Luis venereae perfectissimus tractatus, ex ore Herculis Saxoniae Patauini ... exceptus, in capita distinctus, indice locupletatus, lucique datus opera Andreghetti Andreghettii ..

71쪽

Iulit isti Hi sunt, in quibus Lues Venerea non D sdet artus, neq; cutem, neq; denim corporis ambitum, sed potius circa uiscera propria posuit sedes in. his quaedam euacu ntia sed mitiora singulis diebus misceri possunt. Hunc medendi modum licet ex Galeno, antiquioribusq; Medicis omnibus elicere. qui laborantibus Iecoris partibus, quae ad simam spectant deiectorijs utebantur, contri uero in affecta gibbae, ac caeterarum supra gibbam diu reticis, ac si dorificis. Pari igitur ratione nos quoq; in Venerea Lue ad Uentriculum,ac Iecoris simam spectante potius deiectoriis, quam diu reticis utemur, quamquain utroq; laborante loco utramq; medendi rationu quandoq; accipi posse apud Galenum pro compet. to habeo, ma is tamen hanc, quam illam. Sintuero haec, quae decocto misceantur. Sena, epithV mus,

Poly podium, quorum dolis est a drach. i. usq; adunc.&habita ratione statis, consuetudinis &c. Praeter cstera argumenta, quae contra purgantia, & su dorifica tempore decocti administranda proponunt

unum est ex Hipp. a. aphoris. I 6.ctim ait. Vbi fames laborandum non est, tunc dicunt isti. Tempore decocti instituitur inς dia, quam famis nomine authore etia Gal. incom. significauit. Ex Hipp: ergo in t di inaedia neq; medicamentum, neq; sudor est imperandus. Quod aper te etiam docuit Galen. inco m. Huic obiectioni satisfaciens idem Gal. lib. de Venae sect. contra Erasistratum cap. ultimo ait inaediam

Corpora non evacuare, probat exemplo eorum an iam alium, ut serpentum, quς totam hyemem sine crubo in latebris degunt, ex quo infert exercitationem, uel calorem illum esse, qui corpora nostra ex tenues,& dii flationem faciat. Itaq; cx hoc sequitur eorum corpora, qui decoctum assumunt ex inaedia non dis

72쪽

ut Hercussis saxo fit ar

istari,aut consumr, neq; ob exercitationes, quia in Ioco concluso morantur, ergo ob unicum sudorem . Vel purgationem per longa interualla exhibitam . uae utraq; operatio fit multis etiam praeceptis Me-icis seruatis, ut scilicet eo die, quo patiςntes sumunt medicamentum accipiant oua , ius, A ca n)m , quae pertinent ad uictum plenum . Sudor autem in corporibus obesis, & pinguibus cum multa etiam inaedia tantum abest, ut obsit, quin potius ad extenuationem corporis alioquin multis affectionibus subiecti, mirifice prodesse possit; ut ideo Hipp. a. epid. r. q. in istis carnibus mollioribus,&h midioribus ad eas exsiccandas i IIum imperauerit; In siccioribus uero consulo, ut sudores,&per rariora interualla,&breuiori temporis spacio, di minor, cum molestia excitetur ; Ideo uel semel tantum in die sudent, ueI etiam alternis diebus, largins bibar, neq; tenui utantur uictu . Sudor excitati poterit 1 humidioribus sicco aliquo uapore; In siccioribus autem, vel Vesiccis, aut cucurbitis multa aqua calete resertis, inquabulierint Camom est. Anet. Mel IN Iot. Puleg. Carduus benedict. Dictamn. scordium. Calamenti montan. semina lini, Iuni p.saluta,& Rosmarinus, quς uesicae,uel Cucurbitς sub axillis intra, ω extra se mora imponantur. Non displicet modus

sudandi sub tentotio undiq; munito, dum sedet patiens in tina, seu a se ligneo cum Iapidibus ignitis . quos praescripto decocto frequenter inspergite. C Deant autem, qui sudant in cubilibus, ne plusquam semel in eodem linteamine illoto sedent, sed singulis uicibus mundum sit linteamen. In agrestibus hominibus, ut Nautis, Rusticis &c. concedi potest sudor in remigando, in sodendo, vel alijs etiam inlusa

