Hesiodi Ascraei poetae Vetustissimi ac sapientissimi opera, quae quidem extant, omnia Graecè, cum interpretatione Latina è regione ... Adiectis etiam iisdem latino carmine elegantiss. uersis, & Genealogie deorum

241쪽

HESIODI Tempus ad exiguum post illis ιιita manebat. Plurima uideruunt mala. nans iniuria nunquam Nutua ccssabat, rcucr civita nulla deorum, Nullul erat cultus,nulla aris sacrafrcbans, Ut mos est alijs mortalibus hinc pater altus Ilippiter accensius,merita illos perdidit ira, QMod superis nullos dare dignarentur honores.

At genus hoc postquam tellus quos texit in aluo. Illi sub terris stiles bubitare sicci das

Sunt rufi,atque i ιc non fiunt ab honore remoti. Aencum at hinc hominum unus alti rector obmpi Iuppiter, aequandum non paric argenteo in ulla, Q ercubim ex duris scit durum ualidumqNars erat his cordi, eT uesana libido nocendi, Non frugem ederunt,adamansis pectus habentes, Infandum uberat robur,fortesis lacerti Pond bant de humcris, incmbra omnia crassa fert bant. Arma quidem ex solido constabans aere,dovisisqCmnia adhuc frro lura ignoto cx aere parabini.

Vita illis proprio manuum finita furore est,

Atruq Plutonis nullo cum nomine regna

Intrarunt,quamuis fortes, quamui s uperbos: Nors tumen lauasit sol ms relinquerescit. At genus hoc postquam restus quos texit in alao, Iuppiter in terris Saturni filius inde Rufum aliud fecit quartum,praest titius cis Iustius bcrolim genus, ipsis aequiparantam

242쪽

OPERA ET DIES. 23 Abstulit at nimius bellorum ardors frors

Hosseptemgeminae cadmeae ad moenia Thebes ob tua pugnantes pecor ,atq; ipsum OediperePam, Illos nauigio sala perstu mamia ponti Ad Troiam uectos,te propter Undaris alma, Opprefitqistic mors ultima sitne a reri . Iuppiter ut sitimi bos ad mundi extrema remollit, Longe a terrimiis tribxens uitamq, domos DAtq; quidem laetis per vacuis dolore calcant ElMios campos prope littora uaisti Oceani hic illis dulcem unoquos ter antro fundit stuctum mater gratifima Tellus. Dij utinam quinta mihi uitam aetate negassen , Ied nascendus adhuc infer e sem,aut mortuus olim: Ferreum enim nunc est gen mittemisio nunquam, Nunquam sinis erit noctuve dime malarum, Perpetuis hominum Dij stringent pectora curis. t aliquando malis his succedent bona rursum, Nans pater genus hoc homin*m quos morte domabit,

Vtras qui tuerint iam cani tempora factu Nec similis nato genitor,nec filius illi, Nec socius ocio, cfidus fuscipienti Hospes erit,proprio nec fratri stater,ut ante: 1 6piciens stilio 'bos sine honore parentes,

Insuper audebunt duris lactere uerbis, Vtpote nec numen reuerentes. adde quod ipsi

243쪽

HESIODI Vir bonus aut iustus nullius fici honoris, Sed magis in lignem sua per scelera ais rapris

Sulpiciens,cedet ius dextrae,nec pudor u MNotus erit alici probam Cr improbus,ore dolos Verba obliqua loquens,periuria i uper addens. Denis livor eda x, patiens, t ristisque, malisq Astertim gaudens,homines stiparget in omnes. Tum Pudor CT Nemesiis,dus maxima numina,cocli AntiquM repetent Medes, uelamine corpus obtecti muco,terramque homi ess si perbo; Gaudebunt liquisse,quibus tameu aegra relinque se Tot mala,quae nulla poterunt medicamine tollι. Niinc ane principibus reseram, doctis licet ipsis, Fabeilam. Accipιter ic paruam ad aedona dixit, Alta in nube strens, conuellensque linguibus atris, Haec misere eluxit curuo lacerata sub lingue,

At uit accipitri uox isti tγrannica diri, Quid garris demens nunc longe fortior in te

Ius habet,bac tibi cantrici, qua duoesequelidum. Nimc mihi si placeat, tibi parcam, aut coena fututra es. Stultus,maiori cupiens consendere contra, Vincitur, atq; in ominiam cum clade reportat. Sic ait accipiter, fulcans colari aera penna.

Tu sequere o Perse iusti iniusti q; relinque,

Nam multum petulans bomines iniuiria Ddit, Quam uirfirre nequit patiens, qui m oorde movetur

cladem ullam accipiens, melior sic siemira monstitatis iustitiam,cedit quos tandem iniuria iuri

244쪽

OPERA ET DIES.Sueevribens fultus non nouerit hoc nisi passus. umq; statim comes est ituri periurium iniquo. iustitia huc sequitur rabitur quocunq; ab auaris

Iudicibus,quos lege init decernere iniqua. Huic lachonians urbis uioos populi q, pererrat Aere tecta,issis seclim mala plurima uoluens, A quibus exacta smudataq; partιbus aequis, Qui uero externu Cr ciuibus omnia iuste Distribuuns,nil'flectentes a trami e recto, filis uiret urbs,populis uigen atq; omnis florens, Po iv enum nutrix usi; est,non horrida bella Latiuidens illis immittit Iuppiter linquam, Nec populos inter rerum usta penuria iustos, In unium epulis in sacris parta labore: Terra dat immensos fructus, in montibus alta Qv ccusfert glandes caput, est apis incola uentris, Grex ouium lana per agros incedit onustus, Et si item obolem genitrices patribus Cdunt.

