장음표시 사용
241쪽
3ys Institutionum Impetialium. Liber III 396
edicto mortui praetoris competebat. hane non erat necesse quiales, qtiae in iaciendo consistunt, scilicet assurgere. 5e si peri, ut is de bon post .r ,.sed sine ino . Alia decietatis, in ilia,ut ii de ea libet. l liberti. Item in fabrilibus incertis. . Nodist i quae a praetore vivo decernitui: a de hoe olun iblenniter: ut isde Oper. libea si operarum iudieio.aliud si conduxeiit men rςςei hodie sufficit. quocunque modo dicat, e uelle agnosce. ille arrogatus: Oeecas alicuiu aua istae arrogatori quaerunsit ab au- re:quae iudicialis diei uviest: quia in iudicis plentia agno- tui. la a nec scit uti ut hic,&C qui , h Iu es Munu . iusdςς ς admit. ad bon. pom bonorum possessione cuia stitutio Nunc autem nos succedendi , quod
opu pii , tuin uostellione, lo. do admittentis 1 eam ludi' per arrogationem nebat, hodie eis, ut infra eo.
cium . intra statuta tamen ' coarctauimus ad similituditempora 3 ollenderit , ' Ple- nem natural um p rentum testioni, petit, si ante num habeat earumi l bene di hil enim aliud , id sit tan- ei petitam, ad atrogascium tum modo usus fructus tam dum se dedem aliud
naturalibus parentibus,) i de lib. l.fina.&de eo De acquistione per arro- quam ad Pilu s, per filios tra liba. 1.si ematici gationem. familla, l acquiritur in ijs PR, u .Acc. rebus, qtiae extrinsecus fi ' ADDITIO.Υ Υ UI υς VI δ' lus obueniunt, dominio eis . intcgro scruato, te
dent liberti pationis opus eii , turn post. iliones lOuid. t tin. eum habent 3 Re Fin A, g, spon sie: nam 5c eas a tyroponete quis pia a s si H - iesi: N Contra tabu-rnit uni. las , necessaria etiam 3 r eκ filio emancipato,& uraeterito . Item unde vir , rc uxor, necessiria videtur. idi ut olim aliae non erant nece flatiae, sienec hodie reis tamen uti poli amus . Alii contra tulit nouus modus succede di sit inuentus: ut in Auth. de hae led. ab intest. per tormia colt .s
, turali. Artimus. ' ' Mortuo autem filio arro
garo in adoptiua iam ilia, etiam dominium reru cius
ad arrogatorem pertransit: nisi supersint aliae posi-nae: 'quae ex.con stitutiqne
Curiis Continuatio tione per arroga tionem. v Quui bona, quae nobis acquirunt ut titulo aniuersali , aut acquiruntur per adi. t onem haereditatis , aut pet bonorum pol sessio. aut per arrogationem, aut per addictionem bonorum
Te ira: z: neque praetoris edicto, sed
li. stipiti per tuas pet eo iure,quod consentia re
tetit ad initar naturalis. i constituris . C. de usustuc. l. corruptio
tiis tantum v litanuctus quaeritur, vi C.
Diuiso. i. Iupta Per Hud PC nomine propriso. nobis acqui. ι seo, ceptum cit, introductae it A--,; sequietit uidere de ae mil. sele in arrogationem . sequitur quisitione per arroga
ier arroga dri: omnes res ' eius corpo Item ii lite arrogatus o ,- rates, S incorporales,quae- Sea ex diueri O,pro eo,qu esset impube, ecim- fm To uue ei debitae sunt, arroga- is debuit, qui se in adoptio- pubes decedeici,ad-
itis. n olla persona . Ut descendetite, eκ filio atrogator ut C.com munia de sue. l. sina. ubi est conititutio,de qua hie fit mentio. . . tota antea
V dii In iure acquirebantur : cxcetres partes. Primo usi ptis iis, quae per capitis'di-Dicintroducta acqui minutionem pereunt, qua-
seeundo illud lo sunt operarum s obliga
sed nomine filii conuenit: Pet si noluerit eum defendere permittitur creditorib.
In ii 'i,i- H aequitatur.Tettio. licet his antea connumerasM3 Docedi an artogator tenea- rentur , t attamen capitis
e consensu. scilicet.arrogantis,& arrogati. d Omnes res. dc etiarn.hlii , ut supiae adoP.S.illud. e rea. idest,iure veteri. 1 Per capitis diminutionem scilicet minimam. nam dando se in atrogationem. minimam. capitis diminutioncm patitur: et suὸra, de capi. dini inui. I minima. . . . . operas ob et operarum . hoc intestige de operis, quae a libens deben- sequiales iuridi non transeunt ad redem extraneum ut laut ob: e
quidem pleno nem dedit, ipse quidςm i ii ii stipulatione
vi st. de adop. l. non enim aliter. & l. his verbis. &l. haec autem & silpta de adorti O. g. cum autem. Sed quid in Patre naturali, a quo hic attogatus erat emanci, Patus 3 respon. Pla. cum prasistra ariOsanti . ι, sed hodie
fratres utrinque coniuncti vocantur cum arrogante: ut in Authen.de haere. ab intest. si consequens. coi 6. . . O Non possunt. ut in aduentitiis. Profectita enim sibi non o auferuntur.
declaratram de iure itiones, de ius agnationis. per competetes noli rosma Perdit 6 antiquo, qua m*dex- se, etenim & vsus fructus, q' gili ratus,b Oira,quae eius cu
usu fructu sutura sui sient, si se alieno iuri non subiectusent, possidere, delegitimo
P conuenitur.de facto. nam non tenetur de iure: sed de iis, quae contraxit postquam fuit attogatus , tenetur de peculio: ut is te pecul .l.in arrogatorem . e bl si ium: non defendat patet in bonis ipsius patris fit mistb: vi n.quibus ex causis in possessione eatur. l. Fulcinius. 5.ii qu4 . Accultius .
cudo gradu , uta aeli attogatus tam nero, ratias iecus secundu in Ang.hic. eQuod uexu:1i co traxit de Pe culi Οἰ alioquin si si. Li haered i- as delata fuerit, di-liiguit, an iussu prisquae siem, uel no; de an filius te Pudiet, de
sicut fit in naturali delegii imo , ut i. si . i. C.de bo. i. Iibe. ADL
242쪽
a Nota ea uiubi pri- iratus Potnipulati al
397 De eo, cui libertatis causa, M. Tit. XII. 3yr
De eo , cui libertatis causa, lis tibi bona addici, quam
supra visum est de acquisitione, quae fit per arrogationem, de ite titulo uniuetiali: veram quia est & alia, quae fit per addictionem bonorum, libertatum eonterua datum causa. g.fina. supra pet quas per .nob. acqui. ideo subdit de eo, cui libertatis caula dona addi.
'cem, it . Totus iste titulus diuiditur in
quatuor Partes. Primo pomi acqui litionem ca libertatis eo-
seruandae .secundo illud per rescriptu ri diui Marci probat. Tertio verba dicti reseri-pri intereretat. Quyrto illud lupplet Secuda ibi, Et ita diui Tertia ibi, lloc rescripto. Quatta abi, sed cum
iiivilegium dat ei dier petenti bona liae contem elatione, ut C de teli maa. fi Accursi us. ADDITIO. Et is Praefertur, qui praeuenit,ut ibi ind. l fi. I. sancimus. e V n assim . scilicet, ab iiaerede.s Harem M. quomodo ergo ualet, quod in eo ielictum est, ut supra de fideico m. l. eatn.quami Respon.
hic speciale est. g Venire. idest, uenish Iden d.fideiusso i-bus, vel pipnoribus, vel liue habita, ut is de fideico in lib. l. .
Vt ii etiam , qui directo libertatem acceperunt, tui liberti fiant. i Nam huic 'etiam voluntati tuae, sij, de
quorum statu agitur , consentiant, 'auctoritatem rstram accommodamus .
ratione irritum sat ) si fiscus bona agnoscere voluerit ; S: ij, qui rebus nostris
TITVLVS XII. Si haereditas illius qui lia E
bertates reliquit, non adea io ςnxiant, auctoritatem no-tur , potest ille, cui libertas estrabola, vel alius, Praeresibi addici riva defuncti , ω satisfacere creditoribus ;ω erit tanquam successorde si citi : O strui , quibus libertas directo , vel , . Q
forent assco occupata. - R '0Πῖ ς0gζΠda s ut inseruitute remanet. ιinus. libertas i Js saluant, qui eam ει quem nolunt ita.
adipisci potuerunt, ac si hae- b
roditas ex testamento adita esset.
kr dita esse . nota mirabile . quod ex hae pactione serui fiunt liberi, ut Orcini. ut hic, & st. de fideico m. libe l. g.ii, quiad. Qiri sint Orcini, di unde dicantur,dictum est sipra desin. re. Per fideicom relic. g penal Tui titu ut fiant. su. baudi hoc tibi eon. cedimus: sed operas neque oscinis, neq; ab eo manumissis imponet, ut isside oper. liber. l.s quis hac lege in .M.tan hi se . subati. concedimus.' consutiant. alias .
latri,ut nacilius pol sit dari ex pedimen tum . quo libertatem serui consequantur. Αng
bete patronum, habebunt dominum C. de manu. test. l fina.
