장음표시 사용
321쪽
Da THORACE, Partes vocis sunt Vocales Si Consonantes literae. Vocales Partes. tantum litteras quinque formamus, quia totidem motibus movetur tantum radix linguae. Quando vero vocalis ulterius in anteriori linguae parte a labiis & dentibus interciditur & modificatur, consonans fit, quae proferri ideo non potest sine vocali litera, quia haec illius est: materia, Se non nisi vocali modificata incisaque oritur : non alia ratione quam Ceonfuso sono e fistula, fit articulatus & cum harmonia sonus, quando certa ratione sonorus aer iterum premitur & inciditur adigitis. JC A P. XII.
OEsorii Acus aliis gula, aliis somachin Coelio
Aureliano Via somachi, Ventris 3 est fistula vel infundibnium ventriculi, sicuti trachea fistula pulmonis est Situs ita est, ut initium habeat in faucibus, subi dicitur Pharynx' & ab his recta descendat in ventriculum sub trachea. Ubi vero ad quintam thoracis vertebram pertingit,aortae per medium latae cedendo dextram versus inclinat; postea rursum ad sinistram arteriam magnam conscendit, &fad undecimam vertebram J per diaphragma usque in ventriculi os sinistrum , una cum nervis binis a sexto pari oriundis. Venas vero habet paucas a cava saetygo, intereo stati &iugularibus. JArterias ab Inter costalibus, & carotidibus internis.s Nervos a sexto pari. JConnexio est in initio cum saucibus, & larynge,per tuni- eam oris, quae ipsi& ventriculo continua. Vertebris, tracheae ,& vicinis partibus jungitur per membranas, ex dor liligamentis ortas. Quia vero spinae superjacet, ideo eo aD secto, topica dorso applicamus. GLANDuto su M COR Pus parte posteriore adnascitur, quod humorem suppeditat, ad imbuendam cavitatem, pro faciliori deglutitione. Et subinde ita intumescit, ut potibus & alimentis liquidioribus viam intercipiat.J Substantia ejus ex triplici constat tunica , ut facilius dis- SMbstitntia tendi in longum & latum possit. Prima communis est cum ventriculo. Hane male alii avertebrarum ligamentis, alii a pleura ortam volunt. Oritur inde
322쪽
3oo LIBER II. inde autem , unde membrana ventriculi est, videlicet a peritonaeo , nam continua est membranae ventriculi. Insigniter est tenuis, Sc fibris quasi omnibus destituitur. Secunda est propria prima , e X terna, carnosior, crass1or &mollior est, ac si musculus perso ratus esset , vulgo rotundis& transversis fibris pertexta. Muscultim exinde quoque probat , quia convulsiones & paralyses patitur. JTertia est propria secunda , interna, quae est magis nervea, paulo subtilior & durior, vulgo rectis & longis fibris praedita , O membranae illi quae palatum , os, fauces Sc labia tegit
continuata, qnde futuro vomitu contremiscit in serius labium. JCaeterum contra vulgarem hanc opinionem testantur octili, internam esse transversis & circularibus villis essictam, externam rectis & oblongis .
Musculi Oesophagi, qui ab aliis sicco pede praetereuntur,
Primm ille est, de quo supra in larynge. O Sphincteris instar unicus ambiens Oesophagum , unde dicitur Osopha- gaus Riolano, Digelio , Vsingio , nominum horum auctoribuS. Secundus Sphoopharyngaeus iisdem dictus, asphaenoidis acuto processu interno ortus, lateribus Oesophagi oblique implantatur , ut sui sum tracto eo & dilatato, excipiendis cibis pateat. Tertius Sutopha vam, quod a styli Armi processu acu to ortus protendatur ad latera Oesophagi; quae dilatat pariter & ampliat. Quartus Cephalophavngaeus, communiter a mento, sed juxta recentiores a capitis superioris infimo loco ortus, qua cervici propior, vario fibrarum plexu in Oe sopbagi principitim in erit tir amplior , unde ob latitudinem & fabricam duplex videtur. J Desii titio Aetio ergo Oesophagi est animalis; cum per musculos fiat, non vero naturalis, uti vulgaris omnium est opinio,
deglutidio certe ex nostro pendet arbitrIO.
