장음표시 사용
271쪽
rint , subinde alii eo consuunt , inter dum quidem flatibus, qui a ventre pro
cedunt , permixti, interdum vero incal scentes. Tunc quoque sane non prodeum
88 s libus mensibus, & in tumorem sublatis
uteris , mulieres utero sibi gestare vide tur. Deinde quandoque menses sua spon. te erumpunt, aut aliis supervenientibus a corpore in uteros, & priores protruden-89o tibus, etiam flatus egreditur : ac multis
jam statim post menstruam purgationem uteri dehiscunt, & ad pudendum convertuntur , atque eo tempore cum viris com
gressae, eodem ipso die , vel paulo post,
89s concipiunt. Atque harum rationum ac rerum ignarae , eo tempore se concepi se reputant , quo menses suppressi erant , &uteri intumuerant. Cur autem non longiore , quam decem mensium spatio , Detum 'po utero gestari contingat, referam. Post exactos decem menses , ubi foetus grandior est , alimentum & incrementum ; quod a matre demittitur, non amplius puero sufficere potest. Quod enim in sanguine dul-9os cissimum est, ad sese attrahit, simulque aliquantula lactis portione fruitur, Quae, quum ipsi pauciora fiant, puerque jam plenior factus , plus alimenti, quam adssit, requirat , ipse sese jactans, membranas di L9io rumpens initium partus matri inducit.)idque frequentius eXperiuntur muliereS, quae primum pariunt. Deficit enim pueris alimentum, ut ad decimum usque mensem satis esse non postit. Quod ad hunc mo-91s dum deficit. Mulieribus quibusdam quidem menstruae purgationes abundantes,
quibusdam pauciores sunt. Quod ipsum si semper fiat, in natura , dc in genere , ipsis uterinum est. At quibus pauciora 9zo menstrua emuunt, hae pueris quoque sub postremum tempus, ubi jam auctiores fuerint , cum parcius alimentum suppeditent, eos, ut jactentur , cogunt, & ut ante decimum mensem prodeant , compellunt. Ρaucus enim sanguis ab ipsis procedit: ut plurimum vero eas mulieres, quae pauca menstrua demittunt , sine lacte esse contingit ; sicciores enim sunt, & de siore corporis habitu. Quod vero dem93O ciente alimento foetus exeat, etiamsi nulla violenta affectio ipsi accidat, hoc argumento comprobatur.
δε αἱ ἀπειροι τουτώ ν τῶν λογων , τῶν πρηγμάτων, κεκεῖνον τον
ς μαλλον τλο πάσχουσιν αἱ των γυναικων πρωτοτοκοι 'Επιλελει γὰρ τοῖσι παιδοι-
44 Imper. samb.&Corn. se i isse videntur. Quidam etiamCodices habent. ., μήτε editi codici
272쪽
CAPUT X. De mesum generatione ex ovi Qittalo, ovum piritum tram istere,
pulsos viginti diebus excludi : de
gia : de partu facili, disseisi, laboriose ; umbilicum postr
mum edi. Λ is ex ovi vitello nascitur hoc modo:
incubante matre, ovum incalescit,& quod in ovo inest , a matre movetur; 93scalescens autem, quod ovo inest , id spiritum concipit, & alium frigidum ab aere per ovum attrahit. Ovum enim adeo rarum est, ut attractum spiritum satis copiosum ei, quod intus est transmittat: & in. 9 ocrescit avis in ovo, & eodem prorsus, comsimilique modo articulatur, velut puer, uti jam antea a me dictum est. Procreatur autem avis ex ovi vitello; alimentum vero& incrementum ex eo habet , quod in 9 sovo est candidum. Quod omnibus, qui
animum adverterint, conspicuum eme potest. Quum autem alimentum ex ovo pullo deficit, neque satis ei suppetit, unde vitivat , copiosius alimentum quaerens, vehe- 9so menter movetur in ovo,& membranae circumcirca disrumpuntur. Et ubi avis pululum vehementer moveri senserit, putamen tundendo eXcavans, ipsum mcludit. A
que haec intra viginti dies contingere so- 9ssient, idque ita se habere manifestum est. Nam ubi volucris ovi putamina rostro conis tuderit ; nihil penitus humoris, quod alicujus sit momenti, in eo inest, quod totus in pullum absumptus sit. Sic etiam quum puer 96. increverit, mater ei lassiciens alimentum amplius suppeditare non potest. Plus ita. que alimenti, quam quod adsit, foetus quo, rens, sese jactando membranas disrumpit, simulque vinculis solutus foras prodit. At- 26sque ista, ut longissime, decimo mense comtingunt. Eaque est ratio, cur brutis & feris eo ipso tempore, quo quaeque parere consuevit, nec tardius, partus ingruat. Unicuique enim animanti tempus esse necesse est, in quo 97Qscetui parcius alimentum suppetat, ac demciat, tumque partus instet. Et quae quidem minus alimenti foetui suppeditant, celerius pariunt; quae Vero uberius, tardius. Atque