ADDITIO. Vide,sionis excola- o. - , . quod no. in dicta l.
rio iborum. Are. riu hic. Obtinet til,
ut Marci. Nasi ij, qui libertatem acceperunt a domino in testamento , ' ex quo non aditur haereditas, velint bona sibi addici libertatum conseruanda ruin causa, audituitur. Et
ita diui Marci rescripto ad '' Certe si fuerint hac de cau
Pompilium' illusum conti- se bona addicta,cestat bono Hoc rescripto subuentum est Z libertatibus,&duhinctis, ne bona corum a creditoribus possideantur, & vaeneant.
netur. verba rescripti ita se habent. Si ' Verginio Valenti, qui testamento suo libertatem quibusdam adscripsi,
nemine successore ab intestato existente, in ea causa bona eius esse coeperunt, vivaen resdebeant: is, cuius de ea re notio est, aditus, rationem desiderij tui habebit, ut libertatum tam earum venditio . ex illit enim
destincti defensor, Siquide idoneus, qui de solido credi
toribus cauet. tui hic, obtinet ubi extraneus petit addiei. secus si sit aliquis de illis, cui sit relicta libertas: quoniam eistia in potest pe ere,
p iavit naeunt. lit procuratore nostri. q Praserendam . hoe est, quia competent libellates. Accur.
et cogoa dest, acii. eienda per fiscum. s di is esset. olim
clus reliquu liberiales ex te a sent bona soluendo metito, Vel ab intestato. h. v. xl 5e
Arcimus. alias aditio ab alio facta ualebat . ut fide fideico m. libe l. v.
rum, quae directo, quam ea- et in primis hoc restriptum 'admittitur. ut C. rum,quae per speciem y l fi- toties locum habet, quotie; mδ l.60- g dei commilii relictae sunt', testamento libertates datae t Vaneant.idess,ven. tuendarum gratia addican- ' sunt. Quid ergo si quis inte- d ' ηx
tur tibi: si idonee '' creditor bus caueris de solido , quod cuique debetur , soluendo . ct ii quidem , quibus directa libertas data est,
status decede IV., codicillis ii Aecur. bertates dedcrit, neque adi- x Suc sor Nunquidia stabinteliato haereditas, v an fauor corallitutionis de
bebit locum habere λ Certe si intestatus i ide-
perinde liberi erunt. ac si cesserit, S codicillis dederit libertatem compehaered: tas adita esset . Ij 7ψ tere eam, ' nemini dubium est. Tunc enim autem, quos haeres manu- conliitutioni locum esse, verba ostendunt, mittere rogatus et , a te li- cum nemo successor ab intellato exi llat.bertatem consequentur, ita Ergo quandiu incertum erit, 'lutrum ex illat, ut, si non alia conditione ve an non , cessabit constitutio: si verb certum N essest i statua
243쪽
3ρρ Institutionum Imperialium. Liber III. oo
ex testamento, vel ab intestato erit ille hae. res'Respon .neuIIum diei potest. Dic erἀo, hune anomalum luccessis re in esse:sicut ulu in qui succedit lis Iedi non implenti defuncti voluntatem . vi in Ruth de haeted. di siLS ἰin cimnibus. coli. i. N iuia i epulis chrorum habet,ut bonoruin possessbr, ut
n. de naeico in m.u liber. i. g. iis autem cuia a Nemimem . haerede
ab intestato. ADDITIO. Puta , quia repudi uit, vel lapsus eli tet- minus praefixus ad instantiam petentis bona sibi addi ei. Sed si
sionious, quae M. bant pet honorum venditiones , di ex senatuscons Clammano sublatis,&c. supra visam est de multiplici speete suo cessioniani: led quia sunt quaedam , 'ux hodie lunt sublatae, ut est illa, quae fiebat per bonorum traditionem , vel senat sconsultum Claud.i subdit de suecessionibus sublati . Porcus.
iste ti. diuidi-nit in duas partes. Primo tollit uenditio.. nes, de iuccessiones quae ex eis fiebant . Seeundo quς fiebane ex senatu on siillo. Meunda ibi, Era Cf ra. i vendisio ra tu sequi tui. ite Sessideae emp. l ueteis
stere; tunc erit conititutioni locus. Licet illi, qui repudiau ris haeredilatem,possit inimestrum restitui ctiterum adire; tamen addictio siemessam ct libertates non cessibunt. o.
ditiones, & ex senatusconsulto Claudiano su-: o blatis.
TITULUS XIII. Si is, qui in integrum re Ilia Successis acta pervenu
tui potest, abii inuerit hars tum bonorum debums, est ditate, an quamuis potest in . hodies laia Are-
integrum relli tui, possit admitti con iti tutio, & bon Rantante prae
rum addictio seri , Quid er dictam succesgo, si post addictionem liber soncm.olim
latum conseruandarum cau A'&aliae perusa facta in , in integrum sit re- niuersitate sucstitutus Vtique non erit dia cessiones: qualis suerat b cendum reuocari libertates:)' norum emptio, quae de b quia φ t semel competio nis debitoris uendendis,perrunt. multas ambages s fuerat introducta: & tunc locum ha-Si ubertates datae fuerint bebat, quando iudicia ordi--erouos, dasur adurclio bo naria' in usu fuerant: sed norum , sed reuocatur m - cum extraordinarijs iudi- Dum, an data fuerint iusto o cijs , posteritas usa est; ideo cum ipsis ordinariis iudiciis
etiam bonorum uenditiones expirauerunt: dc tantummodo creditoribus datur
tum tuendarum causa introducta est. Ergo si libet tales nullae sunt datae, celsat haee dere, & prout uules eis ui-conllitiatio. Quid ergo, si , . sum est , Mea disponere :vivus dederit libertates,vel quod ex latioribus Dige- mortis causa: &ne de hoc
quaeratur , utrum in fraudem creditorum, an non factum sit, idcirco velint sbi addici bona , an audiendi sint λ Et magis est, ut audiri debeant et si deficiant uerba
ltorum librisyperfectius apparebit is
Erat & ex senatusconsus to Claudiano miserabilis
per uniuerstatem acquisitio, cum libera' mulier sera uili amore bacchata , '' ip-nes eiusmodi constitutioni γ sim libertatem per senatu- deesse perspeximus, lata est sconsilium amittebat, &a nobis plenissima constitu- cum libertate substantiam: 'tio,' in qua multae species' quod indignum nostris temcollatae sunt, quibus ius hi poribus esse exiliis mantes , iusnodi successionis pleni dc a nostra ciuitate deleri, simum est effectum: quas ex &non inuerinoliris Digestis ipsius lectione conititu concessimus,
rai locum etiam In enu tate. cum sint correlativa.
g ombager.nam pro sonebat creditori a tionem , di si eadebat a syllaba, cadebata caula. Si uero non cadebat,bona debitoris absentis . vel Praefentis uendebat tua aut horitate: quod hodie non est,ut hie, ecC. de fomiu. dc ma Pe.
nia , ut is quibus exeausis in poss. eada.f. sed hodie pro mentiata debiti declarati,ur
Die hoe uerrum,quando agitur personali secus si agatur etiam hodie reati, uel hipothecaria r quia uua
m B.tc. hara. idest,ea pra,ves decepta ut. n. uino quis ea Pitur. uel Baecho,tiade amomriem furore amotisnri vehementius inuenitur, ut in Auit, qui
utroque , quia sunt uelatutia, ut ita. C. de in dich. vid. toll. M., is de aece
Et maxime in iuuenibus. Unde versus:Μialitat in teneris annis
Est in canitie ridiculos ruentis. Facit ca-etit .cum in iuuentute extra de Praesuine. n Substan tiam si con i gebat se alienosis io, & contra da . mitii nuntiationem: ue C. ad senatusconsultum Claudianum o ia
244쪽
.s Hic incipit tertia pars principalis diuisionis totius isti iis
Q petis, gratia commodioris diuisionis, de etiam materia,
tia parte, siue de ter- De obligationibus.
TITVLVS XIIII. Continuat, ct desinis silia
fune r Coinui bos capiriir, uoce ligatur hiezia materia , in qua vertitur ius nostra. quonia vel sat ut citaca itia: aut circa Per-vid. Zaue sonas: aut circa res: in Rub. au aut circa actiones, de obligationes: ut supra de tu nat. gent.&civi. I. sinat. viri; huc tractauit de petinis, de rebus, ut dicit g l. rub. igitur aliam,oc tertiam partem fa
c Neemitate . tune enim verE debitor est, eum necesse deto '' habet soluere. ut iisdevetb. fg. l. debitor.de ita secundum hoc nulla obligatio, cui opponitur exceptio, definitur hic: quod veru in est, siculum, quo necessitate qadstringimur alicuius re id soluendar, secundum V nostraea' ciuitatis iura.
