De arte excerpendi. Vom Gelahrten Buchhalten Liber singularis, quo genera et praecepta excerpendi...

발행: 1689년

분량: 350페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

191쪽

1ἐς Da ,stigiATE ExcERpToκu RATIONE MATERIAE. non omnes, saltiimpraecipuasscientias, minimumque unam aut plures, quibin pra abis operam si daturuin, methodice excerpere, reliquis ad ali habetica vel adversaria relegatis. Certe superioribus,quas vocant acu mi ibinsingulis, gula omnino, quidem methodie potit simum excerptae erunt assignanda. v. BARV LIN. de legeadis librisp. δ' GDEN. c. I.p. Quod Iane longe praestabit, quam adversaria etiam hic sola,1 REXELM L a. c. 3o. is7 commendata usurpasse, aut alphabetica, quae HEGENDOR FL S ICtis

admodum imperseeta proponit, cum eo Matthae PGRIBALDUS de meth. ac me. Dr. p. Ias laudatus tamen DREXELIO a. e. Io. p. i68. Ita inservient Methodica excerpta si Theologiae, ad instar tot systematum, uocorum communium jam ordinatorum,

facile adornandae. a Druprudentia, hoc aegrius excerptis cariturae, quo magis inmemo ita si1bsistit legum plurimarum. Unde JOum fieri per calamum.

dixit JASON, apud ANONI M. de Perfecto Icto,in Cynosunujuru,Spirae 8 edita is88. ω s Medicinae, de qua vide BARI LINUM, de legendu libris p. 39. Mi 'o Ubi

Sennertum commendat,utique methodicum satis, ni finu peris inventis, 'inc mutata Physiologiae praecipue doctrina, praestet alius, ordinem ejus in coeteris etiam adaequan ' in hisce vero etiam superans, vel in omnibus fortassis Rationes aut iis, cur Methorica codectio praestet, omnem vitam in aliqua scientia conis sumturo facile patent, ex dic233 cap. II. Sact. s. 8.Quamvis tandem omnis generis, modi excerpta, pos

192쪽

CAP. III. g. 2. g possint etiam hic adhiberi. V. ZEPPER. de sudiosuri, in e non tamen aequali utilitate, ut dudum animadverterunt alii, in Iure Modesinu, PISPORIS, adornatis methodicis locis,in modo laudata Cynosium Iuris expressis Adde SCHILTERI Praxin Analyti ces in Jure , parte altera g. IJ.s LMBNIZmethod. nov. Iuri prudentiae. g. Π seqq. Poterunt autem haec methodica excerpta vel concinnari secun um ordinationem propriam si commodum satis systema non inveniamus, vel ex pluribus unum compingere,vel ipsi melius aliquod novum meditari malimus.

Helveroserundum ordinationem alienam Commen ria faciendo excerpemus, eligentes optimuma tuod novimus compendium aut usema,quod materias omnes titulorum minimum complectaruν,4 orae ne excerit. v. gr. Grammaticam 1Fi,LNicam Juvii,

Mathematica compendi Tassii, Poeticam Gessensem

Prosuperioribus facultatibus Theologis satis vastum systema Loci Theologici Gerhardi rem Catechesis accuratioremve aut Theologia postipa M-nlii, suppeditabit. Iuris compendium Insitutiones reconcinnatae no-srin praebebunt,cui systemata ipsa possint facile adaptari qualiacunque majora, v. gr. Struvii Syntagma, Col legium Argentoratense Vesembeciψ, Lauterbachiue,&c. Sed ita utpeculiare Dropublies, nonnisitquλu' tum ad antiquitates suas ex Instinianeis voluminibus pq tendio compendium,ab ejusdem curiosis adhibeatur:

193쪽

ob mutationes publicosum jurium frequentiores , donec etiam huic inferviens pars uru naturalis nostri Politi publicetur. Medicinae S stem methodicum quo recentius quodque, ob inventa nova hoc melius erit, modo oesit nimis confusum Vetera enim etiam inutilia plane, quatenus jnventis novis destituta, sint oportet. Methodicis hisce, aut Commentariis excerptis, expedis stuccenturiare, I Volumen adversarium, unam saepe propos rionem loco tituli positam pluribus simoniis consim

mans v gratia .