273쪽
y s de his quidem hactenus. Puer autem, ubi circumcirca disruptae sum membranae , siquidem suo momento iis caput magis inclinet, facile mulier parit. Quod si in latus, aut in pedes prodeat, id enim tapius contingit,98o si illuc momentum vergat, Vel Propter uteri amplitudinem, vel si mater in ipso partus dolore primum non quieverit) si sic inquam prodeat, dissicilem partum mulier sentiet. Jam vero ex his plurimae, vel ipsi foetus, vely8s una etiam cum suis foetibus matres periere. Ex puerperis autem praecipue laborant, quae primos partus experiuntur, eo, quod doloribus non assueverint: & totum quidem corpus dolor occupat; praecipue vero lumbos, yyo & coxendices; nam coxendices ipsis did cuntur 2 quae vero magis partus expertae sunt, minorqs dolores sentiunt, quam quae primum pariunt. At quae multoties peperere, omnium minime dolent. Quod si foe-9's tus in caput seratur , primum caput foras prodit: deinde alia membra consequuntur; postremus est umbilicus, ex umbilico autem secundinae dependent. Post haec humor e-Xit cruentus, a capite, & reliquo corpore Iooo vi doloris, & caloris secretus, qui viam partus purgamentis facit. Post exitum autem saniti, purgatio procedit, quo ante dictum est tempore. Et cum Inam mae , tum aliae partes humidiores , mulie-IOOs ribus concidunt , minimum quidem in primo Partu ; ac in aliis deinceps, quo plures partus expertae sunt, eo magis fla cescunt , venis a puerperii purgamentis evacuatione exinanitis. Atque ista a me Io Io hac de re dicta sunt.
CAPUT XI. modo gemelli cum mares, tum feminae , ac fetus multiplices gen
I d hunc modum. Uteri sinus plure &incurvos habent, hos quidem longius distan.
tes, illos vero pudendo viciniores. Et eX anis malibus, quae plura gignunt, plures sinus habent , quam quae pauca; similiter autem habent & pecora,ferae & volucres. Quum gentiatura ad duos sinus divisa pervenerit, eamque uteri receperint,neque sinus alter ad alterumbo hiaverit, ea utroque sinu separata, membrana Vestitur, vitamque eo modo accipit, quo &τος, ωτως. 'Εχα- ω μψτραι κολπὰ απνους is* γαμψους ' τὰ μεν τηλοτερω , τους si πλησι τερω G αἰδοίου Καὶ τὰ πολυγονα τῶν ἐγων , πλείους επι' κολπους τῶν ολίγα κυρον ν ' ομοιως δ 'ς τα , τε visa. μοταγῶ η γοκῆ τυ λη σχιθεῖσα, εἰς δυο κολπους ἀφικομενη, καὶ αἱ μῆτραι δε ται τὴν γονήν, i 3 οἱ κολποι τε μο ξτε ς προς υν εποον s χανούση, χμ ιθ εί
148 sie Imper. Samb. & Ald.- lii simpliciter legunt
274쪽
vero ex uno congressu gemini procreentur, hoc arMmento constat. Canis, sus, & alia animalia, uno coitu duos & plures foetus 1 o1 spariunt; quorum quisque in utero suo sinu& membrana conditur. Atque haec ipsi contingere cernim , emque omnes eodem ut plurimum die parere. Sic autem in muliere, ex uno Veneris complexu nati Ioa o gemelli, uterque suo sinu & involucro conditur , & eadem die in lucem prodit, alterque prius cum suo involucro foras egreditur. Quod autem ex gemellis unus mas sit, alter foemina, ideo co ro 3 stingere ) assevero. In muliere, & in viro,& in quovis animalium genere, in unoquoque cum imbecillior, tum valentior genitura inest ; neque semel ac simul genitura prodit, sed & bis , & ter fervens ef-xo ofunditur: neque fieri potest, ut quae prius,& quae posterius eXit, ejusdem sint roboris. Quemcunque ergo sinum crassior, va- , lidiorque genitura subierit, in eo mas procreatur ; quemcunque Vero humidior, ac Io simbecillior , in eo foemina generatur. At si in utrumque valida subeat, ambo mares nascuntur : sin debilis in utrumque, ambo foemellae. Atque omnis ista oratio, ad hunc exposita modum, ad finem per. Ioco ducta est.
