장음표시 사용
2쪽
EX QUIBUS REBUS VRA ET OFFICIA NASCANTUR
GL M, Ni quidem V NON IN VIRIBUS AB
Mus, neque quid debeatur nobis, costpostis modulo metimur. Illa criminatione o M po-
Nivs MELP a usus est in majores nostros. Sed bonitas ipsorum, etiam ab hostibus subinde praedicata , b legumque sapientissima praecepta, accommodata ad usum vitae, illorumque temporum necessitati conuenientia , judiciorum seueritas , magisque probi mores , c quibus patrum nostrorum memoria olim immortalitati commendata est, diluunt illam accusationem, atque infirmant. Non sum, qui mentia in gratiam gentis nostrae. Diu est, ex quo moderationis laude GERMANi praestiterunt. Sed remota ambitione, brutorum ipsos legibus non uixusse 14 io. Horum ingenio conuenit, ob temperare libidini quicquid uisum fuerit, exsequi, tueri nihil, nisi quod per imbecillitatem non liceat, cupiditati
bus negare nemini cedere, nisi quem uincere non possint. Homines regi rationibus, rerumque argumentis duci, certissimum est quae non patiuntur, Ut temere, Utque incontinenter, rem geramus; sed ut potentiores debiliorum mi stratione commoueantur, postulant utque cum osticii cogitatione in societatibus uersemur, communibus commodis sa- ueamus
3쪽
ueamus, adjutoresque simus, ne quid publice, aut priuatim: detrimenti accipiatur. Quae quanquam ita sunt in promtu,
ut res disputatione non egeat tamen ausim affirmare, nulla nos aut orTCIO regi, aut IVRISVS uti posse, quae non propter uirium nostrarum rationem, constituta sint, atque in societate humanas introducta. Quandoquidem enim nulla aut Jura, aut officii priecepta, conjuncta naturae, firma atque stabilia sunt, qua non a suprema quadam potestate, maximique atque immortalis Dei uoluntate, atque imperio, proficiscantur: cujus decreta plenissima sunt sapientiae, in nos amoris; consequens est, neque ori lcu nobis ullius necessitatum imponi, ad quod exsequendum non suppetantii Rivxi quaedam copa ΑΕ, atque facultates nec IVRA concedi, nisi quibus pro
pter INDIGENTIAM MVIRIUM DAE BILITATEM , tum carere
non possimus. In quibus rebus, tantum abest, ut possit esse quaedam dubitatio; ut potius iv RA, atque potestatem exigendae opis alienae, semper cum imbecillitatibus cindigentia, orri iurui uero cum uirtute quadam, & agendi facultate,conjun-Etillima esse censeamus, atque ita haec inter se connexa arbitremur, ut non solum IVS sine inopia utentium. Oppi civ M sine tiiribus illorum , qui illo officio tenentur, nullum esse possit; sed etiam ubicunque nostrum aliquis re quadam ex Dei immortalis uoluntate in praeceptis,uere indigeat, continuo exinde ivst quaedam nascantur contra cum primum ipsi uiribus quibusdam abundamus, iIla copia OFriciuipariat, jubeatque omnia, quae nobis usui essi non possunt, ad communia commoda, & societatis incrementa, afferre, instrinioribus succurrere, omnium , quantum in nobis est, utilitati saluti consulere. Enimuero, superuacuum, atque iniquum est, permittere aliis, ut jure suo postulent illa, quorum ipsi non indio eant;& durum atque amne crudelitati, incia cuidam mandare, quibus persoluendis debilitas ejus atque miri nitas esse impeditnento intelligatur. Vnde cognoscitur,
EX IMBECILLITATIBUS IURA, EX VIRTVT Vero, lirium
Piis, ovi MCi Α, quasi ex certis quibusdam sontibus, esse de-
4쪽
riuandaci atque hoc uerborum usu accepto, conueniens
est naturie, IVS HOMINEM IN VIRIBUS HABERE
DEBILITATIS PRIVILEGIUM IURE MILITARI ROMANORUM
