstructionum, luxationum. Et si mentio fiat morborum in solutavn ita te, vix dici potest , qualia, Mquanta sint ulcera superficialia, de profunda, cali la, concerosa, fistulosa, cheirronia,& telephia vocata , phagedenica, omnia denique dysepulotica. Est quoq; principium omnium symptomatum, non ta-ltum quod est principium morbo tu, ex quibus fiuno symptomata, sed quia etiam absq; morbo produc id sy mplomata. Scio multos Medicos hanc doctrina libenter non ad mittere: Certus tamen sum Gal. de sympl. caus c. primo M primo de loc. affect . c. 7.
voluisse non tantum laedi actiones ex morbo, quantum etiam ex obiecto .fItaq; Lues Venere a. ut ca se venefica, quae excrementum, S alimentum coinquinat poterit aliquando symptomata etiam sine morbo efficere, ut patet in capillorum defluuio. Quidam enim sunt in quibus tota Lues in fuliginoso excremento reposita solum defluuium capillorum eticit, nullo apparente alterius morbi vestigio. Ex his:
iam satis constare puto Luena Veneream hoc tem pore multo Ruiorem esse quam ab initio . Tria tantum obseruarunt priores Medici, qui de hac Lue scripserunt: Aquilanus, Leonicenus, Natalis Monthesaurus N c. affectus scilicet culaneos sub forma impe tiginis, S pustularum, dolores,& tumores contingere. Paucis post annis alia quinq; his tribus cono xa sunt, desiuuium capillorum, unguium, denuum,
27쪽
Oculorum,& gonorrhaea, ex quorum omnium explicatione Brasaula potius acurate, quam utiliter duacentas triginta quatuor Luis Venereae differentias collegit. Hoc tempore est omnium malorum principium, ut ideo potius innnmerae, quam numerabiales sint disserentiae. Sed iam receptui canamus . Lues Venerea E causa occulta, malefica, calida, humano corpori infensa per contactum agens ex multiplici contactu producta primo,&4mmediate in tenui, SI Vaporoso excremento reposita , subinde in ichoribus, deinde in humoribus excrementitiis prς ter naturam, tamen in excrementitiis naturalibus inutilibus, postea utilibus, mox in alimentalibus, doniq; in partibus solidis, quς, ut dixi, est principium
causarum pr ternaturam, morborum Omnium, dosymptomatum. I sc est integra Luis Veae rea: de- .finitio oes partes continens; satis, superq; descripta. De digerentiis Lais, Cap. V L
V X dictis, differentis Luis Venerea: no dissicili ne-
gotio colliguntur. Capiuntur aurem a genere. subiecto, causis, tempore, magnitudine, motu, Mimore. A genere, de subiecto tot sunt di fierentiae, quot sunt morborum, ac symptomatu, species, quotve in humano corpore similares, S dissimilares partes . A causis tot sumuntur, quot sunt contactus modi. A tempore alia est incipiens, quaedam in augmQto, alia in statu, quae est omnium inueteratissima. A magnitudine, quςdam est magis intensa, & rati ne essentiae, ratione symptomatnm, quq dam V Io minus. A motu, alia velociter, qu dam Vero tard E mouetur: Denique amore, licet omnis sit mali meris, una tamen est altera deterior. Harum Oium
differentiarum signa sunt propone da, in quibus tractandis
28쪽
ctandis summa est opus diligentia ne error eontinisgat, &affectum benignum pro maligno, vel malignum pro benigno sumamus. De senis. cap. VII. Tr Erlabimur itaq; primo circa signa, quae idaeam ν huius affectus demonst tant; secundo agemus do attinentibus ad magnitudinem; Tum de demonstr tibus motum, mox de declarantibus morem. Et quia Lues Venerea aliquando symptomata habet conspicua, aliquando ita latet in corpore, ut non fa-iuilE deprchenai possit, versabimur primo in examinandis signis Luis conspicuς, postea vero latentisia Conspicuum vero diuidimus in tres partes seu tempora, in principium, augmentum ,-statum. De signis Luis incipientis . cap. VIII.
