Rudimenta Iohannis Despauterii de octo partibus orationis

41쪽

iiiiit odiatis

uatiua, derivantur enim a verbis.

DE CONIUNCTIONE

ET, quae pars orationis et Coniunctio. Quas

re Quia est pars rationis annectens, ordinansci sententiam. Vnde dicitur Coniunetio in coniungens do , quia certas Parte in Oratione coniungit

Coniunctioni quot accidunt Tria. Quae Potestas, Figura Dido. Potestas quid est risi coniunctionis vis. Et, cuius potestatis et Copulata uae. Quare r uia tam serisum quam dictionem coniungit, ut doctus tonus es. Vel, cuius potestatis e Disiunetitiae. Quare Quia dictionem connectens sensum disiungit, ut bonus vel malus es. Quidem cuius potestatis Expletiuae. Quas re quia explet, id est, explanat sensum, alis quando sola festiuitatis gratia ponitur. Nam cuius potestatis Causalis. Quare e Quia rei causam demonstrat. Ergo cuius potestatis r Rationalis. Quare eQuia rei rationem demonstrat. Potestas coniunctionii quot habet species e Quina principales, in quibxis reliquae contis a nentur

42쪽

nentur. Da copulativas, vide Donas

De Figura dicit in Nomine. Et cuius ordinis Praepositivi ordinis. Quas rei mi praeponitur dictioni vel orationi, quam copulat, ut Deus de Homo. Q tot sunt coniunctiones praepositivi orsdinis es indecim Quaerit,at ast, ac,aut VeI, nec, ea, quando quatenus, sin,siue,seia,neue, ni quibus aliqui iungunt sed . Autem cuius ordinio Subiunetiui. Qua rer i postponitur dictioni vel orationi quam

coniungit, Vt tu autem.

Q tot sunt coniunctiones subiunctivi orsdinis c Octo Quae craue, e, ne quoque, autem, quidem Uero, enim. igitur cuius ordinis et Communis. Quare rQuia tam praeponi quam postponi potest. Quot sunt coniunctiones communis ordionis r Reliquae omneS. Ordines coniunetionum quot sunt rares Sc. ut Donatus declarat. Que qualis coniunctio est Enclitica siue inclinativa. Quare caua praecedentem syllas ham extollens, ipsa inclinatur. uot sunt coniunctiones Encliticae cares. Quae γῆ, ne, ve, ridiXit4, sentisne, commvo

43쪽

DE PRAEPOSI

A quae pars orationis Praepositio Quas

re Quia est pars orationis, quae praese 'sta at in partibus in oratione , sagnificationem eam im aut complet, aut mutat, aus minuit,vLPerdoctus, indoeius, subtristi Praepolitio quot modis in oratione Locastur Duobus. Quibia S Per compositione,quans do est pars dictionis compositae figurae,ut ad asmo. Per appositionem , quando non est pars dictionis compositae figurae it ad Patrem. inde dicitur Praepositio A praeponendo. Quare Quia praesositionis natur3 est praesPOni, praeter pauculas,V pube tenus, Romam

Praepositioni quot accidunt e num tan' tum Quod ' Casus. Ad cuius casus Accusatiui,Quare Quia Accusitia in semiit, Vt ad patrem. Casus praepositionum quot sunt riuo. Qui Accuset suus 6 Ablativus Tenus quo inge sitiuum petit interdum, ut aurium tenu S. Quot sunt Praepositiones accusativi casus triginta plures. Quae sunt Ad, apud , anste c. ide Donata cuius casus Ablativi Quare Quia ablati

uo casui deseruit,ut a domo. Quor

44쪽

qt sunt praepositiones ablativi casus e

Quindecim. Ia - ,ab,&c. Vide donatum. In cuius casu c tritisti: Quares Quia viric casu deseruit, accusativori ablativo. ut Eo in sorum cium in cubiculo. Quot sunt praepositiones 4riust casus cQuatuor. Quae crin,sub super iubter. Quando accusativo casu deseruiunt, Dum motum ad locum significamus, ut eo in sylσ

tiam,curro sub tectum.