Deglutitio autem fit hoc modo: quando aliquid venit devorandum , musculus ille primus, Galeno sphincter dictus, omni ex parte se contrahit, unde fibrae ejus obliquae, quae ab Gesophago ad laryngem tendunt, transveris redduntur. quod cum fit, larynx attollitur, & gula deprimitur, atque ipsius gulae jam depressae cavitas angustatur. Huic succurrit
323쪽
D s T H o R A C E. 3 Irit quartus musculus. Nam sicut primus constrictus cibaria
per masticationem conglobata circumvenit, & amplexando deprimit: ita & hic quartus se contrahens, ex anterioribus illi velut obviam venit, & ore assumpta ne retrorsum ruant,
omni ex parte cohibet, repellit, & in oesophagum transmittit, ut ita ex utroque musculo constricto , ac semisphaerico simul juncto, fiat veluti integer circulus & sphineter absolutus, a quarto nempe in suprema pharyngis parte, & a primo in infima. I in guia est, ut per eam tanquam per infundibulum, ci- Cur aliabus & potus in ventriculum deferatur. Et deglutiuntur quidem faciliuς liquida, quam solida; e contra vero in aegris nonnullis, ubi facultas magis irritatur, fortiori objecio, alias sopita, praesertim in paralysi. quam liquida
APpendix ad medium Ventrem, est Co L Luxi, ceu Colum edium quoddam, inter caput & thoracem. Dicitur a colendo, quia exornari solet: fvel a colle, nam Emmon, exsurgit a corpore, ut a reliqua terra collis. J. Oblo gum est ob vocis modulationem. Hinc, quae veram Magnitη- vocem non edunt animalia , ut pisces & ranae, collo carent: quae vero maximam vocem edunt, colla longissima habent,
ut grues & anseres, &c. Ab usu Veneris colli mutatur cra sities,quia calor destendit arteriam asperam carotidem & jugulares. Unde veteribus Romanis familiaris erat commensurario colli, ex qua postridie nuptiarum, puellam integram vel corruptam cognoscebant, ut ex Catulio discimus &Mercuriali. JPars colli posterior proprie cervix dicitur. Parte S autem 'uspar
tolli vel sunt externae, ut cutis, musculi, Sc. vel internae, ut tes,
vasa percurrentia, trachea & ce sophagus: de posterioribus actum , de reliquis suo loco. colli est I. propter oesophagum, asperam arteriam& pulmones. Hinc animalia quae pulmonibus carent, ut pisces carent etiam collo. 2. ut quibusdam animalibus, Galeno aut hore, manus loco sit, quae alimentum accipiant. 3. ut partibus anterioribus, humero, cubito, manui, diaphragmati nervos praebeat: has enim partes habent tantum illi,
324쪽
cur caput in summo Figura Magnitu
Ertius vel supremus Venter C Α Pu T, animae sensitivae domicilium praecipuum. quod in summo positum est, oculorum gratia, qui ibi quasi in specula constituti; &rebrum statim adesse debuit oculis, quippe molles nervos habentibus, & longum du- ctum non serentibus. Rotundum est sive sphaericum caput, sed simul compres. lsum, & nonnihil oblongum.
homini prae aliis animalibus insignis est, ob lcerebri molem.
Atque pro tutiori munimento, totum osseum est eaput. Diυiditur caput in partem capillatam , non capillatam. Illa CALva dicitur , haec FAeras.
