장음표시 사용
11쪽
nee enim solus visus viisve magnitudinum figurarumve arbitri sunt, sed gustus etiam dignoscere potest, ex dearum ab iis productarum diversitate id arguens. oe: terfiigiunt fateor,corpora tamen manent,aut si ita vis, corpuscula, quorum magna pars et oculos lateat a micro scopiis tamen detegitur,nec ab eorum Π-itate Ovid aliud concludere possumus,quam illa adno.
ram sensuum organa, vel sere nullam vel eXiguam abere proportionem. Cibus igitur farragine definita minimorum corpusculorum indies nostrum refic' nem, seu ut verius dicam, cum chylus in sangula
eolluvies in sanguine est. Haec particularum di erfitas Medicis ansam dedit, ut ad quatuor primas ita dictis ovatas reduxerint cibos, quod atrorum particuis IIum fibrillarum motum augendo calefacIantc0r ous illum imminuendo, frigefaciant dcc Analysichy- si esculenta subjiciam, salia fixa, volatilia, acida al-Ta, iqvida, sicca, olea, aquae, spiritus, tern emeroquit Non hic determino, an in composuis illa prae titerint, an vero a fermentationibus demum et bo- rara sint sed e cibis in sanguinem talia devehi mihi sunsIt dii invicem ista diversa pr'portione, alla Ideno
idem producunt concreta naturalia, ae corpori modo amica, modo inimica, vel salubrit te commendantur, velansalubritate intimes sunt
TH. III vemadmodum homines non minusbibenvi Iam edendi tenet desiderium, ita pari cura, pariq; Vandoquem Im, simplicitate recedentes eo utuntur com-
ζsiio,, singu lar sentes patrios suos,qVos a Ilabent liqvores, nec a peregrinis abstinent δε Σα
12쪽
tuntur: Moschi atque Sarmatae hydrome strenue potant loram domesticis dantes. sitis pro caeli solique varietate innumeras vinorum producit species Multipli-ees sunt potus o fructibus expressit, quibusdam pro vino patrii pomaceum est, aut pomace confine pyraceum, quae aemulatur e cerasi1S, prunis grossulis, moris c. paratum villum Brassiliae India anona luccum
debet: Ethjopibus fructus labansco vinum priebet. Succus pomi ac ou in carebis insulis, fructus murtillae in Peru pacobebe Scocaibae in Brasilia liqvores vini in mulos praebent. In cruentis epulis immundis Brasiliensium labris ex Mandyucca edentularum vetularur masticatione paratu potus convenit Syri cerbetiam,
AEgypti cherbe nenuphar, Persae usta bibunt. . mericae chocolata, jam pridem interalispanos, Jam
in reliquis Europae tractibus celebris est. Cossarrisitissandi modus in ultimum occidentem ex oriente migravit, chinensium thea nobis in deliciis est. Horum potuum decantatae virtutes, ut de gustus,oltactus, visusve differentia nil dicam , particularum diverssitatem liquido docent Qvd octo senes, quorum aetates in summam collecti octingenti erant anni,Juveniliter pyrricham saltarint, pomaceo tribuit Baco ue bilem temperat ex ananis vinum, idque e caryotis capiti iniquum, in ictero laudatur hydromel, multum refrigerat cer-bette, venerem stimulat chocolata, morbos frigidos pellit cosse, somnum arcet thea, . vires vini cereunt si aeq; tam diverta sunt, ut ingularum regionum imo urbium sere vel pagorum proprias possideant. Nec aquam excepero communem, uti enim pelluciditate, ita
dc levitate disserunt, pluviae sapiunt plagas e quibus ele.
13쪽
Bavariae Styriae montanis, bronchocelas, e cisternis splenes facere magnos passim feruntur. Non iam meminero petrificantium, inebriantium, effoeminantium, acidularum, thermarum, ex his enim id facilius longe evincitur. Aqua quo magis pellucida&levis est eo salubrior quidem habetur, neutra tamen harum qualitatum obest, quo minus admista habea laeterrogenea compuscula Pellucida sint omnes aqvae corrosivae, pellucida est aqua fortis, pellucida est aqua regis, at haec aurum, illa argentum solvit,earumq; praeparatio,id quod probatum imus, evincitis. Ex istis oleis vitrioli retherebinthi destillatis substantiam vulgari lphurianalogam fuliginem sive terram mortuam obtinebis,pelluciditate utriusq; non obstante Analogum effectum in aqua simplici advertere licet, quae martis limaturam soli
exposita in crocum vertit,i ingente excitat effervescentiam ue quae aliquoties destillata mercurium figeredicitur crudum, ex qua sermentata spiritus vini 1 ritu analogus elicitur Limpida non solum sunt menstrua, quae soluta intra suos poros fovent corpora, sed fit tra etiam transeunt,4 ex pororum anseactibus fine remora elabuntur, ex quibus mhilominus praecipitantur corpora.
