De absoluta ratione extrahendi olea, et aquas e medicamentis simplicibus: accepta olim a quodam empirico, postèa vero ab eodem Bessono locupletata et rationibus experimentisque confirmata, liber / [Jacques Besson]

41쪽

OLEIS ET AQUIS.que odorem ac sapore reportat e smplici ipso,ui quadam coniunctionis Ecconcoctionis. In hac igitur per elembi

cum distillatione educitur aqua, quae calefaciente Sole in nutritionem, auctionem,& naturam simplicis abierat. In illa autem de qua agitur, aliter calefacta nihilominus insinuat sese in materiam comminutam: trinque uero eX-

trahitur aquai ut omnes sciunt ignibus incensis ob quas res uix natura differunt,ut Xperientia didici. Nunquid ex hac aquae copia extrahi potest parua aliqua quantitas quae

omnem odorem dc saporem totius aquae quasi accumulatam reportet ut de aqua uini fit, quae omnem uim magnae copiae uini prae se fert Hoc etiam hic fiet si purgato uase cupreo uniuersam illam aquam in idem rursum infundas Postmodum reliquis dispositiso peractis ut in distillatione oleorum dictum est, e uigina mensiuris unam tantum mensuram aque,utpote primo

42쪽

ptim,extractum serves. Ea enim uim totius liquoris in se reconditam habe

bit Causa est quia odoro sapor quos

iam attraxerat aqua ex coctione o mixtione,tum ipsa materia in calore praesertim consistunt, qui calor commotus a calore fornacis , statim superius

euolat, ac in receptorium transiertur.

His accidit quod cum ipse calor commeare in receptorium non possit, nisi comitante liquore in quo ines , illius liquoris prima mensura, ea est quae totius aquae seruat odorem dc saporem. Atque haec non minus sunt singularia ac scitu digna, quam ea fere quae de oleis prius dicta sunt.

Alis lana dixisti de oleis simplici

um, ac de aquis cum quibus distillantur sed quid sit oleum simplicis nonduattigisti. Oleum simplicis nihil aliud esse duco quam unci uosum quiddam seu humidum radicate, quod uocant, quod dat esse rei cui inest , non aliter quam forma.Et hoc costat ex eo quod semel

43쪽

semel sublato eodem unctuose,praeter feces nihil specie simplicis remanet. Vtrum horum duorum uel unctu IIII sum simplicis uel uis eiusdem odorifera comitata liquoreaque o,sicut nuper meminimus, uocatur quinta essentia Neutrum eorundem, nisi forte imperite: nam nulla prorsus natura corporea

simplici inest, quae aliunde depedeat e

a specie rei quae ex quatuor elemetorucerta conteperatione costat. si id enim fieri posset ablatis quatuor qualitatibus,aliquid superesset praeter seces, id qtie diuersum tum ab unctuos, tum

ab igneo ut dictu est liquorib', quod

constat esse falsum. Rursum si id contingere posset co iunctis iterum feci b cu uniuerso unctuoso S igneo liquore prius separatis, certe denuo non instaurarentur omnes simplicis qualitates in odore&saporem, sed aliquid eorum deperieret, quodetiam falsum es . Q geritur an unctuosum illud prae- Uditum sit quatuor qualitatibus eleme-

44쪽

83 OLEIS ET AQVIstorum, uel ijs tantum ex quibus uim saporisci odoris contrahit,id esst,an caliditatem&siccitatem solum habeat, utpote ab igneo elemento Praeditum est quatuor qualitatibus, quatenus in

eo subsistunt odor ct sapor, qui in unico elemento uel duobus uel tribus ense non possunt,nisii in aliquo composito ex quatuor,ut experientia facile elici potest: quamuis in eo oleo reliquae qualitates sensibus non percipiantur, quia uidelicet ab eius odoris iaporis efficacia penitus obruuntur. Adde

