Ludovici von Hörnigk ... Tractatus politicohistoricojuridicoaulici de regali postarum jure, cum ex iure omni tum Constitutionibus Imperii et summorum principum mandatis ac rescriptis ut & doctorum virorum myrotheciis deprompti, obque materiæ quà rari

591쪽

*atiis abdominis collectio, alimenta cruda statim per vulnus in loca vicina labuntur ac decidunt, ex orificiis autem si superius, exquisitus , ob copiosun nervi insertionem, excitatur dolor, ac le- inna satia ob sinylarem cum corde & bro, per nervum septi pacis, consensum excitantur synapto- rnat . sinistius puta, vomitus, extremorum firigus, i sidores s coptici & convulsiones,nec non insignis, ob substanxiae crassitionem, fit tumox, unde laeditur appetitus, ct siquid assumaxur, vela tumore inte Upitur & non admittitur , vel aegry vix admissum, priu quam d c vit tem yrtingat,ex vulnere in ata domene fluit &delabitur: si vero inferius vulneratum sit orificium, praeter dolorem ac tumorem elisi heditur distributio , cum alimentaris massa quae n xuraliter ex ventriculo per inserius hoc orifi- cium ad intestina tenuia distribui sileat, ex vulnere

hoe& ipsa in abdominis Dii defluat. Unde ut

contraham quod dictum est, tali ventri li vulnere, sebstantiae alteratio , temperamenti de ictio, dolor, tumor, inflammatio, febris, singultus, vomitus, concoctionis laesio, impedit concocto

rum distributio , alimentorum chylique in ab dominis spatia delapsi putredo, foetor ingens j ex vulnere, partium corruptio, nutrimenti de-

592쪽

De Postarum lac e qtiae de ipsa tamen, pro circumstantiarum ratione quibusdam citius, aliis contingit tardius, ita ut, profunda& perietrantiaruentriculi vulnera, quae aScneiachio&ahis sarrata reseruntur, inter τα διυ χατα dc rara reponenda, & selix eorum consolidatio na- turae solertiae, virium robori, carnisfie ventriculi substanti ae, fidelitati ac peritiae chirurgi; obedien Hae aegri & rerum necessiariarum assiuentiae sive co - piae adscribendaeenseatur. s i

Sic Aristippus. Hitta, magna vi, & gravia

ter in ventriculum impacta intra septem dies mo tuus; Et mercator, cui ventriculi sandus cuia 'tello persessus erat, triginta horarum spatio ob iit. irinus Oenopola verδ ex vulneratinventria culo, E cujus vulnere, cum ebriius esset, plus qua ii, duae pilatae cer istae emanarunt quatuordaeritis' horarum iratio, mortuus obiit.

Inseriori autem ventrictili orisicio intestina pria ' xima tque colatinuata sint, quae ab eo tanquali,

suo principio friato qu. & mirabili pilane ducta

totum disturrunt abdomen inque extremo terminantur podice, substantia ipsbrum membranos, est, & eadem ferh cum ventriculo; Tunicarum tamen disparitate ire renuia divistuntiat & crassa, illa iconstituunt duodenum, jejunium & ileum, haec vero caecum, Colon & Rectum. Usus ipserum Mossicium, ac tenuium quidem, est recipere S pro distobuthone reservarς id, quod in ventriculo exo

593쪽

re prim e Conc C ι is e cremen ta , eaque prout necessitas urget, retinere, ac debito tempore, et alvum reddere atque dejicere. . . e Vulnera eorundem penetrantia, tenuiqm inpria mis , lethalia sitiat ut plurimum. Dico tenuium inprimis; qui per ventriculi inserius orifici ini , py- .lorum dictuna, totus in ilia immediat. distribuitur chylus, ab iisque recipitur, N tur, & eo asservatur, donec optima ipsius pars, per vasa oea, copiose satis in ea distributa attrahatur & ra- , piatur ad Mesenterium. Iam ergo si vulnerari ea

contingat, vulnus vero, ob situs incommoditatem, nec manu perfuturam consili, nec quavis artis lege tractari decentor possiti, pars vulnerata alteratur ,

praesertim si pro mineat ex vulnere R Aras exeat, inflammatur obvgserum copiam , dolet, obiictv6tim sibstantiam , Chylus ex vulnere exit, et in abdominis spatia defluit , unae nutritionis i cessatio , Urium distatutio, Clisi ex vulnere pre .c rapsi putredo , intestini vulnerati corruptio, Gam .graena, fetor ingens , animi , ob cordis consei nitu ac virium imbecillitatem , deliquium, .ncope, mors , eoque citius , quo vulnus Velpere .