OpPonatur exceptio, ideo quia desit esse vinculum naturale, vel ciuile . nam quaedam exceptiones apponunt ut etia quan do ut iunq; vinculu .
adest: vi Macedo. de Obligati a Vellei. Sunt. n. actua liralisi s obligationis duχ habet radiradices una natuta cs n. turalis .s Iliae contensu ς, dici uinastitur: quae inter Aemo omnes fieri pote ii,
nuat illam rubi. Dictum est lapsa, de perlonis lib. i. se reis sol. l. Stichum . naturali Di, nil . -- - - 2- . Dus m secundo de tertio usque hue. Nunc de actionibus debet dicere: ut supta de tu ira I si . sed quia obligatio ma-
ter est actionis: vi tr. de procu .le. licet .si. ea obligatio. ideo praemittitur de his obligationibus: de ideo dicit hic,
une transeamur. Oc. η Totus iste tit dii iiditur in quatuor partes. Primo ponit desinitionem Stichum. g. naturalis , quia nil tam naturale, dce. ut incle I g tu. l. nihil lain. sed h.ec naturalis, uim non habet exigendi uinpedit tamen siOluti repetitionem. ut is de fideius. l. fidei ustor F. fideiussor Huic quandoque accedit ciuilis etia in radix, quae illi naturali iaciem dat, vel scrinam, vel vellem, ut Pollit Parere actione in . Et hae ciuilis tolli, tur contrario Quili actu, non narinali, ut per accepti latio- . . . . . nςiu mini qua b lilo d.tol. Ob... r. alius M. item o aeeenti obligationis. Secundo ponit unam diuisione 3φ Iatione in . Item per sentetia, remanetite natu sed hoe Obi gatis non est ipso iure , sed per exceptionem, ut fi de eondi .in. ciuilis tol. ' 'F, leny tia enim est de iure ei ui. eum omnia litur p aeiudicia lint de iure ciui ut diximus, lupia de iure nat. Pius ceptitati autem. nglo. ut sunt die. per t. Is de oti. iiii a si his legibus ne, de se a. Iatis. uer. haec di putatio Et haec ciuilis non adhaeret leι uis, tentiam . cum nil unt, iiii pecto iure ciuili, ut is de reg. iur. l. set uitutem. Sc l. quod attinet. Iteiu silio contra parrem, uel econtra non naicitur, iit n.de condi indeb l fiat et a nat te .cu in
Wr non possit esse iudicium. vi n. de iudie. l. lis.iure cio bligationi f.Tettio ponit lecunda in diuisione. Quarto illam diuisione in aliam diuisio. diuidit. Secunda ibi, Omnis autem. Tertia ibi. Seques. Quaera ibi, pilus est. A S v s. Quaesiui ab Impe. sie. Domine, cum curam adhibueritis as res. de ad Personas: ad quid proponitis vos ransferret Respon. Impe Nunc, dic. Quaesiui etiam ultra se : Domine quid est obligatio ὶ Respon. ipsi'. obligatio est , dcc. Sed quia uni in quodque tunc perfecte cognostitue, eum in se, de in suis par:ibus demonstratur: ideo do uili in Pediente ratione patriae Potesta u. supra de pamilius lusti . data definitione, dat obligatio itis diuisionein, φ' pote., ius autem. Aee. ς ηri sic ob. in te, ct in suis pati ibus plenius, de persectius habeat ut notitia. Et primo dat dominus Iussi. diuisionem generalio tern, c brevem: secundo speciali orem,& pii mam continentem. Item primo diuiditasecundo membra diuindentia ex non it de sic viro modo ponitur M. Aliter autem ponitur seeundum dominum Gu . sic casis. Ego tuumnis volens legalibus fulciri nutrimentis, accessi ad Iustin. de talia verba propositi eoram eo: Domine,vidi per contianuationes multiplices, quod nunc est ad trac.de obl. tra: st D D IJ i O. Hodie tamen in aduentitiis sorte na scit ut ciuilis obligatio, quamuis, ducante patria potestate,
contra cuin non e Xerceatur. Ang.
d R i. uel etiam facti, quia uerbum, rei generale est, ut Esi cer pet. Li. in n. dc st. de vetb. sivi. rei. AD D I T I o . Not. appellatione rei, factun contineri , ex quo dixerunt aliqui, quod si si a tuto caueatur,
quod pro quacunq; re Petita is luatur solidus pro libia, obligatio ei uilis quihusda personis non adhaeretit . , a I - . q*04 im Fix locum in facto petitor quod uetum limitae seundum uono dicatis mihi. luid est obligatio. FIater, hic Bald quando tale factum petitum Galaestimabile: ut dicit Iuli. Obligatio est, dcc .Fran. 'librum scribi. domum aedificari:de fossam fundi. Si aute ec
'um quae- a soli e .itio.videtur, quod nulla obligatio definiatur, nam . . Ρ- Chailis scita non habet effectum exigendi: ut patet in oblivilis ratu. gatione literarum ante biennium. ut infla de lit. ob.Item' aeda na patet in omni obligatione ciuili. dc naturali simul.nam si Dialis tiri pactu in fieret de non petendo , tollitur natu talis,dc remaquζdam ci net ciuilis ut is de sol. l. stichum, aut Pamphilum. I nati vilis, dc na talis, de tamen non habet effectu in istu in: ut insta de ex. talis si cep g. p taeterea. Item nee naturalis: Ruia nec Per eam fit actio , licet impediatur repetitio: ut T de do .l. hoc iure. g. EL haec si diis de cons.inde. l. iudex. dcl. Iulianus. Sed die, quod sit maesti m abde, ut facete uxore in eo in sentire, tunc nihil erint seluendunt. quia uerba statuti debent intelligi in casa possibili:hoc est, quo res aestimari possit. l. non selum .is. dσ
e Secundum. istud, secundum . potest referri ad totam definitionem '.d. obligatio sic definitur secundum tuta Romana,ideli tecundum leges, de si e et uilis,de naturalis hie si F e ri r a i a . 2.Vi 4ς'0Hur Vel dic. P resera ut tantum ad principium,
so sonuit titur cui suo desinit O . Ubicunque exfio estim quandoque non : ut quando est naturalis sola, uel ciuilis iis vinculum, est oblitatio, de econtra, ubi non est tale iu- soli. & iecundum hoe quaelibet definitur hier non etiam naturalis, uul ciuilis sol a. vel die, quod ponitur remotiue
η ς natu- tis vinculum,non esto bligatio: esso nee fidei utar adhibem, nec ii pores . ut ii de ver ob. l. i 2 incipit, si quis ita, in si . quod ς Milcm na eli falsimi qui, naturali obligationi accedit ut insta des ram nolit deius, iri, in . Sed di eas, quod nic est deceptio. nam si di ea , quo ba non est obitet 1 io. iiii ieet ciuilis, δέ naturalis, vera est: si di- xvx in l. cas. obligatio, lolieet nulla, etiam naturalis,falsa est. de iis m quis uis est in d istione obtig Mio. ubicunque enim di .P natu C de itit. li obligatione quis tenetur, intelligo de iure gznuum quia rom i e. 'g conuenit selis homini ius, se omnibus. ςuin ius b Iumii iu. id est ius vincientide sie est res incorporalis RR; ly Iae. ut s. pra de te .eor. de incor. in ii. ut enim boues funibus ui-AtςΠῖς sua laet ligantur, si e homines verbis ligantur intellectuali risi gl. ter. ut ii de vel sig. l. tei. g. r.
ADDITIO. Iuxta illud,i Gaba ligant homine Maro
haec dict', secundu na,q d. illa obligatio est iuris uinculum, quae eli tecundum ius, non eonita ius. Tde uerbo. Obl. l. generaliter. de I ueluti. de secundum hoe refertur ad prima. Vel dic, quod relati ut tantum ad illam dictionem, ibIuendae : nam lucundum iiis sunt faciendae solutiones, ut res aeque bona soluatur: ut T si cer. e l .cum quid .de m commo. l. 3.g. si reddita. Item congruo loco, de tempore mi Edeso- tu. leg ti solutivus. Item de euictione promitti debet: aliis non uid ut soluete, ut fi de uer o 1 Iulianus G. qui sandum. de lLde condi. cau da .l fin. 5e de euici. I. r. Item per competentcs actiones, de iudiees fiat solutio: aliter non ualet lententia, nec solutio sieti debet: ut C. si a non comNinud. l. tim
245쪽
o 3 Instituti omina Imperialium. Liber III. o
n Vetuis ex pacto in quibusdam causis. cur.
o M N I v M NU TE M. CASUS. Obligationis posita definitione , lite ponit eius duplicem diui quae patet in litera: dum tamen sciat ut, quod prima diuisio simu-tur respectu tutium , a quibus plocedit obligatio quaelibet: secunda vero procedit a causis, propter quas introducuntur obl. quia o in
nis oblig est ex con- omnium autem Obl: ga- tractu. vel quali Sc- tionum sumina diuisio h
Actio est, quod postea inde surgit.&sic nullum est alteruut is de pro e. l. licet. si e dc inua ei. a. in pri n. dc haec duo sunt iuris, ut in definitionibus pal et . Qv IDUS MODIS, RE CONTRAHITUR OBLIG. Continuatio litius tuu . ad praecedentem patet .s.tit.pto-xi in fi Ang.
i tan de Are. a Summa. i. prima: rnus. Harum aeqlle' quatuora onmma. i. prima: in duo genera diducitur. l sunt species. Aut enim te' vel sum nra , idest bre namque aut ciuiles sunt, aut contra lutntur, aut Verbis, r
vj si ς dς ivxpς praetoriae. Civiles sunt, quae '' aut literis, ' alii consensu, in Pim estemqψδη e eonstitutae, de quibus singulis disipio '
doque maior, ut infra eo g. si . b Diuisio. diuisio est innumerabilis materiae breuis compositio, de diuisio ad multa facit, ut diximus in prooemio .g. Penui.
aut certo λ' iure ciuili comprobate' i sunt. Pretoriae sunt, quas praetor ex sita iurisdictione constituit: ς quae etiam honorariae vocamur. Y- Ponit secundam diuisio-c Luibui . Vt irgis nem obligationum, Gus est ioAquiliae obligat O , ν ista dele. Aquin quaaruplea.