Nec liqvor levis fellucidus homogenem ideo est,utraq; qualitate spiritum vini pollere inscias ibit nemo, destilletur ille cum sale alcati albissimo a faecibus ejus alcati denigrabitur cum limpidissimis acidis tractatus farces in cucurbstae sundo relinquet cum spiritu salis a moniaci coniunctus in offam abit crassam,lac instillatus coagulat, aleoliolisatus licet, si destilletura menstruo ex
vitriolo tale communi facto, partim concentraturis,
partim phlegma suppeditate quae singula manifesto ar-
14쪽
6 4ssmTATI DE MAssa guunt diversias ejus particulas, levitate&pelluciditate non obstantibus. Adeout si vel simplicem potaremus aqvam, nobis tamen potum implicem promittere non possiimus; Et illud varia, arguunt; diversiis aqvae dulces tincta coloribus sunt Rhodanus lacum Lemanum ingressus illum servato sere colore permeat Wartha atq; Odera prope Custrinum confluentes,&suos sibi servant colores,& illius pisces hujus saporis gratia antecellunt. Nec regiones modo, sed urbes , sed pagi imo aliae in iisdem urbibus domus differentiam saporum largiuntur cerevissiis, lic Francofurti fontern novi, ex qVo toto anno sapida excoquitur cerevilia, si Junium Jultur exceperis ue differentes aqvae indoles aqvί potores oppido judicant. Tales aqvae sunt quae quotidie a nobis intro sumuntur, sanguinisq; nostri magnam constituunt
TH. IV. Haec sunt quar hylum constituunt, propediem in sanguinem abiturum. Crebus non naturalibus suum quoque confert aer, cujus corpuscula non possunt non esse Varia, cum illa magnam partem substratis salo solove acceptas ferat Variis succis distemperata terra eundem inquinat, 'vae ignis eludunt vim,ab aere abripiuntur. Sal vitrioli cum coliges 1 vitrioli coicothar aeri exposueris, cujus spiritus vulgari emcacior Terraqvae nitro suo varjj lotionibus est spoliata, ab eo post aliquod tempus denuonjtro impraegnabitur, quid gitur mirum limaturam martis aer expositam,abeo haud aliter ac a liqvoribus acidis onrrodi, in crocum marti Suertis Metallum in regionibus quibusdam Indiae Occidentalis, quod in ejus hist. lib. 3. cap. 9. Josiephus Acosta refert, eo usque ablacte corruptum esse, ut inter djgi
15쪽
grisvINE GRpus ΠΕΤ . to compressium foeni instar seu stipuli torrefacta di solvaturi Drepani in Sicilia aer adeo corrossivus fuit, ut ferreos fenestrarum clathros intra paucos annos absumat penitus, Vasa argentea primo obfuscet, ac deinde nigredine paulatim obducat, teste oculato Casp. Schot-toin techia curiosa lib. . . . . . Vim aqua fortis regiae aemulatur, dum auro argentove obducta mausoli iis spoliat; alia alcailsata lisivat, spiritum vini&oleum vitrioli maxime rectificatum phlegmate satiat crystallina vitra findit phosphorum accen-cendit, Illum Balduini corrumpit,& sexcenta talia phoe- nomen producido. In fumos nebulas agit butyro stanni praecedaneum liqvorem , alcalia aemulatus, cumqvjbus idem crepjtatis. Similis natura liqvorem, sed ex diversae naturae selibus, taljbus scit. salinis spiritu o- si particulis,quales e massia Lang vinea in corporibus lius manis obtineri possunt, coloris rubjcundi, qui phiala obturata vulgarium liqvorum instar quievit, sed phiala
aperta externo aer admisso, in vapores albos fueritis resolutus, memorant Act Phil. Angi. An 1 M. Sept. Idem ejusdem cubiculi aer acidum irinosum como-yet, quod, si homogene uisoret, non ageret, mirabimur
igitur, si quid aliud, hoc fluidum heterrogeneum ob
particularum diversiitatem his dotibus superbit aer, quos earundem mutata proportione nobis quidem insensibili, sensibiliter variat. Inter alia innumera memoratir digna est observatioBoylaei,quam recenset in PH, Mechan. ex. 9 ubi liqvor puro spiritu vini ex concreto quodam inter mineralia referri solito eXtractus delectabili aureoque colore conspicuus aliquando turbatus admodum, rursus postmodum inclaruit, non animadveria ulla in
aςre mutatione, eo quippe saepe tenebricoso nubiloque existen
16쪽
s DusERTATI DE MAssae existente tinctura perspicua apparuit, i contra i
summa serenitate quandoq; turbatain opaca visa. Inretorta a destillatione spiritus ardentis laturni, donec nullus admittitur aer, nigrica residuum, eo admisso incalescit, nigro inlluteum mutato colore, in instanti rarefit Glaser traite de Maelvmi chap. i. p., Talis aer pulmonum cellulas subiens sanguini maritatur, eo sanguis gravidus in sinistro cordis thalamo vehementius ultu ut uniantur intimiuS.
