Luis venereae perfectissimus tractatus, ex ore Herculis Saxoniae Patauini ... exceptus, in capita distinctus, indice locupletatus, lucique datus opera Andreghetti Andreghettii ..

61쪽

tum experiuntur mala, Vt ego paulo ante ab illis ipsis collegi , qui hac medendi ratione usi sunt. Itaqι

eos tantum his bolis, aut pillulis curandos puto, qui nulla alia curatione uti volunt, qui cibum & potum copiosum amant,neq; patiuntur perpetuos illos sudores, ac carceres o. dierum; Illud tamen iterum moneo in usu pillularum, quasMercuriales uocant, caute agendum , ne scilicet illis dentur corporibus, qui crassa ualde, S multa abundent pituita, ante liquam lenitionem, M praeparationem ; Ex subita. n. dc violenta humorum motione suffocationis pericuium imminet. Praecedat itaq; aliqua corporis p Pς-

Paratio, & expurgatio. De usu hydrargyri taec satis.

lim de medicamentis deiectoriis, quae Venerea Luem expugnare creduntur iam satis dictum sit, ad diaphoretica ueniamus. Sunt haec medicameta duplicia: Quaedam enim valent siccatione, quaedam autem existimantur alexi pharmaca. Quae siccatione valet sunt sulphur, Oleu exsulphure, Oleu ex

Calchato, Trocisci Viperini, Decoctum uel infusio Viperarum , decoctum , Cardui benedicti, sco

du, quercus,& similium. Alexi pharmaca uero quaedam sunt communia Venenis omnibus, quςdam uero huius Luis propria, Et communia quidem sunt Theriaca, Mithridatium, Acrus theriacales, quae a Ron delet.& Fernet.oppiatae dicuntur, decoctum Iuniperi, Buxi, Ebeni. Propria uero sunt China, Salsa, Lignu sanctum,& Gulacum; de quibus omnibus aliquid dicendum, pauca quide de prioribus , plura de postremis. Et primo quo ad medicamenta dia-phoretica siccatione iuuantia, haec a practicantibus

62쪽

st Herculis saxoniae

analogismo sunt inuenta Clim enim uiderent tro. cistos Viperinos, sulphur m in Elephantiast, &se bie prodesse, putarunt quoq; in Lue uenerea, quae ulceribus, impetigine,& pullulis culaneis sit reserta haec etiam conserre posse. Ego vero mihi persuadeo quidem non ab re esse quandoq; morbi huius sobolem in humoribus, & ichoribus tantum repositam cute rara existente, ac corpore transpirabili uniuersam in extimas deponi partes, ut integra succedat valetudo: Cςterum ubi solida iam sint affecta, d

riori; cutis, ac densus corporis status, censeo Veneream Luem ab his medicamenti minime expurgari. Agunt enim medicamenta calidissima in hum rem, S natura, dc putredine calidum, qui ob cutis desitatem intra venas ac carnes retinetur, cuius causa venenata insolidis residens non profligatur ; Hinc necessario putredo, calor, venenum, omnia deniq; mala redduntur calidiora . Itaque quando tutioriabus agi potest, haec dimittantur.

De t flexipharmacis communibus. Cap. XXIV. is

inoad Alexi pharmaca communia, lisc quoque

sunt calidissima, vel temperata, uel minus calida. Calidissimae sunt aquollae theriacales ex theriaca distillatae, dictamno, scordio, carduo benedicto, tormentilla A Aromatibus, quae in affectu antiquo ligno permiata: non improbantur, in augescente tanquam nimis calidae sunt suspectae , ut nuper

dictum est. Quoad decoctum Iuniperi , plures

sunt, qui eo utuntur tanquam Luis alexi pharmaco , clim tamen Rondeleti Dioscorid. authoritate motus radicis usum tanquam Veneficum improbet , & solos fructus admittat: Scaliger Iamen

63쪽

exercitatione I 8o cotra Cardanum c. I9. ait Aeros Medicos uti huius radicis decocto ad Luem expugnandam steliciter,redditi causam, cur non sit v pnefica, iseet Dioscorida illam Venenatam protule- rit. Ait enim aliam esse coiticis radicis fiduitatem, aliam vero substantiae medullaris: Corticem, cuius virtus recipitur in decocto ait non esse venenatui n.

Itaqlisi fortasse destituti fueritis his medicamentis, quς praestantiora putan Iur, Iuniperi decoctiim non improbabitur,&si radices fuerint suspecta i*m- tur solia,&Iructus vel semina fiatq; insusio sic is a Foliorum Iuniperi. ia Seminum Iuniperi.

