Vniversae architecturae civilis elementa

241쪽

ARCHITECTURA CIUILIS a 27

ornatas, occessive quadrae infimae Cymatium Doricum, cubitali non nisi fascia cum regula subjecta aut modico cymatio Lesbio convenit. 6 Q Si juxta gradus Cancellatum hoc opus deducatur stylobata ultimus eriSmate volutae serma eleganter terminatur. 16s Cellula sue aedicula Plinio dicta , est locu-Tab. IX.

Fig. q.

lamentum statuae in muro excavatum. Pro cellulis

delineandisomo Altitudo toties duobus digitis sit major statua, quoties pedis mensuram statuae magnitudo continet. 40 Latitudo ad altitudinem est in ratione subdupla subsesquialtera, sive altitudo habet latitudia nem duplam cum dimidia , ita quidem ut a basi uiaque ad centrum arcus dupla statuatur cellulae latitudo. 3ti Q Arcus quando membris exornatur , sextam solum vel septimam latitudinis partem habet, incumba vero bel Z. x0 Basis aediculae sita est in eadem horigontali linea , in qua supremae coronide adstantium stylobatarum. 5x0 Statuae PlinthuS substernitur, dimidiae capitis altitudini aequalis. Ipsa statua tento respondet incumbae summitati, caput in statuis affumitur fere V parti statuae aequale. Cellulse locus inter columna aut anta non datur , quoties hae non saltem tertia altitudinis alete

242쪽

228 ELEMENTA inter se distant. Neque adhibentur incumbae, quando cellulae incumba infra altitudinem incumbae arcus collocatur. Licet etiam cellulae altitudini altitudinem plinthi adjicere, oculumque statuae in eadem linea horigontali Um centro arcus constituere. Nihil etiam obest decori, si propter nimiam cellulae altitudinem statuae minori pro plintho major fultura substernatur , modo ne ἰ statuae eXcedat. Membra architectonica arcuum incumbarume adsitis ordinibus desumuntur. Si ordines illi fylobata caruerint, cellulae basis basii columnae altior constituenda est, spatiumque intermedium Occo V ria gratia explendum. Juvat etiam cellulam intraordines constitutam , paullo intra muri verticalis planum recipi, ut ne incumbam per totam aedificii longitudinem extendere necessum sit. Pro Hermis, statuis dimidia sui parte inferne truncis, loculamenta variisnaodis parantur,' quadrae ac linthi pro more adduntur. 166. Supremae operum coronae, Croteria proprie dictae, o frontispiciis multum distincti e , ad

243쪽

ARCAIT ECTURAE CIUILIS.

229suuini a frontis partes in aedibu Gbtegendas non temere sunt confictae Sunt hae varii thematis trophaea, Vala, loricae tenues, scamilli, diversi figura rum globi Ἐc. eoque inprimi conferunt, ut parStecti oculis subducatur Altitudo harum coronarum aedium extensioni, Mordinum inferiorum characteri aptanda. Frontispicium autem si quod varietatis gratia adjiciatur, loco semper maXime conspicuo constituendum erit. Illud vero in omni superiorum operum Xornatione cavendum, ut ne statuae aliaeve

frontis coronae anteriori sui parte inclinentur , quod opticae legibus tribuendum architecti olim credebant. Abnormes enim sunt inclinatorum eorum operum

aspectus, Maedificii ruinam agentis imaginem

e latere contuentibu praebent.

245쪽

ARCHITECTURAE CIVILIS

XI STRVEΝDORUM OPERUM SE DIRIGUNT ARCHITECTI.

167 Tonstrudito circa usum materiae Uerse tur, S. O). Haec proprietates lignorum , laterum &c. Xpendit S.Iet. suis quaeque finibus apta depromit Constructionis ergo legibus continetur, quidquid ad delectum, rusum, neXunaque materi

246쪽

rum in ordine ad aedificium facit. Iuc ex arte lapidaria arcuatione Miectiones lapidum tignaria trabium uncturae &c petenda sunt. Sed enim in re tam latos inter terminos diffusa nonnisi in tironum usum delibare prima rudimenta placuit, brevibus elementis imbutos ad ipsorum fontium origines ablegare. Quare eos hic limites constituere visum est, ut de materiae qualitate primum agerem VS, tum de stru- Etura murorum, de forniciS denique tectique fabrica praecipuas quasdam leges daremus Materiae . 6s , In materia delesi durabilior praeserenda

delectuS.

minus durabili. Sic lapides lignis in aedificiis prae- habendi, saxa, quae a calore facile finduntur scalis in- idonea censenda sunt Ligna sicca in structuris adhibenda, ne in opere exsiccata Ut tabescant, aut intorta vitium operi creent. Atque in UniVersum, quantum igni, aquis, imponendo ponderi ipsisque variis aeris injuriis resistat materia , Observandum. Lignum. In ligno Observanda sunt aliquari n0 circa ligni ipsius qualitatem atque naturam a J Circa ejusdem ligni partes diversas. 3xi0 Circa usum diversorum limiorum ad partes operum di Versas adhibendorum. Si quantum ipsius ligni naturam , locumque natalem

247쪽

contingit, lignum quod brevi tempore in truncum tum excrescit, est solidum durabile. Putrescit subito, si plurium annorum decursu intus lente in trunco cor-rUptum fuit. Quae ligna crescunt in loco edito, aeris injuriis multum exposita, in suo natali solo Versus Borealem plagam ita ,solidiora sunt sicciora, tuam quae crescunt in locis humilibus vel palustribus. Ligna inculta praeserenda domesticis, sterilia fertilibus. Ex domesticis praeferuntur illa, quae tardius fructum serunt, eumque acerbiorem.

