Jus naturae methodo scientifica pertractatum. Pars prima octava ... Authore Christiano Wolfio .. Pars tertia, de modo derivativo acquirendi dominium et ius quodcunque praesertim in re alterius ... Autore Christiano Wolfio ... 3

681쪽

ina Pars III. Cap. V.

tur . I 39. pari. I. Phil. prast uris in . Nemo alterum inducere debet, ut Iegem naturae transgrediatur . IOI .part. I. Iur.

nat. , adeoque impedire etiam debes, si potes, ne transgrediatur. Q iam obrem ut juret, quem de pejeratione aut per-jurio suspectum habes, Velle non debes. Enimvero qui abieri juramentum deseri, Vult ut is juret 3. 89 et . . Iuramentum igitur deferre ei, qui de pejeratione, vel de perjurio su spectus est, non licet.

Agitur hic de moralitate actus, quo de pejeratione , Vel perjurio suspecto desertur juramentum. Qua de causa nuti,

iam hic attentionem merentur rationes eorum , quorum in

terest ne pejeretur, aut ad juramentum admittatur, qui per-jurus fit, alio loco utique attendendae, ubi spectandum, quid intersit juratum esse.

I. 939. An jur Iuramentum vocabulis siriptis expressum validum es. V mentum cabula scripta idem significant, quod ore prolata, quod ne- scriptum mini ignotum. Unum adeo idemque est, sive verba juran- valeat. Ita Oie proserantur, sive scribantur. Quamobrem si eadem animo jurandi scribantur, adeoque juramentum vocabulis scriptis exprimitur; eodem modo valet, ac si viva voce fuisset praestitum. . 94O.

A, δεβηs Quoniam juramentum Vocabulis scriptis expressum vali .hseis i μ- dum e st 939.), absens Vero absenti seribere potest, ideo rara pos . patet,posse si semem asemi foramentum in lueris de Kerre fi jorare.

Nulla sane ratio est , cur juramentum scriptum non ejusdem valoris este debeat cum eo , quod viva voce profertur: neque enim eruacia ejus ullo modo dependet a signis , quibus animi tui sententiam alteri significas. Quodsi moribus solacinitates quaedam accedant, idem non sunt juru naturalis,

682쪽

De Alfi veratione, Iurejurando eae Volo. 633

nee ad ejus valorem quicquam conserunt , quamvis suam in jurando habeant utilitatem. Sed de his dicere non est hu- Ius loci.

g. 94 I. In animam alterias serare dicitur, qui nomine & mandato is animam absentis jurat. alterius ju-E. gr. Titius absens jurare debet Maevio. Is mandat Sem. rare fui sit. pronio, ut nomine suo idem juret. Dicitur Sempronius jurare in animam Titii. . 942. Priamentum in animam alterius praesitum validum est. Ete' an μυ-nim unum idemque est, sive animi tui sententiam quocunque mentum in in casu alteri significes per literas, sive viva voce alterius, qui animam a ut hoc faciat voluisti. Quamobrem cum juramentum per li-rentis prateras signifieatum validum sit I. 939 validum quoque es stirum sit se debet juramentum, quod viva voce alterius praestas, cui valiaum. hoc demandasti. Eniui vero qui nomine & mandato alterius jurat, in animam alterius jurat j. 941. . Ergo juramentum in animam alterius praestitum validum est.

Quae de juramento scripto annotavimus ηοt 3 9 o. , de eo etiam tenenda, quod in animam alterius piaestatur. Ceterum hic juramentum tantummodo in se spectamus nullo respectu habito ad statum civilem, de quo suo demum loco dicetur.

