장음표시 사용
21쪽
studium effecit, ut externi amici soci c. indies sila res lint fasti, incolarum, nobilium c ignobilium
heneuolentia creuerit, ipsius Prudentia in regno adminis irando incrementa acceperit, quibus trihus hoc est, amicorum uirtute, ciuium beneuolentia, OcRegis prudentia regnat Reges conseruari pro nunclauit Isocrates. At si istis Veram pietatem presfecis et moderatricem, pleniorem e firmiorcs conis seruandorum regnorum Regulam tradidisset. alia, renos pietati optimi Regis cui reliquῖ virtutes ancillabantur acceptam tam diuturnam regni con seruationem feramus. Ha Renus de Prima cura Principe viro digna, qua habuit Serenissimus priniceps dixi, o breuiter os endi quomodo principaulum adeptus sit in his regnis, quo pacto rexerit Parii tum regnum, idem,in adeo tranquillo statu tanto tempore conseruauerit: Nunc quod secundo loco propositi de cura religionis breuius attingam tum quia nonnihil de ea superius attigi, tum quia niilla oratione fatis explicari nedum laudari potest. Statibilito ita. regno, pies sapienter intellexit ad tua endum saluum at , integrum statum reipublics,ans te omnia religionis curam habendam esse:Quod etiam prophanus Ariszoteles, etsi nesciret ver relis gionis rationes intellexit necessarium esse. Quanto quaeso magis eos magistratus, qui Christiani halberi volunt,ut cultui Dei suus constet honos, precipue Iaborare decet siquidem huius vera cura plurimorrum honorum causa est, e contra contemptus, has quas multis perpessi sumus seculis calamitates nobis
22쪽
inuexit. Hic enim cotemptus domestica auget mast a disse titiones,lites .concertationes, desola triam hos miCidia,latrocinia,periuria, ecquid non mali, De iis V contemptum sui punia immittit pestem, hosties extraneos, tempestates, o alia sus iusti sit inhil gflagella Neis dubium est quin religionis vers constemptus ipsam crudelem urcarum gente in Chri setianum orbem excitarit. Haec tote tanta mala a se homines non possunt auertere,primu religio reis e Procurata sit, ec hac instaurata vita hominum in melius fuerit commutata. Hoc ergo cum intelliges iret sanctissimς memoriae Re nos er,precipua arma sicut antea attigi,tuendi regni in vexa religione γήsuit atq; ideo omnium Primum eius curam habens clam duxit Plurimum errant omnium fanorum ius
dicio, qui religionem ad Principes haud pertinere arbitrantur, sed de ea dehexe pontifices statuere ecvulgo prestribere quicquid libet. Nam hoc contra
omnium gentium morem, cotra Israeliticam politi iam, cicontra omnium sensiorum imperatorum OcRegum exempla facrilege cimpie asseritur Aristtoteles de moribus gentium locutus, testatur acra
solis Regibus relista esse Plato in Repti, magistratu suo cultum Dei et ministerium acrorum mans dat Moses idololatram iam ne um summum pon/tificem corripit ac in strum entum idololatriae comfringit. Praeterea esse proprium Regium munus religionis curam habere, intelligit is qui unde po testas regia occasionem et initium sumpserit, ania mads
23쪽
: Izή 'madue fit. Negare nemo potcs Cui patrisfamusias praecipua citra religionis esse deheat. Iam a prosPagatione familiarum occasionem sumpsit Rcgia Potestas. Familias Primium reXerunt Cui aetate et Lapientia anteirent ceteris at i ideo etiam sumiamo fungebantur acerdotio Deinde posia in ciuita tes excreuerunt familiae, Ioco patrumfamilias ipssi Rege prserant. Cum igitur patrumfamilias vice funguntur Reges decet Prose sto, ut veluti Patresfamilias Primam et Precipuam religionis uoram habeant, utut contra insaniant Cyclopes et Pontificiiτε λα i u 0χη τι bifri risi ut Plutarchi verbis utar nimis non ex Dei, sed voluptas cai nisvit norma est. Cum igiturRegium munus esse coiis stat religionem veram in te homines Propagare,