594쪽

Cap. VI. ' sc tida ista alvi excrementa & flatus, nec colligi amplius nec retineri, pro arbitrio in iis possunt, sedόxeunt per vulnus, ac praeter ea, quae de intestinis tenuibus dixi, symptomata, maximus statim inducitur in vulnerata parte fetor, spirituum insectio & inquinatio,sanguinis per alvum de ectio, & miserrimalia vitae

consimmatio.

dioad recti vero intestini vulnera , anim, illaque quae in ipsius parte fiunt,qua membranosa sua substantia colo adhue vicinum est, & magna inprimis ac pro si assint, urplurimum lethaliapronuncio ; vero postremae ipsius& ubi musculi inseruntur, infliguntur parii, sanabilia esse censeo, cum illa fiant in membranosa & exsangui, adeoque dissiculter satiabili,haec vero in carnosi qu. ii testini substantia, ubi ves sponte coalescem vulnus solet, vel convenientibus tamen per alvum, vel in ipsum dejectis&applicatis tr ictari &sanari possit remediis, Ne vero multiplici gyro ni tracti, per abdominis vacuum di1curientia intestina , cum saritata dis in confundam

595쪽

0s ne Psarum uretur & convorvantur prudenter datis a sapientissimo corporis nostri Arestitecto interpo-lsitum ipsis est mesenterium, cujus subitantia , membratiosa , copiosa pinguedine , insi- fgnique glandularum serie donata est,

vasa a venae postae & arteria magna, me- sentetica ampla satis de cohspicua, ne lvosque pariter varios recipit , ac Venas sibi proprias fovet lacteas, ita ut, pro col- tiligendis continendis partim intestinis, tipartim verό pro chyli per venas lacteas di-ditributione factum praecipue esse dicatur Me- e

Cujus equidem vulnera , f; sellas ipsa ipenetrent tunicas 3 pinguedinem ac gland la. & magna a que profunda sint, pericu lose quidem lethalia tamen vix dacerem,nisa, hvel vasa ipsiu maiora, Arteriae pri rinais hvel partes insimul consauciatae fuerint, si iemadmodum fieri vix possibile est , quili sese Mesenterio, intestina offendantur, i ipsa; id quod de ipso etiam. intelles um V pancreate. i

596쪽

Cap. an sis

p ultimuiri tandem inter parte, ad vitam pliciter necessarias locum, renes cum vesicat occupant , illi quidem in lumbari abdominis rei gione, dexter sub Epate, sinister sub liene, sitii tinc, substantia ipsorum proprium parenchyma

est figura phaseolum reserens, vasa quae partim ad eos distribuuntur,partim vero ex iisdem pro- veniunt, habent insignia; cum ex descendenti- bus venae cavae &arteriae magnae truncis , Rami emulgentes dicti, in utriusque renis cavum ab- , i eant,ex utroque vero canalis notabilis, ureter di-

i. ictus, ad vesicam usque prodeat,dc Renes ipsi pre, ill superfluam in massa sanguinis serositatem se cultate & virtute sibi propria, ad se trahant, . peri hos vero serum omne , quod attractum est, per papillares carunculas ad infundibulum

in percolatum , ac vesicam transmittant urin F tiam.

Vulnera proindὸ Renum quod spectat, Phie limitatione opus esse reor , scilicet cum per i instammationem & exulcerationem, alterutrum ex renibus absque vitae tamen dispendio , pland eonsumptum fuisse ac defecisse, Anatomicorum' testetur auctoritas, vulnera propterea selius Rex natis substantiae & parenchymatis , nisi magna & profunda satis , dc cum insigni conjuncta sint inflammatione , lethalia non sunt , praesertim cum binos inde Renes providus constituerit opifex, ut, laeso, vel ulcere pland consumpto, uno , in ossicium & sunctionem succedat, de succurrat alteri

597쪽

De Psarum Iista Si verbeum substantia vasis simul emulgentia& inprimis ubi sinum Renis ingrediuntur de vicina adhuc suo sunt principio , consauciata sint vulnera , ob insignem & immedicabilem haemorraghirm inprimis laethalia sunt v

plurimum. Alia vero ureterum vulneratorum est ratio e sive enim Ureter per longitudinem vulneretur , sive pertransversum , dc ita quidem, ut ex vulnere inflicto plane pereat, ac cesset ipsius usus de ossicium , lethalitatem tamen per se id inducere , non dicerem e quamvis enim ob inductam ureteri vulnerato cicatricem , &ab ea provenientem meatus obstructionem, ipsius etiam Renis , cuius ureter vulneratus est, actio impediatur ac cesset , nihilominus ta .men alter alterius Renis ureter in vulnerati locum silccedere , ipsiusque vice iungi dicitur; 'quippe quae succedanei ossicii ratio in aliis non

minu* ,'quas binas fecit optimus Plastes , observatur partibus ; nec obstat , quod dicitur, vulnerato uretere , exire serum in sipatia abdominis, ibidemque protractu temporis , putrescere,corrumpi,variaque exinde produci posse symptomata; cumnotum sit , seri ex Renibus per Ureteres ad vesicam transitum non fieri conse-stim, sed percolari & vel parum proinde seri,

quod tamen a partium calore relatus, absumi,& dissipari facilὸ potest, in Abdominis transire spatia vel commodam statim vulnus consolidis-di praeberi ansam. ipsa-