275쪽
De gularum partium principiis, generatione , s formationeJ, de visius, odoratus, S auditus organis ; de septenarii numeri fa
cultate in partu , mortis acutis, ulceribus, at ue in assimationibus, dentiumque compi euto.
communibus sententiis utor Σ-- μνῆσι γνώμησι χρεο- cum aliorum,qui ante me fue-s cessario namque est eum, qui καιως γὰρ ἔχει, κοινὴνὐχ ν' hane de arte Medica tractationem suscipe- intaΘεθα τῆσι - αυλομενον συν- re' velit, commune sententiis principium Θεῖναι τον λοπον τονδε περὶ τῆς τέχνης, rist supponere. De sublimibus autem rebuS dis- ἰητρι . Περὶ τῶν ιιετρωρων, αἰ δε ὁρo. serere mihi opus non est, nisi quod quam λίγειν , ἡ ν μη τοσουτον ἐς αβρωπον io tum conferunt ad hominem , & reliqua ἀποδείξω , τ' αλλα-, ο
276쪽
animantia quae sunt, & procreata sunt, demonsti sto:&quid anima sit,& quid sanitas,&quid morbus, quidque in homine
pravum ac bonum, & unde moriatur. Nunc autem ipse meam sententiam proseram. Is
Quod calidum vocamus, id mihi immortale esse videtur, & cuncta intelligere, & videre,
futura. Hujus igitur plurima pars, quum
omnia perturbata essent, in supernum am- 2obitum secessit, ac ipsum mihi veteres videntur aethera nominasse. Altera pars inferior, terra quidem vocatur, frigidum& siccum. elementum, multasque motiones. habens; in eoque multum sane ca- 2slidi thest. Tertia vero pars , medium aeris locum occupavit , calidum quid existens.Quarta pars) terrae proXimum locum obtinet) humidissimum quid & erasi
sissimum. Quum antea in orbem haec cir- 3ocumvolverentur ac turbata essent, multa
6 calidi pars in terra conclusa est, partim quidem magna , partim Vero minor , alias etiam valde parva, sed multitudine copiosa. Et temporis successu a calido hae 3 s7 partes conclusae in ipsa terra, veluti in tunicis quibusdam, putredines. pariunt. Ac longo tempore incalescens, quantum
quidem ex terrae putredine pingue fuit &minimum humidi habens, id citissime era oustum est, ac in ossa mutatum est. Quae vero glutinosiora fuerunt, & frigidi communionem habuerunt, ea calefacta exuri non potuerunt, neque etiam humida fieri;
8 ideo formam magis diversam ab aliis acce- sy perunt, & nervi solidi facti sunt, cum non multum in iis frigidi inesset. At venae fri-
277쪽
gidi multum habebant, atque hujus frigidi
quod circumcirca erat glutinosissimum, a calido exassatum, membrana evasit; quod vero erat frigidum a calido superarum, du- solutum est; ideoque fluidum euaui.