Qv PROPTER lenissima miserationis , quae cuique tribuuntur, va esse oportet cum naturalis ratio doceat, indulgere aliquid , atque subinde cedere, potentiores infirmioribus: tanto pluribus quemlibet beneficiis augere, atque confirmare, quanto minus suiSnecessitatibus ipse sufficiat, quantoque pluribus incommodis, atque dissicultatibus opprimatur. Cujus imbecillitatis , atque inopiae, in quibus Jura quaedam, postulandae misericordiae facultas, oriuntur, cum uaria sint genera atque inter se diuersa atque alia ad animi languorem pertineat, alia
corporis uitium contineat; de INCOMMODIS CORPORIS, X quibus iv RA ATQUE PRIVILEGI nascuntur, Xplicemus;
cum haec illis, quae animum afficiunt, magis luculenta sint, magisque in omnium oculos incurrant. Audiamus magistram aequitatis officii, rempublicam Romanam, quae, qUamuis dignitati uirtuti corporis mirifice faueret tamen uidetur
non minorem INFIRMITATIs, quam ROBORIS, ne Ο-rum rationem habuisse. UETERANOR v adeo Rivi LEGIA, uirtute, multorum annorum patientia, pertinacia in laboribus, uirium contentione incredibili, a ualentioribus quaerenda, etiam illis attributa sunt, quos ualetudo, ne diutius in armis uersarentur, prohibuit praecepitque L. VIII. f. s. D. de Excuset Mon EsTivus, milites excusari, si honeste fuerint absoluti, uel propter AEGRITUDINEM , caussariam remissionem acceperint. Et quamuis, Ac g non nihil inter caussariam,' honestam, missionem , cum quis vi Tio animi uel coapostis minus idoneus militis renuiiciatur. interesse censeat, I XIII. g. 3. . de re misit tamen etiam caussariam, non esse inhonestam, affirmauit Praetcrea cum 3 e
5쪽
6 cost pollis Germanici, Caesaris, edictuma IV. I. u. D. de re militari, militem etiam illum desertorem agnoscat, qui diu a castris aberrauerit illumque praesto esse,in jussa exspeelare, conueniat; tamen ARRIUS ME A ΝDE LIV. g. 14. O N. D. de Re mi leuius cmansionis, quam desertionis, delictum habuit, responditque examinandas semper caussas esse emansionis, cur, aut ubi fuerit miles, quid egerit darique ueniam Α-LErvui Ni ' parentum affectioni contra in INTEG os sto avs Tos esse seuerius animaduertendum. Quapropter etiam Tribunorum ossicio contineri uoluit, ac Est Ctus, . XII. g. a. f. D. de R. mi ut equenter principiis intersint, querelas commilitonum audiant, VALETUDi NARI os inspiciant, dentque Operam , ne quid committatur,. quod alienum sita sensu misericordiae, atque humanitatis. amo uero, si rgsTum aD PAVLLVM sequimur auctores illi milites, qui op Tio NE dicebantur, ideo maxime constituti sunt, quia naturae conueniebat, dari Centurionibus, inprimis ualetudine oppressis, adjutores quosdam a Tribunis militum, quos ipsi optarent,in rebus suis praeficerent, ut tanto rectius rei publicae officia obire possent de quibus TARRvNTENus
p ATERN v l. VI. D. de Iure Immunitatis, is LPI Nus LVI. de bonis damnat. Xposuerunt
IN AEΛVS SIS PAGANORUM CIVILIBUS
HAEc militibus , VALETUDINI miseratione concessa nec minora tamen, Propter NFIRMITATEM CORPUSCULI, hominibus
paganis. Idem, quem adduximus, TARRUNTEMV I. VI. D. is ure Immuu quibusdam aliis, ut sunt mensores, VALET Wni NARDI, medici, aliquam uacationem munerum grauiorum, ex sua conditione, tribuit inprimis, ne durius cum illis egisse uideatur, quos ipsa rerum natura satis afflixerat. Camelasia etiam, quae corporis ministerio obeunda sit,
nulla a Fest Noe optio, cuiacius V observ 33. Raevardus, coni. III. c. I ε
6쪽
INTEGRI ROBUSTI ET PROCERI PRIVILEGIUM
