Flavii Vegetii Renati viri illustris De re militari. Sexti Iulii Frontini viri consularis de strategematis. Aeliani de instruendis aciebus. Modesti de uocabulis rei militaris, praeclara opera nunc demum ad multorum uetussimorum codicum fidem recognit

101쪽

PLA VEGETII DE RE NILL SE optima ratio est ut imam plurimu conperia.

ut e lipimos de peditibus, equitibus, cum uicar s.co mittibus, tribunis uacantibus,habeat dux post aciem prae)puratos alios circa comus,alios circa medium sit sicubi hostis si hementer insistit ne rumpatur acies,prouolentsiabito,er supprint locaradditaci virinte,innumerorum audaciam frangunt. Hoc primi Lacones invenerunt, quos imitati sunt. Carthaginensis, Romani postea bis seruauerunt. Hac dispositione nulla melior inuenitur. Nam directa acies hoc olsi

agere debet fi potest,ut bollem repellat,dulfunduit.si me agendus fit, i forfexsuperfluus habere debes post aci- ,de quibus cuneum Meforficem siclassi copia de proximo ducendast. Sorruitem ex abundantibus ducitur: nam de loco suo ordinatum militem transferre coeperis, uniues rurbabis. siglobus hostium siparatus,aut dum tua,aut partem aliquήm urgere coeperi nisi*perfluos haheas quos conitra globos post opponere, frue equites fue pedites de acie

tuleris um aliam uis defendere,aliam criculosius denudabis. Quodsi bellatorum tibi copia non abundat, melius est aciem hulere breviorem, dummodo in βUdijs colloces plui rimos. Nam plures circa medius partes campi, expeditibus bene armatis debes habere lactifimos, i quibus cuneum faria restatim utem hostium rumpas contra cornva auten de contatis laricatis equitibus ad hoc seruatis, ex leuit togra peditum, alas hostium circumuenire te conuenit.

K In quo lac primus dux stire debet. in Posecundus in quo tertiri.

102쪽

Dux, qui praecipuiam si linet potestitem interequites

er pedites .in parte dextra stare confiueuit.Hic enim locus Irin quo tota acies gubernatur, ex quo rectus eliber procursus. Ideo autem inter utros, consi Et,ut erio-slio regem . Moritate tam equites qua pedites ad pugnam sit hortari.Ηie dee tibvssupernumerar Amixtis peditibus expeditis, aduersarioru finistrum corari quod contra ipsi flat circuire Cr a tergo siemper urgere debet. Secutas dux in media acie ponitur peditu pie si lente G firmet. Hisfortifimos pedites, bene armatos de uperfluissicum habere debet,ex quibus aut ipsi cuneu faciat er hostiu deierumpat,aut si aduersari muneἄfecerint, ipse forficem faciat, ut cuneo illi posit occurrere. in sinistra parte exercitus,tertius dux esse debet,satis bellicosius mapuidus gasinistra pars difficilior esto uelut manca in acie costistit.Ideo circa se bonos equites*pe umerarioso veloci limos pedites ecubabere debet,de quibus finistru cornus perextedatine circu- veniatur ab hostibus. clamoraui quem iam barrhitumuocant prius non debet attolli.qua acies utrasse iunxerit. peritoru enim uel ignavoru est uociferari de longe, cum magis hostes terreantur, si cum teloru ictu clamoris horror accesserit Sem,at Iludere debes ut prior instruas aciem quam hostis,qa ex arbitrio tuo potes facere quod tibi utile iudicas, cum nullus obsistat, inde σtuis auges eosdentia πadures ijsfiduua minuis:qasoniores uidentur provocare non

dubitat. Dimici aut incipiunt formidare,qui uidet contra μucis ordinari.Ηuis additur maximu comodu, qa tu insta Eus paratus ordinante et trepidu aduersariu praeoccupas. Pm enim uictoriae est inimicum turbare antequam dimices.

103쪽

τω FLA VEGETII DE RE MIL Quibus remedijs uirtuti uel desis hostium refflatarin acie. caput s XIX. Xccptis superuentibus uel incursionibus repentinis ex

occasme,quam nunquam dux exercitus amittit. ψum

in itineribus iam fatigatis, in fluminum transtrescine diui sis ii pauidibus occupatis in iugis montisim ti orantibus in campis si 'arfs,atq; bccuris inmat one dormientibus,opc tu num p tum mper infertur: cum alijs negoth occlipatus hostis,prius interimatur qua praeparare se possit. Quod1s ausi fiunt aduersari , pr insidiarum nulla fit copia, tunc