De cavarum partium somachi , ventriculi , inusinorum, timica um , vescae N Ustium '
creatione 7 de cerebro, cur lium
M eandem autem rationem, sauces , gu- in δὲ τον αυτον λόγον F ἡ ψ)άρ 'I, Vla, venter, & intestina ad podicem m. ς ο νος , ρ γας, ρ, ' τα Dτva S usque cava facta sunt. Frigido enim sem- ἐς τον ἀρχον, κονα ἐγένοντο. . a οὐ δαρ per incalescente, quod in ejus ambitu glu-- αἰεὶ Θερμανο νου το ψν περι tinosum erat, exassatum est, & ambiens ' οσον ἀυτο κολλῶδες ἐν , 5εγε smembrana tunica evasit. Quod Vero fri- II νετο χιτων ' περὶ μ ν ' νιγξ Tqgidum intus erat, quoniam in ipso neque δεεντος I4 Gq χρῆ, ο ὐ ρεην D. -- 6o pingue, neque glutinosum multum inerat, τε λιπαρον , α τε κοῖ δες παυλυ , διετά- colliquatum est, & fluidum extitit. Ea- κηλέγενετο προν. Κατὰ δε λυν λίγ' dem quoque ratio vesicae: frigidum mul- ά ἡ κυ 1ς ' πουλὐ ψυχρὸν Is ἀποκλειθεν tum conclusit in ejus ambitu, a calido ca- 11 τε τὸ περιξ λGυ τῆ Θερμα Θερμα- lesectum &dissolutum, liquidum factum est. νομενον διεχύθη ἐγενετο υγρον. οὐ 6s In eo namque non erat pingue, neque gla- γὰρ ρην ἐν αυτῆ ουτε του λυρου, ουτε του tinosum. Quod vero superfuit, tunica e- κολλώδεος. Ουι δε περιῆν, χιτων ἐγενε .vasit. Sed & alia, quae cava sunt, ad eum 'Aτὰρ η περὶ των ἁλ ν,οσα κοῖλα, τον dem habent se modum. Ubi enim plus τον επι τροπον. Οκου μεν ' ἐν του κολ- 2o glutinosi quam pinguis erat, membrana in λύδεος πλέον , η τῶ λιπαρω , ro tunicam evasit. Et ubi pingue supra gluti, μηνιγξ ἐγενετο. πι υ δε του λιπαρουnosum abundavit, ossa fasta sunt. ossium πλών, 8 τοὐ κολλώδεος , ὀ at ἐγενε . vero eadem est ratio. Ubi enim glutino- TUτος δε λογος τῶν ο ων. 'πικου μεν sum minime inerat, sed pinguedi frigidum μιή ἐνῆν του κολλωδεος, του δε λιπαρου abundavit, id celeriter propter pinguedi- του ψη χρου, ἐξεκαίετο Θασσον διὰ το λι-7s nem exustum fuit, ossaque durissima & ma. υρον, καὶ ταυτα τῶν ο --σκ χροτα xime solida facta sunt. Ubi vero pingue 13 R7 καὶ π νοτατα. 'Οκου δε λιπα-δt glutinosum simili portione respondent, ρον καὶ κολλῶδες παραπλήσια, ταυτα δε haec ossa sunt cavernosa; ac de his quidem τῶν ο ων σηραργώδεα ' περὶ μ/ν τουτεων haec videtur esse ratio. Frigidum quidem ουτως. Τὸ ιών , πηγνυσι ' το δε O densat; calidum vero diffundit; longo etiam x Θεηκον , διανεε Is ἐν A τῶ πολλῆ α sinterposito tempore exiccat. Quod si quid ξηραίνει - . Οκου Γ G λιπαρου ξ pinguedinis affuerit, citius exurit δ iccat. νίη τὶ, τουτεοισι Θῆσσον ἐκχαει ξηραινει. verum ubi glutinosum cum frigido assue- ' κου si lν το κολλώδες ξυνιη τῆ rit, citra pinguedinem, exuri non solet, sed Usu G λιπαρου , οὐκ ελλει -ι - s temporis successu incalescens condensatur. χαι, draὰ τῶ σόνη Θερμινοuενον, πι, At vero cerebrum frigidi δ: glutinosi se- Is γνυται. 'Ο si ἐγκεφαλος, εο ρορ-
278쪽
κοιλοτάτη si , προς β γ καρδη καὶ Mτῶν φρενῶν, δῶ τῆς κοιλης ἁπάσης διήκει, κ, σχίζεται ἐς εκάτερον τῶν ς ἐH τῆ οσδε s ' σχιζεται, ΞΘσει - τε τὰ αλλα , ἐς iaάτερον σκέλος. 'Aτὰρ η, άνωθεν τῆς καρδος et ς τῶ dυχενι, ταμὼν ἐHAEA, τὰ δ' ει' δει μ' του des est & matrix; calidum vero pingue dinis sedes & matrix. Quod enim dum