sit minis laudibus Regis nostri clementissimi asscri ihendum es , quod a religionis ver cura imperium situm exorsus sit. Verum ut status in religione fir smior et diuturnior esse posset, primum sapienter non sine sapientissimo senatus Danici consilio vers religionis impedimenta mouit, idololatriam prini hibuit, missas et propha nationes coene Dominicς aboleuit, pios Ecclesiis gubernatores Praefecit, Scholam hanc Has iensem tanquam os cinam Pleotatis ac honestatis erexit Dosiores aliunde magona cum selicitudine et impensis accersivit, re fiam scholam, et profestaribus ornatam theralissime distavit, iteris confirmauit, priuilegiis locupletavit, docentes et discentes ut pater ouito eodenis omnes neruos intendi , Ut
24쪽
sincerac religionis in his regnis prouinclis conscordia i ruaretur quo sane o studio Dauidis Eteochiae, Iosiae,Theodosii exempla non quasse, sed si a Perasse propemodum mihi videtur. Nam ut Daauid summum gaudium duxit una cum suis subdistis in Ecclesia Deum celebrare : Sic noster Rex de quo verba facimus se aliis exemplum statuit, sacras ministerii diuini des visitauit illic cum ali, Deum celebrauit, preces fudit, gestibus totius corporis asnimi pietatem significauit,sς ψ graui afflictus,aMletudine id praestities nec hoc immerito. Nam in vera pietate sitam esse optime nouit, tum anime Propris, tum Reipublics cui pressuit salutem. Non iudicauit sicuti multi, proh dolor, faciunt, sanctitastem,pietatem et religionem priuata hona esse,quali uiret ire regibus permissum sicuti ille inTragoedia
impie dixit, Sed suum officium statuit esse, alijs, vecsteris Virtutibus ita etiam pietate anteire Atlhec breuiter sint notata de altero officio pii princis Pis,quod in religionis cura cernitur: in quo nullo Regum aut principum totius mundi inferior fuit
hic noster Rex e Pater patris quemadmodum res ipsa loquitur,ociij omnes qui ipsum norunt testanatur. Nam ubi quos terrarum, tantus in religione
consensis, hi melior administrandς reipublice Faeclesiastice ratio resue unquam heresis hoc san stiissimo Rege gubernante hic est orta quae aniles disii putationes in religione sunt hic motae r quis Anas baptistis locus, Quae uermeris sedes, Haec omnia secundum Deum Manctissima principis cura
25쪽
ρρο effecit Sciuit enim prudenter exiguum sermentumbe, totam massam acidam reddere, et minimam errorisii Iahem plurima mala ac scandala accersere. Hanc curam si multi principes parem cum illo habuissentii, , vi minus dissentionum esset in multis nationibus lyci ita plus sane se iliconcordis tum inter docentes, si tum inter principes Oc subditos. Sed Laec Deo ea a mendanda relinquimus. Nunc ad tertium officium iv Pi principis accedamus, quod in Propris domus fanis arac pia cura administratione positum est. Nam ut iuxta Pauli sententiam,infideli deterior est qui propriam familiam negligit Ita sanista cura ecdiligens in sua propria domo gubernatio, argumes linis tum est animi optime erga Rempublicam Sisti. I tua Nemo enim publica amare Putatur, qui Propriam gi domum non recte administrat Paucis igitur qualis huius fancti principis cura in priuatae familiae gu*hernatione fuerit ideamus. Quo singuli nostrum
ad acre rite regendae familiae studium excitemur. fici ea qua i pse excelluit,assequi valeamus Sed hi ut hoc praeclaro exemplo proPosito annitamur,pro
tu viribus quis suis ut aliquous saltem progredias
stit mur Primum ita,voluptates, quas non solum priis uatis verumetiam principibus viris perniciosas flesciret, perpetuo fugit ut pestes. Id autem quia disiscisius est in iis qui opibus e potentia abundant, imaiore laude dignus iudicandus est Princeps tempe: irantisiimus,qui non seruiuit turpiter, sed imperauit potius generosie voluptatibus. Hic Principum, no/silium,ignobiliu cleri ulgi comune οἱ inueteratum