Pro Theo is, ex S. Scriptum vel Patribuae. Pro JCtis, ex legibu aut diterpretibuου. Pro reliqui , ex sua scientia Auctoribis famo

Assimis quibusq;.

Pro Rhetoribus,mproνerbiis, versibus Poetarum,arigiis, angorii setasi mititudinibus , aliis ornarmentis, quemadmodum videmus Magiro factum. a Vblumen aliquod quasi reflexivum com nrtiones materiaruns unive alissim, adversariis ei tulis exhibsus. v. gr. Pro Theologisci contradictiones Scriptura apparentesJnterpretatioaes absurdas , Textus nondum intellectos cc: Pro JCeo. Leges Iuri naturae , vel divinocolurarias, Antinomias veras vel apperentes, Opinio'

ικ communes, vel contra communes.

latere relationum omnis seneris bonarum, ma, laroma

194쪽

larum, dubiarum, imo Interpretum sibimet ipsis eon trariantium exempla &c similiter in aliis disciplinis, eonsensus,dissensus, progressus, in melius,vel deterius, ὁ: aliae comparationes indicorum dogmatum, aut philosephicorum omnis generis, poterunt annotari, avere studiosis: diligentibus quibuscunque. 3 commeneraria Dcialia quibusdam scientiis, di imprimis acultatibus superioribus, M'racipuos scquasi fundamentum illis praebentes Auctoνes. v. gr. Theologis, adster, Literas nota is notarum seu commentationum auctores , uti DORSCHEO GRAM IO in Biblin meratis factum, ac de eo egeses,sive nee remtiomes, qua bonae, ae solida, qua

mala ac refutandae.

Concionatoribu/M Evangeliari Epistolas pra Cipue,textusve alios frequentius exponendos,utilia cotiligentur. v. UDEM pag. -πto ad textuι Legum p aecipuos, aut tum et Jura provincialia,loci maxime illius , in quo versantur, praxin Iuris exercere debent. Ita MEVIUS ad Ius Lubecense, CARPZOVIUS ad Electoralia definitiones suas, nunc adeo reeeptas ubique, alii ad alia statuta collegere commentaria, sane multum vendibi Ita. Ita Medicis Hippocrates, Philosophis Arisolles Mathematicis Euclides c. commentariis excerptis utiliter poterit illustrari. 4 Particulares ctiam methodicydis minteriae silentiarum rae aliis eminentes, usu aut difficultate, separatis a toto systemate commentariis poterunt exornari , prout consultum videbitur,ae specialis vitae ratio

195쪽

iro DE VARIETATE ExcERPTORuM RATIONE MATERI E. ratio exiget e. g. Advocatu systemati suo juris Auctorem deprocessu, aliquem methodicum peculiarem recte addet. Imo ad Tabulas . ionum editas posteriores duas, rqnotabilia practica sibi colligere, ae in promptu habere laborabit utiliter, sive praxi, sive

theoriae sedaturus unusquisque accuratae Politicis,

de ratione status. Legatuι, de Legatis scriptorem egregium. Consiliariu Consiflorii, Consistorialem prudentiam Carpetovii. Similiter aliutatiumsibi maxime utilem librum , memorabilibus suis augendum sibi capere poterit excerptis, prout unicuique hoc prudentia sua, vel consilium alienum eam adjuturi, potiusquam mi versilis nostra disciplina debet edocere. Interim exempla etiam aliqua nostra extant Epis. V. n.

XVI. XVII. XX. o , D. SINGULARIUM XENLIFICANTIUM Excerptis. SiNGu Ri EXEMPLIFICANTIA Excerpta

vocamus illa, Daut uniνersalis alicujuου propositionis aut notionis exempla considerantur. Generatim de horum excerptis notandum et quod expedit ominino non tantum uno genere, sed suno corpore v. g. volumine, fasciculo, crinisve literato,

qua injunctissima suis universalibus singularia enoine. Quandoquidem, cognatio eorundem, v mutua illust alio,&probatio est vere perpetua proindeque usus non potest non vere conjunctus semper existere.