Calva partes externa recensentur
Synciput, estque pars anterior a fronte, usque ad suturam coronalem. Occiput, estque pars posterior ab initio suturae lambdoi deae, ad primam cervicis vertebram. Vertex, estque pars inter has media & gibbosa. Tempora , suntque partes laterales inter oculos & aures. Calva autem partes constituentes, sunt aliae vestientes externae, aliae, contenta Sc internae. Illa vel sunt communes, ut cuticula & cutis pilosa, pinguedo , membrana carnosa: vel propriae , ut pericranium, periostium, musculi ossa, meninges duae. Contentae sunt cerebrum, cerebellum & medulla partim in calva , partim in spina existens. Pari capitis glabra, FACIE ς dicta, praeter partes continentes, proprias habet partes, vel superiorem , quae frons dicitur; vel inferiorem , in qua organa sensuum sunt ; ut oculi, Nares, aures os, in quo lingua aliaeque partes la-
325쪽
L 1 B. III. DE CAPITE. C A P. I.
pilorum natura docetur, squanquam, ut excrementa, huc non spectent. JPili in animalibus sere omnibus intra se generantibus animal, reperiuntur, teste Aristotele e quorum loco in piscibus squamae sunt: in avibus pennae : in nonnullis animali- 'bus , ut erinaceo , aculei oblongi. Sunt autem corpora quidem , sed non partes corporis , nisi lata admodum significatione , qua partes aliquae adornatum pertinere dicuntur. Causa materialis , ex qua PROXIMA, sunt fuliginosi &excrementitii vapores, crassἰ & terret, nonnihil tamen glutinosi. Falsum ergo pilos & ungues nutriri & generari, ex bono Pili γ ακ- atque laudabili alimento. Etenim crescunt etiam hecticis& tabidis, praecisique semper crescunt in quavis aetate ; atque saepius abscissi citius crescunt. Imo in defunctis, ut suribus, &c. crescunt. Videatur in fine operis, qui cadaver conditum domi suae habuit a 24. annis, cui sempere revere pili & ungues quoties resecuit. Ergo ex fuliginibus& vaporibus nascuntur. Tertiae concoctionis, vel ipsius carnosae substantiae, a calore quocunque resolutae. JMateria remota non est seminalis aliqua, a qua velut flosculus pilus exurgat : nee pinguis substantia ad seminis aut sanguinis naturam vergens ; sed J est humiditas superflua, praesertim quae in glandulis continetur. Propterea ubi glandulae, ibi ut plurimum pili, velut ad aures, sub alis, in inguinibus, &c. Si vero aliquando glandulae adsunt, absque pilis, ex nimia copia humoris hic pilorum defectus oritur. Nam materia in qua, vel Acm generationis pilorum, non debet esse nimis humidus , neque nimis siccus, sicuti nihil generari videmus in loco palustri suliginoso, neque in
Ideo cutis. quia pars temperata est, locus ess generationis c η νη- pilorum; sed si humida nimis est, vel nimis sicca, ut tu quibusdam fit, pili non erumpunt: Hinc animalia crustata, ut εcancri, ostrea , S c. pilis carent.