his, si nullum est elementum simple quomodo niplex erit istud oleum, quod plus est quam elementum Cur tantum ex siccisin calidis simplicibus extrahitur Quia reliquas mplicia,etiamsi habeant aliquid eiusmodi eo tamen non abundant, sed illius loco plus aquei humoris acidi,&nitros aut falsi eis inest. Et cum oleo non

abundent, maiore dispendio rerum&tempori , quidquid inesset extraheretur

45쪽

ttiti

OLEIS ET AQVIS 3 tur,quam necessitas postularet 2An hocmplerisque uerum est, non tamen omnibus Forte enim e papaueris

etiam seminibus, de hyoscyami, Jc aliis quibusdam tum seminibus tum herbis frigidis pingui succo imbutis, olea nominus quam e calidis arte distillatio

nis elici poterunt.

Qui fit ut oleum i cliquor quou sc VII distillata simul eundem reportent Odorem Taporem simplicis Quomodo, inquam, omnis non retinetur ab unctuoso ipso, quum sit ueluti anima seu forma quae dat esse rei Causa est, quia concoctione uehementi magna sit solutio, adeo ut unctuosum ouauis tenax minime ualeat omnem Gorem dc saporem retinere quin aliquid ab eo auferatur per aquam cum qua distillatur, quae etiam aptissima eu eius

conseruationi.

Quo tempore commodius collige Σμrirmusvi distillabimus herbas,semina,&aromata Semina ct aromata quo re-

46쪽

4 DE EA TRAHEM centiora distillabuntur, eo praestantiora otia reddent, praesertim tamen aromata. Herbae alit postquam collectae ct in umbra desiccatae fuerint uno aut altero post mense etiam opportune distillabuntur Colliguntur autem dum contingit eas in summo uigore esse, id est, quum se in fores induunt. Quod si haec omnia serius fiant quam hic praecipitur,oleum spumosum&rancidum magna ex parte deprometur, ac ipsum in minore copia. Caeterum si herbae recenter dist illentur, oleum copiosius educetur qu m oportet: nam phlegma abundabit, D propterea idem minus efficaxo odoriferum erit. I Vltimo quare distillationes gummorun mineralium qu prundam

praetermisisti,in ante dictis non adincisti, quo uidelicet ars paulo generalior

distillandi abs te prodire posset ' Id feci quia illi ut haec non tam simili ac sngulari uia agi uidebantur, sed longe multiplici sere nota omnibus qui

47쪽

OLEIS ET AQUIS. aliis rebus incumbunt. Nec uero eadem usque adeo tuto, dc frequenter a medicis quibus harum rerum eaeactiorem cognitionem trado)in usum reducuntur quemadmodum reliqua. Quare praeter id quod in ipsis plus temporis&rerum insumendum fuisset,quam

utilitatis sperandum,stylum longis ube

riorem nostro competiuissent. 4u'mobrem ut sunt ab alijs iam descripta, sic eadem consulto omisi & ut debui nihil ipsorum aggressus sum , neque posthac aggrediar, sed me intra metas

an ueniendarum tradendarum machinarum totu continebo, quia in his maius emolumentum posteris me relicturum sentio: quanquam tamen iam me nusquam poeniteat, sub fauore nobilissimi Stegeri, ct in gratiam multorum,illa communia fecisse,quae priuatim in hoc genere hactenus detenta fuere. His igitur contentus esto quae de quaestionibus soluendis antea proposuimur.

48쪽

HActenus ergo lector benevole

gratia nobilistimi uiri TEGERIuniuersalem artem absolutam, hoc est, omnium simplicissimam compendiosissimam distillandi olea exherbis,&seminibus temperatura siccis χcalidis necnon ex aromatib. descripsi: qua si dilige ter animo impresseris,mira praesertim si medendi ratione calles in medicinae laudem praestabis. Quod si quid minus politum praeterij mus,id tamen aequi bonique consulas rogo,

di nostra tenuitati semper faueas: proco uero quod fuerit melius pauloso lasse elaboratum Deo inprimis, deinde horum labo-xum fautori gratias semper agas.