Nummi antiqui familiarum romanarum, perpetuis interpretationibus illustrati, per J. Vaillant ... Volumen primum secundum

521쪽

Oreste an. Romani aliquando Graeca scribendi ratione usi

III. Caput galeatum, pone quod spica: in aversa parte L. IvLI. Victoria in bigis, utraque manu habenas. L. Iulius 'Caesar Sexti superioris filius fuit, fratresque habuit Sex. Iulium Caesarem Praetorem, & C. Julium. Is Quaesturam accepit, deinde AEdilis Curulis fuit an. quo denarium cudisse videtur, ut indicat spica, pone caput Romae, ob frumenti coia 'piam in urbe procuratam 3 quo symbolo in denariis propterea utebantur AEdiles: nisii quis dixerit illum in Sicilia culam. L. Caesit in hac.Provincia potuit esse Quaestor , & laica etiam symbolum est, praesertim quum vox ROMA in denario latita Urbis nota desiti Lucius quidem Praetor fuit Provincialis eodem anno quo fiater Sextus Iulius; sed quas rexerint Provincias, ignoratur. Biga solitus denariorum Romanorum typus, unde illi dicti sunt bigati. IV. Duo capita jugata Iani, pro Blito bifionae r in Mosa parte

L. IVL. L. F. SEX. N. CAESAR. Navis , in imo ROMA.

Filius est hic Iulius, Iulii Caeseris superioris, & Sexti de quo

supra , nepos, ut fert denarii Inforiptio. Is maesturam Urbanam gessisse videtur an. 'a' quo hunc nummum aereum percussit Romae, &, pro Iano biseonte seu averso cri3ite, Ianum jugato capite expressie, qui Romanae monetae solitus erat typus, ut & Navis, de qua saepe egimus. L. vero Proquaestore Provinciae fuitan. DP AEdilis Curulis an. Praetor Urbanus m. ut testatur in Scaurianam scribens Asc. Paeduinus. Praetor Provincialis in. : Tamdem Consulatum adeptus est cum P. Rutilio Lupo an. Θ: Bellum cum talis decretum est ambobus Consulibus, de Rutilius in praelio occisus est. L. Caesar an. 664. creatus est Censer cum P. Lucinio Crasso , ut habent Framenta capitalma. Exaustum peucaerarium hoc tempore testatur Orosius: quare L. Caeser aereos n mos tantum cudisse videtur. i

522쪽

CAEsAR. Caput Romae galeatum : in aversa parte L. IvLI. L. F. Venus in curru a duobus alatis amoribus vecta, d. hastam divinitatis, s habenas equorum.

Ut Sexti sulti aesaris stirpi finem imponamus, Lucium ejus pronepotem & superioris filium producimus. Hic se Lucii Glium inscribit: in aversa parte currum Veneris, ex qua originem trahere se gloriabatur, exhibet ; illa per aera vehitur, a duobus satis Cupidinibus tracta, de quibus inquit Oetiditur Alma fame, disi, geminorum mater amstrum. An vero cithara in imo, sit Apollinis signum , nihil enim finistra in denarii, signatur, vel ad Apollinares Ludos, quos in Praetura ediderit, designandos 3 Nihil autem de illius Magistratibus, per quos pervenerit ad Consulatum cum C. Marcio Figulo in v inrasoria Romana superest. VI.

SEX. IVL. C. F. SEX. N. CAESAR. Caput Cybeles ceu Matris

Magnae, turribus & velo ornatum: in aversi parie Ara, ad cujus imum hinc & inde aquila, laurea haec omnia continet. A Sexto etiam Iulio Caesare, C. Iulii Dictatoris proavi fatre, originem trahit hic Sextus, cujus denarium proferimus, ut ejus habet Dycriptis. Sex. Iulium reliquit Flaminem Quirinalem, ex quo natus est Sex. Iulius, quem Dictator Syriae praefecit. Sed ut ad nostrum revertamur, Quaesturam Provincialem accepit an. AEdiis lis Curulis fictus est m. quo denarius ex anteriore parte per

Cybeles seu Matris Magnae caput, illum Megalesia exhibuisse nos edocet, quae huic deae erant dicata, sic dicta a Graecis, quod ex libris Sibyllinis, ab Attalo Rege Pergami, Pessinunte, ubi Megalesion, templum Cybeles, unde advecta Romam, de quiari bus ait Cicero. Quid ego de illis Ludis loquar, quos in Palatiose nostri majores ante templum, in ipse cons ectu Matris Magnae, is Megalensibus fieri, celebrarique voluerunt. Illi erant Scenici,& mense Aprili celebrabantur.