Eadem ratio in imponenda aliorum ciuilium munerum necessitate obtinuit Neque enim dissentit . II. g. r. D. de Vacat VLPIANus; sed illum, quem Praeses senio, cCORPORlS IMBECILLITATE , ita uexari animadueite ret, muneri perserendae pecuniae non ulliciat, dimittendum eis arbitratur. Praetor idem etiam includi cibus deligendis cogitauit, , teste, L pi ΑNo l. XIII. pr. D. de Hacat quoscunque intelligit operam dare non posse adjudicandum, illos se excusaturum pollicetur, forte, quod in eam VALETUDINEM inciderint, ut certum sit, eos ciuilia munera subire non posse aut si morbo alio laborauerint, ut nequeant suis rebus superesse. Et quamuis l. II. D. de M. L p IANVS corporis debilitatem eorum tantum munerum, quae corpore implenda sunt, excusationem praestare censeat, atque adeo a sua sententia quodammodo ipse diuertisse uideatur tamen postea agnouit, etiam illa, quae magis consilio prudentis uiri, quam o BOR vi Riv M perficiantur, sine integritaι corporis obiri non posse. Qua de caussa riplo Iureconsultis, O VALET uni NEM, judicandi officium L MILμ. eod. it remisit, Musus est in illa re maximo Prudentium consensu. Neque enim ipsi Imperatores ab illo discedunt; sed caecum GoRnia Mus auriculari morbo affectum DIOCLETIANVs, idem etiam pedum ualetudine amictum, uacatione uti personalium munerum leg. I. II. III Cod qui morisho, permiserunt. Ne quis illa de solo corporis ministerio dicta esse existimet, audiamus de Tutela Jureconsultos. Ab illo officio, quamuis prudentia dc consilio colatur, atque administretur , excusat ADVERsA VALETUDO Ita enim Mon EsTINUS L . . I. D. de excus praecepit, habuitque TRYPHONIANVM L. XLV. g. . D. de excus consentientem qui necessitati succumbendum, liberium etiam a tutela absol
7쪽
uendum esse existimauit, si tanta corporis aut mentis ualetudine, ut ne suis quidem necessitatibus sufficiat, ab agendis rebu, prohibeatur. Imo Vero benignior est PAVLLVs, qui ne sua cuiquam facilitas, in accipiendis muneribus bonitas, fravidi esse possit, prospexit: LXI. D. de Excusat. VALETUDINA- xiv etiam a suscepto munere tutelae dimisi Habes,
LETvDINI PRIVILEGIUM Sed periculum erat, ne, quod propter miserationem erat constitutum, in occasionem fraudis traherent, , uinulatione infirmitatis, nera curae alienae etiam integri atque robusti subterfugerent, suaeque desi. diae ualetudinis excusationem obtenderent Maxime, cum uix inueniri possent, qui muneribus ciuilibus adhiberentur, si nemo integer,' sanus, dicendus esset, qui qualicunque corporis incommodo perturbaretur. Quibusdam enim, quod ait Comicus, cum febribus fides, se amisitis est; quandocunque visum est, palgent, volent, animam agitam. Occurrit fraudi MoDEsTINUS, . . . . de Excusem illamque tantum VALET visi NEM defendit, quae impedimento est, quo minus quis suis rebus defungatur Additque ex
tempus, uel ad perpetuum, eXcusari, pro ualetudinis mo. do qua quisque afficitur. Quibus rebus permoti Imperatores Cun C qui morbo se excusent. Putelae, seu curae uacationem illos habere jubent, qui VALETUDINE perpetua tenentur. iraeterea certissimum de infirmitate ex aetate judicium est. Ea de caussa non solum tenerae aetati parcitur; sed auctore VLPIANO I. II. g. . D. de Haem etiam qui ENio, corporis imbecillitate uexati sunt, aetatis priuilegio defenduntur Rationem CALLISTATUS I. V. pr. D. d Dre Immun subjecit, quod semper in illa ciuitate sς ΜΕ-emus uenerabilis fuerit. Nam majores pene eundem honorem senibus, quam magistratibus, tribuebanc Circa munera quoque ciuilia idem honor senectuti tribuitur. Hactenus CALLISTRATV s. me tamen a sola reuerentia or
8쪽
tam esse illam benignitatem legum existimes, sed ut ipso
propter VI RIVM IMBECILLITATEM uti aetatis priuilegio intelligatur; mox addit idem Jureconsultus: Si non tam eostpostis Uexationem habeat, quam pecuniae rogationem indicti muneris administratio dici posse, SENEM non eximi ab hoc onere, priuilegio aetatis, si locuples factus fuerit,in nullo publico munere perfunctus.