incalescit, primum- omnium diffunditur, pingue sit. Atque idcirco cerebrum, soquod minimum pinguedinis, plurimum vero glutinosi habeat, a calido e ri nequit, sed temporis spatio tunicam, membranam crassam , accepit; circa membranam vero ossa, ex eo quod calidum superavit, & in ys quo pingue inerat. Medulla etiam, quae dorsalis appellatur, a cerebro ducitur, &non in ipsa est pinguis, vel glutinosi multum , quemadmodum & cerebro: eamque ob causam neque medullae nomine jure I Odonatur. Neque enim reliquorum ostium medullae similis est, quum sola membranas habeat, quas alia medulla non habet. Λωque horum manifesta sunt indicta , quod, si1 quis nervosa & glutinosa, itemque ros alia assare volet, caetera quidem cito amentur; nervosa tamen & glutinosa aiasari nequeant, quum minimum pinguedinis habeant; quod vero pinguissimum &unctuosum est, celerrime affatur. At vero Moviscera hoc modo mihi constare videntur. Et de venis quidem antea a nobis dictum est
De cordis fructura, tu, temperamento, N functione ; de .
ortu, disributione , camitatibus, ac fetum in utero alimentum
Cor autem multum glutinos ac frigidi
obtinet, quod a calido calefactum, II scaro dura & viscosa evasit, ipsumque membrana involutum, cavum factum est, non quemadmodum venae; & ad venae
maXime cavae caput annexum est. Duae enim sunt a corde venae caVae, alteri no- Homen quidem arteria ; alteri Vero Vena cava est, juxta quam cor sitam habet. Arteria vero calidi plus continet, quam vena cava,&spiritum condit ac asservat. Verum praeter has duas venas, aliae quoque in corpore sunt. 11sMaXime autem cava vena, ad quam cor situm est, septum transversum & ventrem totum, pervadit, & in utrumque renem alias
scinditur, & in lumbis finditur , tumque in partes, cum in utrumque crus sertur. Sed 13 o&supra cor ad cervicem , partim quidem in dextram, partim etiam in sinistram ten.
279쪽
dit) tuncque ad caput ascendit, & in
tempora utraque scinditur. Possunt am13s tem & maximae venae numero recenseri; sed ut uno verbo comprehendam , a Vena cava, & ab arteria reliquae venae in totum corpus dispersae sunt. Sunt autem marume cavae, quae ad cor , cervicem & caput te 1 o dunt; & infra cor ad coxendices usque.
Calidumque plurimum in venis & eo de inest; eamque ob causam spiritum cor in se continet, quod sit omnium, quae in homine sunt, membrorum cal, x ς dissimum. Quod autem spiritus sit caliudus , facile est intelligere. Cor & venae cavae semper moventur , calidique pluriumum in venis inest: & quia ex omnibus hominis membris cor sit maxime calidum, Iso eam ob causam spiritum attrahit. Id vero& aliter cognoscere licet. Si quis ignem
in domo , quum Ventus non inspirat, accendere velit, flamma modo minus, modo magis movetur. Sed & lucerna acce xss se, ad eundem modum modo magis, modo minus agitatur , nullo, quem quidem spirare sentiamus, vento mota; frigidumque calido alimentum est. At vero puer dum in utero est, compressis labris ex matris ut 36O ro fugit, tum alimentum, tum etiam spiritum , qui in puero calidistimus est, ubi s . ne mater respirat, in cor attrahit. Quinetiam hoc calidum reliquo corpori, &omnibus aliis partibus motum praebet.