523쪽

Pars aversa denarii, per aram cum binis aquilis, Sex. Iulium etiam Ludos Iovi Opt. Max. Romanos edidisse indicati illa erat ara supra quam sacra fiebant ; aquilae Jovis alites id den tant ue illi in honorem Iovis, Iunonis & Minervae fiebant menisse Septembri : primum erant Circenses , deinde etiam Scenici

fuerunt.

VII. CAEsAR. Elephas , ante quem draco dimidius : in aversia parte , capeduncula , aspergilium , securis , albogalerus seu

apex.

VIII.

Alter similis typus a Trajano Imperatore restitutus. Sex. Julius Trib. militum an. & Legatus an . duos reliquit filios, Caium nempe Dictatoris proavum, & Sextum natu minorem et at quum nullos majoris de ejus posteritatis denarios usque ad Dictatorem reperimus, Sextum & illius posteros praemisimus,

nunc adductis Julii Caeseris, qui primus monarchiam Romanae

Rei p. invexit, quorum hic geminus scenam aperit. Diverso modo Elephantis typus in Dictatoris denario explicatur. Alii ad illius cognominis memoriam, Spartianum & Semetium sequuti, revocant, & avum ejus in Africa Elephantem, qui Punica lingua caesar dictus est, occidisse memorant, unde illi cognomen inditumi id confirmare contendunt, quod Trajanus Imp. ideo denarium restituisse voluerit, sed fiustra; & Spartianus, Ser uisque infimae sunt autoritatis; nam Sex. Iulius Praetor an .

bello Punico secundo, jam caesar apud Limum appellabatur, v de ab eo, illius posteri illud semper tulere. Ahi denarium putant signatum, in Elephantorum certaminis spectaculi memoriam, quod Dictator, ex Hispania contra Pompeii liberos Victor, Romam reversus, P. Romano dedit, Paterculi autoritate freti. Alii denique ob victoriam in Africa, de Scipione & Juba Rege relatam Africae autem Elephas est symbolum, ut plurimi demonstrant denarii,) in iis expressum existimant ,

quorum sententiae lubenter accedimus. super Dissiligod by Cooste

524쪽

Superest ut dicamus se mentem esse in denario adjectum , ad indicandam immanis bestiae, pro ea occidenda illius industriam, quam Lector videre poterit apud AElumum, de Animalibus, lib. c. eap. xi. Capeduncula, aspersorium, securis, & apex instrumenta

sunt sacrificiorum, de quibus sparsim diximus, ad Pontificatum Maximum Iulii Caesaris spectantia.

IX. Caput Venetis: in aversa parte CAEsAR. Aneas nudus gradiens, d. Palladium, c brachio patrem Anchisem gerit.

Alter similis Typus a Τrajano Imperatore restitutus. Hi duo denarii, alter a Dictatore percussus, alter a Trajano Principe restitutus, haud dubie originem Iuliae gentis indicant: siquidem ab anteriore utriusque parte caput Veneris exhibetur, dc in altera Anchises ab AEnea cio humeris gestatur: AEneas autem Iulum ex Creusa genuit, unde nomen & originem se trahere

jactabant Iulii: illi Reges Albae regnarunt, ex qua civitate per Tullum Hostilium Regem, ipsa diruta, Julii Romam simi tran lati , 5c a Rege in patres cooptati ; led sero ad Masistratus

emerserunt, atque inter Patricios majorum gentium fere j stremi.

AEneas Anchisem gerit, pius in patrem senio consectum humeris imposuit, manu ducens Iulum, & Creusa illos sequuta est Troia dirutas & quo se reciperent, dili quaesivit is eas, tandem in Italiam pervenit , secum Penates afferens. Porro Palladium , id est, Minervae signum ille dextra gestat. Herodisnsu, lib. i. illud Romae in aedibus Vestae asservatum narrat, id fuit e ligno compactum , movens oculos atque hastam, quam manu ferebat, ut1cribit Servius. De Capeduncula, & aliis ad Pontificatum Maximum Dictatoris spectantibus instrumentis, supra dictum est; hic tantum adjicimus denarium a Traiano Imp. restitutum, cum hoc typo in-Ier rariores collocandum.