SIgna principii, aut sunt ex eonθressu Veneris, aut
aliter. Si primo modo, solet eue tria pricipuE, Gonorrhaea, Caries pudendi,& bubo, licet non sit ab re etiam capillorum defluuium inter haec recensere. Cognoscetis autem haec Luem habere conexam; primo si cotingerint vel statim, vel paulo post viam Veneris, prςterea si patiens lassitudinem, ignauiam, torporem,& melancholiam insuetam sentiat, si caput graue, & dolens fiat: Quibusdam febricula elis superuenit. Haec omnia his symptomatis,& mo bis connexa ostendunt ea esse Venerea. Caeterum Vnumquodqueproprijs notis a benigno est distin
, Gonorrhaea igitur Venerea distinguetur sic a non Venerea, si fiat cum maximo ardore, quandoq; cupriapasmo, cum aliqua sanguinis eruptione,cum dolore, & inflammatione testiculi vasorum varici B a sormium,
29쪽
sormium; Si materi g, qua excernitur sit flaua, vel v radis, Merotionem faciat in glande , si praeterea illi succedat, qui neq; in ordinato, neq; frequenti coitu usus fuerit, denique si mitioribus; & refrigerantibus remediis non cedat. Pin Caries pudendi quoq; fit aliquando ex nimia vulvae caliditate; Multos inuenietis, qui eum ad vos accesserint, hac exulceratione laborantes dicent id cia tigisse ex angustia locellorum, quod esset virin, dctamen erit caries Venerea, quae cum sit triplex una. quaeq; propriis notis cognoscitur. Prima caeteris benignior mutatur in magnitudine, S eminentia grana mill ij, est colore albo, est multiplex , itaui ut aliquando totam coronam circundet. Disrumpitur Vesicula in medio, S relinquitur puctum album, quodlaliquando est duplex, triplex,& multiplex. Secunda ai fierentia est ulcusculi profundioris cum labris duris. Tertia est viceris & prosundi, Si sordidi, ast quando liuidi, vel punicei, doloros, cum inflammatione M glandis &pr putii. ἰ Quoad bubonem. Bubo Venereus cognoscitur si fiat absq; sonticulo in crure, absq; ulcere, si sequa' tur Gonorrhaeam , si statim inuadat post suspectum coitum , vel paulo post. Et quia hic quoq; est duplex, alter quidem fit ex materia contenta in glandulis inguinum, alter vero ex materia contenta in spa-cijs, in membranis, inter glandulam,& glandulam: P rimi parui ualde sunt, sine calore, colore vel dolore, & vix suppurantur, immo ne vix quidem, alii in magnam molem excrescunt,&cito suppurantur. Quod si Lues absq; venereo cotrahatur congressu, nempe osculo, lactatione, dormitione, linteaminibus,, id genus aliis, incipiens cognoscitur, quia circa os ulcera circa mammas inflammationes, rima m
30쪽
exoriuntur. circ/cutem uero pustula parta erum. punt nullo, aut praeexistente, aut praesente humoris
salsi, aut acrioris argumento, sed quando haec quoq; in augescente malo manifestari solent; idcirco de eo tum olum distinctione a benignis statim dicendum.
C Igna Luis progreditatis, & augescenti, multa
sunt,defluuium Capillorum, pustulae vari , scabies impetigo, fissurae manuu , pedum, dolores, tumores glandularum in collo. thymi . seu eccu-cae,acrochordones in pudendis,cojlosa' ulcera,Conorrhςsq; iam consumata:& perseuerantes , Quae
Omnia uenefica esse cognoscuntur ex contumacia, deinde ex magnitudine, tertio ex modo exordii, de
quo iam dictum est, praeterquam quod singulas re singulas habent notas. Nam ut desuu tum capillorum praetermittam, quod cognoscitur esse ven licum si fiat in corpore& capite alioquin sano, incute munda, si confestim fiat, si prςterea prςter c pillos;& barba,& cilia & supercilia cadat, si precesserit gonorrhsa, caries, bubo, quae vel confestim, uel paulo post exortum evanuerint, Pustula ueneres duorum sunt generum, quςdam crustola, aliae ine crustis, & crustost omnium maximE hunc affectum declarant ; Habent enim talem eminentia, ut aliquando in fronte, & capite arietas cornua aemulentur , sub quibus aliquando latet sanies , aliquando uero nihil prorsus continetur. Quaedam autem pulluta crustota albicant in extremita te , in circunserentia mixtum habent colorem uix explicabile ex rubro, &'albo mixtum ι Erumpunt quide in facie, in capite,in barba, in toto cor PQCc, magna tamen ex parte circa pubem, Sc coxas