Luis venereae perfectissimus tractatus, ex ore Herculis Saxoniae Patauini ... exceptus, in capita distinctus, indice locupletatus, lucique datus opera Andreghetti Andreghettii ..

31쪽

x Herculis' Saxonis

. apparent. Scribit Fallophoc experimento di stimgui Venenatas a non V enenatis,u i ait Venenatae . ita conficientur, ut tollatur pellicula post triduum i Immutatς appareot; benigniores uero sic confrica- . is augentur attracto scilicet sanguine,&eo quidem magis alimentali,quam in insectis. Rimae manu α pedum virgihibsis plEtumq- contingunt, ut experientia comprobaui. Distinguentur itaq; beni. gnae, a malignis hoc experimento; Qtrie maligni .res fuerint ex assumpto allio,vel coepis post tridua duplicantur, benigniores uero eodem limi statu, praeterquam quoa habenda semper est ratio person Npxςteritorum. Quoad dolores. Maligni d lores multis modis cognoscuntur, primo licet articulos infestare possint. quicquid dixerit Fernet. magna tamen ex parte obsident spacia inter articulu.& articulum praecipue vero afficiunt ossa furculae pectoris,quinimo uniuersum Thoracem; Accedit. quod magna ex parte noctu tantum exacerbantur . Causam uero ob quam, de spacia obsideant.&noctu magis affligant, & praecipue periostium tentent, non aliam esse puto, quam vitium iam in medulla ossis contractum. Vt enim docuit Gal. II. de usu pari: medulla est ossis alimentum, impuro igitur existente alimento primo quidem periostia veluti pars ossi mollior insectionem suscipit,ex qua dolores fiunt potius noctu, quam diu, quia membrana frigida superueniente nocte indurescit, &Iahem magis contipet; progrediente autem morbo. etiam os corrumpitur , & uitiatur, ut ei iam tophi,

Impetigo,& scabies venerea non facilE distinguitur a communi,cognoscitur tamen, si ex contractu eneris exordiu sumpserit,si remediis facile non ce

32쪽

ne Lue Venereat a

dat, si alia luis symptomata habeat connexa, inter quae, vidissi, sunt ceruicis glandule, quς ex eo maJeficae cognoscuntur, quod diu tu rnς lint,& absq; avstillationis signis appareant. Qisod pertinet ad verrucas omnes licet Gal. & antiqnioribus cognitas, tamen cum in obscaenis apparuerint partibus obscenarum nomine omnes cona plectorymagnam

prirbent Luis suspicionem k q; e nina thyini illi,

cristae vulgo vocatae aut actocordones facit E iti inlalocis absque impura Venere excitantur, praecipue uero tales erunt, si multum saguinis emittent illiti schfoetidi,&corrupti, cuius ichor proximas partes ur tingens mordicat,& excoriat. Hec sunt signa augescentis. I De Luis antiqv.ε signis. ωρ x.

Igna autem Luis iam antiquatς sunt calli relicti pudendis post cariem, ulcera fistulosa, phage dinica,cancerosi,quae magnam carnis partem de pascantur, Tophi in uariis corporis partibus, ossis caries , quς etiam si, Sc in tibiis, dc braechiis appareat : fere tamen semper craneum, os palati, denarium exercet, Ut ideo meretrix quaedam, quam ego curabam pro foetore narium ex ulcere; dum semel in mensa , ubi cum amasio sederet , nares emungeret, nullo dolore, ossis ipsius nasi frust Ium exsufflauerit . Fiunt quoque melancholior. membrorum tremores, Lar sa memoria,destillatio nes, exanthemata, procidentis collum elis insanabiles, tinnitus auri si inexpugnabiles, Phthisis, sebres Hecticae, tabes, Cachexiae, Casus oculorum, deintium, aurium, dc nasi erosiones, uno uerbo toti corporis pallor, dc imbecillitas. Hac 1atis super' antiquatum iam morbum ostendunt neque distincti