. 943. Us assenti per Meras jurat, aut alium in animam suam ju- An pejera- rare isti, non tamen habet animam juranae, pejerar, is qui non fa- rro ei perμ-cit, quo . hoc modo sie facturum jurato framittit, 'qurus es. Ete- num locum

nim juramentum validum est, sive per literas juretur F. 939. .haleat injm sive in animam absentis ab alio piaest tur l. 94et.). Quodsi ramento ergo is, qui per literas jurat, aut in alviam tuam jurari vult,scripto es in

683쪽

stito.

non habeat animum jurandi, moraliter falsum est hanc esse animi sui sentcntiam, quam verbis scriptis, aut viva alterius voce significat. Et si non facit, quod facturum sese sive in literis, sive per alium jurato significavit, utique non facit,.quod se facturum jurato promisit. Enimvero si jurans moraliter falsum loquitur, pejerat, & si contrarium ejus facit, ve id non facit, quod se facturum juravcrat, perjurus est I. 9.a60. Quamobrem p crat, qui absenti per literas jurat, aut alium in animam suam jurare vult, non tamen habet animum jurandi, & perjurus est, qui non facit, quod hoc modo te facturum jurat.

Naturaliter nulla disserentia est inter juramentum scriptum dc in animam alterius fraestitum& inter juramentum ipsa iuraritis viva voce enunciatum. Quocunque igitur modo praestetur iuramentum, eadem semper religione praestandum. Quem- . admodum juramenti semper eadem est efficacia , ita quoque pejeratur & perjurium committitur eodem modo. Non ne-saverim multos aliter opinari posse, ut malim per literas, aut per alium jurare, quam juramentum Voce proPria praestare, ac facilius in casu priori ad pejerandum & periurium duci, quam in posteriori; sed erronea non recte sentientium opinio nullum Veritati praejudicium assert, quamvis in praxi ejus habendast ratio.

g. 944. obtesatio est actus, quo quis alterum per Deum testem veritatis dictorum & vindicem mendacii ac perfidiae aut is cujusdam illiciti, vel per rem aliam ipsi charissimam vel cu)us maxime rationem habere debet, obsecrat, ut verum dicat, vel ut quid faciat, aut non faciat. Obtestim igitur in-undu alterum permovere ad verum dicendum, vel qui faciendum aut non. Gendum, quaisus scilicet in memoriam revocat mo tiva volitioma vel nessitionis s. 89o. h. empirJ, ad actum vob-

684쪽

De A severatione, Turejurando s isto. χ3s

volitionis, vel nolitionis necessaria' . 8 39. Pyh. era'r. . Patrio sermone dicimus: cinere discui vere n.

Nimirum s per Deum testem ac vindieem alterum ostest mur, eum cogitare jubemus, Deum nosse omnes hominum cogitationes ac certo punire mendacium ac perfidiam , & fg-ctum quodvis illicitum, & hortamus, ne poenam divinam incurrat. Ita Archi sacerdos obtestabatur Christum ut dicerot, num sit filius Dei. Matth. XLUL 23. Similiter si quis s. rum obtestatur per famam suam, aut per parentes suos, ut v rum dicat, vel promissum servet, aut ne quid faciat ; is eidem repraesentat labem, quam famae suae sit adspersurus mendacio aut persidia, aut facto alio illicito , & tristi fiam parennibus con-rrahendam, vel labem famae ipsorum adspereendam persidia aut facto quodam scelus o. Eodem modo fatilo interpter uidatur obtestationum formulas quascunque alias, modo ad in tentionem obtestantis animum advertas ex circumstantias casus praesentis, in quo obtestatio fit. s. 94 p.ε

Quoniam obtestans alterum permovere etiam linendit dine, ne quid faciat . 944. ἱ eum, qhi jurare debet, obtestara psisS tim Αιὸ mus ne pejerer, vel ubi j rammium promissoriuνς praestiti si ne H - is periurus, quando pejerarionis, vel Zerjuris suspicio ades. ,

Nisi enim me uendum sit, ne juraturus pejeret, aut, qui j rato promisit, perjurus fiat, obtestatione opus non est. I. 946. Ruando tui plurimum interes, is alter verum dDat νι ad ον δε - ων- itendum tibi obligarar, ἄψ uν faciat, quae framittit of Ae --α

statio licita est. Etenim quando tui plurimum interest, ut al- qter verum dicar, & hic ad verum dicendum tibi obligetur; tibi etiam jus est alterum ad verum dicendum compellendi

I. a 3-part. I. Pr. nat. , consequenter licitum est cum permovere ad verum dicendum, noc demcre hoc facis U. a 730,

685쪽

Pars III. Cap. V.

ut propterea ab hoc proposito sit abstinendum I. 2 8.1Quoniam itaque obteilatione non aliud intcnditur, quam ut alter ad verum dicendum permoveatur, nec utaris nisi motivis, quibus alter animum suum a mendacio avertere debet 944. es not. g. 87io; quando tui plurimum interest, ut ad verum dicendum tibi obligatus verum dic. it, obtestatio

licita cst. diuod erat unum.