Pille, vel sollis, dummodo tamen hi quoq; exteris sudorc

73쪽

De Lue Venerea . 3o

sudore mutent indu stum. Caveant ab aere frigido

ac bono utantur victu. Iiores, qui tenuem victum improbant. Habent a' parentem Hypp. authoritatem pIimo aph. q. & se quentibus. Victus tenuis exquisitus in morbis longis &c. Tum addunt. Diaeta quadragenaria concesnit morbis chronicis, ergo talis non conuenit in prς

senti casu. Huic argumento multipliciter respondemus, primo negantes quadragenariam hanc di tam ad Chronicos morbos pertinere: Morbi qui intra dies quadraginta iudicantur ab Hipp. acuti nuncu- Pantur primo prognost. xxv. spirationis facilitatem ait magnam habere spem ad salutem in morbis acutis, qui cum febre sunt, dc intra dies o. iudicantur: secundo postumus dicere hunc victum de quo anthmemini non esse tenuem. Tenuissima victus ratio apud Hyppo: ut docet Galeno primo aph. q. est nihil dare, tenuis victus est ille in quo concedebant patientibus semel in die meli ratum , aquam ho dei, vel cremoremptissanae, sed addit Gai .eloco citato,in modica quantitate: Nam si detur in multa excedit victum tenuem, sed sic est , quod nos istis

Concedimus unciiij.panis bis cocti,Vnc. ij. pastulatu, Vnc. l uel j j. nucleorum pinus. aquam ligni ad libitum & bis in die syrupos accipiunt. Qui ex eorum omnium probatissimorum authorum sententia, qui de facultate ligni scripsere, insignem habent nutriendi facultatem, ideo non est tenuis victus. Tertio

illud accedit, quod docuit Gal. pasti m , praecipue pri

De Victu. cap. XXX a

74쪽

O Herculis saxoniae I

rho aphori.y. Rationem instituendi victum non tantum a morbi tempore es e instituendam, quantam a uiribus,& ideo dicebat Hyppo. primo aph. 9. Cosiderandum esse, an a gEr sq: ad statum cum tenui

victu possit rusticere; si videatis itaq; illum esse debilem, vEl futurum debilem, visent gracilas, billiosi, rarae textum, qui os ventriculi habent sensibile in tempore anni calido, his concedatis saltem ab initio& oua, Λ carnes, ut tempore status tenuem uictum seruent; Si uero sint pingues, & obesi, frigidae, S humidae temperature , qui facile inediam sit-stineant, istis cibus propositus, & etiam tenuior erit satis. Itaq; sicuti omnibus tenuem illum victum in stituendum minime persuadeo, ita sere semper illa Precipio & consulo, quem&populi Indi, a quihus moduni sumendi decoctum accepimus, fine no Iaseruant, &'Caeteri omnes probati Medicinae scriptores tanquam utilem amplexi sunt. inanin m ad aerem, in tempore anni frigido, ue I constitiitione frigida ab externo aere abstinendum: In constitiIsione & tempore anni , ac regione calida , aliquando, Praecipue post prandium externa aura concedi potia Fugiant Venerem per intrarum etiam mensem ab accepto decocto, allium Lubricam seruent uel lysteribus, uel decocto sente, uel sena tiri posita ad dr. ij. cum sympo matu tino, quo in casu eo die non sadent. In c teris iocis,&Iudis incumbant. Et haec det modo administrandi decoctum simplex.

De exbibendo Hecocto compositod Cap. xx

I N simplici affectu, simplex quoq; conuenit curari di ratio, incomposito composita. Hactenus desim Ilici, nunc ad compositam transibo. Componii

75쪽

autem hoc medicamentum ex ligno aut cum cortice eiusdem ligni, uel Salsa, uel China, uel Sassa LBas , uel denique herbis, uariis partibus , & affectionibus accommodatis . Porro morbi S . svmpto maia , quae cum ipsa Lee copulantur , eiusdem sunt naturae, S tenoris, vel diuersi Ratione eorum quae eiusdem sunt nature, ut sunt tophi, dot

res, a nectusq; alij cvtanei, permiscuere Medici cum ligno salsam, Corticem Chinam ; Ratione vero a nectionum aliarum, fossa istas, aliasque pluxes radices, S herbas: Nam clim hi morbi, qui cum Lue coplicantur, vel similem, vel diuersam requirant cura-di rationem, qui consimilem requirunt frigidi sunt oes, destillatio Epilepsia, Paralysis, stupor, ast lima, dyspnaea, dolor articularis, Colicus, Cach exta, hydrops, quae affectiones, ac partes quandoq; illud ideamant auxilii genus, quod idem requirit Lues ipsa, calidam videlicet , dc siccam, tenuium deniq; partium, ac diaphoreticam, quandoq; vero omnium diuersam. Etenim siue in Lue appareant tophi, siue copulentur destillatio, tussis, asthma, Cachexia, ventriculi imbecillitas, hydrops, articularis dolor, ueIalius affectus frigidus, permiscentur, quae t Ophosata tenuat, pituitam siccent, intemperie corrigant: ut sal sa, cortex ligni, Sassas ras, betonica, menta dcc: Quod febris aliqua appareat praecipue tabidar, uel macies sine sebre aut melancholia , in his omnibus uvria permiscentur medicamenta pro partis labora tis,ac affectionis varietate . Cςterum non defuere