33쪽

, Herculis Saxoniae

CEd si tam apertὶ non seipsum promat, quanam

arte cognosci poterit occultatus hic morbus latet aliquando mensibus,& annis. Curaui euo patietem, cui Tophi venerei in cruribus multi superu nerant annis uigintiquinq; ab accepta Lue. Oportet itaq; diligenter obseruare statum horum patruentum, ut uia eamus, nunquid lateat anguisqui γba. Primum autem videndum, nunquid praecellerint symptomata, quae tam e cito evanuerint absq; cogrua curone; Apparet bubo, S evanescit apparet caries, aut gonorrhaea, S paulo post recedunt, videtur patietes aliam nullam noxam per id tempus sentire: consulunt tamen Medicum, rogant, quid censendum sit in hoc casu ι Interrogabitis patientem nulla promptus ad Venerem, ut ante, uel impotentior sit redditus, an lassitudinem spontaneam dc praecipue ulcerosam inciderit, an melancholiam citra causam, an somnos perturbatos: Si enim haec corigerint morbus latet, eo magis si sub oculis adsit circulus quidam liuidus, si facies sit insueto pallore insecta, S: dolores quidam discurrentes, & vagi dataxat apparent, si pruritus Virgae, si ardor urinae, M per quaedam interualla superficiales quaedam er siones in glande conspiciantur. His vel omnibus, uel pluribus existentibus de tali ςgro non bene sentiendum est. Sed veniamus ad signa labiecti Lue recipientis. Signa tuis in hoc, I illo subiecto cap xij. DE huius, vel illius humoris abundantis signis, nihil dicam ex aliis locis combarabilis hanc do Arinam cognoscendi unuscuiusque humoris complexionem: quia tamen sedes uel in humore excr

. t menti tio,

34쪽

mentitio, & inutili, vel in utili Malinientalii Si in priore licet multe sint crustae, pustulae, & ulcera, patientes neq; macie conficiuntur, neq; imbecillitat εsentiunt. Affectis autem humoribus alimentalibus vel utilibus,& maciem, assitudinem sent: ut. Q ad solidas partes, si fuerint externae oculis conspiciutur. Interia ς ex iam dictis symptomatis distinguuntur: Cerebrum quidem ex tinnitu, melancholia, tremore, laesa memoria, vigiliis, caecitate, ulceribus narium, M palati: Arteria ex raucedine vocis, aut

aphonia: Pulmones exasthmate, Si phthisi: Musculi thoracis ex disti cultate respirationis dolorosa cum . maximo suffocationis periculo, ut ego semel in quodam patiente obseruaui: Cor ex febribus: Ventriculus ex laesa appetentia dccoctione: Iecur demq; ab omnibus ab is affectibus, qui vel imminutam, veIdeprauatam consequuntur sanguificationem. Designis causarum. Cap. xij.

Ausae autem lacile innotestant: Nam si contra cta sit Lues ex semine in utero Matris, pr lersuspicionem morbi in parentibus, accedit quod pueri oboriuntur emaciati, ulceribus pleni, quandoq; csci absq; ciliis, vel supercili 1s, qui minime sunt vit Ies, do dum lac suguntnntricem fiatim inficiunt. Quod si causa fuerit sanguis naenitruus oriuntur in

fantes sine capillis, cilijs, supercilijs', valde pallidi

quasi cachetici, ut expertus sum , quibusdam ulcera crustosa in capite multa aboriuntur, quae etiam i tam faciem tegant cum coecitatis periculo. in odsi uitium contrahant ex nutrice, cognoscitur ex ulceribus lingus, palati,& faucium, sicuti si nutrix accipiat ex puero, papilla primum inficitur. caeterscaus , quae per contactum agunt, sine sit dormitio

35쪽

- Herculis Saxoniae

osculum, usus veneris, cx relatione cognosci po

terunt.

De signis magna Liuis . cap xἰν.

Blus cognoscitur hic affectus, si aut uni eum habeat symptoma sed magni momenti, magn1 Gonorrhaeam, magnos dolores: aut si plurima simul habuerit. Cognoscitur velocis motus, si statim 1 coiiu symptomata appareant, si noua paulo post sul erueniant, si tempus, regio, S constitutio fuerit caida, stas iuuenilis, temperamentum btho sum, vel sanguineum. Deniq; cognoscetis Luem mali m ris, si unumquodque symptoma in suo genere alia quoque pessima habeat connexa symptomata , v. g. sicaries sit prosunda, sordida, liuida dolens cum inflamatione signum est Luis pessini moris. Idem dico de Gonorrn a , dc alijs symptomatis.

De Prognonicis. Cap. XV.