Quando ablativo deseruiunt e Dum quiestem aut in loco motum significamus vi,sio in platea, sub te sto , quiesco super viridi fronde. In,pro erga, contra,accusativum lantum liabet v pius in matrem, crudelis in plebem: Sub,pro ante,accusativum habent,vi,sub noctem dixerit ille vale. Super fere accusativum habet, nisi signifiscet de tunc enim ablativum petit, ut Multa super Priamo id est, de Priamo. Clam olim etiam utrius a fuit vi,clam paserem, & clam patre. Procul aliquando videtur esse praepositio utrius casus . vi procul dubio, procul urshe. Haec multa alia declarantur alibi.

Con , qualis praepositi, Inseparabilis. Quare ia extra compositionem nihil sigσnificat.

45쪽

Quot sitne praepositiones inseparabiles e Septem, inae Ui,dis, o vide Donatum. Ab simplicis figurae. Abso compositae est.

DE INTERIECTIONE.

Heu,qua pars orationis interiectio. Qua uia est pars orationis, significans mentis affectum oce incognita. Vnde dicitur Interteisti, Ab interficior, id est, interpolior: Nam ath partibus orationis interhcitur seriem orationi rumpens. Interiectioni quot accidunt Vnum. quod Significatio tantum. Quot sunt significationes interiectionumr Pene innumerae: Sunt enim aut gaudentis, aut dolentis, dcc. Heu, cuius significationis Dolentis inaστ eae Quia dolorem per ipsum indicamus. Da Dolentis, ut heu, hei, o ali. Da gaudentis,ut euax oh. Da admirantA,Vt papa, vah. Daeπpauesecentis Uel timentis,it atat, hei, ali. Da deris dentis, aha, ehe, eheu, oh ei, ehu Da exclamantis,ut proh ,o,Veh. Da irascentis, Ut nefas, malum, infandum, pronefas, Ο.Da laudantis, ut euge. Da vitantis,ut apa ge. Da ridentis,ut aha,he. Da reprehendentis,

46쪽

vt atat.Da silentis. Vt aut, ad Da minantis. Viveti. Eadem interiectio saepe est diuersarum significationum. Quomodo infandum fit interiecti, Nam interie ictio fit quicquid animus interlicit, quo detracto contextus manet in te aer Vervilius primo Aeneidos Nauibus infandum amisesis unius ab iram,Prodimur ordo enim erat et nos prodimur amissis nauibus ob iraminius Iunonis , sed cum exclamatione interricit, instandum, quasi dicat,Proh scelus indignum.

V EST IVNCVLA RVM

DESPAVTERII, DAE OCTO orationis partibus, Finis. Deo gratias.

DES PAVI D

pro pueris,

PRIMA.

Omiructio quid est Recta dictionum

inter se ordinatio,vt pie Iesu, pia Maria. uoluplex est Constructio Duplex. Quos modo e Concordantia Megimen.

Quid

miliass

illi

47쪽

Quid est Concordantia In genere,numero, casu vel persona conuenientia,ut beata ubera. Quid est Regimen Certi casus exigentia,Vt amo Deum, hic amo post se exigit accusativit.

SECUNDA.

Deus sanctus est oratio bene Latina rEtiam. Quare quia adiectivum Iubstanti Mum concordant in genere , numero casu. Nam utrumc est masculini generis, numeri singularis, casus nominatiui. Alia exempla sunt, Pater meus, liber es gendus, iniusta nouerca , bona mater, durum lignum, turpe Pecus forte oppidum, ingentia

moenia.

TERTIA.

Ego pauper,est oratio congruat Est. Quas res Quia demonstrativum,& res demonstrata concordant in genere tumero casu. Nam ego est demonstrativum generis masculini ride viro loquimuri numeri singularis, casus nominatiui pauper est res demonstrata, eiu9dem generis, numeri xcasus. Cuius personae est Esro pauperi Primae. Quare finia oratio demonstrativi, rei demonstratae, sequitur Personam digniorcm, hoc est, primam vel sescundam, ideo dicimus Ego pauper spernor, tu diues iniuste laudaris.