Medici,inter quos eli Antonius Gallus in suo tractatu de ligno non permiscendo, qui Virici Hute Equitis Germani sententiam secutus ligni Sancti commixtionem acerri me improbat, nec tamen aliam habςt rationem, quam quod sanctum hoc medicamen

76쪽

r Herculis Saxonios

tum coelitus datum tot aliis medicamentis obscur tur, S infringatur. Cuius sententiam non accipie dam puto, qui existimo,ut iam dixi, in affectuum coplicatione, complicatum esse debere decocti administrandi modum . Dabo igitur sormulas compinnendarum decoctionum in ungula complicatione.

Siterso Lues cum tophis,& doloribus admiscenda est salsa, Cortes, Iua praeterea,& saluia. V.D

Ligni Indici. Vnc. Vi. Salsae. Vnc.iij. Corticis. Vnc ij. Infundantur fA. in aquae lib. xij.buliant ad com- sumptionem medietatis. In fine adde. Iuς.

Facta expressione seruetur pro syrupo, Residua sine herbis in aque lib.XV. bulliant ad tertias pro p tu. Si affectus sint Cutanei pustulta, scabies, ipetigo&crustae, chinae permixtio mihi maxime placet; Licet non desuerint, qui hanc quoq; permixtionem alio ex capite improbarint quod scilicet dicant chinae decoctum ultra unam die statim acescere , ideo si cum ligno misceatur,totam decoct onem acidam reddere, sed utinam hoc inuenerint, nescio. Paraui decoctum chinae aliquando proq. diebus, neq; tamen acidum fieri intellexi. Itaq; si optima habe tur china in cutaneis affectibus misceatur sic. . mi. Ligni Indici. vn.viij.

l. . Iesum

77쪽

Infundantur in aquae lib. xij. fiat decoct. ad consuptionem medietatis; In fine adde.

Facta expressione seruetur pro syrupo. Residua bulliat, ut dictum est. Si adsit Gonorrhaea, cortex nunquam est imponendus, salsa, uel China immisceri potest , ut dictum est, In fine decoctionis addere

oportet.

Foliorum Nymphae . Hordei. ali mi. Sed si Lui Venerear addantur, ut dixi affectus distancti ab huius affectionis natura, considerandum primo, ut dictum est, nunquid similem an dissimilem requirant curandi rationem; si similem, dec ctum eo modo est confici edum, quantum ad lignu, salsam,& Chinam, ut nuper dictum est, sed addere opportet & fassastas, S: alia medicamenta , quae singulas respiciunt affectiones, S loca; Ideo ina flectionibus capitis in fine decoctionis addere poteritis betonicam, stoecadem, maiora nam, paroniam: In affectibus thoracis, botrydem, fari aram, pulmonariam, Irim, prassium,SI hyssopum: In affectibus V entricali& intestinorum, ab synthium, mentam, Calamum aromaticum, Ruinantum, utramq; spicam, seminai odorata : In Cachexia addere poteritis Pulegium, Origanum, Calamentum, Rutam: in doloribus articularibus, Iuam, Saluiam, Rorem marinum, Iuni perum; Sicq; iure optimo, & uera arte affectus istos Lui complicatos sanabitis.Quod si diuersam requi

78쪽

t et Herculis Saxonia

rant eurandi rationem, difficile est his succurrerer Requirunt autem diuersam cura di rationem febris putrida, Hectica, phthisis, macies, intemperis call. da S sicca iecoris, vel totius, melancholia. Quid in singulis agendum, exponam. Silui Venerear affectus copuletur, qui contraria

exposcat curandi rationem ab ea, quς per ligni Indici facultatem perficitur , Considerandum primo, nunquid ille affectus sit soboles Luis, an potius causam habeata Lue seiunctam; si causam habuerit separatam, considerandum deinceps, quisnam ex ip- iis magis urgeat : Nam si magis urgeat Lues, huic uel primo , vel maxim E incumbendum altero non neglecto; Si magis urgeat alter affectus, huic quoq; uel primo, uel maxime incumbendum Lue non spreta. Supponamus ergo, pro exemplo aliquem po trida febre Laborare,& simul Lue Venerea, habeatq; febris causam a Lue seiunctam; febri primo, S maxiincumbendum qnandoquidem S purgationes, alterantia , &victus tenuis, qui in putridis admi nistratur, ad Luis curationem uiam reddit facilem.