Idem signum secundum situm partium diversa. Tum Consideratum, parte vicinas ad medullam dat reliqui compactioreS, vicinas cortici tenaciores. Si secundum altitudine in spectetur, partes terrae Uiciniores plus ponderant reliqui S mediae sunt recentiores. usus ligni alius ad sculpturas, alius ad rem tignariam c. Observatum est, ligna albi coloris esse minus solida, sed magis tractabilia, quae diutius vivunt, magis idonea sculpturis haberi. Quod lignum minorem medullam fert solidius ceteris aestimandum .

248쪽

α34 ELEMENTA Ut ligna sicca habeantur, prinio autumno inciditur arbor usque ad mediam medullam, vel Circumcirca usque ad medulli exteriorem peripheriam. Quandoque rami resecantur, atque in fastigiis arbor luto oblinitur. Circa medium Decembris ver USque ad medium Februarii arbor dejicitur, ne noUUS U-mor circa primum ver succedat in locum prioris brachiorum dii se ictione antea dimissi Caes, ligna ubi fuerint, in loco tecto, aeri tamen per Ut conservantur;

interjedi is tignis minoribus tum prope humum, tum inter ipsa ligna putredo arcetur, atque X siccatio, acceleratur. Tertium fere annum pro ligno probe exsiccato desiderant ichitecti. Saga. 69. Inter sexa multis venis intermissum magis integrum censetur, eoque magis, si vena fuerit lapidi simillima solidius est, quod venarum ple XUS acu

tiores, O Sque tersos gerit. Vena quasi vitrea aut

viridi glaciei per similis saXum denotat minime stile. Facile vero finditur saxum, quod in medio rubram,

Fsaxiiuι ob suam lentitudinem in commissuris' coagmentationibus firmas .itenationes efficit, non tamen fert magnum onus. Abies non est ponderosa, non cito flectitur ab onere , manet directa in contignatione I sed celeriter accenditur, procreat termitem.

Larix a carie 'in eis nil patitur. Quercus sub terra invictam cum habeat aeternitatem , in operibus facile torquetur, eadeinque ruinosa ellicit. c.

249쪽

AR MITECTURAE CIUILI s. et s& veluti putridam Venam nutrit. In configuratione partium minimarum notatum est , saxum in fracturis

veluti guttulis adspersunt , nonnihil angulosis, solidum haberi, intractabile illud, quod sali simillimum.

Plures hujus generis proprietates X quirere licet ex commentario Celeberrimi Architecti Caesarei Viennen. sis,' Bononiensis FERD GALLI BIBIENA . Saxa ex lapidicinis exempta per aestatem, aerieXpossit relinquuntur. Si findantur, frustra minora fundamentis adhibentur. Utrum saxum aeris injuriis resistat, exploratur, si per biennium in loco patente expositum perduret Fragmentum igni commissum, an ab igne tutum esse possit saXum , facile prodit. Humori resistunt saxa, si ab assus aqua eorundem

gravitas non augeatur. Luritie saXOrum percussione probatur '.

17o. In lateribus ducendis spectatur ducendi sor- Lateres. ma , atque codilo. Lutum deligitur albicans, Cre. G et tolam,

Diregioni a Giovani studenti ne disegno deli Architettura Civile. in Bologni 7 3. ' Observatum est, saxum molle recens etiam effossum' libero aeri expositum diu durare , disi lire idem, si frigori, aquis, in

genti calori exponatur Saxa ad littus maris ex ista a sale exeduntur. Temperatum saxum ferendis oneribu aptum est, aeri

que ut committitur, sed plerumque ab igne diffringitur.

250쪽

Si tempus id ferat, lutum primum a pecti te calcatur, Ut calculi ejiciantur, deinde etiam ab hominibus, ut scrupuli minores secernantur admiscentur

stipulae,' postquam bene sub astum est in fovea sub

dio per et hyemes unam aestatem servatur, quod a Veteribus observatum erat. Forma laterum, irostructuris expedita & calculo stereo metrico per idonea habetur, si detur latitudini lateris dupla alii tudo,

longitudini latitudo dupla, ut si fiant singuli a longi, lati ,4 3 alti Primum enim hujus formae lateres

conficiunt o cubicum unda facilis redditur murorum calculus. Deinde fructuri ea forma est multum accommoda, quod innumeris pene modis odio hi lateres queant permutari, ita, Ut tamen semper pedem cubicum constituant Ut firmiores reddantur lateres atque leviore S in Ornace laterariae X coquuntur. OLDM ANNUS Voluit, ut semel coctiaqUa macerentur, S denuo X coquantur, sed nimium

L. iter unus 2I6 cubici, qui si ducantur in , dant 72 cub. i cub. ' inici lateres in cubum dispositi. decies applicati ita, ut superiorum laterum series eadem in quavis dispositione permaneat. Tal, VII. Fig. 7. repetatur eadem variatio cum superiori serie, pro singulis cuborum variationibus decupla mutatio inferioris seriei combinetur, erunt iam permutationes Io Ioo, idque laterum secundum latus majus taeentium dispositione. Probantur quoque lateres longi 8 vel 9 , allia, lati demum set I