Quibus modis re contrahitur obligatio.
tus istetit. diuia ditur in quinq; partes. Primo ponit de mutuo . Se- cudo, de indebito soluto. Tertio.de commodato . Quarto, de deposito. Quinto. det pignore dato. Secada ibi, i I. is quoq;. Tertia ibi, Item is. Quarta ibi, Praeterea .Quinta ibi in S. cteduorquoque. C A SVS. Domine , supra dixisti mi I
furto mauisesto: sta maleficio.
bata. ut sunt obliga- 'Prius est, Vide sis, quae extiones iure gentium inuentae, ut DPIa ile m r. nat .g. ius autem quae a iure ciuili sunt compto batae: ut ii detuli. dciua ius ei uile. e coaestituit . ut Ubligatio ex latio manifesto: ut insta de perpe.& tem p aci . i. Ite in ex rapina, ct ubicunque praetor aliquam obligationem inducit: ut patet per multos ti . ut is de tu. dc tu. l. lus autem ciuile. I. ius p aetorium. f H,noraria. quia Praetores honores gerebant: quod dic, ut supra de tu na. , praetorum. Se 3uem di insite. c obligationum. Ex ea retra tra . ut inna usque ad tit. de obl. quae ex quasi contractu. t Ex quisi contractu.ut infra de oblig.ex quasi contractu. Sequentes duo tit utque ad quartum hi, sunt communes. s. pet quas perso.nob. - & quot mo.tol. obl
Quarum prima est, quod te contrahitur obligatio . Domine tuo Deo dicatis mihi, qualiter te contra linur obligatio . Et dominus Impera. respondet. mutui datione contrahitur obligatiore. Sed domine pro Deo, mil-bus rebus consistit mutui datio3 Ad hoc tes n. dominus I inper.quod mutui dario consistit in his rebus, quae consistunt pondere, numero , de mensula, ueluti uino,oleo, sim- menti, Ne hoc est in te bus istis. quae sunt, ut quantitas, non ut species: quas res aut in numerando, de hoc resertur ad pecuniam numeratam : aut in metiendo, dc hoe rete itur ad aes, aurum . argentum: in hoc damus, ut accipientium fiant. & de natura mutui est, ut non idem corpus redda tui . sed in eo eodem genere . Transiit enim doininium rei mutuatae in accipientem et licet teneatur de corpore aequi ualenti in eodem genere. Ideo enim dicitur mutuum, quia de meo fit tuum. Sed domine;uos tota die loquimini de contra tu mutui, sed Pro Deo, uxactio nascitur ex isto contractu 3 Rece. Imperator, quod nascitur ex istoeon IIae pH. resp.rit ri.
obi ex quali malefi. & h. d. dominus Guido. vel alio modo pone liccat uni: Pol Eae quasi malestri. . ut insta de obtig ex quasi malefie. 5e fuit Iulii determinando species obligationis, di specierum subaudi. aut ex variis figuris causarum: ut fide actio de Obl. species. unde pii mo de prima specie si ibdit exemplum. Dil. t. in prin. xi etiam es: Domine .uos dixisti, mihi supra, quod quando
prinie de iasset Proede leg. l. r. ' bus consistu mutuum, siue mutul datio. ibi, Mutui.Conie- ADDITIO. NOt appellat one contractus intelli- quenter modum designat, di addit rationem, quare sic apoi proprie contractum ultro , citroque obligatorium : pro pellatui: ibi, unde, lec. In fine dicit,quod actio ex eo na ciquo. l.Labeo. st de vel b. sigii Ex quo dicit Bal quod si si a- ε, tur determinando, 5e ita quinque principaliter in hoc re-
tuto caueatur. I qui non petieiit debitum ex contractu intra x .ann. cadat a iure suo non habet locu in in ereditore ex mutuo: quia ille non est proprie contractus cimvsb. tum recipiens obligetur, non autem numerans .Christo. n Meque. ut sipra. Accur. O Reeantrabuntur. o insta tit. proxi.
p verbi .m in stati t. a vi lue ad ii .de Et obl. i Literii. ut insta de lit.obi sponso eontinentur. Franc. 1 Re eontrahitur. in primo no . vestiri pactu ni id, quod est nudum, lex modis. a Re: ut hie. verbo, ut insta titu i .Lit ris. ut insta delit.ob. Consensu ut insta de obi .ex eon.COhaetentia contractus: ut si iuxta contractiam apponatur a liquod pactum ante,uel poli: ut C.de pae I petens.& ff.depac.l iurisgentium .g. quinimmo. Item interuentu res,ut in contractibus in nominatis, ex quibus nascitui actio de
r consensu. H. Tale obi .ex consen .eum seq tit. Sed quae est o mum resecuta: ut C. de re. per.l. ex placito . Sed qti id disidifferentia in tet actionem , & obligationem ,& contra- fert ea, quae uestitur re, ab ea, quae in tetuentu rei uestituiὶctum t Resip .contrabus est verborum conceptio , vel con- Respon. prima habet uestimentum, di robur statim, eum sensi , ut patet .sside verbobl. l. stipulationum. g. stipula- nascit. nain tacite agitur, ut uel reddatur mutuum uel comtio D est tacti, ut is de curat .su. l consilio.in fin. obligatio modatum. T si cer. peta. l. cum quid . Sed in elia duduni est, quae inden sc lut: ut argum st si cer. pet l. a. cicca tia. sorte Postea, quando Ira traditur. C. depact. I g. petens dc C. de
a Et di pactu nuda, qa nat inpuris tin bas eoauetionis; a lias si transit in pro pila nomet cotta ius. uel forma,
246쪽
os Quibus modis re &c. Tit. XV. o 6
C. de te permu. l.ex placito . Et adde duos modos, ut not. d. g. quini mO.in gl. i. s. quando vellitur legis auxilio, quod est quoties nudum pactum actionem perit, ut in donatione: ut st.de pactis. l. legitima. item tei principio, ut in Pollicitatione lacta reipubl. ut ii de post: I. Accur. ADDITI O .ltein
ιiis, ne. mine . iam bene vidi. qualiter in mutuo re eontrahitur obligatio contrahitur ne alio inodo 3 Ad hoc respon. domi- nu, Imkera. quod si Qquia non solum qui mutuum acce- Q. , pit, re obligatur :aed etiana ille, qui indebitum sibi per et- te 'actoliaiorem lutumrecepit. Ie Obligatur. unde si aliquis putat quantitas
libri V. o . ut xii ' duis: Obligario ' i tur actio , quae Vocatur certi in uentate non tenea
de dona. l. ii iiiii, at init rebus cosistit, quae pono condictio. x xux. ci illa tibi tolue- ctat adiu. numero, mensura- Sι soluitur nou duitum di competu ubi eon
geritu in . sed ii tento- de re,
sub V 'ς0niunt, veluti vino, ' per errorem, re contra mur tra te condictio iud
ut Dec. in ι r. in princi p. prima
iureiurando: .i ff. de oleo, frumento, pecunia nil obligatio, sicut m m i ἰ pN- , d b Itui' ἡά .l b, i , iurisi ' merata, aere , argento, auro: pilius tamens ne tutoris aucIo Nam ano, ut irid V : fui . No. huria qu ut numerando, ritate non obtigatur. bua recepit a sibi sol quatuor debent est e aut metiendo, β aut ita P- 'Is quoque, ' qui non debi- hoi. iiii ' ita ues,4 h. V. V RV Pende' do in hoc damus, tum ' accepit ab eo, qui per conditionem indi . sis)ῖ, ὰι ut ineri sat esui uel ut accipiςntium fiant. & errorem soluit, re obligatur: bi ; sicut ab eo, qui hise s ..ponderetur, uel nuia quandoque ' t nobis non daturque agenti cotrae uin hum, rimeretur: sicut est in Da με iri r c risu ' propter repetitionem con- pecunia 'condici ret a. A
caede in res, sed aliae eius in trahe rem p . . E naturae &qualitatis greddun
consuetudo. Item a- tur. Vnde 'ini etiam mutuum
Ptitudo ad numeru appellatum est, quia ita a me
uel ad pondus tuae . . . , ε naturae apte ivt. Ite in uatur , ut ex naeo tuu in
actus,s ut detur secu- fiat; &ex eo contractu nascidum naturam suam condictione in certi tu iure n specialis de mutuo. turati ex-
, ita nune ista duo tra de DL patia sunt iacuictu, tibi. I ba re in modo C bliga' nu otis de Lionis Sicut elimi, qui mauria re mutuam pecuni in petumni . . nain si dedero pecuniam in sacculo non numeratam, ut tui, & potest ab eo pecunia re eepta conduci per condicino ntundem teddas, non erit mutuum, sed in nominatus co nem certi specialis de mutuo, sic ille, qui indebitum recipit d. C tractus fide hos casus ii sitat .pe. l. r. I. a. t' ab eo, fuit debitum Ibluureretro em, re obligatur.&ab iis. d. eM. eo potest pecunia illa condici. sicut et go patia liliat in popem
inde ab eo Vsil condici V potest, si apparet, P 7t eu in dare oportere, ac si mutuum accepisset.'
ibi large accipitur nomen pecuniae: ut T. de lega. r. l. talis. Aecursius.
c Num/ rando. ut pecuniam .d inestenda.ut vinum, oleum, frumentum.
e Peudendo ut aere, dc argento, de auro. Sed quid si libruad pondus dedero 3 Respon. non est mutuum: quia consideratur consuetudo. de aptitudo, de natura rei talis. se E e. i. r.g i. item quid ii do pecuniam in lacculo,ut specie Respon. non est mutuum: quia actas mutuo similis exiguunut ii de leg. t .l .plane ubi. li. 2. uer. sed hoc ita et r. f Et quando qua . incidenter enim quandoque eadem: qu a non indiget ea, ut at ὁ .st. li cer. Pet. l. 'ui pecuniam. sed cum accipit, eius debet esse propoliti, ut aliud reddat: ut T si cer. Pet. . in prin. Accur. g et litatu. i. bonitatis: quod tacite semper praesumitur agi: ut sit cer pet.l .cuin quid. g. 2.h Vnde. quia fit accipientas. Accur anendo, siue in astit mando, sic & paria debent esse in negan O ... do unde sicut pupillus si sibi mutuaretur pecunia, non te- t paret. nebitur; sic nec tenebitur, si indebitum sibi fuerit sollitum. In fine dicit . quod quaedam iniuria uidetur fieri huic speciei, eo quod ponit ut inter species, quae ex contractu oriun. turreo quod ille,qui indebitum soluit, eredens se teneti, cutamen non teneatur. magis intendat distrahe te neSotium, quam contrahere , eo quod ibi uium intendit deliberare. Franciscus.l per errorem. aliud si ex certa scientiarat is de eond. inde. t r. b: Ede reg iii l. cuius per etiorein . di C. de iuris, di fac.