T Rognostica huius Luis breuiter copraehendi pos

- sunt. Lues recens facilius curatur, quam antiqua. Inter Lues,bubo defluuium capillorum pustulς, scabies, lichenes, acrochordones mitiorem ostendunt morbum: Gonorrhaea, dolores fixi 'alia enarrata grauiorem. Sanatur autem facilius in mulieribus, quam in viris praecipue vero in illis, quibus menses superueniant breui post acceptam Luem. Ex uiris etiam illi minus mali incurrunt, quibus vis excernedorum noxiorum per intestina, per haemorrhoides, ta vi sicam, S: sudores ipsos sunt apertae. Propterea Iustici, nautae, pistores,& alii exercitati homines a sq; ullo auxilio, ob vitam exerciti js deditam solum, uel ab Lue sanantur, uel saltem illius noxas minus experiuntur.

36쪽

De Lue Venereata a Io

re Praeseruatione . CV. xνὶ

Cum unicuique gratius fuerit a Lue Venerea praeseruati,quam cito,& integre curari, ideo de prs seruatione ante curationem quςdam premittam . Praeseruatio autem uel respicit illos, qui luctam Veneream non sunt experti, uel eos qui post luctam aliquid mali iam suspicantur . Primi eo pestis remedio breui praeseruari possent, longe, cito, nunquam : Qui tamen si uoluerint proprio aliquo periculo pugnam experiri his saltem ingeniis se muniant . Primo quidem pudenda diligenter abluat uiro austero, in quo ebulliant scobs ligni Indici . rota, myrthus, balaustia, acacia, hypocistis, & post lotionem super glandem linteolos exsiccatos detineant, qui antea fuerint praeparati decocto descripto a Gabriele Fallop. in proprio tractatu C. 89. qu descriptio etsi summopere mihi probetur, μtE tamen infirmior erit hac ipsa, quam nunc prin

ri. Gentianae

Aristolochiae rotundae

Scordii Cretici Tormentilis Angelicae

Imperatoriae an. unc

Scabiosae

Fit maria: Betonicae

Absynthii

H uarii

an. m.

37쪽

Herculis Saxoniae I

Sandalorum omnium Vr Radure eboris miri oris tu: sit c Ornu cerui usti an. drach. j.α-

Infundatur lignu in dictis Uuis,&vino, bulla radcosumptione medietatis, in fine verouddantu virtura omnia, quae ubi parum ebullierint, relinquantus inlusa per horas. et . deinde iterum bulliant ad comsumptionem tertiae partis,facta sorti expressione habeantur linteoli multi praeparati ad magnitudinem glandis, vel vulvae, de infundar itur in dicto decocto, exsiccentur in umbra, Inde secundo,&tertio initidantur. Isti linteoli detinentur ante vlam Veneris, indurant membra, exsiccant superfluas humiditates , resistunt putredini, ita ut dixerit Fallop. se ex mille , quibus hanc prςbuit antidotum neminem Lue vexatum fuisse . Poterit itaq; unusquisq; pro suo arbitratu linteolos nouos in se mora libus gerere. Neq; ea sunt praetermittenda quae post usum veneris ad praeseruationem faciunt. sunt ab tem lotio Virgae cum propria urina. Efficacius reiHedium est lotio facta cum aqua calente. Eificacius adhuc ellet lixivium

38쪽

lix lulum calidam; vinum quo l; calens erit Optim si, quo non extrema tantum glandis. sed totum membrum , dc testes nec semel tantum sed pluries duo: usaltem dierum spacio abluantur. Hac eadem ratione nutrices a suctu infantium venenato praeseruarii poterunt . Sed si iam citi piam aut ardor in urina, -vel ex coriatio in pudendo statim post venerem ap- pareant, fortioribus est agendum, extrahendum est virus, intercipiendae sunt viae, ne intro feratur. Intorioribus alexi pharmacis agendum. quibus prosti getur, superetur. Ad extractionem faciunt decoctio nes in uino ex dictamno, laminia, scordio, gentia--na,irgi Indico faciut isthmigia ex Cynabari, thure, myrrha, ligno Aloes, Croco, faciunt quoq; exenter ala animalia, ut pulli vel columbacet, uel gallinacei, Catuli, pulmones calidi pude dis ipsis impositi, faciut frictiones ex pannis asperis, leuis scarificatio, i Corniculi appositio. Non est improbanda, si caries

adhuc non appareat, lotio ex aqua vitς, lini mentum ex Theriaca, uel Mithridatica consectione, Unguentum, seu mixtura ex caricis, nucibus, S succo rutae; si

