Rudimenta Iohannis Despauterii de octo partibus orationis

31쪽

do das, dare,quod corripitur, ut amo amare, amor amari, trisitor tristari. Doceo cuius coniugationis r Secundae. Qua res Quia secunda coniugatio est, cuius infinitivus habet e longum ante re Velis , cdoceo,docere, mesereor mesereri Lego cuius coniugationis e Tertiae. Quare Quia tertia coniugatio est , cuius infinitivus habet e breue ante re , vel indicativus in praessenti ante ris, ut lego legere, loquor loqueris. Audio cuius coniugationis c Quartae . Quaσre ' Quia quarta coniugatio est, cuius infiniti uus habet i lonstum ante re vel ri,ut audio au'dire, largior largiri. Coniugationes verborum quot sunt Qua tuor. Quae r Prima secunda, tertia, quarta. Cur ergo Donatus ponit solum tres Q sia tertiam diuidit in tertiam brevem. tertiam

longam quam nos quartam ocamuS.

Prima quae est secundum Donatum e Non disicimus. 9ares Quia breuius laea, tiliter magister aliter nos docuit, licet Donatus nihil

falsum dixerit. Dic ubi polliunt haec discerni Non discimus, nisi quod eo 'ue in futuro melius faciant ibois quibo,quam eam dc queεamilicet sint quarto coniugationis.

32쪽

Amo cuius generis cinctiui, Quare finia desinit in accepta literais, facit ex se pals

siuum in or ut amo amor.

Cuius generas est legor Passivi, q ita desis nit in ea dempta redit in o activum, ut Iego lego. Cuius generis est sedeo Neutri auare equia ino delinit, acceptar, latinum non est, nam sedeo non dicitur Citius generis es loquoris Deponentis. Quare Quia desinit in , et ea dempta latinum non est,nam loquo non dicitur. Cuici genera est largior et Communis Quas re uia inis desinit, quam dimittere nequit,d , ramo capit significationem , activam de Passiuam, cosculo te, osculo a te. Vulgatis ora his continentur versabus Largior, expeσrior, Veneror, moror, osculor, hortor, Crimis nor, amplector, interpretor, hospitor, adde. Genera verborum quot sunt incla mari Actiuum, Passiiuum, Neutrum, epos nens, Gommune. Sum cuius coniugationis aut generis rNullius. Quare et Quia est penitu anomalori. are uia non coniuga ruri amo , O ceo, ego vel audio. Etiam nec in o nec in orcesinit.

De numero Igura, dicit in nomine. Quoe

bat,

33쪽

t Quot modis verba componunturi Quas tuor, vi in Nomine, veluti dedoceo, efficio,

. . allud ,adobruo.

Amo cuius temporis e Praesentis. Quare 'i, QS i rem nunc esse vel fieri significax Amabam cuius temporis Praeteriti imper' ' Rit secti. Quare e quia rem fuisse inceptam signi' i hi da ficat, nondum tamen perfectam Amavi cuius tempori. Praeteriti persee' im ηα, Quare quia rem persecte adtam significat. R i j si maueram cuius temporis e Praeteriri se quamperfectu Quare et Quia rem perfectam tu liqui diutile praeterrisse agnificat i in uiuit, Amabo cuius temporis e Futuri. Quare eaAM' Quia rem futuram esse significat. si Quot sunt tempora in verbo raria.Quae rἶ itIpti Praesetis, uturum, Praeteritum , quod esse os, d*j triplex, Vlputa, imperfectum, perlaetum,Plu.'di, alit quamperfectum. quing, Amo cuius personae Primae. Quare' quia α attribuitur rei de se loquenti, Ut ego amo. Amas cuius personae sSecundae. Quare quia o nui tribuitur rei ad quam fit sermo, ut tu amas. honalca Amat cuius personae e Tertiae. Quare euram quia attribuitur rei de qua fit sermo , ut Pe/

hicina crus amat.