ADDITIO. Ex quo nota modum concludendi esse, quot indebitum soluit per ei tolem iuris, uel facti pio ut Codictio fuerit , di est necesse hoc exprimere, nisi qualitas pellonae iaci iri ad agentis esset caula dandae condict:onis, ut iii pupillo, in de zd dRIuc, mente, uel furioso Ang. l. . m Aat . componi tuten in ex integro, & eorrupto: ut in Conim tia acti. . idest, condictio indebiti,duae datur pto hic, de n ii cer. pe t r. g. appellata. Et nota, quod licet deser ptet indebita soluta, si tacta sint accipientis: vi F eodem
uire non ni: quia nomina debent esse consonantia rebus: a I: z- in
ut supra de do.6. est & aliud . Et no. reconciliari mutuum tribus modis, ut nO st. si cer. Peta. l. 2. g. appellata .ingi. a. Ecinfera I ite inis. in gi mutuum.
codictiocini spede condictio indebi. l .indebili. g. Primo alias nulla condictio datur nisi dominium sit translatum , ut U. usu fluctu. quemadmodum ea. l. finali,& insta de actio. g. sic itaque. de F. appellamus. Itena ad augmenta naturalia: ut m eo. dem, de con dict. id eb. l. indebiti. non ad ciuilia. ut C. eOdem,l. Pruna, & in qualitum locupletior est aecipiens, si bona fide petcepit, ut ii eodem, l. si non sortem.g. libertus. alias sciens accepit, in totum, ut issi dem,l. in suo. I. siser- tuo incre naturali: alias me te ciuili cursu biennii. laenicius c. uum Fc quandoque surti, ut is de condi. sua. l. quoniam. velle, cui natura cooperatur, reconciliat ut si putatione, siue Pil die, ut ibi. ADDITIO. Q ubus adde duos alios modos, spropter superuenientiam dominii in mutuantem ex causa de praeterito: ut l. pro nae issi si cet. yet. Item rati habitione secuta: in I. si procurato e. n. de condi L indeb de haec uera in mu
Codictiocini generaliter. Interesse retitur codictione certi . cedat, sue se uatur, ut per Ang. hic licereti cm dictι a. scilicet, specialis,quae de mutuo datur: quae hie appellatura quibusdam si eeit petat. ut E de tritica. l. prima sed die, quod condictio cetii ex mutuo specialis dicatur. Est de alia genet alis, quae datur ex omni causa. Ic ex omni conti actu, ex quo certum petituta ut Eeod. de rebus credi. l.ceiti condictio. in plin. Sed nunquid ad interesse dati it certi condictio 3 Quidam dicunt, quod non: ut st. si quisn Ob ea. t qui soluit. D condici. ei, cui Q lutum.
P Si utaret. si, i. quia . Sed uidetur hie dici, quod primo ap- pateat indebitum.& sic probetur, antequam actio proponatur, Ne ita ante litem contes latam, quod est salsum, nisi in ea tu ut C .detini. in authen. sed & si quis. Sed te spon. . hoc uerbuni potest, quod hic est, intelligitur cum euectu,
scilicet, ut condemnetur reus.
in ius vo non eo. l. fi Nos dixi mus, quod sic.& quod d. l. iici π q ervi et . unde tenetur nisi in ea si bus, ut si soluitur ex Indebitatur, incetii condictio: dic. id est, certi condictio, quae dat ut eausa quae inficiatione crescit,ut C eodem de condi inde. accipiens ad interesseCaod eli incet tu .n. ct rati inquia licet pii uia facie sit in te itum . certificatur tamen pet iudicem: ut insta . yy0 de ali g. eurate. a secus si ad factum : quia etiam iri sententia non certificatur quantitas: ut st. deuet tum oblig. l. ubi autem. 5. qui id quod.& sside re iudica. l. si quis ab alio li finali. IS Ora L. et CASUS. Dixi ImPeratoii, D.
l. ea, quae . Item ex causa pietatis ut T eodem, l. cum H. g. s i certis ca- mulier . Item transactionis, ut ii eodem. in sum . Item rei sibus, testiiudicatae ut C .eo lem,l prima. Ite in senteriae, ut Is eodem, tuere non I ptima,& hic dicitur. Item iuramenti, ut infra de ac :o. g. tenetiu. item si quis Postulante. Et alias. ut no. infra de ob quae ex
247쪽
o7 Institutionum Imperialium. Liber III. o8
2upillus a Vnde pupillui sed pupillo soluetis indebitum per molem res propith commodataὶ Frater dicit ipse. Res tunc dicit equaliter credens teneri: non poteris contra pupillum agete condi. eommodata proprie esse, quando nulla mercea inieruζΠic mutuo etione indebiti, nee cetri condictione ex mutuo:sed illa quia si merces inteluenitet.diceretui potius locat iu nςxur. bligatio no videtur ex eon dictione descendere: quia soluit ducta: Dod non est in commodato : quia commo pupillo per errorem. debet esse gratuitu in .FIan. . bouutui. quia neu - , e i ''
ua, nisi sit factus lo- σ Vnde pupillus, si ei sine mercede , esset locatio usui ro , - . sea qui tutoris aut horitate indebi-io Aret. qsi aliquis aeripit mu
,a oh ἡ ρά EmMm,ocon' mutui V datione- sed haec tenetur commodati acti eo conua- species obligationis non Vi ne. Sed is ab eo. qui mutuito,' Prit oblito. i. pupillus . detur e contractu conii' accepit, longe dillat Nam ista' , 'ut m i Qt in ante , flere: cum is qui soluendi a g non ita res datur, ut
beluti ut st . de auth. negotiu distrahere, qu4m se rei rellituenda tenetur. αε si tu .l Pupillus. si alii contrahere.
No.quod si commodauero tibi iein alia quam,te Oblgaris, ut possim contia te agere commodati actione.sed differentia est inter illum, qui mutuum accepit,de illii, ri .eΠ
Et ide dicas de eroximo itantum tenetur: ut Edenoua .l. prima.si cum tutore, etiam ciuiliter, dc naturaliter obligatur, sed restituitur:ut ff. deaulli. tu. :- -- i impuberes. bc C.