Denis cunctaram i cram libertatest usur, Non caniunt naues,tellus uict- alma mini rat.

At quibus est cordi mala uis,malefactas dira,

Destinat extemplo bis Saturniu aethere poenas.

Nomine sepe utriscelerati urbs plectitur omnis, QRi peccet aciatq; Ioui non factistrenda. Verum ut sub clam mala quae Deus aethere mittit, Dat cum peste famem,tacti omnis plebs cadit igni, incedunt sterili mulieres uentre,domuS Rευirpes percun supero id rectore uolente, p s . Agmina

245쪽

Σ34 HESIODI

Agmina qui nuncsternit eorum,aut moenia frangit, currentris rates disturapti iri aequore sevus. O vos qui regitis terres,aduertite mensem Huc ad iustitiam,quoniam superi prope nos fura Dij,qui cuncta uident, ta' eos qui per mala iura Deli audant alios preta ratione deorum. Teir numerum exuperant coelestia numina,terram Que nobisem habitant, in tutelam data nostr et

Idas quid iuste obstruant,quid fiat inique,

Aere tecta,omnem pedibus peragrantla terram. Ipsas Iηstitia est uirgo Ioue nata parente, clara deos inter superos,reuerendaqmust m. Quini si quis uiolat,meritoue fraudet honore, Consinuo ante pedes residens patris Iouis alti, Humanae exponit mentis scelera er dare poenas Vult fraudis,populi rectores,qui sacra iura Detorqueri mala dum ob nummum flensentia fertiar. Sed memor o iudex horum,tus dirige recte Iudici CT capiant te obliuia iuris iniqui

Noxius ipse sibi est,alij qui girerit obesse,

consiliumq; malum danti fert maxima damna. Perspicit ac sentit fareum Iouis omma lumen, Nunc videt Cr nobis qui i agatur,si uelit,isi Nec latet hac quod nam ius exercetur in urbe. t eo mortales inter iustus minime essem, Filius aut iud si peccatum fret, clust m,aut praemia si iniustum maiora manerens:

246쪽

OPERA ET DIES. MFitte tuis haec Persi cordibus imis,iae,utas obliuiscere dirum. Hanc etenim legem nobis Deus ipse reliquit. Pscibus at,nemorumq; ris,auibMsse ut ipsi Inuicem edans iuris quia non discrimen in istis. Iustitiam nobis, quae praestanti fima longe est, Tradidit. Cr quoties audet quid dicere uerum Existens testis, Deus huic dat prostera cuncta. Qui dum testis adest, temcre periuria iurans mentitur sedens hic ius, age Ieditur ipse. Nam genus ipsius perit,dis exstinguitur omne: Rigenvi in claro iusti post nomine uiuit. Nunc tibi praecipue memorabo falubria Perfici Scilicet ex uitijs facile est uel prensere turbam:

Nam uia non longa est, oribus uicina morantur. At regina graui uirtus budore paratur,

Est uia difficilis,praeceps,long a1J cra ad illam Pruncipio postquam iamstas in verticesummo, Tumfacilis, tum is dulci sicci ante naelesta. Optimus ac uir est,prii nusque ibi omnia nostem consulere,expendens quae pii prodi ste ualabunt. Sed bonus hinc ille est,audit qui recta moliensi. Qui sibi consulere ignorat,noliis monensi Ruficultare alij,nulillis Cr inutilis hic est.

Sed tu nostra animo siemper praecepta ressolvens,

b operi intentus Perse divine ames lit 'e premat inuidia, Cereri sicd amere pudicae,

Ecce

247쪽

HEII ODI Ecce fames comes est homini confisi pigro. Addo quoi hunc odio superis bomi ess sequu sunQn siqvis segnitia uos; imitatur inertes,

Qv rgm uenter aprum mn umit parta labore, Ocιs agenssed opus tu quodq; tm tempore cgr , Horrea ut accipiant matturam in tempore fructiam.

Drtest ni homines ex sedulitate laboram, Quir operans fies multo mortalibus cir dijσCharior bis odio,cui corpus torpet,babetur. Turpe labor non est quicquamsi inertis turpe. Tustuito, dimitum quos, pes utibis inertem, Ditescens. at opes uirtusq; decus f sequutra GD s similisfies me ius nil ergo labore: Si, nec alterius cupiens rerum, usque laborans, Ut iubeo,proprium studeas acquirere uictum. Vtilis haudquaquam est homini putor bo pes egenti, Nunc rinit iste utrum,nMic officit ille uicissis. Utr pudibμη κε inops manet audax fit cιto diues. Nil unquam raptas,data coe itin optima dona. Cuius enm verit manuum res aucta rapinis, Sive usu linguae mendacis qualia si ni Iluminis animis lucri dulcedine captis, Dumq, pudor nullus, oti irreuerentia regnat Hunc male Dis uexant,rusum posse io prinum Atteritur,felix nec longo tempore vivit.