θις-- i Quoties universalium habemus

196쪽

CAP. III. 1 imethodica excerpra sicut omnino expedit habere)quam utilissme statim ad definitiones propositiones

'ad exempla ejus generis referentur,contra Bodinum, notatum ECQR M. cons Loe. c. g. pag. m. q. f. e. gr. ad partes Logicae notionum species variae, definitionum bonarum, aut malarum, propositionum crypticarum omnis generis argumentationum simplicium, Ut compositarum, Logice crypticeve proposi-iarum, bonarum aut malarum. v. gr. paralogismorum, sophismatum,item responsionum, solutionum apta rum,aut ineptarum. Imo

disputationum apte vel inepte institutarum, uidi Analysium c. Qualia quisque sui potissimum studii quae sectari debeat,ex generalibus c. l. dictis patet. Ita Theologus Christi,Ρrophetarum,de Apostolorum αππιώξεις sive demonstrationes,m solidissimas adverseriis datas responsiones, cum Diaboli,& pro illo disputantium heterodoxorum hominum vitiosorum cavillis theoreticis vi magis adhuc practicis, vitam aeq; ac doctrinam corrumpentibus, comparandas, ex ipsis sacris litteris, & libris aliis, imo vitae usu ipso, excerpet. Alius ex aliis suae disciplina auctoribus, aut observa tionibus vitae,propriis,vel alienis. Quod idem de sequentibus dictum volumus semper. Similiter in Rhetoricis annotari possunt exempla

locorum Communium, aut materiarum in utramque

partem orationibus disertis tractatarum. Qu sene in genete miror nondum extare universalem aliquem indiculum alphabeti cum saltim antiquarum Onutionum omnium argumenta nobis dolemmata exhi- e bea-

197쪽

P72 DE VARIETATE ExcERPTORO RATIONE MATTRI g. bentem, qua sacrarum Homiliarum a Patribus , qua profanarum rationum ab aliis Graecis Latinisque

scriptoribus antiquis proditarum inin sane ut o dici laboris, ita maximi sit usus futura talis collectio, praeque multis aliis in hanc usque diem publicatis, commendabilis atque vendibilis futura. Cum etiam a recentioribus editae sintdillo Di

nes,qua Concisnum sacrarum,quaelaboran clarum rionum etiam profanarum jam ordinatam inventio nem, atque sola eloculione adhuc carentem exhibemtes: profuerit etiam Eloquentiae studioso, earum sibi aliquem usui suo peculiariter destinatum indicem corulegisse. Quamvis hic aliquo etiam selectu in tironem

non cadente rem indigere,non sit omnino dissintulaciis dum Quandoquidem earum dispositionum pleratisque, non tam ad flexanimam vere suadam vel Christi nam, vel Civilem, quam ad ostentationem ingenii me' ram, quasi Theoreticam aliquam ordinationem concinnam, aut artificio mirificam, aut varietate ordi' num circa idem thema plurimorum ambitiose luxuriantem, soleant praestare, ad inanem gloriam auctoris potius, mi am ad usum Lectoris profuturam. Quod ut in profanis vix excusabiles, scin sacris lugubre diacam, an detestabile,nedum ut imitabile aut memorabile excerpendiam ulli arbitramur. Quemadmodum vero integra corpora talia vel sceleta dispositionum, carne succo diues io elocutionis destituta, robore tamen o G sum nervorum atque contextu facundiae instructaeommendamus excerpenda rata non minus etiam Partes facundae inventionis,dispositionis aut elocuti =nis collia endae. Quo

198쪽

- A P. III. g 3, Ι 3 Quo pertinent quae Antithera vocavit Illustris BACO de mulamis,&esiqua collecta exhibuit , aureolo seo de Augment. Scientiar. lib. n. cap. 3 pag. m. - . seqq. sive in utramq; partem ingeniose atq; sententiose conceptas illustrium materiarum suasiones di bluasionesque. Sic alia quaevis exempla Argumentorum mora torum, aut affectuosorum illustrium. c. Ita ad partesis bis colligantur observationes naturales omnis generis, v. gr. circa sidera meteora, animalia, insecta, plantas, gemmas mineralia C. Denique ad Philosephrae Praesteae partes, Ethtea exempla virtutum, vitiorum, semivirtutum, semivi liorum, indagationum, curationum moralium. Politica exempla rerum publicarum simplicium, aut mixtarum omnis generis, corruptelarum item,aut remediorum,bene aut male adhibitorum c.