accepit, si quolibet fortui ----
i recipit commoda- to casu amiserit, quod acce ta libui
, obligatur re et oedic pit, veluti incendio, ruma, uero tibi equa mea, fert a mutuo : quia in com- i' naufragio , D aut latronum, non do tibi eum. medio non trossicrtur δε- hostili nive incursu, nihilo minιum, nec Ien Iur de ca- minus obligat remaneret' tego non do tibi eum, ut tuus fiat.& ideo teneris mihi de eadem re rei lituenda: secus in mutuo: quia si mutuo tibi. non teneris
i Io..t C dein intest. ei uidem naturae. α' β' '' restitutio mi l. si euiatorem .alit et enlin.i. si curatorem non aequὸ bonam . Alia est differentia. quia qui mutuum acce habet elui litet de naturaliter tenetur, , sed triinuitur. Et pulsi easu solivito a milent,quod accepit mutuo: veluti in - lixe omnia sunt vera,nisi lactus sit loenpletior, uel quia sit cendio, ruina,naufragio, aut meu Iiu latronum, uri bOiliu silua pecunia, uel in aliam tem versis,ut T de sol u. l .in pu- 'V nihilominus pollum agere contra eum ex mutuo.Sed com
tu, uel cur. inter. per su fortuito , nisi culpa eius ' At is qui utendum acce-' . totum. Et in adulto praecedat castim hoc si pit sene quidem exacta ' Τt
datum , dc mutuu differunt dupliciter. Casus su tuiti . . in pillo. tunc enim tenetur,de ciuilitet,de naturaliter, occum k-n VP effectu: ut is eodem .l. nai ut aliter. g fi . h l. seq.ec is com mo.l.tetita. His ergo ei nem modis,dc de indebito tenetur,4 'Tisi ut hie dicit .Et nota si litudinem inter mutuum, & ini: VA ; ' debi: im,quod ualet ad multa:ut Teodem,l indebitidi pu - '.qV & secuti do , ubi ieeonciliatur indebitum eisdein m Oate ut si di quivus mutuums': d Re,ntractu. nec est,ir
modatarius diligenter debet custodite rem tibi commodata in t nec sum celsi adllibeat talem diligentiam in euilo. diendo,qualem in suis rebus solet adhibere , si alius homo diligentius potuerit custodire. si uero propter maioressis coinmoda ratius rem sibi commodatam amiserit, non tenetur: dum tamen propter culpam sitam casus iste non euenerit. alioqui si tibi commodaueto scyphum meum , a CX nfra uia. urceit immo ex quas contractii rut infra ut haberes in domo tua, de tu forsitan tectim in peregit -ης q*ς ς de oblita eYquasi coimactu g item is Aliquid tamenta- natione attuleris, dei ncursu latronum amiseris , uel nau-t, ' rite gelitui, propter quod est positus hic eatus inter Obliga fragio, teneris mihi de eo tellituendo, uel ad eius ae ili ma-iψJWς 34 tione, eκ tonitactu,ut T eo. l.si in arca.primo res P dc g.cd tionem. - ἡL,' m..isiis quis vita ... ἀν Π Ο g ITEM CvI.εte. .: C A S US. Expeditis duobus modis quibus re contrahitur obligatio. scilicet, mutui datione,& indebiti silutione, superest aliud genus per quod re eontrahitur obligatio . scilicet per commodatum . St. l. res alicui utendi gratia detur, ideli commodetur, re obligatur,& tendtur aetione commodati . sed diceret aliquis: Domine, niis patet si inititudo inret illum . qui recipit mu-
f Datur. i traditur: c quia dare est dominium transferrem ti .ubi autem .g.fi fide uer h. idiit infra deact. g. sic itaque. quod non fit in re commodala.Chr.Rop. g Nam rue. Prima diueientia inter mutuum, dc comm
h Vt esui fiat. quod est in mutuo. i De ea τι νε.quod non est in mutilo. Ic RefDD. nsa. etiam non deterioieralias non videtur rea
nilne, Laiis patet si inititudo inIer illum , qui Iecipra mu' κ . Glam N -- υ . . tuum de illum qui recipit commodatum: quia uterque re oo dita .unde tenetur ad interesserui si commoda. l.teot .s.la
obligatur,sed si placet.dicatis mihi, quae est dissetentia in . ter cos 3 Frater dicit ipse,differentia est: quia qui niuiuuin recipit, fit dominus rei mutuatae si dominus fuerit ille,qui rem sibi mutuauerit:qui autem commodatum accipit. noufit dominus rei commodatae unde tenetur restituere idem corpus,quod accepit. Dolnine Iustin.dixi ego, nunquid alia differentia intra cos repetituri utique, dicit iple. Ille enim, qui recipit mutuum,te obligatur, de ab illa obligatione per ea sum sottuitum nequaquam libriatur, secus in illo qui reeipit commodatum: tironiani is exactam ei no-
i Et is qHrim secunda disterentia. m Mutuum aecepit hic no. mutuum esse tripI ex . Natura. le tantum, s quando fit numeratio sine itipulatione desiluendo . Civile tantum , quando stipulatio interuenerit de s ditendo sine numeratione. Ciu Ite, dc naturale,quando numerario. 6t ii ipulatio interuenelitnut E si cer Pet.l a. Item no. quos deficii mutuum ratione rei: ut in narer ut T. eo.l. a.si itur tui de I.appellata. & ratione pei sona: ut L. neer. pri. i ii ego pecunia ira.de l.si 5c me, dc Tit um.Reconei
diam tenetiit piaestare circa rem sibi commodatam : si ta- 7o liatur autem mutuum contumptione:ut n ii cer. Pet. . nam cini, ri4 nmisori non tenetur: de si fur stiuulatione ut C. si certum. Pet .l. quamuis.vluca -
men eam per easim sonuitum amiserit, non tenetur: dclioe tietuin est, nisi culpa si a placessit rasum illum. Sed domine, pio Deo Ponatis mihi exemplum de culpa, sortuitum casum praecedente Libenter dicit ipse si ego tibi scyphos meos argenteos commodauerim, ut eis domi inter uicinos tuos, quo ad conuiuiu in inuitaueras, utereris;&.tu eos tecu in peregi d poriasti: si posica aliquo casu tortuito atriiseris, teneberis, eo quod tua culpa praecesserit casu ni
illum. sed doni uae, pio Deo dicacis mihi, quando dicitur
de si fur. stipulatione,ut C. si certum. ret .l.quamul vluca pione . ad instar alienae Pccuniae datae in dotem rut ff. de tu.
n Naufra io.hie nota fortuitos casus melius,quam in aliqua lege. sic enumerantur aliqui casus C. de pign. in. I. quae io. tuitis. .
o Baalf im . ali s exactissimam . 5t sie ponitur Potititius pro suae: lativo. Et distingue, quia interdum solus do. Ius venit in commodato, ut si commodo uxori meae, ut computa Mutua est triPlex. Mutuu deficit tolla
Mutuu reconcitae Pluribus modis.
248쪽
computa veniant ad meret F. eo. eo mino l. si ut certo. F. hi restituendam; 3c teneris ex solo dolo, si dolum eomisse. nune u lendum.& si interduim. Quandoque dolus, de cul- tis sed ii negligenter custodieris,non teneris. Et 2 si Iosi
. Casius, ut si culpa praecedit casum , ut hic sequitur,de is eo. l .in rebuI circa princ.vet. alioquin. ADDITIO. Si quae-
dienda datur, ut Epraestare iubetur: nec susscit rellituenda tenetur: sed is ei tantam diligentiam ad hi ex eo solo tenetur, si quid . bul' , quantam suis rebus i. dolo Scommiterit: culpae hali posit ibi nolii veni adhibere lolitus est, si modo tem nomine, id ell, desidiae, 0 vi hic, dcff. depos.
O:aii ad dato eo modatarius itis dulgentior poterat s ac negligentiae non tenetur b liud, Itςupuit quibus te- teneatur de dolo. la- eam rem custodire. sed pro Itaque securus est, qui acrip t
quibus te- teneatur de dolo, lanetur. ta eulpa,uel leui. dier i ex mente Docto. in Uis ma- . d l. si ut cerio. quod ἰ- si contractus eelebracatur tut- tur gratia dantis, lucpter maiorem Vim, maioresve casus h non tenetur, si modo non ipsius culpa is casus interuenerit. Alioqui Itaque securus est, qui Pa. rum diligenter custoditam Ne a. unq; leui ut
negligenti amico rem custo Pe. ite si fuit i eulpa: diendam tradit, non ei, sed pDxtauit deposi ta
, lum de dolo, de lata si id, quod tibi commodatu ro suae facilitauit id imputare t iu ad euissim
omni eulpa, sed non hostium, praedonumve, vel CreditDex pignore re frabis, si n, si is es, DI Elii, est' n*yli x gi Q miseris,dubium pio obligatur re, O tenetur so g. si.& hie, de surior i - sum ut hie . si gratia non ζst, quin de rettituenda tum de leui culpa. e. smiri tenui de casu.
utriusque,tune de dolo. Ac lata cuspa, etialeui. Quid si res comni odata sit qltimata,
det uti Dic, quod aesti matio temper addit unam speciem obligationis prime. ut pergl.de Bat. in d. l. si ut certo, &e seeundum 1asim de Christoph. a Ei. scomodatario. b c λ.saliOS.e inereeri . sic insta locati. g. r. sic insta
modatum est, si deditibi rem meam , ut m. .de re utaris, nec inde acce- γύα Pi mercedem merces iterueniat rit locatio, dc conduea re teneariS.
Commodata autem res tunc proprie intelligitur, si iti nulla mercede Maccepta, uel constituta , res tibi utenda data est: alioqui, mercede interueniente, Iocatus tibi usus rei uidetur. Gratuitum enim debet esse commodad
gnus accepit, re obligatur : quia & ipse de ea re, quam accepit, restituenda tenetur actione pignoratitia.' Sed quia pignus utrius sum, MLque gratia datur; & debito- de tu.&fac i no.l. tum. Iis, quo magis pecunia et dri. si a sese Aliud
credatur, o creditoris, quo leuem. ut desidiae, de
Depositarius obli Iur re, magis ei in tuto sit creditu : ηx hic A O tenetur de dolo. hocicit. placuit si issicere,si fit ad eam
Iret. rem custodiendam exacta Q puidete,&nop uidit. ' I
Praeterea ' ' &is, apud diligentiam S i adhibeat: n sv xxii sexi no potquem res aliqua deponitur, quam P si prs stiterit, & uti ir ri, t '
si νς re obligatur: teneturque a- quo fortuito l casu rem a bus. ι vel i dium b Cum le
ctio, glatuitu in n.de ipse de ea re, quam accepit, ' impediri creditum petere. απ: I; Ireat, de
bet esse commodatum,ideo teneris ad exactissimam diligentiam. sic T. loca.ti. g. t. sic infra man .si. fin. PRAETERE A. C A s V s. Hie prosequitur Iustin. quartum modum,quo contrahitur re obligatio: dicens,qa praeter praedictos modos re contrahitur obligatio. sin de-I osito. unde si tu rem tuam penes aliquem deposueris, ip- e re tibi obligatur, de competit tibi actio depositi: depositag. I. dc ff. de petieu. tuitus, sedi commodo rei uenditae. l. si uendita. & sep. plox. si Aliud cus si sierasium fortuitum,qui. spraeuideli non potest.ut sup. prori. lςuis , dcf.oc C de pig. actio.l. quae fortuitis. sic intellil creditor . creditorem accipe ex omni causa , ut in auth. gitur, 'rde fideius g. fi.dest deveib. sig. l. sicui. notati in m Q cepit. Nota,caute ponit, accepit:sitet ho dire obli. l. nam a. E. axi, sed pi nus ereditori et nuda conuentione tenetur, ut nau. Cau.