Vix attinet monere, quod PRIVILEGIUM VAUPTVDD
Nis, quo pater usus est, ad filium pertinere non possit, Neque ego illud adducerem, nisi DIOCLETIANV I. V. C. qui morbo se ex illud monendum censuisset Casus, inquit, corporis patris, munerum personalium filio jure non prae stat excusationem. Habes Verba Imperatoris. Quaeris ra. tionem Noli illam ecl. I. D. g. a. de Cons. Princ quod faciunt multi repetere. Illi enim Oppido falluntur. L prΑNus,
dicta lege, de coNsTITUTIONIBUS PERSONALIBUS praecipit quas non uult egredi personam. Haec male ad c Μ-sT1T TIONEM SPECIALES, seu PRIVILEGIA Juris Civilis, in quorum numerUm PRIVILEGIUM VALETUDINI recte retuleris, accommodantur. Haec enim jura, docente eo
dem LPiANO, L VIII. D. de LL. O in singulas personas, sed generaliter, constituuntur aut in certum ordinem personarum. Vix igitur juris priuilegi ex . . t Gns. Prine recte interpretaberis. Sed certissimum est Iuris praeceptum, illa, quae propter VI corporis habitum, conditionem, cuique tribuuntur, ad heredes non extendi. Corporis enim nulla est hereditas, sed ex sua quisque sorte mi serationem meretur , non jure hereditatis. Hinc apertes AvLLus Leg. LXVII D. de reg. jur quod , ubi per anae conditio locum facit beneficio, ibi desiiciente ea, de ficere etiam beneficium intelligatur
9쪽
PRIVILEGIUM VALETUDINIS IURE CRIMINALI ROMANORUM
V in Es, durius tractari Al. ENTIORES: liberalius, atque commodius, INFlRMOS. Ilos ad officium adigi hos foueri' defendi. Subit mirari, etiam in QVAESTIONisus, etiam in porNis irrogandis, esse aliquam AIETUDINIS PRAEROGATiv, M. Accipe PAVLL Verba Vnius, inquit, facino ris rei, ita audiendi sunt, ut ab eo primum incipiatur, qui
Igitur, si hunc ordinem sequaris, leuius, cincuriolius, de debilibus, infirmis haberi quaestionum intelligis. Prius audiuntur, quam proditi sunt a sociis prius, quam ab illis, qui consortes furtisin maleficiis fuerunt, in suspicio. nem grauiorem houo indicio adducti. Contra, quos aetas uel natura, sortius muniuerit, partim dolinibus illorum, de quibus ante ipsos quaesitum est, frangi necesse es, partim lubricitates consessione sociorum, in majus periculum adduci. Hoc durum poterat uideri sed illud durius, quod idem p Αvi Lusci. XVli I. g. I. L . de quas etiam, EpΕT1 posse in quaestionem reos, grauioribus argumentis oppressos, censeat, maXinae, si in tormenta animum cox pus D vRAvERINT. Praeterea' de illo, qui quatuordecim annis minor est, in caput alterius quaestionem non hanendam Diuus Pius rescripsitI.. XV. g. D. de quos Facilius igitur corporibus teneris lasseclis parcitur, quam integris robustis. Parum dissentit, auctorg Diuo Hadriano caLL3MTI A T v s. Illos enim, qui terminos finium causi a positos propulerunt, jubet in tempuS, VT CVIVS QVE PATIATVR ΕΤ Αs, relegari id est, si iv VENio in longius, si senior in recisius L. II. D. de term moto. Qua re uideri possunt debilesin infirmi, etiam cum deliquerunt, quadam mise-
10쪽
ricordia defendi Maxime, cum accedat ad illam partem MODESTINus, qui L. XXII. D. de poenis, in metallum, inquit, damnati, si v ALET D INE, aut aetatis infirmitate, inutiles operi faciendo epithendantur, ex rescripto Diui ii a Praeside dimitti poterunt, qui aestimabit de illis dimitten dis si modo uel cognatos, uel astines, habeant, & non minus decem anni poena sua fuerint pei functi. Exposui diis ficultatem. Dicam, quid reponi pol iit. Noli eniti exilii
mare,quemquam,solo corporis priuile Ilo, ueniam,aut impunitatem quaesiuille. Id ne cuiquam in mentem Ueniat, occurrit VLPIANVS qui I. U. f. a. . de poenis delicta consilio aestimanda esse, non corpore metienda, praecipit. Ne-
cestitati igitur potius obtemperasse, quae mitius de corporibus affectis statuerunt, leges, quam debilitati corporis fauisie, credendum est. Neque enim sussiciunt iisdem dololoribus, atque incommodis, VALETUDINARII, senes, quae a juvenibus sine magna difficultate perseruntur. Praeterea, etiam in ipso corpore, satis hahunt supplicii. Igitur non tam leo is bene licio, quam a natura, in poeniSirrogandis, quaestionibus habendis, aliquid
laxamenti acceperunt. Neque enim tenerae aetatis
homines, ex Lege XVIII. D. de quaesi nec timidi, propter VALETUDINI miserationem, Prius , quam fortes, robusti , audiuntur; sed propter illam rationem , forte, quia impatientia dolorum aegrius uera dissimulant includici sunt a umento, ut facilius deinceps possit ab utiisque poenas exigere. Haec igitur odio del1cti.
non fauore ualetudinis, constituuntur. Non obstabit no- his AvLLusci VIII. D. de quaest. Quae enim de repetendis in quaestionem reis Ros VSTIO Risus disputauit, non eo
pertinent, quod suum quenquam os V in inuidiam possit adducere Sed, quod asperiori remedio aduersus illum utendum uideatur, qui cum delicto etiam aliam fraudem