Similiter si tui plurimum interest, ut quae alter promittit faciat & ut sis securus, quod facturus iit, cum is ad promissa servanda tibi obligetur . 363. 43i.); eodem, quo ante modo patet, tibi cste jus eum obtestandi, ut faciat, quae

te facturum promittit, conii qucntcr in hoc etiam casu obtestationem licitam csse. χρod erat alterum.

Nimirum obtestatio temeraria non est, quando necessaria, cnmque in se nil contineat, quod sit illicitum, nulla sane ratio est, cur in hypothesi propositionis p aesentis minime licita esse debeat, aut, si per Ueum testem ac vindicem fiat, cur ad abusum nominis divini, seu obscurationem gloriae divinae r ferri debeat, cum desinitio obscurationis gloriae divinae huic actui parum conveniat f. III 3 .part. ι. Fur. Hat. .

. 947. Irim ριγγι Σμηηδε ait mm ex ora ri debes ne quid faciat, aut M M. exbendior. ctat , qui tradit ση-- Ala faciendi, hoc non faciendF os Zs.1iubrita. Etenim qui alterum exhortari debet, ne quid faciat, aut ut faciat, i pli significare dcbet, seriam sibi & conastantem esse noluntatem, ne hoc faciat, ad quod non is ciendum obligatur, aut sertam & constantem voluntatem, ut hoc faciat, ad quod faciendum obligatur & adhortationi aedehortationi jungere motiva , quibus alter ad faciendum, quod facere debet, & non faciendum, quod facere non de

686쪽

De Asseveratione, Iurejurando N Volo. 6s

Quamobrem cum obtestans alterum intendat permovere ad faciendum, quod facere debet, Vel non faciendum, quod facere non debet, siquidem habeat animum non faciendi, quod debebat facere, vel faciendi, quod facere non debebato. 944. obtestatio omnino licita in , quando alterum exhortari debemus, ne quid faciat, aut ut faciat, quando illud non faciendi, hoc faciendi animum prodit.

Cum ex ipsa definitione intelligatur. obtestationem nil comtinere , quod in se spectatum illicitum sit, neque etiam illiei. ta diei possit intentio obtestantis in se spectata o. 944. ; s judicare velis, utrum obtestatio 1icita st . nec ne, dispiciendum tantummodo est , num si necessaria r neque enim illieita e se potest , nisi quando temeraria f. 278. , temeraria autem non est, quando necessaria.

s. 948. Asseveratio per Deum testem aut rem aliam nobis ch omestatistissimam, vel magni momenti dicitur Cain alio. qaid sit.

Accedit ea propius ad juramentura, in quod etiam abit, s vim juramenti eidem tribuere Velimus. Sed cum de his asseverandi formulis jam egerimus in superioribus t s. 89 I. 894. ; non opus est, ut de Contestatione plura addamus. s. 949

Dod jurato promisimus praestandum non es alteri, si is hoc sebi . ..,db praestari Asia D. Etenim si is, cui quid jurato promisimus idem sibi praestari non vult, jus suum remittit β. 93. , quod ιγ ώfacere utique potest g. 3170, consequenter tu ab obligati sinisti no ne tua liberaris I. 97.M Quoniam itaque necesse non est, in A. ut ei praestes, quod ad certiorandam fidem tuam jurato pro

miseras g. 8s a. ; si alter, cui jurato quid promisisti, id sibi

praestari noli vult, praestandum hoc ipsi non est. Iurasti alterius gratia, cui Promissio facta est, ut tanto ac misit Iar. NM. Pars Iad O OOO curi.