tius tamen non tenetur, nisi de lolo dolo subaudi, & de la so u dep .a t.l. i. de hvpotheeatia sibinastitur ad pignus il nabularita culpa:de alio uero iion.unde si rem depositam per nio- Iud persequendum, ut infde actio. g. item Serviana. C Et haec dicam culpa in amitent depositarius,non tenetur:quia est, ADDITIO. Pici hae glo. uide tex.in i prege. g. & in se est coiso
quod imputetur deponenti. Suae.n .facilitati imputare de-het, de conqueri qui rem suam custodiendam amico tradi dit neglirenti. Item dicit Imperator in g. creditor. P non solum dictis quatuor modis re contrahitur obligatio, sed etiam ereditor, qui pignus accepit a debitore. re obligatur, di tenetur de ea re restituenda, quam accepit pignoratilia
perficiariis. st de pign. pii fila Io.n omone pirnor.ituta. quae nascitur demum soluta pecu. Fab. de a)nia, vel alias satisfacto,ut 1 e pig. act.l. si tem .g omnis.bic cedit inui- actione tutelae,q demia,finita lutela, naicitur:ut is de iv. de stincte. qside ra. distra l. si tutor. g si de l. . licet quidam dicant etia est talis caprius eam nasci, istis non intentati: uino. in .l g. Omnis. sus, qui co
Sed diae, dixi ego:tenetur ne de .eui culpaὶRn.quod no: O Exactaui. proprie ponitur,non pro superlatruo: ut sup .e. mitti pocis o g. atis. non .n.tenetur de leuissima. ut F. de pigno .act. l. si sine culpa
quia pignus utriusq; gratia datum est,creditoris, ut magis pecunia sua in tuto sit,& debitoris,quia sorsan non crede.ret ut ei pecunia:&propietea sussicit, ut exactain diligentia adhibeat, de haec est illa,quam rebus sus adhibere siolet, iis praestiterit, quamquam pignus amiserit, non tenetur: de nihilominus eteditum petere poterit. h.d. e Praeterea. i praeter supradictos modos accipiens deposita, xe obligatur.vnde si deposui penes te lena meam,mihi obligaris,dc possum agere conua te actione depositi ad tem micum uenderet.g.uenit 5cl. seq. Aecur. ui liostia P iam.s exacta in ditissentiam. incursus rq Fortuit' ea .lad gs.sbabit hue casu ZRλereditor abar, alias ditie amisisse,ut C d.pi.ael. si ereditor. Ite debitor .pbabit do .lbare inlii, uel culpa creditote comitiiserui st.d.3b l. lex. de l. luo- tali cassities.si. e dolo.Sed tertio creditot aibat casu, si vult eua a te: culpa non licet c Bal. aliter dili ixerim,ut no.d. Mi .creditotin ur. coinisilio
249쪽
41 1 institutionum Imperialium. Liber II. ret
mo P nit, qualiter oblisa -PO uerbis contraui. tur, bc quae actio ex ea resultet. Secundo quibus, verbis olim, de hodie concipitur. Tettio, quot modis
stipulatio fieri pol. Quatto illud per c xepla declarat. Secunda ibi. in hac re. Tet.
ita ibi omnis stipulatio, Qualia ibit, Pure
ui a Iustin. Domine, qualiter obligatio c5 trabitur verbistoc Iespondet. Et interro. gatione praecedente, de responsione lubleis v Ista continuatur ad eraecedentia. ut patet iniextu supra, deo bl in ii. Aret. E Mi. g Totus isse ti. diuiditur in quatuor par.
TITTLVS XXI. ro Per 'pulationem contrahitur verbis obheatio: ex qua oritur certi condirilis, si est certum in Ilipulationem deductum: ab inrtitio exstipulatu.
h. d. Ayet. Lombardia bibunt, alibi pet mantellum inuestiunt. si e T.
de pacti i I i. Accur. A D ID IT lo. Ilia tamen inuestituta non est necessalia de iure ciuili, ted de consuetudine sic. Idem in benefi- c. alibus de iure canonico: per eam tamen possessio non. - acquiritur, ut hic per
Ohm requirebatur quaeia Doctores.
Iisularione, gra hodie essμθ ui a legislatote, iublata: nec rc ora, qua tin sa qua Liuia fieret sti-
sio , dummodo scintelligant. hoc dicit A c.
tu rex interrO- verborum duae proficiscuntur actiones, id licet, cetii condictio ex stipulatione: dc actio ex stipulam, si te, in cella deduca
gatione, R &responsione , quente, cum quid dδ eum quid dari, V fieri ve no
Ex qua Obligatione bis ui pulana tir, ex qua
duae proficissicuntur acti0- ibnes, tam condictio certi , si lium P intellectum eius certa sit stipulatio: quam ex linguae habeat: nec nec clia stipulatu , S si incerta sit . elt eadem imgua virum lite mei auri cur initi putationem. st x h ς nomino 'nde Vli- uti, sed sufficit congruenter. I sed domine, quod tur, qu bd stipulum ' apud ad interrogatari responde---φ Mi. est numen ve b. Ubi, veteres firmum i appellaba - re. quin etiam duo Greci La-
non re- ne..quale dicitur haee p.,ira, a se. Obb galio ii Pulatio 3 Et ad hoe respon. quod hoe est ideo, fit curalia 'via iii 'vixi apud veteres firmum appellabat ut a stipite riui c. ita Hescendςus; bc ideo haec obligatio, tanquam fit ma uocabaiu mem. tur stipulatio. Fraii. de Are. fiasib. fuit, Ex mi r V iis q. s Draecedente, de resiponsione sequen- stipula te, ut liic, de C. de usia .l. r. alias non ualet etitio, is a sti b scilicet, cestum . quod appareat quid, quale , vel ν. p. iuid. quantum iit in Obligatione. ut st eo l. stipulationum. dcl. ἀ o..u.d ieq. Accur. . Ea m ἔ, c fit vq. vel etiam non fieri ut ff. eo. l. ubi autem. g. id, quod,& infra eo .F. fi . Accur. 4 Stipulamur . est autem stipulatio verborum conceptio, qua aliquid dare uel facete Promittimus, dcc. ut iis .l. s.I. sit putatio. Aecune Ex qαι sobligatione uerborum. f comtima. f. cetii generat vide qua die, ut supra titu. t .diximus, circa princ. Item & triticaria locum habet, ubi petitur certum, uel incratum; nisi petatur pecunia numςrata, ut ff. de tritica. l. I. g Ex stipulatu. si autem incertum quid mihi debeatur non ex si putatione, sed ex alio contractu , agitur condictione incerii. nam dico, quod eli Proprium nomen actionis, ut st. de cond. indeb.l sed di si me.kpriino, ubi de hoc nota ut Accursius. h Si inceria. nisi in casu . ut C. de rei uxo act. in princ. Sed ruid si promitio aliquid in genere t Res p. nota valet. nam alido muscam liberater. oportet enim. quod aliqua cinitudo ibi siti ut homo, uel squus: quae ceriis finibus contineater, recuabo tibi antiqiuratem circa hoc. di etia in nouitatem, di iecitat primo antiquitatem . dicens. 93 antiquitas erat, Pper illud idem vel buper quod ii chat inter togatio. debebat fieri ic sponsio, muta Lip .muta, i petibna lacunda ,
a pax e quaerentia. in QPmuam personam a parte rei Potulentis . Verbi gia ira spodes: lpondeo: led haec si lennitas identitatis vel botrim perdi. Leo
In hac N re oli in talia verba tradita ibertinita spondes λ
promitto. fidei tibes λ fidei u-beo. dabis dabo. facie SpD-ciain. ' Vtria in autem I. at ina, an Graeca vel qualibet Rialia lingua ' stipulatio concipiatur, nihil interes i. sc, licet, si uterque ili putan- nem fim sublata reteonstitutionem tua. quam haues. C. de contrah. & conimita
iiii u l omnes Unde constitutio illa Imperatoria de solenni-
late uerbolum non cura iiit: ted in teiae ctum coni. nai, Ieri
ii, ter partes desiderauit, ut lupulantes ad inuicem se intelligerent. nec curauit illa constitutio, per quae uetua fiet et sti-Pulatio, dummodo fieret per uerba ad stipulationem id nea. dc istam conlii tutionem approbat hic tuli Ic si e pater, sub qua forina debet hodie fieri stipulatio. Sed quid clomine, iam bene uideo, quod ibiennitas uel borum, quae olim necessaria erat ad stipulationem. hodie est sublata. sed domine , pro Deo. posset ne ilipulatio fieti diuersis linguis 3 Ad hoc rei p. re dicit, quod non rei et t. quacunque ting so stat stipulatio, siue Graeca, siue alia, dummodo contrahemtes se ad inuicem intellisant. nec est necessatium,quod auabo una lingua utantur sed prius unus una lingua quae rere, dc alius altera lingua respondere pore sir de nihilominus ualet ii putatio, dum tamen verba aera foeti ut ad stipui tionem, Nuterque alterum intelleaeiit. Nam duo etiam Britones verbis Gallicis contrahere ponunt. & Gallici Bolon uis uel bis: dummodo se intelligant unde Graeci Latica lingua coima here possunt Franc. m In hac re. s stipulatione contrahenda. , o n Faciam. quae omnia dici debebant in stipulatione, uel aliqua de his, lictus'. de sing. re. per fidele. reli. g ta. ted ho-ole, uel unum ex his, vel ei iam aliud, dummodo aptu. liaricita ut i .eo. g.ver sed haec. qui continuati debet eum i:io Ο Ο tua. ut Astyna, Latina, Graeca, uel alia, ut st e. l. i I. i. A P D iTIO . Dummodo se uitelliganta alias e it neces a rius interpres idem in teste in Illyrico nato, cuius lingua non intelligiti ir; quia iudex , eum interrogabit per inte pretem. Et ii ipse iudex,de notarius, vel etiam notatius i ius sit interpres. suis ciei: imo ipsius scriptura des insitum E
tur: alias non ualet. ut iis eo. l. ita stipulatus . in princ. dcii. de Io tum iacet ei fidem etiam contra nuntium, uel estem dico iure do. l. cum PDq.I. genera socet O. Accur i ctus T. stipulatio. k Stipulum. alludit uocabulo. se supra detesta. in ptine de Ude ac l. pos l. i. in ptin. nam nomina consonantia debent esse rebus, ut supra de do. g.est .de illud. t Firmum . nam de baculum, uel iii pilein paleae dabat v-nus alieti pro inuestituta. ut hodie fit in Ambia. sed intes aliter denuntiasse uel deposuisse,quam 1 qtum sit: de lixe ueta in iudiciis ciuilibus secus in criminalibus, ui 2 Ang. hic. p otipulantium . proprie,de impropriE dicituri sic in Auth. de aequa l. do. I. i. coli. . di sic improprie etiam promittens
250쪽
De verborum obligat. Tit. XVI. i
b Coni M titio. ut C. de contrahen .dc commit. stipulatio. t omnes.c Sensum . alias consensium,scilicet, uerbis 'expressit in ab utroque, bc incontinenti: ut iLe. l. i. in ptine.& 9.qui piaesens. dc g. ii quis ita
rE.ς t. de die, quod idem est dicere, ex die, quod in diem, ut l. i 13. aut d .l in ptine. de hic. condit dei Priusquam . nam cessit, sed non uenit dies .ut is de uerb. demuniit.