16s Quod si quis roget, quomodo hoc quis
noscit, quod puer in utero trahat & s gat: hoc illi respondere licet. Ρueri quum nascuntur, stercus in intestinis habent , ac in lucem editi, tum homines,
17o tum pecora celerrime ventrem monerant.
Atqui stercus non haberent, nisi in uteros issent; neque utprimum puer natus est, ubera fugere nosset, nisi in utero fugisset. Ac de cordis quidem & ve-17s narum motione, ad hunc se res habet
De pulmonis , jecoris, s vis, im
συδενος κινέοντος , ον τινα γῆ ρμεῖς οιοί τε ἐσμὸν γ σκειν πνέοντα ' τροφή ἐριν τῆ ΣΙ-το ψυχρον. si παιδίον ἐν τῆ πη, φέχον τὰ -, ινιυρει ἐκ τῶν μητρεων τῆς μητρος, ἔλαει την τε τρο
Oese πνευμν προς τῆ καρδίη ἐγένετο
280쪽
τον , 8 Θερμά σοι ταχυ misi. cor calefaciens, celeriter exiccavit, velutim, ρκως περ' ἀφρον, ἐποιησεν σηραῶ
Γ εἱνω πλέω ελῆα, πως ἀποδειξω, οτι εσχα ντου σωματος -ς του ἡ ερος, disia καίως εχει δέρμα γενεθα θυ του ψυχE , καὶ των πνευμάτων προσ2αλοντων. IN AUARIAE Laspumam, & cavernosum fecit, multasque in eo venulas. At venulas eam ob causam 18o
condidit. Quod in glutinoso inerat frigidi, id ipsum a calido colliquatum, fluidum est redditum; a glutinoso vero ipsa tunica facta est. Jecur vero sic constitutum est. Humido multo cum calido concluso, absque 18 sglutinoso & pingui, frigidum superavit c lidum , & condensatum est. Certum autem id mihi indicium est. Quum quis Victimam jugulat, quamdiu sanguis calidus est, liquidus manet; ubi vero perfrixit, I9o concrescit. Quod si1 quis ipsum agitet, minime concre1cit; fibrae namque frigidae ac glutinosae sunt. At lien hunc in modum constitutus est. Cum calido & glutinoso , calidi quidem plurimum , frigidi 19s vero minimum remansit) tantum solum. modo, quantum ipsum glutinosum cogat; sunt autem id fibrae in liene existentes,& propter has fibras splen mollis & fibrosus est. At renes hoc modo compacti et Oosunt. Glutinossi parum , parumque calidi, plurimum frigidi; & ab hoc condens tum est , & viscus durissimum evasit,
& minime rubrum , quod non multum calidi simul coierit. Eadem quoque de et os carnibus ratio est; frigidum quidem carnem constituit, condensavit, & fecit, glutinosum autem in foramina abiit; in foraminibus autem, Velut in magnis veni; , humidum inest. Calidum autem in et Iouniverso corpore est, plurimum vero humidi in corpore , & multum frigidi in humido inest ι tantum autem est frigidi, quantum humidum condensare queat; verum a calido superatur , quare etiam 2Is ab eo diffunditur. Haec autem humidi , quod sit calidum , demonstratio est. Si quis corpus hominis secare velit, ubicumque voluerit, sanguis calidus effluet, & quamdiu quidem calidus fuerit, 22o liquidus erit. Ubi vero , tum ab insito , tum ab externo frigido perfrixerit, pellicula & membrana obducitur ; qua detracta, si quis pauco tempore sinat, aliam enatam pelliculam videbit; eamque si quis semper auferat, alia a frigido pellicula producetur. Sed hujus rei gratia plura dixi, ut ostendam corporis summum aeri obversum , a frigido &ventis ingruentibus necessario pellicu- Σ3olam contrahere Articuli vero se