Quot sunt personae rares. Quae Prima,ut

ego. Secunda, ut legis, Tertia, Vt qgst

34쪽

Amas unde formaturi in amo, mutato

Quot tempora formantur, a praesenti indiscativi Quae iam non formantur a praetetur Operfecto indicatiui. Quomodo formantur e Id nondum disti mus , quia per similitudinem laue proportione verborum, amo,doceo, ego audio, coniuga tionem aliorum facile noscimus. Quot tempora sormantur a praeterito per secto indicativi Quinat inae r Plusquam pers estum in ram. Plusquamperfectum in sem, Optatiui coniunctivi modi. Perfectum consiunctivi in rim Futurum eiusdem modi in ro, Plusquamperfectum Infinitivi in se. Amaueram quomodo formatur fAb am Ui,mutata Lime rit amaue addita ram isit amas ueram. Amauisic ab amaui , addendo saesem Amauerim lamauero ab amavi, i in est amaue adde rim vel ro, fit amauerim amas Uero. Amauisse ab amavi, addendo, sin se, fit amauisse, si a dedi dederam, c. Amauerim, potest ne esse optatiui modi praeteriti perfecti r Potest certe, vi docet Dio smedes, memini Priscianus. Da exemplurn, Vergilius libro sexto. Haec troiana tenuS, fuerit fortuna secuta , hic intelligitur utinam

fuerit,

35쪽

i' lato lucanus lib. r. Conditor arcis, Finxit ista Ta/ges, id est, Vtinam Tages ille finxerit, dec. De Mithii form rationibus da versum Praeteritum verbi tritii ram, sem, rim, ro se creabit. Amo dic vernacule Amo, g eisper Asmabam, egessite. Amavi, eg hassuecelsit. Amaueram , eg basDe Istr. Amabo, in Taielisse. Amor, egelssis. Amabar, egelsitis. Asrnatus sum vel fui, id ustae elidi Amatus ius iram Vel fueram , eg iis vexet elset Asita sit m/bQr,ugsyalelssis. imh: hi RςliqWa Praeceptor declaret, quia eodem modo fit in aliis modis eiusdem temporia, si modo vim consideremus.

aditana

DE ADVERBIO.

linio sit ... Ome quae par Adverbium. Quare e

..::ia, s aQuia est pars orationis , quae adiecta verbo significationem eius explanat atq; implet, aliquando etiam aut mutat aut minuir, ut sortiter pugnat,non ibo, parum comest. Vnde dicitur Adverbium . Ab ad id est, iuxta, verbum, quia iuxta verbum ponitur ut decIaret eius significationem. Adverbio quot accidunt . Tria. uae Uig nificati, Comparatio Figura, cui coniungissmus speciem,

Hodie

36쪽

Hodie cuius significationis r Temporis. Quare ' quia per ipsum tempus significamus

Significationes adverbiorum quot sunt e

Significatio adverbiorum in quo est i quia sunt adverbia, aut loci, aut temporis, c. vi' de Donatum. Hodie cuius gradus comparationis ulsiius,quia eius significatio non potest augeri vel minui in comparando. Hodie cuius Figurae Compositae quaree dicit in Nomine. Docte cuius gradus Positivi.Quare e dicut in Nomine. Vnde componitur hodie . Ab hoc die. Quot modis adverbia componuntur equatuor , ut in nomine , veluti quare estica citer,inepte,hodie,quamobrem. Hodie cuius speciei Meriuatiuae. Non cuius speciei . Primitiuae. Dicit in

Nomine

unde veniunt adverbia , A nomine,utio'cte, fortiter, solerter sapienter, viritim ostia' rim. A pronomine,ut si uc. A verbo, ut sen' sim, cursim A pronomine dc verbo, ut pedeatenti m. A praepositione,ut intro, c. Quot sunt interrogatiua locorum. Sex quae e

id fi

si i

37쪽

mporis.

Quo id est, ad quem Iocum, ut quo vadis Vb

id est, in quo loco,υ tibi liabitas, non ubi vasdis Qua, id est, per quem locum, ut qua tu hinc ad templum diu a Catharmat. Unde id est, de quo loco, ve,undes en s Quorsum, que locum Versus. Quo uis, id eisi, quam tange Quae ad uerbi respondentur ad quo Muca locum, ubi nos sumus istuc, ad locum, 'bi

tu S, aut O est iS,Vt, nisi huc Veneta S, cum tuo

malo accedam istuc. illuc ad locum,ubi ille est, vel illi sunt. Siquo,si ad aliquem locum. Nesquo, ne ad aliquem locum. Alio ad alium to cum Eo ad eum locum. Eoden ad eundem locum, sic intro, foras, viro γ, nusquam, c. Quae respondentur ad qua r ac per I caubi ego sum Isiac per locum bi tu es. I lac, per illum locum. Alia , per alium locum, sic aliqua, ea, eadem, Utra, nequa, siqua A c. Quae ad uerbia respondentur ad obici Hic, ubi ego sum. Istic,xbi tu es. Illic, ubi ille est, Ibi in eo loco, ibidem, in eodem loco, Alibi, in alio loco , Alicubi, in aliquo loco, intus, foris, c. Quae ad uerbi respondentur ad unde Hinc a loco ubi ego iam. Istinc, a loco ubi tu es ID linc ab illo loco. Aliuode, ab alio loco. Ah curis de ab aliquo loco. Nec unde, ne de aliquo osco. Intus,ab interiore loco. Foris,ab exteriore loco