687쪽

6si Pars Cap. V.

eurior esset de fide data non fallenda. Quod si ergo is notu rit , te praestare id, quod sibi promissim est ; iuramenti noti ea est vis, ut ipso invito praestes, quod ipsi praestandum erat: neque enim ideo, quod te sbi jurare passus est, ademit sbi

libertatem ius ex jurata promissione quaesitum remittendi, nec tibi imposuit necessitatem in remissionem iuris sui non conse tiendi. Horum enim nihil in ipso juramento continetur, cui tacitas conditiones adjicere non licet f. 9o8.' '

Grahia Quoniam alteri praestanduin non est, quod iurato proeperioris, non in Amri, si is hoc tibi praestari non vult g. 949. , pcrjurus sit, quHara autem is dei num est, qui voletκi non piaestat, quod ipsi sero promi praeutiturum promisit β. 9a 6 y; si quod jurato alteri promi ut non

ras , te id praestare velle, etiamsi alter noluerit , ut praestes. Quamobrem ubi is debitum remittit, hoc acceptando nil facis, quod est contra juramentum , nec dici potest , ist id servare nolle I. 93 1. 7: neque enim hoc aliud continet, quam quod animum praestandi promissum, qui tibi est, mutare nolis =.9 2, 3. Hunc autem animum non mutas , dum remissionem debiti acceptas; sed mutat alter animum a te debiti solutionem exigendi , cuius gratia fidem tuam ipsi adstrinxisti s. 934. IFacit autem hoc alter sure suo I 17. adeoque licite 3. I7o. pari r Pini. radi. unio. . Quamobrem quoad te peri do est, ac si servando juramentum piaestitisses, quod prestandum erat, consequenter fidem iuratam minime fefellisti, nec ulla ratio est cur perjurii suspicio in te cadat. Quodsi quis excipiar. te Deo obligatum esse ad praestandum, quod erat promissum, ab hac autem obligatione te liberare non posse eum,

cui juratum est ; supra jam notatum est not. s. 9os. ), falli eos , qui sibi persuadent iuramento adstringi sidem nostram Deo ips que nos obligari ad promissionem juratam adimplen-

688쪽

De Asseveratione, Iurejurando m Volo. 639

dam. Unde sua sponte cadit objectio, quae aliquam veritatis speciem habere videbatur. I. 93 1. Promisis conditionara non es servanda propter iuramentum ac- an promisecedens contrione non existente, seu Juramensum eonditionatam non sis conditiormatas m puram. Dcficiente enim conditione promisso con- nata per ,- ditionata evanescit . s 34. , consequenter eX ea nulla oritur ramentam

obligatio p 'andi id, quod promissum, totaque adeo pro venatar in

Quando itaque obligatio ad promissionem conditionatam acccdit, cujus cond: tio deficit; actui non obligatorio super-acccssit. Enimvero si juramentum actui non obligatorio supcracccdir, cum in obligatorium convertere nequit s. 9O4. . Promissionem itaque conditionatam, cujus deficit conditio, obligatoviam csiccre nequit, consequenter conditionata pro- nussio conditione non cxistente propter juramentum accedens scrvanda non est. Quod ii promissio conditionata conditione non existcnte scrvanda cisci, in puram vertenda seret . 46 a. . Quoniam itaque dcficiente conditione propicr juramentum servanda non cit promissio conditionata per demonstrata; neccam juramentum in puram convertit. Nimirum s conditio nate jurato quid promittis, non juras nisi te hoc praestiturum conditione existente, ast non praestiis turum, conditione non existente. Juramento adeo adstringitur fides s*. 88s. , nonnisi in eo casu, quo conditio existit, non vero in altero, quo non existit. Quamobrem si conditio non' existat, non praestando id, quod sub conditione fuerat promise' sum, nihil fit contra juramentum.

