Vniversae architecturae civilis elementa

221쪽

conaposuerunt, unde Romanus idem atque Oinposi- Characterius ordo nominatur Romani liquidem tot orbi Cum euς, atque dominarentur, collatis undique divitiis, ipsis etiani eXterarum gentium artibus in urbem delatis eo facile pervenerunt, ut Marchitectandi studi ceteris antecellerent. Utque de suo adderent elegantistimis Graecorum columnis, exhausta jam pene ordinum doctrina, collatis ex diverso columnationi genere proportionibus hunc, de quo loquimur, novum ordinem constituerunt. Apte hic ordo congruit, ubicunque fi mitas venustati icianda est, .locuples ornatuum faecundita Cum gravitate Conjungenda. Hinc templa triumphalia monumenta ' composito hoc ordine Romae nitebant.

ISI. Draeter circulares columnarum peripherias non sunt admittendae aliae ut elliptic: e, Ut polygon eri quod priores nimium turgidae deformem dent in perspectivis aspectibus repraesentationem, Olygonae firmitatis desectum aliquem patiantur. Quiniae Ochleatae quidem columnae nisi in altari, sepulchrali

Arcus Titio Septimii Severi.

222쪽

ao ELEMENTAchrali monumento, aut in oeco locus est, ubi non tam firmitatis, quam concinnitati ratio spectatur. Tab. XI. Pro describenda columna cochleata, delineandus l. est scapus Romanus atque de more contrahenduS. Tum 10- Xis in et partes aequales dividitur, & per divisionum pundia ducuntur lineae diametro columnae

parallelae G H, M . a io Divisis alternis semidiametris L M, PH in partes aequales describuntur partium intervallo tam arcus introrsum ex O , quam exteriores O D, erit sinuosus ille capi ductus tam ad colunmae diminutionem, quam ad fulcri firmitatem XactuS.

Alter modus tortilem hanc peripheriam dandin. a. est sequens 1 0 Descripta ichnographia scapi diameter dividitur in 3 partes AN super tertia parte C D vel etiam minore, si altera quaedam spirae forma praeplacet describitur semicirculus. Hic ado quadrifariam secatur ex sectionum punctis eriguntur perpendicula X parallela, axis ipse in 3 partes secatur. I Q Per divisionum puncta singula aguntur diametro parallelae Deinde incipiendo a puncto F deducitur curvatura per ea puncta, in quibus perpendicula a d li intersecantur ab horizontalibus

223쪽

ARCHITECTURAE CIUILIS.

bus, in , Ic. ' Ut exterioris spirae ductus habeatur, sunt tranSVersae lineae i , , aequales transversis scapi non cochleati I, I 3, 4 c. Firmitatem huic scapo minorem esse, quam reliquis, inde patet, quod fulcri pars bla inter lineas a b Mes lintercepta firmiter basi nitatur. 15 a. Ex fulcris symbolicis Telamones, GraeciSTαλὶ ω, Atlantes dicti, Persicae columnae, Caryatides, aer 'hi' ''mini inpriinis considerantur Sunt Atlantes statuae viriles columni substitutae, aut quovis modo ad sustinenda graviora onera adhibitae Statuae quaevis robur masculum praeferentes. Deorum quoque simulacra ex fabulis deprompta inter haec fulcra locum habent. Sic Mars atque Hercules ad sortitudinem virtutemque bellicam designandam, ad mercimonia Mercurius, Fauni Satyrique ad laetitiam deservient. Horum fulcrorum insigne robur Melegantiam exhibent Atlantes Vindobonae in suburbano palatio aulico BELUEDE- AEdicto, testudinem oeci hortensiis fulcientes. Persicae Coli mna figurae sunt masculae, nemosce , ac hispidae, exprimente durae servitutis jugum , quod Persae post Plataeensem cladem a Graecis victi subierunt Ordo Tab. VII. Persicus in pollic ad armorum collectionem structo 'ς si

eleganter adnaberetur e mente Clerici, quidem trabeati Dorica apprime con Veniret.