Instifidantur in aquς lita xii. bullant ad consum

ptionem medietatis, facti expressione semetur stru pus, quantitas sit viae. viij. cum ea vivendit ratione, quam dicam in cap. de ligno. . Quoad buxum, licet Amat. Lusit. se quem da hoc morbo laborantem buxi decocto integre curasse profiteatur, tamen, ut dicitur, una hyrundo non facit ver non est buxiis lignum Indicum, ut ille putat. Natat enim buxus in aqua, lignum Indicum residet in sun do, ut etiam ebenus, nec tamen est idem cum ebeno, ut ex podere, colore,& oleo sitate facile quisq; coni j cere poterit. Itaq; tandem ad propria huius morbi alexi pharmaca confugiendum est.

De China . cap. xxv. II ' ,

TNter alexipharmaca cum radicis Chin primosa cta sit metio, de ea quoq; primo agemus. Accepit radix ista summam au thoritatem a Carolo V. Imperatore,

64쪽

De hue Venere os et s

este, q ii tamen simultlim ab his recesserint, sumi

mam experientur in patientibus caliditatem: Haec itaq; sufficiant. Iterum vero, quod residuum est coquitur in totidem aquae libris ad eandem consum-.ptionem,& in eo coquuntur carnes. Accepto syrupo per duas horas, post sudant,& quatuor ab accepto syruposumunt prandium r De qualitate cibi variae sunt sententiae. Quidam nihil magis respiciunt. quam ealidam iecoris intemperiem, oc ideo prohi-ibent salsa, acria, Maromata, concedunt olea,&sru-lctus frigidos. Ego tamen puto ab omnibus esculentis abstinendum, fructibus, & oleribus, carnes tan-thm optimi succi vel elixas, vel assas, Moua esse co- cedenda. Vinum quoq; aqua illa mixtum conceditur. Omnes qui de hac radice scripserunt, religiose

admodum monent, ut qui ea utuntur vitent Venerem : Causam attulit Vestallius, quia inquit propriuesse huius radicis, ut maximam inferat tentiginem,& ideo in hoc maximo periculo, Oportet etiam monere patientes, ne in hac parte delinquant. Concedunt aerem liberum, sed cur, ignoror Vt ingenta E dicam; non video, cur aer his, qui assumunt lignuIndicum sit noxius, his autem qui Chinam, potius utilis . Sed dicunt isti, in India exeunt domo; ex e ut etiam illi qui accipiunt lignum; . Ideo vel est omnia

portius remedium China iam proposita ad luem texpugnandam est salsa Parilla, seu, ut alij dicunt, sparta Parilla, vel sparta Pe ullia. Ipsa quoq; ex In- dijsoaciduis deuecta, dc in arenosis locis pallina suci Mescens, quς grauissimorum authorum testimonio . G prae-

65쪽

De Lue Venerea, .' 26

T Ignum Indicum duplex est, unum, quod Guata cum, alterum, quod Palum Sanctum,vel Ligna Sanctum dicitur. Fuerunt plures, qui putarunt esse unum, S idem, tamen Consaluus Cui eda Indic tum historiarum oculatissimas scriptor, S locis, notis utramq; arborem distinguit. Est enim Gua-iacum in meditullio nigrum, in circunserentia subflauum; Lignum autem Sanctum nigritie caret,i tumq; subflauum est , Vtrumq; tamen in Lue Venerea utiliter administratur. Temperatura utriusq; ligni calida est, S sicca ultra secudum gradum, ideo N prima, & secunda, & tertia huius Ligni decoctio amarescit, valenter desiccat, est tenuium partium , pinguemq; , seu oleo iam substantiam continet, prς clarissimum est, S prccaeteris celebratissimum Luis Venerea: alexi pharmacum, quo via ori in administrato deploratissimi etiam integre curantur ι Ideo de hoc ligno multa nobis veniunt consideranda: Primum autem hoc non est praetereundum,non desuisse Medicos, qui putauerint fructus, &solia inconseruis, vel electuarijs parata utiliter pro Lue expugnanda usurpari posse, eo quod intelligant Indos quoq; populos Liae vexatos sic curari. Ego vero mihi quidem persuadeo coseruas, electuaria lisc, recentem,& exiguum affectum superare posse, sed potius vi euacuatoria , quam alexi pharmaca. Fr cius enim hi non minus,quam grana se besten, vel siliqua Aegyptia, cassia ipsa videlicet, aluum valenter mouent, ut sicut apud nos multi etiam recenti hoc morbo vexati solis purgationibus curetur, ita etiam