Unio tot diversorum corpusculorum multarum aliarum qualitatum ferax est, nempe chymia nos docet, ex varia mixtura res oriri ab ingredientibus diversissima : Oritur videlicet ex cineribus Marena vitrum, quod neutrum refert, nec spiritus salis armoniaci, nec sulphur, nec luna caerulea sunt, talis tamen ex iis parata
tinctura spiritus nitri limpidus injecto plumbei coloris mercurio rubris halitibus inficit vitrum. Concursus diversorum alium tertium a se ipsis distinctum producere, sal volatile urinae cum sale communi combinatum ostendit, invicem enimn sal armoniacum facessiunt, aqua similive conjunctione agunt, quae antea non poterant, quod aqua regis manifestat imo oleum vitrioli plurima corpora nonnisi affusa simplici aquaiolvit Phleg. ma aqua sertis sale marino satiatum soliato auro amusum protinus odore violarum aemulo non nares modo sed locum operationis ipsum adimplebit Cusu de auro cap. Cum quibuε omnjbus si longaso perpetuas combinem in corpore fermentationes,&diversorum fermentorum admixtiones, aut ego vehementer fallor, aut apodictile a priori ostendunt, omnis generiSinsanguine esse particulas, partim a supra memoratis rebus
17쪽
SΑNGVINE T Comus 'ILID non naturalibus,partim i tua mixtura, partim diutina fermentatione oriundas Proinde apposite Hippocrates
Cous libro de prisca Medicina scripsit In homine inest de amarum,& falsum, dulce, Macidum, lacerbum, insipidum, aliaq; sexcenta, qua pro copia des tribus varias habent facultates. Et haec quidem mixtione, Scmutua inter se contemperatione, neque cernuntur, neque quenquaru molostia assidiunt. At ubi horum quicquid secretum fuerit, seorsim extiterit tumin conspicuumsit,in hominem molestia assicit.
Alia in sanguine calente4 intra vase sua moto, alia in eo educto libero aer exposito conspiciuntur plice- nomena, quae si penitius lustremus,digito, quod ostensum eo, monstrabunt utrobique tamen rubet qui ex lactei coloris chylo suos hausit natales. Nemo facile , concipiet colorum mutationem me mutua diversorum corporum actione 4eactione, quae prout varia sunt diversos producunt colores, atque ab iis productos delent, hinc videas unum idemque corpus diversimodelimgi Eadem aqua fortis, quae rubedinem infusionis ligni Brasiliensis delet coccineam cochinelli tinctura min elegans rubrum mutat,aliis nempe obvia corpusculis diversimode cum iis confligit, illa aliter disponit, unde necessario in iis radii solares alite restacti, modo horum,modo illorum colorum producunt ideas. Non alia est ratio quod solutio mercurii in aqua forti facta ab urina recens iniecta calida parum flavescens, ab ea dem frigida alba praecipitetur, suscum,quem ab assus a qua typhorum cornu cerv accepit, colorem ab eadem Sasa analitat,d praecipitatis hisce supernatans aurei coloris liquor ab instillata muria clarus fiat. Nec sun
18쪽
1 DrsςERTATI DE MAssae fici corpusculorum diversitas, sed etiam specialis eorporum textura requiritur Generale satis axioma esse videtur acida quaevis fortia succos vegetabilium in rubrum urinosa vero cilcalia inviridem mutare, quamvis hoc in permultjs obtineat in omnibus tamen colores non sunt aeque vividi, hoc generale axioma infrin-giapi, rubia tinctorum, calendulae folia &c ratione
hujus specialis texturae hoc sit, quod quibusdam nativus restituatur color, aliis vero nequaquam; strupus violarum ab affuso acido ruber redditus, ab affuso alcati viri- descet, nec illi redibit pristinus caeruleus color Sin ver ligni nephritici caeruleum colorem acid destruas, eundem sale lixivo restitues. His inductus concludo nec sanguini suam constare posse rubedinem, cum lacteus chylus illi misceatur indies, nisi in illo sint, non