Cutis ergo in qua pili generabuntur, esse debet moderate
326쪽
3o- LIBER PII. sicca, ne pilus cauda sua seu radice excidat; nec non moderate sicca, laxa & rara, ut ne penetrare piluS possit. Hinc per totam cutim, quia porosa est, pili oriri possunt, & habet etiam quilibet porus infixam radicem pilosam , si excipias volam manus & plantam pedis, quae partes ob motum & attriti onem perpetuam , carent pilis, & quia sentire maxime debuerunt. Hinc ex cicatrice, quippe poris destituta; nullus exsurgit piluς. In interioribus quoque membranis pili quandoque crescunt, in corde, ut supra dictum, utero , urinariis viis, teste Hippocrate , Galeno , Schen chio. In ventriculo invenit Heer, & nuper in Nor Uegia exinde evomebantur, sive ibidem generati, sive assumpti. Ex musculosa se moris bovini carne Hellesponti Danorum non ita pridem russi pili eruti. J ciens, s non est anima vel facultas vegetativa pilifica sedJ calor moderatus, fuliginosos istos vapores exsiccans, dc foras in poros cutis protruden S. R qiitsita Haec tria jam explicata , praecipuas trequisita ad pilo- ip lq rii in generationem, videlicet , locus conveniens oc
calfitiei Unde e contra colligi potest causa ca itiei. cauo. I. Qilando materia deficit. Σ. Sando cutis est ab ortu siccior, δc postea magis sic Cur Inci- catur, nec a parte aliqua vicina humectatur. Intelligendum p t ιμVi m autem est synciput, quod sere solum fit calvum, Sc parte po- Hlηψς- ς steriore nemo calvescit, inquit Aristoteles. Nam aut pin guedo, sicut in occipitio & temporibus; ideo ibi cute, quasi testacea reddita, capilli decidunt. 3. A calore peccante , in defee tu vel excessu. Imbecillis calor non satis exsiccat materiam, ut in frigidis de humidis, in senibus , δέ c. nimius calor Sc siccus , radices pilorum plane exurit. Hinc per coitum nimium incalescens humor aliquando calvitiem parit, de ea propter pueri Sc eunuchi
non calvescunt. 4. A veneno quoque calvos factos quatuor colonos prope Bruxellas observavit Franciscus de Pae Regis Hispaniarum Medicus , sicut ad Nic. Fontanum perscripsit : dc zquum comitis Oideriburgici tali pacto calvum evasisse in Annalibus narrat Hame annus. Vel quia venenum hoc specifice adversabatur pilis, vel quia spiritibus extinctis Scprostratis virtutibus, radices pilorum in cute non poterant retineri. Tale venenum praebet adeps balenae cujusdam in
327쪽
DE CAPITE. 3os Insula Feroensi recenter extractus, a quo oc cuprea vasa rumpuntur. JDividtintur pili vulgo in congenitos Sc postgenitos.
Congeniti sunt, qui in utero materno nobis um nascun- cera
tur, suntque triplices: Capitis pili seu capilli, superciliorum S palpebrarum. Postgeniti extra uterum nascuntur in homine, quando ad Postgeniti. justam pervenit aetatem , hoc est, quando in puero semen nasci incipit, & in virgine mensibus via datur, tum enim
Sunt & hi triplices : nam I. oriuntur pili in pube , fraro in utero, de corde deinde sub alis, sintra nares auresque, &ultimo in mento virili, non muliebri: nam in mulieribus menses materiam absumunt barbae, unde interdum menstruo cursu subsistente , quibusdam mulieribus pili in mento prodeunt. Rarum est quod in Gynaecio Arcti iducissae Austriae , visa suerit juvencula 3 O. annorum, quae a teneriS annis ante mensium eruptionem barbam instar viri promissam cum mysta cibus gestaret: cui non absimilem puellam non ita pridem in Belgio vidimus. Toto quoque reliquo corpore hirsutam. Nuperis annis apud Helen m Marswin in Fionia degebat puella barba prolixa ex stavo rubescente. Finis vel usus est: λ i. I. Esse partium tegumentum. II. Earundem ornamentum. Et haec maxime in pilis capitis & faciei ostenduntur. Nam Capilli I. cerebrum humanum tegunt ab externis injuriis , frigore & calore , &c. Γ Ut in .ssithiopia singulari crinium complexione defendantur ab aestu J Et ut cerebrum habet homo prae caeteris animalibus maximum, sic capillos copissiores copiosissimos. capissis 2. Calefaciunt moderate , cum alias in capite pinguedo nulla cale ciens; sed potius ostea substantia, eaque a corde
dissita. Capilli vero pro judicio Medici in hoc vel illo, sunt
magni relinquendi , aut etiam abscindendi, sed non plane abradendi, quia defluxiones inde concitantur. Sic etiam barba maxillas & mentum fovet, & moderate calefacit. In convalescentibus incidendi non sunt, ne recidivam patiantur , de quo Problemate vide Sitonum. J3. Ornant: nam calvi de depiles deformes sunt, ita&Mνba, barba ad ornatum facit, & venerabundum virum essicit, nat.
praesertim, si pili undique circumfundantur. In mulieri
328쪽
OG LI A E R. III. bus vero hac forma veneranda non erat opus.