Quod si febris sit quidem putrida, putredo tamen

ex Lue exordium sumat talem decocto ex ligno Indico curare oportet, praemissis tamen illis purgationibus, quae proprium uniuscuiusq; humorem respiciunt, additis praeterea herbis, uel refrigerantibus si febrilis calor sit maximus , uel deObli ruentibus, si cum febre, NI luae viscerum tumores, uel obstructiones adsinto. Sudor in febre mitiori & parua semel saltem singulis diebus excitetur ι In vehementiori intermittatur, quin imo si multum intendaturi, per duos, uel tres dies intermittendus erit decocti usus. Tunc autem uel sero Caprino, uel aquis , uel dec

ctis refrigerantibus utendum est: Refracto calore ad decoctum

79쪽

decoctum,& sudorem iterum redeundum. Rei teretur autem in his casibus *pius medicamenta; Quacido stilicet febris ex obstructione ortu duxerit; sint autem Leuiora, ut infusio senae in decocto, uel pilla Iaemastichine, M de tribus cum Rhabarb.ad scr. ij.hora una ante coenam exhibitae,& sequenti die, quam do exspectatur euacuatio sudor intermittatur . Quod si febris fuerit Hectica cum Lue tamen connexa, in hoc etiam casu considerandum, an sit cum tabe,uel sinc si cum tabe, alterum duorum agendia. vel ante usum ligni corpus humectare, S aliquo modo renutrire oportet, uel uno eodemq; tempore Vtrumq; praestare. Humectabitur, Sc renutrietur antea balneis aquae dulcis, inunctionibus accomoda tis epithematibus,& unctionibus cordi, iecori,& renibus Lacte, M optimis cibis. Simul & semel utruq; fieri poterit, si simul cum lacte exhibeatis uel unc. s. extracti ex ligno, vel guttas v. vel vi. olei ex ligno in eodem lacte, vel conficiatis decoctu in hunc modii. Ligni Indici optimi. unc. iiij. Infundantur s. A. in aquae lib. xij. deinde pona tur in ventre unius optimς pulle addendo.

Penidiarum. Vnc. .rii Amygd. dulc. Nucleorum pinus. Seminum melionum mundatorum. an. vnc.ij. V. Cochlearum . nu. vi.

Carnis testudinis nemoralis incisae M lotae in

aqua.

Farfars. vnc.iij. Hordaei mundi. p. s.

80쪽

t Nerculis saxoniae

Buliant simul omnia usque ad persectam carnis

pullae coctionem, deinde exprimantur per torcula dc huius decocti dabitis quotidie unc. vi. vel vij. In quo casu neque sudor excitetur, neque victus tenuis instituatur, sed neque actu exsiccans, quin imo aeger Vtatur ovis, iustulis , panatella,& ptissana ,

aluusq; leuibus clysteribus fluida seruetur et Et si tabes phthisis uerit connexa in dicto decocto addere oportet aliquid pulmonis praeparati, amydum, dracagantum, Dum mi Arabicum ad drach.s pro singulo, bolum Armenum, & terram Lemniam, quae desiccandi, & agglutinandi vim habet, & certe si in qua tabe ligni decoctum conuenit, in ea conuenit, quae fit ex pulmonis ulcere, quod quidem ex tali decocto siccatur, & cicatri satur i, ut inter caeterOS experientia comprobarunt Philip . Ingrass. in cons pro Duce Terre nouar& Fracastor. 3. de morbis contagiosis . Quod si simplex calida vel Iecoris, uel tintius corporis intemperies Lui Venerear sit conne ΟPurgatio praecedens diligenter corpus ipsum praeparet ad decocti qualitatem per refrigerantia sepius repetita , fiatq; infusio in aquis stillati iijs Endi uiae ,

SOnci, aut Cicorei, aut etiam in aqua hordeacea, dummodo tempus anni non sit feruidum deco ctio non transeat secundam diem, alioquin acescit, dc corrumpitur decoctum Fiant etiam iecori Mcordi epithemata ; Et si calor uigear, exhibeatis semper ante decoctum vel drach. i. succi Endiuite condensati, uel unc. i. sicci liquidi,&post singulos quatuor dies utamini seni et, uel etiarn bis, si vigiliae, M sitis urgent, sero caprino ad lib. iiij & v. neq; in purgandis hisce corporibus transcendatis usum Cassiar, uel syrupi rosacei cum sero dicto. Id ipsum dem lancholia dicendum ἱ Si tui Vencteae melancholia