solum diversae particulae, sed etiam determinatae figurae, praeprimis cum acida urinola, alcalia a nobis sumpta , rubedini ejus nil derogent, quae tamen in aliis tincturis colores modo augent, alterant, delent. Chymicorum scriniain thesauros lustrans ex variis exemplis colligo hane purpurae perennitatem sanguinem a sulphure habere, cum videam illa, qua sulphureis abundant parti bus, valde prona esse, ut rubicundum largiantur colorem, licet alia cum acidis, cum alcalicis tragentur aliae . Misceas oleo anissi essentiali vitrioli oleum in momento sanguineum habebis colorem, cui hoc cum sanguine commune, ut quemadmodum ille, ita loc aer eXpositum brevi in superficie coenosumin lutosum fiat digeras saccharum saturni cum herebinthinae oleo, aut hoc cum oleo vitrioli, intense rubebunt. Vis obscure rubentem tincturam sulphur coquas inclavellatorum ci-ucrum viivo, aut, quod metam propius serit, cum lixivio
19쪽
sANIVINEAE CORpisset LIS. xivisaicalico digeras ac illud in sanguinem convertes. Ex his latiis multis certo constare concludo, sulphura ad rubedine valde prona esse,cumque alia ab acidis,alia vero ab alcalicis exaltentur a silurphure sanguini suam constare rubedinem Utque ita sentiam varia alia me determinant, cum nempe in arterias vivi animantis anima ma
iis, spiritus vitricii, vel aqua sortis infunduntur, concrescit ille Sc quasi conglaciatur auer vero iisdem arteriis tartari lixivium infusium fluidus Iolito rubicundior invenietur, tale quid in sulphuribus observo, quae ab alucalicis lvuntur, ab acidis velo coagulantur: micur sit sulphuris aurati antimonii exemplum, ut illud a nexu reliquorum solvatur cum cineribus clavellatis funditur antimonium, quod refrigeratum aqua communi n- fusum sulphure suo illam prompte tingit, affundas ace, tum destillatum fere totus coagulabitur liquor, i , gelatiniforme bj corpus quemadmodum solutionem hanc affusa aqua non alterat, ita aqua simplex arteriis infusa nulla excitabit symptomata sed salvumin vegetum erj animal Sulphuream sanguinis pinguedinem colligo, quod sanguini recens extracti guttula aqua instillata partim per illius superficiem ad instar olei dispergatur, partim sub filamentorum forma sundum petat, quia videlicet pingvi aqVeis misceri neganti eandem Vero excipias recesscato spiritu vini, tota quidem ad fundum cadet, paulatim vero dispergetur, tunc demum alba se ostendent filamenta. Exiccatum sanguinem subtilissime pulverisiatum flatu perfammam candelae projice, resinae instar non sine crepitu micabit Haec olei aquae mistura observatos non ira pridem in sanguine globulos gigo, quemadmodum illos Cis ab
20쪽
Ia DissERTA O DE MAssma aqua' oleo herebinthina mistis simiai & agitatis gigni videmus. Sed omnia sulphureae sanguinis nartis indicia nora Jam conquiram, cum eorundem in subsecuturis identidem indicia daturus sim. Video quidem objici posse his licet omnjbus concessis purpurissum tamen sanguinis constans esse non posse, cum sine proportione acida, alcalia, urinosia, sulphurea, aquea assumantur,determinata vero requiratur textura ut rube-do producaturi erit tamen responsito in promptu me rubedinis causiam stabilire nolle,atq; adeo&alias esse pos- 1 circumstantias quae ad illam producendam concurrant,sed me ex ea de sulphuris praesentia conjecturam se. clSsie, cussu veritatem secuturis experimentis stabilivi; deinde scias velim BEN VOLETECTOR minimas quandoque circumstantia notabilium effectuum causis esse pos, se exemplum hujus esto mercurii in aqua forti solutioeoncentrata cum qua confusus spiritus vini insignen eXcitat effervescentiam, quae chvmia peritos tenuit at-t nitOS, cum nec cum mercurio nec aqua sorti solis idnem viderint. Novi quidem Dominum Bleg ny in Zod, Med Gallico 168o mens Hartio consignasse, Dominum Greu cum spiritu in aqua forti isto excitare in si1-gnem effervescentiam, e quo non nemo concluderet
idem hic expeistandum. Sed dubitem primo an hoc experimentum sit successurum, nisi spiritus vini bene merit concentratus, qualis in praesenti eXperimento nonruit, dentque Dominus Greu designatam requirit portionem nempe ad se usque guttas spiritus vini octo aut se premo quae fortis ex illa solum comjstione oriri rervorem illic vehementissimu assierit ue in experimento autem allegato nulla servatur proportio. Quidni i iis