26쪽
maltum, ebrietatem exo m habuit Non enim g
norauit perinde se habere mentem Tominis tui his fam chrietate, at s se habet currus excusso auriga
Deinde nullum ad milit luxum principe pio indigi num, Sed statum regium in Oeconomia Magnifice tuebatur. Praeterea ut in republica non fuit Leo, sed potius blandisiimus pater ita in sua prospria familia fan stissimam curam adhibuit, ne quid designaret, quod parum deceret pium patremfas milias: imo sanistissimi Dauidis imitatus es exemσplum,qui in sua Domoe Pater Oc Propheta extis
terit.Castistimam coniugem,illustrissimam Reginam Dorotheam dominam nostram clementissimam ve/ra storga complexus est Liberos hos illustrissimos Principes in timore Domini Oc senecta disciplina eo ducauit Familiam charam habuit, adeo ut ipsum singuli non tam timerent seruiliter, quam amarent liberaliter, omnibus seipsum pietatis, sebrietatis, o aliorum piorum exercitiorum exemplar exhis huit Mane finita oratione sua ad Deum pro Eccle si , Republicae propria domo, aut alium concioσnantem audiuit summa cum pietate di deuotione Non enim iudicauit se hominis vocem audire,sed Deum loquentem per hominem Aut ipse suis conscionatus est,id quod ab eo frequentissime fastum esse constat. Non enim putauit se dedecere, quod
laudiasscribitur aliis sanctis Regibus, auidi, Scis lomoni,Ezechiae, Iosiae, o similibus non quidem musti, ut vera fatear, sed paucis admodum qui
27쪽
voce coelesti approbati sunt . Nam qui pius esse velit, siue in Magistratu sit, siue priuatam agat
vitam, non tam numerum multorum quam Xa
cellentem Paucorum pietatem pediare debet. Nun enim que optima sunt, placuere nisi pauscissimis. Vt enim malis exemplis , es in proauerbio terra mares plena sunt rata pauci existiunt , qui asperam virtutis viam calcant. Vesrum Postquam oratione, concione, cantione cie ipse erexisset O alijs pietatis exemplum Praebuσiiset libellos supplices manu propria accepit, legit, responsa dedit, nec calamitatem ullius contempsit, Sed placide querelas audiuit, O aut statim praeσsens auxilium tulit, aut animum filictum esuauit consolationibus, iuhens certo tempore res dire. Non durus erat calamitosis sicuti multi g nari rerum futurarum sortis communis, sed gratus erat, amabilis affabilis, summe suauis, multa largiens, Nihil afflictis petentibus recussans. Ex quo quidem factum est, ut omnes ipsum Patrem patris, singuli vero Vt Proprium Paatrem amauerint. Omnihus his rite o fideliter Peractis ad prandium se contulit, ad quod ut Plurimum vocare solitus fuit, aut aliquos ex sapisentibus regni consiliarijs, cum quibus de Reipublicε statu a mater placide et prudenter confahclabatur, aut aliquos ex doctis concionatori siue alios quorudoctrina conspicua fuit,adhibuit Cum tui in aut de Historiis disserint, ut de religione pie disput uit
28쪽
Unde multiplicem fructum reportauit. Primum nim audiendo alios sapientior ipse euasit. Non enim
ignorare potuit prudentissimus Princeps eccon,iuersatione sapientum, sapientiam accrescere, id qiiod etiam fastitasse ante illum constat, quotquot Praeclare imperia administrarunt Cum contra, fusgientes sapientum colloquia regna parta misere perdidisse testantur historis Deinde qui cum eo fas miliarius vixerunt, non selum ipsi sitim Regem ars dentius amarunt Sed etiam ipsius san Risiimos moures imitari didicerunt, non sine ingenti multorum commodo Tertius frustus quem ex eo percepit
quod sapientum familiaritate obtestatus sit, prsseratim in prandis Oc coenis est quod ipsius illustrissimi liberi inde a primis incunabulis sapientis gubernati/onis, e perpetus durantis pietatis Praecepta perce.