ιduersium praesientes,scientes, uidentess, aequa conditione pugnatur inde ars belli non minus in hoc aperto conflictu, quam in occhitis stuludibus adiuuat eruditos. Cauendum vel maxime,ne ab ala,cornιs m iri quod saepius curnit)ahi

certe dextro quod tamen raro contingit circumueniantur

tui a multitudine hostium,d uagantibus globis,qμοέ drii mos uocant. Quod acciderit lintim remediu sp, ut ali cornis replices Cy rotundes: quatenus conuersitus*ciorum terga defendunt. Sed in angulo ipsius extromitatis forti Iuni collocentiir,quia ibi impetus amplior feri consilicuitatem adversium cuneum hostium,certis refllitur modis cuneus dici cμti tur multitudo peditum,quae iunctia cum acie primo angustior,deinde latior proceditie aduersuriorum ordinc rupit: quia a pluribus in unum locum tela mittuntur. 8amicin mici p* pq lites nominant caput porcinum. contraqucm ordinatio poni h im tur quam forficem uocant. Nam electis imis militibus confierus in ulteram compotitur: G illum cuneum excipit,atque cyra ex atras parte concludit,quo facto aciem non potest cxlim

104쪽

LIBER IIl- φο litur Ostibus, ut turbata acies reparetur Globus autem dicitur, quid siua acie separatus, uipo superuentu incursat si q=M inimicos. Contra quem alter populosim uel fortior immittiturgiota Ob mandu quos est.nesub tempore,quo iam comittitur pugna,velis ordines comutare, aut de locis suis aliquos numeros ad alia tra erre Statim, in citur tumultus at s Uufio, piperatis conturbatus facilius hostis incubiti ot generisus pugn/pu sed committatur . quomodo etiam qui inserior est numero G uiribus ualet uictoriam obtinere. caput π.DEpQq tionum eptem sunt genera, quum infesta ex utraque parte signa o ligunt. Una depugnatio, istonte longa, adrato exercitusicut etiam nune prope fient per sola praelium fieri. Sed hoc genus depugnationis periti armorum non optimuni iudieant quis eum iu prolixo si itio tenditur acies io aequalis semper e rus occurrit, si aliquando in niedio fimus aut euruatur,pit. 4 eo loco acies frequenter irrumpitur. Praeterea sinistitudi te aduersarius au tecedit, a lateribus aut dextram aut sinistram alam circum uenit in quo pericula' magnum est, iis supernumerarios habeas qui sustineant, O lems repellant. Hoc genere polus debet confligere,qui e plures resortes habuerit bellatores, ut ex utros cornu hostem circumueniat, e quasi in fnusti suum cocludat exercitus secunda depugnatio est publica, que plurimis melior in qu si paucos strenuos loco idoneo ordinaueris, etiamsi mustitudine hostiunt,uirtute turbe yii tame poteris reportare uictoriam. Huius talis est modus: cita instructeacies ad congressust ueniunt, tunc tu mi -

105쪽

τη FLA VEGETII DE RE MILLIlr alam vim a dextra aduersari tui longius epitali,

ne uel miβilia ad eam uel sagitta perueniant. Dextrum Medum tuam finistrae alae illius iunges, stibi primum inehoa praelium ita ut cum peditibus optimis,e probatifimis equitibus sinistram partem illius,ad quam te iunxeris aggrediaxis atque circumeas, Cr detrudendo atq supercurrendo ad hostium terga perum s χεοdsi sieme aduersarios exinde pellere coeperis, accedentibus tuis indubitarum uictoriam consequeris G pars exercitus tui, quam a b submoueris secura durabit. Ad similitudinem aciem Aditer uel libella fabrilis acies in boedimicadi genere constituitur.Qgoas te prior aduersarius fecerit illos quos post aciemsupernumerarios diximus debereponi, tam equites quam pedites ad Histrum tuum colliges cornu, Osc aduersario remes magnis uiribus inearte pellaris. Tertia depugnatio est similis secundae sin hoc deterioriquod asinistro cornu tuo cum illius incipis dextro confligere.Nam quasi mancus impetus es eorum craperte cum di mustate aggrediuntur hostes, qui in sinistro dimicanteornu Quod apertius explanabo:Si quado a tuam sinistram longehabueris meliorem.tunc morti ἰimos equites peditess coniunge, Crin congressu ip primum applica ad alam hostium dexteram GTquantum potes aduersar dexteram partem pellere e circuiremina. Tuum autem aliam exercitus partem,in qua deteriores bellatores habere te nosti,asinistra longe illius epara,reuel gla dijs inuadatur,uel ad e tela perueniant. In hoc cauenduesi

ne inimicorum cuneis transuersa tua acies elidatur Hoc au

tem modo uno easu utiliter pugnabitur,ct aduersarius infirmius dextrum cornu habuerit, intu longe fortiussi riz