III. Expurgare humores & spiritus, totumque corpus superfluis fuliginibus. Unde frequens crinium decurtatio acuendo visui conseri, & Celsus in diuturno pituitae cursu ad cutem tondere praecipit. C. Aurelianus in phrenitide detractis capillis partes reflari ait, plurima gravatione liberatas. Hinc ratio petenda cur ex lactis asinini gustu dignoscere possiit Helmontivi , an alina fuerit pexa isto mane. JIV. De temperamento cujusque, moribus animi de morbis occultis judicium praebere. JForma pilorum s non est anima, ut multi volunt, quia in idem ortuis etiam & tabidis crescunt pili, in quibus demor- ltuis qui ad viginti quatuor annos cum Plimpio animam superesse volunt, nescio quam debeant cordati aestimari. Nee vegetativam vitam retinent in demortuis, alioquin non moreretur totus homo, nec quidquam est in defuncto, quod vitam hanc magis conservet, quam sensitivam vel rationalem , ut taceam ignobiliores has partes vitae diuturnitate fore praestantiores reliquis. Plantae quidem ex terra vitare X perte emergunt viventes, sed ex semine vitali, quod pilis
adesse negamus, unde nec plantarum more corpori inhaerent aut exinde generantur. Neque dicendum cum Plotino vestigi ima velut vitae post mortem remanere, sicut lares excalefacti, remoto igne per tempus aliquod calent; nam adpiti res annos vestigium nunquam remaneret. Igitur eaJper accidentia describi potest ue quae sequentia sunt: I. Magnitudo: Longissimi vero pili sunt capitis, quia cerebrum majus est quam reliquae glandulae: & crassissimi,
quia capitis cutis erat sissima est, sed tamen rara,&sussicientem humorem continen S.
Pro ratione ergo cutis vel crata vel tenuis, rarae vel den- far, item humoris copiosi vel pauci & caloris debilis vel sortis, fiunt pili crassi vel tenues, duri vel molles, copiosi vel
non copiosi, &c. Uber pilorum proventus in eo erat, qui sciopeti ictum capite suo eludebat,quem in itinere suo Constantinopolitano vidit Robequius. Non tamen in infinitum cre unt, quia tanta non est exhalatio, nec in infinitum expultrixsperatur. JII. Figura: Pili recti siunt & simplices, in iis, qui humore abundant crispi vero in iis, qui sicci siunt. Hinc crispiduriores sunt rectis. Hinc omnes Athiopes crispi sunt, videlicet ob siccitatem temperamenti. Scythae vero & Thracesi
329쪽
pilo sunt promisso & simplici, quia humidi sunt, teste Aristotele . Deinde pili recti fiunt ob meatus rectos, per quos sit evaporatio; crispi e contra. f Quadrangulares esse pilos
optico illo instrumento demonstratur : quanquam alii rotundos voluerint ob poros rotuΠdo S.
Sunt & porosi seu concavi. quod plica Polonica nos docet& Alcis pilus. Deinde quia fissiles sunt, in se meatus habebunt , juxta Aristotelis effatum.
III. Color in brutis aemulatus colorem cutis: in homi- Colopispiane admodum variabilis, sequitur regionem & aerem amiacm, bientem , humorem praedominantem , aetatem, Sc. s x
Nam qui calidas & liccas regiones incolunt, pilos habent non tantum siccos, crispos & fragiles; sed etiam nigros, ut AEgyptii, Arabes, Indi. Sic Hissant, Itali & Galli ex parte, ut plurimum nigros capillos alunt. Qui humidas & frigidas regiones; non tantum molles, rectosque pilos habent, sed ut plurimum flavos vel albos, ut Dani, Angli, Nor vegi, Sueci, Scythae, &c. Deinde humor praedominans colorem facit pilorum : ut pituitosis albi ut plurimum sunt pili, & ita consequenter.