Par celus bici quo supplex Cr latitur hospes,

Patrat, Cr ingreditur quicunq; cubilia fratris, Vxorem maculans, Cr bancta cubilia stupro Pecca

248쪽

OPERA ET DIES. Peccat ex is qui sedit utroq, parente carentes, Qvis benectutis suprenio in imine flansem Haud timet mmiti sermone Gndi re pati cm. Hunc pater ipse deum Saturniuό odit Cristi Factis pro isti is tandi in mala digna repcndit. Sed nunquam Persie tu quicquam ceris horum, At pro utrilibupcris D si ac sacra,pure Id de Cr pingues coxas adoleto bub aris, Nunc visu pateris,xlinc placa thuris odore, Solis ad occasium facies Cr solis ad ortam,

Ut tibi perpetuo fauti finias auctites,

Vis iv are qucas alios, non te i et alter. Hoste tuo,ad coenam tui amantem accesserelictor Hunc L mcn ante omnes,paries quc in separat unus

Abs test qua etcnim tibi rcs peragenda domi sit,

Distincti uicim aderunt,cingcntur amici. Damnum utcunm malus,auxilium bonus ingens. Ais bonum nactinuicinum,est nactu3 bonorem.

Nec res,uiri ius m fit malus, ulla peribit. A uicino aliquid capias si mutuo, ea it Nensium,ac non si posv ne 'nore redde, Indigus ut rursum nullum patiare repulsam. Ne mala lucra pares,mala lucra aequalia damnis. Sis charm charo,ufentem iusi e vicis .mis dedit, reddasrmi da, qui nil dedit unquam. Dunti aliquis dedi ac mi danti qω dedit inquam Dos bona es nunquam bona mora: ra lita rapina.

249쪽

23s HESIODI

Munera,latatu facit cis hoc cordeseretio. Qui uero ipsi rapit,nuias remorante pudore,

Sit quamuis paruum, cruciatum hinc pectoresientri N iis super pari misi paruum apponere cures, Saeptus er factu cito magnus fet acerulis. Uugit ille famem,praefenton qui auget aceruum. Suscit hoc minime, qxod cella penaria ferrat. Ese domi praestat,uam damnosium foris esse. Dulce est de cumulo procntifumere, contra Migraue egere aliqua re absente. binc sis monor borum. Dum plenum est rines uicet uas, largius hauri: In medio parcas,in fundo parcere ferum. Dicta prires merces famulo detur, idq benigne. Et cum fratre iocatis,cura tum testis ut adsit. Fidere sepe nocet,nocet er dimere sepe

Nefucata tua loliet te mente caveto Foemis blanda,loquax, iridi damuosa P.

confidit Atri,qui confidit incretrici. Hinc patrias struet dilectu; filius aedes.

Sic tibi res crescen procedent, omnia dextra, Fac moriare senex,gemina ex te pnole relicta: N iis Ioui facile est locupletes reddere plures. Curas multorum maioriplus βτtur in arcam.

Si cupias summis quos tu ditescere Aotis Fcse,sic facito,us ah laborem annecte labori. LIBER SECUNDUS.I' Mirim cernens orientes,demetes Incnt: iVomcre uertes Olm,quini submerguntia sit unda.

250쪽

OPERA ET DIES.

Tempore quo primum incipiunt sylendescere falces

Haec lex cruorum est cunctis struanda colonis, siue habitent illi runci prope littora ponti, Pinguia ine colant in vallibus arua remota A' ponto procul. At nudus fere,nudus arato. Et nudus metito, Cereris si in tempore cuncta inficia exoptes curata, ut tempore crascant Qtisq; suo:ne quando,gravis dum vexat egestu, Frustra mendices aliena per ostia victum,

Vt qui nunc ad me venisti. at non dabo quicquam Ax: dono aut usiusea Persic stulte labora. Usi ici ricolis Dij constituere laborem, Ne cum filiolis, cum coniuge,pectora tristis Puncin i uicitiis quaeras, i sirq, repellant. Forsitan accipies bis terae.at si inde molcstes, Et Pics nihil,in uanum sed plurima dices. Sed quid uerba limant horror, nor es, pitraret e rram unde fum in places,ac debita soluas.

Primum ciscs,famulam,taurum qui ducat aratram, Emptam,non ductam,tua quae lamcnta sequatur. Hinc memor apta tuae domui instrumenta parato, Ne postas alium illa, Cr co ludare negante. Tempora diffugiunt,incoeptaq res caret auctu,

Ne dister ub cras opus,ads diem inde sicquentem. Nmsiua desidiam sectans replet horrea nunquam,

Nec cunctator iners sudium rem promulici Millim.

At bis uicenas latitant noctess diesq , Hinc iterum apparent impletis mensib