106쪽

ngina depugnario rasis est. cu Ordin ueris sit uinte quadringentos uel quingentos passus,quam ad hostem pervehus, ni ante eosubito ambas Has tuas incitare te conuext. ut ex utro cornu improuisos hoster aerias in fugamo celarius uictoriam e siqviris. Sed hoe genus certaminis

licet citos peret,si exercitatos sorti Simosq; produxerit. men periculo im est: quia mediam aciem suam, picte dimicat, nudare compellitur. π in duas potes exercitum si avare. Etsi primo impetu uictus non fuci it immicas, habet postea occasionem,qua inuadat odiuisa cornua,ermediam kciem destitutam. minta depugnatio est quartesimilis. sed hoc unum amplius habet,quia leuem armaturam π9 ttarios rabe primam aciem ponit, ut illis resilientibus noum it irrumpis se de dextro eo suo illius silai runt. desinistro ornu uo illius dextrum aggreditiar, agodsi fugare poterit,statim uincit, si minias, media acies illius nataborat quid a leuia, naturasagittari s defendituri sexta depugnatio ptim est, e prope similis fecundae, iuratur qui de numera suorum erae uinaue de avi.Esi bene ciudi ilarint quaruuis cum paucioribus simper uictorium oti sequuntur. Navi cum instructa acies ad hostes decedit, ..xtram Ham tu flaistrae ala hostiani iungeaer ibi per equus praui iniciis ueloci dinos pedites incipe praeim. Iteliquam autem partem exercitus tui,longi lime a dextra parte illius remoue, G directum porrige, quasi ursu. Nam spartem finit iram illius, aucteribus cir a tergo ereperis rederesne dubio vertes infugam. Aduersarius autem nedde dextra parte sua, nec de media acie potest uis laboranti bus subsienire, quia acies tua extenditur et totas porruu

107쪽

FLA VEGETII DE RE MI Ll. ad similitudinem a litere langipimae quae recedit ab hοιρι

hus.Quo genere in itineribus f e coctigitur. Septima se pugnatio est, quae loci beneficio adiuuat dimicantem. In haequos σcum paucioribus,ocum minus sortibus poteris ad Wrsariumsius Enereatrocesis monim,aut mare, aut tum aut lacum, aut ciuitatem, .ut paludes, aut erupta in parte una habeas,ex qua hostis non γ' accedere eliquum exeri itum tuum directa acie ordines. Sed in illa ala quae munitionem non habet,omnes equites. serenturios ponas. Tuncsecurus pro tuo arbitrio cum hoste confliges,quid ab una par te laci natura te muni ab alia duplex prope ponitur equitatuscillud tamen obsieruandum est,quo nihil melius inuenitur , ut fine de dextro eornu tuo cum illiussinii tiro pugnare uolueris bifortifimos Onassiue desinistro euillius dextro, ibi

strenuosi limos collocessue in mediosacere cuneos volueris per quos hostium acies rumpas in cuneo exercitatiyimos ordines bellatores. Victoria enim perpaucos fieri cot ueuit. Tantum est ut elicti a duce sapienti limo in his lacis, in quibus ratio inutilitas postulatiordinentur.

viam abscedendi bo ligus dandam,videliantur faciliusfugientes caput m XL FLemis rei militari, tiari, pleniorem uictoria crescit,

si aduersarios dat locorum GPψhijs, aut armatorum multitudine circundederint.ut aditum non inuenianius cedediSed clausis ex desperatione re est audacia. t cum Ρitu hil est, umit arma formido Libenter cupit commori, quis ii dubio fictist esse moriturum. Ideoq; Scipionis laudata bi

sentia est,qui dixit:uum hostibus qua fugerentinon esse να-

108쪽

LIBER III. timendam. N eum ab cedendi aditu patefallo,mentes o ad praebenda terga eon ensierint,multi more pecorum trucidantur. insequentium ullum periculum est,cuuidi qui bus dependi poterant arma conuerterint. Hoc genere quavis maiorfuerit exercitus,tantosacilius multitudo proslemitur. Neq; enim ibi requirendus est numerus,ubi animus siemel territus,non tam tela hostium cupit declinare quam viam.Octerum clausi licet exigui numero infirmi uiribus hoc ipse tamen fiunt hostibus pares,cla desperantes sciunt aliud sibi iure non posse,sed una salus victis nutum styares diatem. scassemadmodum ablo se recedatur sit confisium pugns dii liceat. caput XX M. Digiois omnibus quaeratio militaris experimentis crarte seruauit,sinum superest edocere,quemadmodum needatur ab hostibus. N disiciplinae bellicae Cr exemplorum periti, nusquam maius periculum imminere testantur.