interroget. licet uet. --ba inutilia suerint in 'I c c
k P .n ροιιν . se ii .si cer. pet l. certi condictio in ptinc. de ii petat, lepellitur
adiecto die, quo pecunia sol Per exceptionem, utu tur, si putatio fit: veluti, 4ς ς ςe, Pi
decem aureos primis s Xa- I N. .. quid in ipse.
lennitate verborum sublata, sensum, Se consonantem intellectum ab utraque parte
solum desiderat i quibuscuoue,' tandem verbis expreolum is t. ii desλ Id autem,quod in die hstipulamur, statim quidem debetur: sed peti prius, qua die, uenerit, non potest.
At ne eoi quidem ipso die, in quem stipulatio facta est,
fieri debet uilei. asside eonui. ' pq s p certum est, eo die, in quem
tis io materia, At di. des Zidque confestim V pe- te pres eatis mihi aliquam ii potest. In diciti, squum
uipulationum diui ..is , - .itu lem Et te PDΠ.quod omnis stipulatio aut est pura, aut . - i J indicin , aut sub conditione. Sed domine, pol iis listam trimembrem dii sionein, ponatis deprimo exemplum, si placet. Et respo. y stipulatio fit pure . Nam si qua tam a te. I'. ' : stater quinque aureos date spoli ea dc tu respondeas non
esse, prius quam P is praete- Onan siti putatio, ' aut rierit. Fl
pure, aut in diem, aut sub StFulatio annua quoad conditione fit. Puru, veluti, quis Vivet, pura, γ' er ira quinque aureos dare spon- '' en .sed pon mortem Hipulato diendam sententia. V obstat exceptis heredi. Pux ,dieni Ioui Muna
et , ut ii .eO.l. libet homo I.decem . Sed si
non rotest ante de-Cem dies. ita enim determinatur uerbum, confestina .supra Dd.
g omni,. de in d. l st. eo. l. liber homo dieitur, quod eadem die eis a male. Sed ibi expressa est dies. in Facta V . si ilicet, ut ibi uatur. n Trab. i d bee , hie Infiter ς not quaellioneio de facto. Iudex statuit
terminum peremptorium partib. ad au- stra set is time. I
promitto tista iliputatio dicitur pura t de ideo illud quod verb. hisiaa in stipulationem deductum est, statim peti potest: pD . U. nora tamen sic intelligetidum est , vestatim ueniat cum . , iacco paratus . Sed domine iam vidi. qualiter fit stipulatio b. dile sed qualiter sit in diem 3 Res,.di. In diem si ii ipula-M in t . tin, veluti si dicat stipulator, plomitiis mihi in primis Ra- par pliam. len. Iunii xὶ cpromistbr respondeat, promitto. Ista est sil- in pnnci. pulatio in diem 1 do statim stipulatione facta debetur, ip η' dum promissum est, sed non potest peti antequam dies vene.' cit, ii rit. & die adueniente. vel stante. adhuc non potest peti Myone ab promissi im . nisi tota dies sit praeterita, siue elapsa:quia indole non eoi inrutabiliternqn possumus dicere, quod non soluerit sua die,idest, apposita, vel praefixa,antequa totus dies fue-o, Iedale iit et aptus. v. Fel. in e Ca stim. l. statim. vi fleo. l.eum, qui Kalendis. g. fina. ἶ os . Me. de hoc nisi ratione loci sit in diem t ut iusta eod.g loca.vei in princi. ratione rei, quae adhue non est in rerum natura : ut infravunt.1. de ex re.I. antep de iis eo. l. interdum . in princ a de isde, cond. dc demun .l. t si fina Sed ad quid fit promissio, eum a in L m non ilicontipenti soluitur 3 Reir non est se praue intelli. t.c. ut cr. gendum verbum, eonfestun , ut veniat statim cum sacco
te eadem die equato qua do debeat ea lententia latri, an die statuta,uel sequenti Et uidetur, 'uod non die statuta, quia ut in contractib. tota illa dies videtur sua, ut hic, de pio hoc est. is defer. l. more Romano. Perquam legem etiam si media nocte uenisset, satis suffice rei. unde patet, P ea die serri non debuit. Item alia rati ne: quia post peremptorium debet ean partem absent Cincitare iudex. ut st. de iud. l. dc post edictuin. Ec inter unam citationem .de aliam debet esse spatium io. dierum Oliintvt n. de iud. l. per interuallum. hodie 3 o. dierum, ut in Au then .de liti g.'mnein .col. 8. dc secundum consuetudinem Bon unius diei. Vnde patet.* in die peremptorii non de bet serti .sed in illa l.de post edictum,exponitur,dcbet, i potest Ilum videtur eeontia,* in die peremptorii debeat iudicari, ut C. quando prouo. non est neces. l. cum non eo
die lieni si sit ita prope sero, ut cerium sit eam partem amplius non posse uenire, debet iudicare in die peremptorii, ut st .de udr.ob .l .cum stipulatus sim mihi o Procule.& l liber lio in o. in fi. Et haec est uerior opin . Sed tamen post uesperas stati in ,uel in ipsis uespeiis debet serti, ut in Authe. ' Addeaeiud. g.lederunt. t 6. sed nec in nocte' debet ferti ten- Fely. in citentiat, di ita paulo post excessum uesperatum debet iudi. contuluit. cari. Et ita quidam electi ad quoddam consilium de facio nu i a. de iudicauerunt. Ossi c. dele. ADDITIO. Nisi iurisdictio iudieis si petitura Et lixe ubi consi- procedunt in definitiva, non in interlocutiva, quae etiam derat, an de nocte ferri potest,de ab opi istius et . quam etia in tenuit si Ia deno
'R- extra de eonsue. necessarias g. s annua. . -' . f. Indi m C sit stipulatio. sed nunquid stipulatio est actus AT SI ITA STIPULERIS. CAsv S. supra ψd ga ciuilis 3 Resip sie,ut T. deast g. de constituta ergo non de- uidi inus, S ille,qui promittit, non potest conueniri cum eo eu bet recipere diem, nee eti in conditionem, ut st. de regul. effectu, quousque dies uenerit e sed domine,quid dicere- ' , tu lactus. edidicillite actus ibi non con putatur. Sic in 7M iis de illa stipulatione, qua quis mihi promittit x quo ad , . inuitatione tu dicitur infra de nou l. nouatio. Et illa regu- uiuam stater dicit ipse, ista stipulatio pura est deperi . Nnt , laiactus habet locum in tuis numeratis casibus. tuo obligatus est promtuor i unde ii pura est, possu in sin. i. g ro, .uiperfuE hoc dicitur,is. e. l. eum,qui Kalendis.in pulis anni , quamdiu uiuum agere de x. in principio cuiale i b. - . . ixi libra ςnni, ει haeres etiam meus de rigore iuri, potest i , ns h In diem . aliud si ad diem: nam tunc usque ad diem te- agere: sed summouebitur per exceptionem pacti facti deo ς iuue nclusita non poteti,u; ti .dc aa dc obl. l. obligationum ii, n0n petendo,quasi uideariacite pactum iecisi quod ego