Indi hac ipsa ratione liberari possunt ..Alexi phar-G a macam

66쪽

b h Herculis Saxoniae r

acam autem vim totam puto repositam in substantia illa oleo sa, non adest; Ideo neq; mihi probantur rami iuniores, ut quidam censae riuit, qui potius excrementitia abundam hui ditate, quam substantifica, S i Olςosa; Neq; probatur truncus ita antiquus, ut p.rae sciato aiestat, neq; ianditi excisus, qui propterea rimas multas contraxerit, sed eligendum est lignum graue ex trucC cum suo cortice bene adhaerete, quod multam habeat ni gredinem, es modicam Lutei coloris circunferci viam, quod rimis careat, & superimpositis prunis ita tam Opiosum redoleat, de rasipatum si naul ad hae reat. Tale lignum pro Liae expugnanda erit eligendum. Usurpatur autem variis modis, in cicctuarijs,

in puluere,& pillulis, in rotulis, in oleo, in aquis, ac in decoctione. Quoad elcctuaria, dedi iam eorum descriptiones , quare de iis nihil amplius dicam. Quoad pulveres, Sc pillulas, licet a nonnullis omnino reiiciantur , quia non possit ex ligno puluis feri, quin prorsus oleos a siti, stantia costimatur; Ego tamen sicuti certo habeo nec pulveres, nec pillula&Ob hanc rationem est e siis ficientes ad profligandam

Luem, ita pro adiuuanda excrementitia humiditatis siccatione simul cum decocto nec puluis, nec patulae improbantur. Quo ad tabellas, istae sunt ex ligni ex tracto; quod quidem I ex multiplicem insusio.

nem optimi ligni in aqua vitae, consumpta per uim .ignas aqua ipsa vitae mixtoq; extracto cum saccaro. . Hoc extractum integro retinet vires Gua iaci, sicuti poteritis experientia comprobare, si volueritis; Nam extrahitur diligentissime nunc a Pharmaco-

rota ,eneto ad insigne Struetetionis Camelli,&P laui j a Pharmacopola a Speculo. Hoc, ut puto, n5,

habet uires usu ue adeo validas,,ut rossit magnam Luem

67쪽

De Lue Venereia et r

Luem superare, sed in Lue recenti,uel post decoctu digni.si adsit suspicio Luis relicte extractum hoc mihi probatur ad uncis. singuloniane. FortiuS extruchbest oleum,&sane in hoc oleo totam uim ligni siexi parmacam repositam esse puto; Neq; mea mi decepit opinio ι Nam experientia propria comprobatur huius olei beneficio S antiquum, & maxima morbum suisse superatum : Exhibeo autem oleum Mariis modis. In corporibus emaciatis ustis sum supliciter cum lacte ; In aliis, temperamenti calidioris praebeo cum conserua rosarum, violarum,uel Cico-

rei, vel in Sero Caprinoi; In melancholicis prςbeo cum conserua boraginis, uel bu glosse; in pituitosis cum coserua betonicae in tophis venereis misceo cuoleo,& Therebinthina. sic.

: Misce pro sex diebus ι Vncia enim una olei debet distribui in dies xij. Cogitaui aliquando ex residuo

decoctionis, uel ligni decocti sales Guaiacanos extrahere, atq; illis variis medicamentis permiscere,de quibus tamen salibus dicam meam opinionem , duerit sermo de Lue Venerea antiqua . Frequentior modus ligni Indici administrandi est in decoctione, quae unicuique aetati, sexui, temperamento,& corpo ris habitui conuenire potest; ideo de modo conficiendi decoctum, Madministrandi agendum. Decin

ctum ergo potest institui vel pro affectu simplici , vel pro complicato. Licet autem Antonius Gallus unam, & eandem existinaei in omnibus esse debere ligni Indici praeparationem, ego tamen Alson si Fet aliorum avilioritatem, rationemque secutuS P

68쪽

et Herculis Saxbniae

to in affectu simplici simplicem in complicato cornmixtam esse debere ligni decoctionem. Itaq; quoad simplicem pertinet, paratur ex solo ligno in in

bem redacto, S in varia quantitate accepto , habita ratione statis, tempori S anni, temporis, ac magnitudinis morbi. Nam in state puerili, tempore anni calido, in affectu nec magno, nec antiquo pauca ligni

uantitas accipienda est, in oppositis maior. Valba itaq; erit decoctio , quae pro singula aquae libravnc. i. ligni recipiat; infirma quς pro singula lib. unc.