598쪽

Cap. XXI. ssi ipsaque denique vesica, in abdominis pelvi collocata , ex membranosa constat substantia & in cervicem musculosam vel carnosam ac fundum membranosum dividitur ; facta, ut serum a Renibus ex uteribus per binos meatus, eosque obscuros sitis, ac veluti conniventes in se recipiat , illudque deinde . vel copia ι vel acrimonia ejusdem irritata sub urinae forma, fibrarum musculorumque beneficio,reddat,atque excernat.

Ex cujus structura quid de vulneribus ipsius statuendum sit , colligere non est disticite; scilicet si vulnus cervici inflictum sit, sanari

istud posse , nullum est dubium' ; quod vel cervicis in calculosis exulceratio , vel sela docere videtur calculorum in vivis exsectio , utpote 1 quibus aegrotantes, modo debitὰ, ac lege ariatis fiant omnia , curantur &restituuntur plurimi. Et haec ratio fuit, quὁd miles iste invesica vulneratus , etiamsi ex femore mingeret .l curatus fueriti sin vero membranosius vulneretur vesicae fu*dus & quidem per i ιακοπην, quae divisionis ac laesionis magnitudinem significat, vulnusque in cavitatem usque penetret , letha- le est ut plurimum ; Cum vesica vulnerata non tantum ratione membranosae suae substantiae. dolorem acerbum, inflammationem, febrem, de , convulsionem inducat,sed fundo ollam suo imam

occupet Abdominis pelvim & vulnus propterea nec sutura, nec vinctilis stringi, nec, cum madeat in , λ per-

599쪽

perpetuo ι & sauciata ab urinae acripaonia bida. tur insigniter , medicamentis cicatrix tam cito ioduci queat, quia x vulnere urina omnis, quae alias in matulam excerni deberet , in abdomen profluat , ibique retenta & collecta , praeter alia symptomata , insignem , hydropicorum

more, ventris tumorem excitet, viscerum ten' rem destruat , calorem nativum restinguat, ac

vulyeratos ita miserὰperire faciat. Quod reliquas tandem c qinu ipsas attingere fas est in thorace & abdomine restitantes

concernit partes , Mediastinum puta , inmen tum , Peritonaeum, uterum , eum vasis sperm ticis&testes vulnera earundem periculosae. quidem , lethalia tamen non sunt; cum nec nobiles nec ad vitam simpliciter necessariae sint; sed ad fomentum solum & robur aliarum partium ficiant, ut Mediastinum Peritonaeum, Scomentum ; vel propagationem sobolis respiciant, ut reliquae; ita, ut, praecisa maxima omenti, quod prolapsum ex vulnerato abdomine necesbrio computrest re dicatur , parte; corruptio item ex causis internis , vel planὸ remoto, utero, &resectis testiculis, suom nihilominus Iemanere vitam, constet, ac manifestum sit cuiliber. Ne verδ vulnerum partibus corporis humani internis tantum inflictorum lethalitatem attigisse, externas verὁ &quae extrem adicuntur,scco plane praeteriisse pede videar . de illis noci' minuti

600쪽

i ' Cap. m. . minus. & qua ratione in partibus extremis vulnera fiant & contingere queant lethalia , dicere

& finem ita negotio imponere fert animus. Externarum autem pastium nomine, habitum corporis , communia ista humani corporis tegmmenta, cutem puta cum sua civicula, pinguedianem cum panniculo carnose. musculosque cui

liber parti proprios, intelligi; extrema vero a tus denotare, & manus, pedesque complecti, non est , quod ulterius demonstare allabo

Quae omnes , etiamsi ad persectum actio

num humanarum requirantur exercitium , respectu aliarum tamen & de quibus hactenus dixi, ipsis nec singularis competit Nobilitas, nec summa, & simpliciterita dicta ad vitam necesi sitas ; funde neς gravia maxime , vulneratis iis superveniunt Vmplomata, nec dissicilis admodum ipsorum est fanatio; ita ut propterea etiam neque in vulnerum lethalium venixe aleant censum ac numerum.

Sed eum multos nihilominus ab externo, eoque ut videtur , nullius momenti vulnere perire, ac emori, quotidiana testeturexperientia, quaenam insperati eventus hujus causa sit, ac ra- tio, licereoperae precium pariter, ac necesse esse

existimo. Recordorautem hic, Hippocratem prudenter satis ac scite innuisse , non Medicum tantum oportere, ut ad ea quae decent, facienda,