224쪽

Tab. VII. Caryatides sunt statuae semineae, ripis ei vitutis symbolum, de quibus Vitrui ius L. I. C. I. H. e non neglecto habitu, ut Persicae columnae Xhibentur, sed stolis, matronali ornatu decorae, quod eo habitu ornatae Carienses matronae plena dare , atque servilia obsequia praestare debuerint. Hodie eo servitutis exemplo non semper ab architectis observato, pro elegantia Caryatides singuntur, imo ut plurimum prudentiae, sapientiae, aliarumque Virtutum Xempla referunt. Qiaadrae vel simplici stylobat e ἰ caryatidum aliae dum imponuntur , mediocre sere statuae pro fulcienda trabeatione sum ciunt. Adduntur .ancones capiti statuarum imminentes, ut totum pondus anconibus incumbere videatur. Sub pilarum capitulis in porticu c. gratiam aedibu addunt caryatidum figurae, non item, si in eadem serie cum columnis constituerentur; quod nimis humilem ordinis speciem columnae statuis pares praeberent. Ut vero throno fulciendo symbola virtutum heroicarum , symbola

religionis in structuris pietati in DEUM hominemque

dicari conveniant, nunquam tamen coelesteS genii, nisi ad trabeationem modicam, puta, sacri tabernaculi, manibus reverenter levandam, aut assimileS usus.

225쪽

poris dimidia eiulcro stibjecto prominet. Fulcrum g ii plerumque pyramidem truncatam sed inversam repraesentat, cujus latitudo inferior c d ad superiorem a best in ratione a 3. Corpora truncatis manibus exhibi, talis fulcris aptiora censentur, quam quae totum superiorem hominem referant. Conserunt autem termini eo maXime, ut cui in altitudini trabeationum, pro ratione fulcri contracti aut prolongati deserviant.

DE PILA RVM ATQUE FRONTISPICII PROPORTIONE, SYMMETRIA, ORNATU.

153. c d Xornandam frontem operis archites onici L, insigniter conserunt Pilae ' Antae, atque impositum pro corona frontispicium. Pilae insulares in an talis positae firmitatis speciem aedi conciliant, eandem in partibus projectis aedificiorum saepe cum gratia spei fandam praebent. Quoties pilae in eade in contignatione cum Columni collocantur, columnarum dimenssione servant, secus atque id fieri necesse est, cum Xtra columnarum trabea- Dd a t O-

Termini graeca eorum simulacra erant, stadiorum mensuris denotandis in viis publicis posita unde S Lares Diles dicebantur Mercurio Publicarum viarum cullodi ut plurimum diea. bantur.

226쪽

moduli dimensione servata pilae bre Viore appareant, quam columnarum scapi , earum dimenssionem in

scapo capitulo augere licet, relictis basium dimensionibus. Xempla harum amplificationum videre est: in Clerici Tractatu Architecturae .

In Antis projei furae , contracturae striaturae attentione majori dignae sunt. Proje turae, conditionibus aedificii convenire cum debeant, jam tertiae, quartae, etiam sextae solum parti lati scapi aequales fiunt quin pereleganter dimidiam suae latitudinis partem pro projectura habent. Ab adjunctis seperatio disparis mensurae in projessionibus assumenda es, ut si capitulorum, trabeationis S c. dispositio varia aliud quid fieri exigat. Scapi non contrahuntur superiori parte, nisi, quando in eadem serie cum

columnis disponuntur. At vero in eandem lineant rectam cum columnis consitae poni non debent; sed eX. c. si in parte media projesia contignationis infimae columnarum scapi occurrant antarum series ad latera bina junguntur. Striatura numero semper impare gaudet, ut aX alveolus eurythmiae gratia respondeat

Umbra scapum columnae in aspectu optico contrahit, neque M

titudinem totam aeque ut in pilis sensibilem dat.' Sectio III.

227쪽

ARCHITECTURAE CIVILIS. II 3deat cum vero ad eundem angulum pilae duae con-Currunt, at Ueolu UnUS, Umero praecedentium pilarum adjicitur, ut utrinque par numerus deprehendatur, ita, ut ubi Palveoli pro integra anta computantur pro dimidiatis echino Maltero latere numerantur. Alveoli multum probantur: quod sidentur, tenues hi nimis laxi admodum videntur, si 5 modo alveoli Vario ornatu decorantur . Quod si ad angulum introrsu seXum antae concurrant, singulae idoneo, sed aequali a vertice anguli intervallo collocantur. Atque tum quidem medium ipsum angulum inflexum angulari an ta Xplere convenit Antae illi medianae neque basis, neque capitulum, neque membrum ornatum ullum adjungitur. Varia pilarum nomina, quibus pro diUerso ornatu situque compellantur, consulto praetermittimus , cum ex geometrico

ipsarum vestigio, ceterisque adjunctis sine difficultate intelligantur. 154. Frontispicii descriptio, partes atque dimenso cum jam alio loco expositae habeantur, hic ea duim taXat referenda sunt, quae in frontispicio columnarum trabeationibus imponendo peculiarius observanda veniunt.