quispiam uoluerit quoq; vesicatorium adhibere , terit fortius remedium csteris ac magni usus. Ad in tercipiendam vero fluxionem ad interiora imponatis unguentum defensivum latitudinis duorum digitorum per transuersam pudendi prope pubem, inij-ciatis per syringam paruam aquam plantaginis in virgam Saccaro tamen mixtam, qua saepius abluantur. Quoad interiora alexi pharmaca, in frigidiorubus temperamentis non improbatur ususTheriacar,rNuhridaticae consectionis, dia scordium, deniq; om nia alexi pharmaca . quae ad praeseruationem pestis Commendantur, huic quoque rei maximam opem serunt: si tamen temperamentum suerit calidius, ab

39쪽

1 3 Herculis Saxoniae

his calidioribus abstinendum, Sc loco illorum ut, mini bolo Armeno, terra Samia, Silesiaca, Cornu ceruino, margaritis prςparatis, quibus subiungatis succum citri, vel limonum, aquam acetola, vel plantaginis . Siquis in promptu habuerit aquam meam cordialem,erit etiam ex usu. Sed si caries iam se ipsum promat, non statim arbitrandum hanc egere ligno Indico, potest caries in primo congressu in glande excitari, u statim appareat absq; alia alterius partis noxa, ideo licet uniuerso corpori aliqua ex parte sit prospiciendum, Cartei tamen statim est occurre-dum, itaut interficiatur . Aqua illa sortissima, qua utuntur aurifices ad segreganda metalla, qua utuntur quidam Empyrici mihi non probatur. Venerui aliqui ad me post huius aquae usum, quorum glans

in maximam excreuerat molem, Sc inflammatione,

dc magna, S: difficili fuere tentati: Extrahitur enim ex alumine rocchae, sale nitro, de vitriolo Romano; Haec itaq; dimittatur, neq; admittendi illi sunt, qui in his casibus utuntur frigidis, & reprimentibus Mqua rosacea, plantaginis, vel simili, venenum enim intro propellunt. Vsus precipitati maxim E conuenit, estq; singulare remedium, si debito modo eo

utamini. Debitus modus est, ut in moderata carie, de qua nunc, accipiatis praecipitati drac. I. unguenti rosa ti, uel butyri recentis unc. I. misceantur, & utamini hoc medicamento non continuato, sed in te

ponetis aliquando tempus alicuius lotionis calidς.& emollientis, ne sorte ex praecipitato callus inducatur. Itaq; post horas et . tolletis medicamentum. abluatis membrum decocto maluae, sem. lini, cum

portione ligni Indici,& si opus fuerit, iterum sis pecponatis praecipitatum. Quoad prouidentiam totius

corporis, si fuerit plenum corpus, blandissime est

40쪽

expurgandum lenientibus tantum medicamentis. ne fortE purgantia venenum, quod in extima tathmest parte , ducatur interius, ideo nisi caries inflammationem habeat connexam. consulo in his casibus abstineatis a sectione venae. Quod si inflammatici fuerit connexa, potius secabitis venam pedis, quam bracchii. Haec sunt agenda, ut praeseruentur patientes a Lue.

De Curatione Luis Venoeae. Cap. xvj.

T Vis Venereae curationem in tres partes distin- guam, quarum prima affectus recentis remedia continebit, secunda circa augescentem, tertia denique in antiquo affectu vernuitur. Cum autem prima differentia primis affectionibus innotescat bubone, carie pudendi, & gonorrhaea, ideo in hac parte tractanda de his etiam tribus agemus. Quaeritur itaq; quid agendum circa illos aegros, qui nuperrime in bubonem, pudendi cariem, aut gonorrhaeam inciderint. Primo autem, quod pertinet ad sanguinis missionem, licet magna Medicorum pars generalia praecepta satis esse arbitretur pro hoc puncto dirimendo, res tamen ita non habet. Dicunt isticum Galeno , de tuend. val. q. in plenitudine vel exquisita, vel notha sanguinem semper esse mittendum, in cacochy mia nequaquam. Ego vero sicuti illud libenter recipio, in exquisita cacochymia iam guinem non esse mittendum, ita in plenitudine quacunq; apparente bubone, carie, vel gonorrhaea insectione venae caute admodum incedendum esse existimo. Prudentiores , inter quos est Fallop. arbitrantur in bubone augescente sanguinem non e

se mittendum, sed tantum in facto , qui per sanguinis