689쪽

Pars III. cap. V.

ramenti in fiam seram adstringit de concitione adimplenda. Etenim si subpromissione conditione potestativa promittitur, pronaillar eam protrahesis condyli re non debet eo fine, ne quod promissum praestare teneatur nepote - . saa. . Quoniam itaque jurato promittens fidem suam ima. alteri adstringit s. 9 3 4. ; ii conditio potestativa adiit ex parte sui, fidem quoque sitiam adstringit de non protrahenda adimpletione conditionis potestativae I s 8. Patet itaque eum, qui sub conditione potestativa ex parte sui quid promi tit, fidem suam de adimplenda promissione adstringere.

Nimitum iuramento adstringitur sides de eo omni, ad quod vi promissionis obligaris, quemadmodum ipsa definitio jura. menti loquitur 6.8sa . Quamobrem sub conditione potestativa ex parte .lui jurans omnino juras, te adimpIetionem conditionis minime protracturum , quin potius eam adimplendi habere animum. Absonum enim foret alterum persuadere vetitatis dictorum, & non tabere animum conditionem adimplendi , sub qua promittitur. I. 973.

Ave dirim Quoniam perfidus est, qui facere non vuIt, quod se fa-HNou .cturum lux Vit 9z6ψ, qui autem sub conditione potestati iis is io Va eX parte sui juIMO promittit, fidem iam de adimplenda ad ρυ,, conditione adstringit s. 9s ad , consequenter jurat, se eam si persuros. adimplς ς VLllς o. I 89, si conrisionem assimplere negligit, vel

ejus adimpletionem stadis protrahit, quisue conaei Mne potesυιva ex parte sui promHu, utique fleburus es.. Fidem juratam violat promissor, qui conditionem potestativam ex parte sui adimplere negligit, vel ejus adimpleti nem studio prorsus protrahit i 9sa. ) , & quidem in casu pri ori culpa sua s 3. 7 3 8. yart. r. mi pract uv, υ. . in posteriori dolo s. s. para. δ. Phil. ρυα untu. . Quamobrem cum violatio fidei juratae perrurium sit ἔ-937.) ; nullum est du-hium , quia neglectus adimpletionis conditionis potestativae,

690쪽

De Asse veratione, Iurejurando N Volo. 661

sub qua promissum est , si periurium eulpossim, ejus autem protractio studio facta periurium dolosum. Quemadmodum factum dola sum omne pravius est facto culposo ; ita quoque, periurium dolosum multo pejus est culpo . Quamobrem ubi quis fuerit perjurus, probe dispiciendum est, utrum do-lasium, an culpo sum sit perjurium, cumque culpa f 739.

Partit. Mu.'azuniv. multos admittat gradus, horum qu que in aestimando periurio habenda ratio est. .

. 9sq. Bramentum promissorium generale est, quando in genere Furamentiquid promittitur: speciale vero, quando certus quidam adta ρα-6 ita specie promittituri draisio inge-E. gr. Si juras te ossicium tuum diligenter obire velle; jura- nerale Nmentum promissorium generale est: diligentia enim ista mul- speciale. tos sub se comprehendit actus, quos fingulos distmcte tibi non repraesentas, dum juras. Enimvero si juras, te proximis numdinis Titio daturum decem aureos; juramentum speciale est. Erit idem adhue speciale, si praestetur de actu quodam in spe-. eie, etsi non singulari, veluti fi jures te sine permissu superio. ris nunquam iter ingressurum. Non implicat, ut idem juramentum sit simul & generese, & speciale, quatenus plures continet promissiones, quarum aliis in genere, aliis in specie quid

promittitur.

Quoniam perjurus est, qui non facit, quod se iacturum misissesi juravit 926. , non solum vero non facit, quod se factu-T ,ris, mrum juravit, qui actum quendam certum in specie promisit, δεων verum etiam qui in genere quid promittit, consequenter qui tale isa j

juramentum etiam generaIe, non Vcro tantummodo speciale rament violat I. 934. ; ρ burium non modo es violatω Iuramenti Ho- ram. missoriss cmbs, verum etiam generalis. Quoniam tamen jura. mentum generale praestans de singulis actibus ad genus istud Oo oo 3 refe-