Sic& Iuris alunulis societates omnes reliquae similibus exemplis poterunt illustrari. a Huc referri etiam exp dlet eoi Iectanea bibliographica Auctorum, metbodice imprimis scientiam aliquam , ejusve partem aut rostor sitionem plane peculiarem , ex professo tractantium. Unde non augeri modo, sed in longe meliu estormari queant collectine hujus generis Draudiana, vel Li-rsiana, vel quaevis alia , huc usque prodita rejectacmnino MECHERMANNI c. . Coni Log. commendata confusa scriptores enotandi ratione. Neque directa tantum sed remaeiν Biblitanispbica secui

dum materias digestas collectanea huc pertinebulu

199쪽

I VARIETATE ExcERUro RuM RATIONE MATERIAE. v. gr. quinam ρηι eriη descriptoribus Ethicu .Politicis Rhetoricis universim aut quinam de parte qualibet scriptores percensuerint recensuerintque v. gr. qui scriptorcs de Anima, deve illius immortalitate sola, qui JCtos de Actionibu tractantes , qui a ctores de Epistolis conseribendis, aut alios collectim ex profeta,vel occasione quapiarns memoraverint. Cujus posterioris generis sane laudabiliter saepe, ac utilitet aeque, curiose, memorata quaedam in Eruditorum Actis jure ita summo,non tam quod ad eos ex quibus, quam eos etiam per quos collecta simi, respiciendo)inscriptis, saepenumero cum delectatione depraehendo. Circa prioris generis vero auctores ex professo laborantes, operae pretium sit videre VUGLERIintroductionem in omnes omnis generisscriptfres, AB-BEI Bibliotheca Bibliothecarum subjunctos indlaesejus generis, opera TEI ERII nuperrime auctiores. De quorum additamentis, a me, si Deus volueritin

vivam, expectandis. v. Dis aQ. n. V. XXV LXLs LXIV. 3 Quia non possiimus omnium

scientiarum habere methodica excerpta, licet habeamus , interdum tamen universalibus sub ordinanda singularia numerosa nimis occurrunt hine omnino adverbaria quandoque methodicis succenturiare hices amper opu es omnino Imprimis non tam in chartis solutis, quam voluminibus excerpenti, ubi prout volumus interlicere pluscula non aeque semper licet. 4 Denique methodico etiam exiseerpius aut qualibubcuns alieni, hic Iicebit commentaria nottia excerptasociare v. gr. si quis augendum capiat

200쪽

CAP. III. g. . I reapiat sibi Oertingit Theatrum, vel particularem aliquem Auctorem, v gr. Boethium de Gemmis Agricolam de metassis)c.

EICANTIUM excerptis. I. TON EXEMPLIFICANTIA SINGULA-

l RIA voco illa, quae citra reflectum ad cer-

in universalia considerantur sis id contingat ex ipsa eorum natunu, sive ex instituto tantum Consilio, atque intentione excerpenti e dum ille propter se, non vero quatenus exempla praebent universalibus, ea excerpit. Utraque vel ordinis capacia sunt,

vel incapacia.

II. Ordinis V cia excerptis methodicis rect ω, quam adversariu uit alphabetiso digerentur Id quod νarii modis fieri potest. I Adseriem temporis , secundum prius & posterius facta collocatione. Ita E. gr. Historia universalis , aut ejusdem aliqua pars Historia v. gr. Ecclesia'ca,aut,literaria,hujusve aut illius Monarchia Populine imo homini alic invita, secundum successionem chronologicam optime disponetur. a Adlocerum imrervacta ripatia, tum ipsae illorum descriptiones, adςoque Geographia universa, neque minus Choro-gn phia, vel Tomγωσα particulari poterunt disponti Tum acta vel alias norabilia in ipsis His locis V or Proelia,itinera, solemnia, festivitates, 'similia

poterunt

SEARCH

MENU NAVIGATION