insterum ante congressum recedit ex acie. suis fidutiam minuit finimicis addit audacium Uerum quia hoc sepius necesse est euenire. quibus modis tuto possit fieri declaranduest. Primum ut tui ne ciui ideo te recedere.quia declinas inire eonflict sed credant arte aliqua sie ideo reuocari ut ad oportuniorem locum invitetur hostis, ut facilius superetur, aut certe insiquentibus aduersariissecretiores collocentur insidiae. Nam necesse est ad fugam parati sint,qui ducem suum

sentiunt dorare.Illud quos est dum est,ne hostes te recedere mitanterstitim irruant. Propterea pleris ante pedi tes uos equites posiveruntini di currentes aduersarios uidere non Merent,quando pedites aescedebant Item particulatim

109쪽

incipi entes a primis.singuusacies ubducebant retrahis,nocabant n gradu uim ntibus reliquis,quos siensim posiacies, H ad illos iungebant,quos subduxerant. Primum A

quatis exploratis itineribus,noctu cum exercitu recedebat. ut hos es die orto eum intellexissent, non possent comprehendere praecedentes. Praeterea leuis armatura praemittebatur ad colles,dquisiubito tuto reuocaretur exercitus,e si hostes in equi uoluissetu, saevi armaturέ, que antea occupaveratticum,additis equitibus fundebantur. Nihil enim perieulo ius exillimatur, quas inconsulte insiquentibat, ab his qui in sub ossi fuerint,vel qui ante e parauerint,iubuietur ' Hocteinpar est quo oportune collocantur insidiae, quia adu sues fugientes,maior audaeia e minor cura est. Necessario rem amplior ecuritas grauius solet habere discrimen Imperatis,cibum accipientibus nitinere lactis equos uos pascet, tibus,si nihil tale ulicantibus superuentus βοὰ fieri. Q ε nobis uitandum est,er hosti in eiusmodi occasionibus per nicies in erenda. Hoc enim casu oppressis nec uirtus pote ine multitudo prodesse,quia qui in acie publica vincitur pugna, licet Tibi ars plurimum profit tamen ad defensionem suam potest accusare fortunam. Crgi uero superuetus Gub

sessas insidias pagus est culpam suam non poti si excusare.

quia hoc euitare potuit, G pers, uiatores idoneos anteca inopere cum receditur lisfraus feri consiueuit. Recto itinere egestes con equuntiar . Ualida manus occulte per alia mittitur loca, ubi ad agmen inimicoruin peruenerunt eqM- res,tentant leuiterata; scedunt. Ille eredit quicquid insidia rum fuerat praeteriis,elrfne cura resoluitur in negligenti . Q. Tunc illa manus, quae siecreto itinere destinatasurrat

110쪽

superveniens opprimit ignorantes Muri cum ab hoste disice dunt, sit perstiuus itum sunto emittant qui abrupta velaa- a gulta occupent loca, ne ibidem ab aduersurijs patiantur insiit dias. Et rursus post si praecipis arboribus uias claudunt,quas: compedes uocant, ut aduersari s sa statem adimant se . .

quendi, Cr pene utris parti in itinere ad subsissus ommula nis occameli m qui praecedit,oportunis uallibus,veIolao a s montibus quasi post be reliquit insidias, in quas ii incii derit inimicus,recurrit ipsie eradiuuat suos.Qq uero sequi in turauersissimilis onge ante destinatexpeditos, ut praeces dentem aduersarium arceat a transitu, deceptumia tergo, fronte concludat Dormientibus noctu aduersarijs G qui praecessem potes regredi,s quisiequitur,quatumvis ine teripi,potestsuperuenire per fraudema transfretatione flua uiorum, qui praecedit, illum partem tentat opprimere, quae praemissa transierat,dum reliqui alueo separantur. Qui au- tem equitur et linat itinere,illos qui non potuerunt transiι-

Amelos aliquantae nationes apud ueteres in acie produxerunt, ut Vrcilani in Aphriea Mahetes hodiel quos producunt. Sed hoc genus animalium arenis Citote randae ui aptum, confusas etiam in puluere uento vias absinerrore dirigere memoratur caeterum propter novitatem si ab in olitis uideatur inefficax bello est cataphraitiequites propter munimina que gerunt. d uulneribus quidem tuti sed propter impedimentum Cypondus armorum,capi eos facta

est,c laqueis frequeliter obnoxij, contra dister os pediter,