Sed & calor varius varie colorat : ut immodicus calor dat nigros capillos : nam vaporosum excrementum e X calore decoquitur, & in exactam fuliginem mutatur. Calor autem temperatus dat flavos; temperatior ruffos ; imbecillus albos. Sed facile concurrit utraque haec colorum causa in capillis, ut, redundante pituita, imbecillitas caloris associatur, redundante sanguine , calor moderatus est, &c. Ratione quoque aetatis fit mutatio coloris, uti & aliorum accidentium. Adultioribus enim fiunt pili non tantum cras siores, duriores, valentiores , & copiosiores; sed & tandemeani atque albicantes.
Nulli vero pili in humano corpore virides sunt per naturam, aut coerulei, licet porracea & viridis bilis in eo ha beatur, cujus rei causa non est pili crassities lucidi minus capax, ut Cordanus putavit, quia flavedinis sunt quoque capaces pili, & Psittacorum plumae virides sunt, crassule nihil impediente ; sed, ut recte Scaliger philosophatur, quia color quilibet non convenit cuivis plantae, ideo nec pilis. Viride; tamen vidi Hanniae, & ita sere metallurgis tinguntur. Marcelitis Donatus refert de Antonio Maria Catabeno ob aetatem cano. plurima bile sanguini permixta in corpore redundante, non solum cutis auriginosum colorem incurrisse,
330쪽
3o8 LIBER III. sed & canos luteo colore ad viridem inclinante effectos. ICauitiem veteres putarunt fieri i siccitate , quemadmoduin arborum solia ex Isiccitate albescunt. Sed hos refutat Aristoteles. Nam qui tecto capite incedunt, citius canescunt, nec tamen ira exsiccantur , quam qui nudum caput aeri exponunt. Deinde quidam ab ortu statim canescunt, quod non a liccitate. Canescunt autem citius, qui capite velato incedunt , quia calor nequit eventilari, sed obruitur & strangulatur, quo exstincto, externus inducitur: hinc putredo canit 1 ei causa , ut fiat canities, ob inopiam caloris nativi, quando non ita humores coquere poteli, ut in juventute. Et ultima atque te-ntlii Lima pars pilorum. ubi calor minimus, maxime albescit. Caeterum cur ex putredine humor albus oriatur, causa est secundum Aristotelem, quia magna pars in aerem vertitur, qui terrenae & aqueae substantiae permixtus, facit albedinem. Et hinc etiam liquet, cur homines citius circa tempora canescant, quia nimirum ibi magni & carnosi sub cute locantur musculi, qui ob humiditatem facilius putrescunt. Adde quod temporum ossa admodum sunt tenuia, ideoque calor extraneus facile potest pervadere. C A p. I I.
DE MEMBRANIS EXTRA &1NTRA CRANIUM.
ME MARANAE Ex TERNAE cranium cingentes , duae sunt : PERICRANIuM & PER IOS T I u M. INTERNAE, quae cerebrum cingunt, itidem duae sunt Me ninges dictae & matres : DuRA MATER&PIA MATER, id est, crassa membrana & tenuis, quae idem praestant in sua cavitate, quod pleura in media & peritonaeum in infima. PERICRAN Iura est membrana tenuis & mollis, cranium cingenς, orta a dura matre, per cranii suturas exeunte. A dura meninge oriri, satis probat insignis cerebri me. ningumque cum pericranio consensus, qui alia ratione com modius non explicatur. Deinde, ista productio pericranii adura me ninge in infantibus manifeste videtur, in quibus os sa cranii nondum per futuras serratas coierunt. Fibrae qui bus intercedentibus tantum cum me ninge dura pericrani uu