48쪽

Deus vivit quem adoramus, est oratio consgrua Quid ni Quare Quia antecedens, relativum concordant in genere , numero, &casu Nam Deus est antecedes masculini genes ris, numeri singularis, peisonae tertiae. Quem est relatiuum, eiusdem generis, numeri ter sonae. De quibus relativis datur regula et Solum de qui,qua quod, ille,ipse,is Da plura exemσpla, re amo, qui me defendisti, Mihi noces, qui te plurimum iuui. Virtutem coles, qua coclum acquiritur. In templo tace quod es domus dei.

QVINTA.

Quem quaeritis r Iesum Nazarenum duis tu ne latines Maxime. Curis Quia interro gatiuum resipontulum , sine diuerso regimis me concordant in casu. Cur dicis sine diuerso regimineis ana recte dicimus, Quanti emistie Magno. Cuius iste liber est meus.

SEXTA.

Doctior illo,est bene latinum e Ita Quare cQuia comparativus ablatiuuo gaudet nisi per

Partionem regat genitivum , ut fortior ma' a Uum. Qui scis an comparative an partitiuereneatur comparativus c hi vena cule sonatino tenetur comparative, ut sum fortior te.

Vbi vero sonat mi tenetur partitiue, ut deπε era est sortior manuum. Si Pε

ta a

49쪽

SEPTIM A.

ycos' Optimus plebis,est oratio congrua Etiam. Quare Quia supperlativus genitivum perici illo, singularem nominis collectius, aut pluralem ii illitis nominis non collectivi, ut doctissimus poetaς triuini cum Quid est collectivum quod pro unicatshriptis re nunquam capitur, Ur,turba, Populuβ,greπ,li: ori cohors, caterva.

OCTAVA.

urbs Roma est ne bona latinitas Est prosfecto inare r ilia quoties duo nomina subssant tua, ad eandem rem pertinentia, sine consiunctione in oratione conneetuntur , debentitu', esse eiusdem casus,iam hic utrumo est nomina' visit tros tiui Vel vocativi casus. Da plura exempla Ponσtthleticiis ius Pilatus, Viri Niniuitae, Magister Hieronysta liuitia anus, Mensis Augustus, Fluvius Sequama, Ars ni 1 2 hor Sycomorum Iesus Christus,virgo Maria.

NON A.

Liber Petri,est oratio congruat Ita. Quare Quia quoties duo nomina substativa ad diuer'sa pertinentia, sine coniunctione connectuntur in bono sensu , alterum debet esse genitivi caσius. Hic Petri est genitivi casus. Sic Christa

smi Gelli,Euangestum soanni Epistola Pauli, Mia ut go,irginum. Lumen Solis , virtus Dei, licetiios j Deus sit virtus, quia videntur pertinere ad di uersa quod satis em DE

50쪽

DECIMA.

Ego sum, est oratio congrua Etiam. Quas res Quia verbum personale finiti modi, con 'cordat cum nominatiuo ante se, in numero de Persona o i qui de truma est singularis nume' ri, primae personae Alia exempla sunt. Ego lego, tu studes, nos flemus, vos ridetis, illi ris dent. Nominatiuus vulgo su positum appella σriar. Verbum autem appositum L odit initissent, indicativus Imperativus , Optativus, Coniunci tuus. Uni, ne pluraliter loquaris, vesa luet Domine Episcope. Nominatiuus substic et Ur ne interdiam Etiam, nam in omni Vershoi imae uel secundae personae nominari Utis recte intellio itur. Quomodo e Dicimus enim mel S,Uoco Petrus appellaris Paulus, quam

si ego rum exprimas, sic pluit, supplexeu S. Aiunt Lolium facile crescere,supple homines. Ponitur ne aliquid loco Nominatiui Saepe . Quomodo, scimus enim, Furari malum est. Scire tuum nihil est. Tyrannos regnare Perσniciosum est Deo seruire regnare est.

UNDECIMA.

Me egere, dicitur ne apte resta. Quare equi infinitivus verbi personalis habet ante se

accusativum.

DUODECIMA.

sui tilia nis dii t

ilo, di

horis