38쪽

loco virinet, ab interiore loco, Superne, a

superiore loco. Inferne, ab inscriore loco. Coclitus, a ccxlo Funditus, fundo, c. Quae respondentur ad inorum morsum, illor sum, deXtrorsum, retrorsum , leuo sum, sursum deorsum, c-Quae respondentur ad Quouin e Hucus is cusep illucus , introusin, sorasusa, si qua sunt similia.

DE PARTICIPIO. AMans quae pars orationis Participium

ares Quia est pars orationis partem p. en nominis, parte mc verbi. Recis pit enim a Nomine, genera dc casus ei verbo, tempora ignificariones ab utro iumes rum S figuram. Vnde dicitur participium era partem caspiendo, quasi parrica pium. Participio quot accidunt Sex. Quae Gesnus, casus,tempus,significatio,numerus,figura. Aman cuius generis Omnis,die ut in os mine,& similiter de numero, ura casu. Tempora participiorum quot sunt roria. Quae iraesens,praeteritum, de futurum. Aman cuius temporis c praesentisci praesierit imperfecti inare finia eius temporis est omne participium in ans ciliens. Aman

i thai it

39쪽

Amatus unde sormaturi in praeterito Im perfecto amabam,mutando ham inis. Sic fors matur omne praesens a bam et har, ut osquebar loquens, Praeter ibam, iens, quibam quiei S. Amatus cuius temporis e Praeteriti persiacti de plusquamperlaeti. Qua res Quia eius temporis est omne participium , desinens intus sus, Xus, us, Ut lectus, scisus,nexus, mors tuus, quod solum est. Amatus unde formatur posteriore suspino, amatu, adiectis, sic a Iecstu lectus, ciAmaturus clamandus cuius temporis e Futuri. ares Quia futuri temporis est omne participium inius laus desinens. Amaturus Unde formaturis A posteriore supino adiecta rus , ut amat amaturus, lectu lecturus, ecstura, Iedturum. Amandus unde formature genitivo Praetentis , mutata tis in dus, da, dum, ut Abamans amantis fit amandus , amanda , amanodum, sic legens legentis legendus, c. Quomodo declaratur participium in versnacula lingua et Praesens sic Amans, issendis. Docens, lavendis. Praeteritum sic et amatus, eissi doctus, lim. Futurum in rus declara rursaepius per relatiuum,ut amaturus qui amabit,

Sc. Indus sic amandus, Histua eisIt, Amatu

40쪽

Amans cuius significationi Actiuae. Quare Quia ab activo verbo descendit quod sit amo. Amatus cuius signitiationis Passiuae. Quas rei si a passivo descendit, quod est amor. Stans cuius significationis c Neutralis . a re Quia a neutro descendit, quod est sit o. Loquens cuius significationis c Deponentis. Qitaret Quia a deponenti descendit, quod est loquor. Osculans cuius fgnificationi. Communis. Quare et Quia a Communi descendit, quod cst

osculor.

Significationes participiorum quot sunt et in a. Quae r Aetiua, Passiua, Neutra, Deposnens communis. Ab aetiuo quot duo cuc dic secudi Donatfr. o modis participium fit nomen es a tuor inibus cmutatione regiminis, ut amans, in Comparatione, Vt amans, cum facit comσparativum amantior. Compositione, cum vershum ita non componitur, Ut innocens , indo σctus, nam neu innoceo, nec in doceo dicitur, Amissione temporis Vt amandus, pro dignus

amari.

Declinationes Participiorum quot Rint e Tres alae s Prima vi lecta, ieetae, ut Musa. Secunda, et te tu lecti, uectum ledri, i do' minus, S scamnus m Tertia,ut amans amant i5, legens legentis, i selix. Cuius

si inq