Ornatus alveolorum exhibet Fig. . Tab. VI.

228쪽

μηροῦς, su-ria appellantur, estque semper medianum acroterium

premus,

τη )εω lateralibu majus, quod altiore loco positum nisi pro-

servo. .

longaretur, ceteris disi imile appareret In acroteriis lateralibus altitudo trunci sit aequalis projecturae trabeationis subjediae, latitudo eadem, quae capi contradii columnae Bases his stylobatis nullae, quod a frontispicii coronice oculis subducantur Si statuae plures eidem acroterio imponuntur, latitudo acroterit usque ad latera frontispicii producenda erit. Mutuli vel denticuli in coronice dum occurrUnt, iidem in frontispicii coronice exprimuntur, ita ut superiorum Xe prolongati, cuni a Xibus inferiorum coincidant. Serviunt mutuli ad fulcien qna gravem coronae projediuram , idemque ponderis levamen cum gratia in frontilpiciis decenter X primitur, quidquid adversentur aliqui, quibus is mutulorum situs primae origini non omnino consentien improbatur.

229쪽

lumnarum Distantia haec et inter XeS, Vel a scapo pleno unius ad scaphim plenum alterius columnae

assiimi potest In praesenti accipitur distantia scapi a scapo integro, nihil adhuc contracto. Si ita pro

pe juxta se collocentur columnae , Ut tantum parteSeXtremam ecphoram habente non confundantur, O Columna:

lumnae Conjugatae dicuntur. leganter hoc situ scapus tae. scapo intervallo unius moduli removetur. Cum porro ecphora coronidis in stylobati bene magna occurrat, columna conjugatas vel nulli stylobatae insistere oportet, Vel ero eundem communem stylobatam utrique columnae aptari.

156. Jem blium est opus Architectonicum , in in χυλοu quo columnae Vel pilae sub eadem trabeatione, atque ex im es sine arcu ponuntur columnarum numero nomen ii hi ' huic operi Tetra bion datur, sq. Columnae, Hexa b- An si sex columnae vel pilae in peristylio fuerint c. Perisyliorum tres potiis naum pecte e XpendemuS: intercolumnia, quae in quintuplici aedificiorum genere veteres ' adhibebant, peristylia apud eosdem in X-

Vitr. L. IIJ C. , pycim sylos id est, crebris coti remis: Ubios, paulo remissioribus : in sylos . inplius patentibus e rarius quam oporteat interje diduciis araeostylos E:ψblos intervallorum justa distributione.

230쪽

Συςυλος exque aedium pecie Vitruvianae ita constituebantur, Δια, per Ut diceretur Primo Pycno10los , quando intercolum-γ.o e nium erat 3 modulorum Systylos , si '' Diastylos, di, ' si 6 Araollos, quando V Eullos denique , siil uel intercolumnium δ' l. 15'. Peristylia in exornandis templis adhibita in oti specie diVidebantur , pro quibus intelligendis stru-Tig 3 dura templi veteris primum est exponenda. Spatium igitur, quod hodie corpus templi dicimus, apud veteres Cella nominabatur a. Q uoties cellae parieteilaterales longius in fronte templi Xcurrebant, spatium eo operi eXcursu formatumi pronatis erat posticum, si in tergo cellae laterales parietes protendebantur Jam prima templi species A des in Antis dicta constituebatur per hoc, quod in fronte pronai extima a antae Ollocarentur,' inter has columnae duae insulares ad' Π φ, Rxς Species Prollos erat, quando anti angularibus O-

utrinque, lumnae applica hantur, atque columnae Intermediae non circumata jam cum anti S 1ed cum columni mii rectum litae Oc-

cireum , ' currebant. Ixyy Amphiprostylos, prorsus ut Prostylos, nisi quod eodem modo in postico condecoraretUr. 4xa Peripteros habens sena columnas in pronao, c