.s. : Caeterae supra hanc maximae, infra autem erunt mediae. Fit hςc decoctio in aqua, vel sontanali, uel puteali, sed non ualde cruda; Eligenda enim est aqua omnium leuissima,& ideo pluuialis, fluuia. Iis depurata non sunt improbandae. Decoctio fiat uel in duplici vase, quando tempus sit aestiuum , uel corpus nimis calidum 3 Haec enim minus calefacit uel in ollulla noua, quando tempus sit vernum uel Corpus minus calidum, fiat decoctio ad consumptionem medietatis aquae praemissa infusione super cineres calidos per horas et . fiat autem decoctio uase diligenter cooperto, ne uapor ullus transpiret, contra quam nostri nunc faciunt seplasiarii, sitq; ignis lentus, ne sorte ex uehementi ebullitione transsundantur. Quod residuum fuerit ligni, bulliat in alia noua aqua sine infusione usq; ad consumptionem tertiae partis; quae sit pro potu, M si tertio quoq; ebullierint ramenta illa in alia noua aqua, inseruire poterit illis, qui comedent carnes, ad eas concoquendas: Nam tam solida est ligni substantia, ut scribat Nicolaus Massa se unica ligni libra duodecies infusa & decocta quendam curasse a morbo Venereo. Tempus exhibendi decoctum sumitur a praesentia indican

tia ; Ideo si necessitas urgeat licebit illud prςbere

etiam

69쪽

etiam media hyeme, &ς state, si autem morbus det inducias uere, M authum no operatio haec insti tu eloda erit, inantitas syrupi pro uarietate elatis debet esse uaria: Nam pueris duae, tres, vel quatuor unciae satis erunt, adultis autem septem,uci Octo; Neq; . n. consulo,ut in grandae uis a quatuor unciis incipiatis, ut consulit Ferrus, de gradatim usq; ad octo ascendatis , haec quantitatis mutatio alterari quidem po test pro patientis consuetudinci: Nam quibus consuetudo multi potus. hon fuit, satis eli uncias v. uel vj. praebere; Caeteris autem, ut dictum est, via c. viij.dentur horis q. ante cibum, cibusq; sit panis nata tici Vnc. iij. passularum vnc. ij. nucleorum pinus, uel pi staciorum , uel amFgdalorum torrefactorum Vnc. i. ex secunda aqua bibant ad libitum,.2t Hςc ualidis pituitosis pauco assuetis cibo. Imbecillioribus autem uel assuetis multo cibo cocedatis duas, uel tres uncias carnis as ae uel ouum sorbile saltem in primis

diebus, post octo primos dies, si facile inaediam sustineant, a carne, & ouo abstinendum, ultimis autem

diebus, si imbecilliores fuerint ad pleniorem uictu

iterum redeundum.

De Medicamentis tempore decocti. Cap. xxvij.

CCto hac in parte multas occurrere difficultates cit ca uictum tenuem, circa sudorem,& circa medicamenta, de quibus omnibus sigillatim dicendum est. Et primo quoad medicamenta , Vnus Montanus ex his, quos ego uidi purgantium medicamentoruusum decoctionis tempore prohibet: Ait enim neminem ad decoctum accedere, qui prius diligentissime non suerit purgatus,frustra ergo ait in corpore purgato adminiitrantur medicamenta. Haec MO

70쪽

tam ratio quanquam apparens clavd icat tamen Lues venerea ut dictum esti, tanqua uenenum semdiper humani corporis humores paulatim corrumpit, ita ut licet corpus ante decoctum sit purgatu, a Lue tamen non sit immune, ideo quotidie noua colligit tur excrementa. Hinc iactum est, ut Medici ad haec purganda, ut alexi pharmacum sortius operetur, medicamenta iniunxerint , sed hac in parte duo apud edicos usurpantur: Quidam singulis octo diebus medicamentum purgans exhibent, alii vero singullis diebus, vel alternis. Recentiores quidam utruq modum improbant, dicuntq; hanc operatione sudorem iptum vel prohibere, vel saltem utramq; operationem tanquam pervias ualde oppositas fa,ctam egrotanti est e molestissimam. Ego vero puto utrumq; tuto dc absq; molestia fieri posse. Primo quidem si singulis octo diebus medicamentum prebeatis, nullus fit motus nature contrarius ; Nam e ipso die nemo sudorem excitat, neq; ratio Per sua , det, ut motus, qui fit uno die, vel impediat motum alterius diei, uel faciat illum laborioium, quin imo dum purgatur corpus, aperiuntur uiae, tolluntur crassi humores, sudor ipse facilius excitatur. Itaq; purgatio singulis octo diebus facta, licet sudor diebus excitetur, non est laboriosa, neq; molesta. Quod pertinet ad euacitationem singulis diebus factam ἰego hanc puto in illis fieri debere, in quibus sudor uel non potest, uel non debet excitari: Non potest an quibusdam, qui uel sunt usque adeo dura cute, at nullo ingenio possint sudare: Non potest etiam in illis, quibus quam primum sudorifica administrae tur , statim superuenit lipothymia , &syncope , in

his decoctioni misceri possunt purgantia: Miscenda quoque sunt in his, qui non debent sudare. Quales sunt