Perint, hauserint, imbiberint Alexander magnus
Prsdicatur 'sapientia ab Aristotele didicerit. Hi.
ero,Pindarum e simonidem agnouit magistros.Sed illi ut homines priuati, quod docuerunt Verbis, faci tis nequaq demonstrare potuerunt: qu duo ad recte docendum requiri omnium sapientum susseasgi consentiunt. Ideam honi principis re veluti iκασχαν cogitarunt isti, at hsc domestica schola pie. tatis e sapientiae non blum Regulam, Verumetiam vivae illustria exempla quotidiana habuit. Multo ergo reis ius scientia gubernandi ab eo disci potest, qui ipse non tum tenet scientiam gubernandi, sed etiam exemplum exhibet se ipse vitium sapientis gustarnationis. Similiter e pietas rectius Percipi nes
29쪽
quit, quam ab eo Magistro qui non solum de pieta te verba facit, Sed pietatem ne is exprimit 6 de monstrati Foelices ergo putandi sunt illustrissimi Principes, Filii huius fanistissimi Regis, quibus non
solum contingit pater is Rex potentissimus, Sed etiam sapientiae ec pietatis do 'or Oc exemplum, a quo sapientiam e Pietatem didicisse potuerunt, quod eos etiam secisse nemini dubium es . His accesdit quartum commodum, quod Helices videantur
futurae ills Respublicae, quibus gubernandis tanti Regis adeo sapientis e pii liberiirffecti fuerint gushernatores A prandio regio quoties publica nego, tia non prohibebant,oblectauit se Pius Princeps nuclactione secra,nunc historiis, nunc piis cum suis Ibes ris colloquiis, nunc rebus mathematicis,quihus misrum in modum afficiebatur Summum enim oblecutamentum sapienti principi fuit cursus Planetarume aliorum siderum caelestium comtemplari, dii in instrumento athematico, quale ante nostra secola visum non fuisse multi praedicant, ibi admiratus est sapientiam artificis Dei, ec se sacris libris de Potentiae sapientia Dei cognouerat, id in mundi admiranda machina tan in speculo contemplabastur,non sine gratiarum actione. Nam ut David adomirans huius mundi pulcherrimum ordinem ait
Caeli enarrant gloriam Dei, O simul rapitur spirio tu ad contemplandum Ecclesiam in qua Christus verus Sol lucet Ita Paulus testatur fide intelligi p. tata esse secula verho Dei, ut ex invisibilitus visi vilia fierent, significans neminem proficere e conii
30쪽
templatione naturae ad Deum rite colandum, missi prius fidei lumine fuerit illustratus. Attulit erugo Rex an fius fidei lumen, ac d uinitatis sapisentiam O potentiana pia cum voluptate in mundi machina contemplatus est. Vesperi facita coena , e Paululum oblectatus musica Chanc enim amauit anu ordinis statuum hominum Ocoffciorum in bene constituta Republica iucunα dissimam imaginem admiratus es: nunconi se dedit, ipse, nunc alios legentes ac potissismum diuini verbi recones, quos semper fere aspud si habuit, audivit. Deinde fastis ad Deum Precibus quemadmodum mane facere consueues rat se quieti tradidit, cogitans de sterna requie, qu has aerumnas Praesentis vitae excipiet. Hic fuit cursus viis sanistissimi Regis 3. Annis tanto enim tempore regnum Danis sua sancta cura summis laborihus administrauit. Summa fuit eius cura in gubernatione ciuili, precipuum relio gionis studium, sanet innocens domestica disiciplina. us virtutes non blum ipsum commenudabiliorem sitis reddiderunt subditis, Verumestiam plurimos peregrinos,principes N alios in eius admirationem excitarunt, adeo viiij omnes ad ea una tan omnis pietatis Chonestatis vivam ima. ginem respexerint. Haec habui, quihoc tempore de Serenissimo Rege nostro Christiano eius nominis tertio dicenda iudicaui. Nam de exitu ipsius ex hoe calamitos mundo in quo se heroicum virum