525쪽

- XI. Caput Veneris: in me vi parte CAEsAR. IMP. Trophaeum,

in cujus parte dextra sunt spicula, a simistra clypeus; in imo hinc& inde clypei, litui militares & baculus cum capite asinino. Caesar, antequam ipsi concessum fuisset nummos cum imagi ne sua signare , Veneris caput ut originem ex illa se ducere persuaderet, in iis cudere selebat. Hic vero in Hi*ania percussus videtur, postquam , ut tradit Plutarchus in ejus evita , Gallaec re Lusitanos bello domuisset; ac progressus usque ad Oceanum, gentes ante non pacatas Imperio Romano subegit , ubi tro phaeum extruxit, &, ut addit idem auctor, tum impletis praeda, , militibus, Imperator est ab illis appellatus, quem titulum inde: nariis praesert. XII. Caput Veneris, pone cujus collum Cupido medio corpore; ex averti parte trophaeum, hinc & inde clypei re baculi cum c pite asinino; ad cujus imum hinc mulier moesta flens, de inde barbarus, manibus post terga revinctis: in imo C sAR. XIII. Caput Iunonis Reginae ante quod lituus, pone sceptrum rin averta parte idem fere trophaeum, ad cujus imum , hinc barbarus genuflexus, manibus post terga revinctis; inde mulier paria

ter moesta, caput Istentans: in imo CAEsAR. Idem fere trophaei typus , dc eadem vox in imo CAEsAR, ut

ad eandem rem, denarium nempe ad trophaeume Gallis & de Germanis spectare existimemus. Hinc Gallia sub mulieris efiigie moesta ad trophaei imum decumbit, dc Germanus in bello captus, manibus post terga revinctis, ad illud alligatum, victoriam Caesaris , ae Ariovisto Germanorum Rege profligato , indicare videtur ; de quo Plutarchus inquit. Fusia ingenti strage is 37o oo. quingentos passus, usque ad Rhenum insequutus, is campum hunc cadaveribus & joliis totum complevit. Ariovi- is stus praerepta fuga Rhenum cum paucis trajecit. Cecidisse di is Volunt. I. Sss cuntur

526쪽

cuntur cistoginta millia. Quo in loco videtur erectum tropharum. ,, De Venere & ejus filio Cupidine in priore denario saepius dictum est, in posteriore vero sceptrum pone caput, ad Iunonem Monetam spectat, quam Caesar illam esse, quae monetae dea haberetur , denotare voluit. Lituus Iulii Caesiuis Pontificatum Maxi mum indicat. XIV.

Caput Veneris IMP. ITER. ex aversa parte C. CAESAR. C. F.

trophaeum, cui hinc duo spicula, inde clypeus oblongus; ad imum

duo rotae fragmenta, hinc currus cum instrumento ferreo in serrae modum, inde Rex stans cum chlamyde, manibus post terga revinctis.

Caesar in hoc denario Imperator iterum appellatur , quem titulum in Gallia accepisse videtur, siquidem ex Plutarcho, ut sapra diximus, illum in Hispania obtinuit. Rex ille chlamyde ornatus, Vercingentorix est, Celtibri filius Arvernus, summae potentiae adolescens, qui, ut narrat ipse C. , 7. lib. Bel. Gall. Rex a suis appellatur, & ad quem a multis aliis Gallis defertur imperium. Hic tandem post Alexiae deditionem, ipse deditur, & in custodiam a Caesare datus, ad triumphum reservatus: quare prope trophaeum, manibus post terga revinctis, in denario expressus est:& inde machina tormentaria ferrea Gallorum singularis, quod illi plurimas ex ferro fodinas, unde arma quailibet fabricabant, ha-

adae lib. colligitur; nam & laqueis falces avertebant,quas quum destinaverant, tormentis introrsus reducebant, & aggerem cuniculis subtrahebant , eb scientius , quod apud eos magnae sunt serrariae. XV.Caput Pietatis, corona quercea ornatum, pone quod II. T. ex aversa parte Trophaeum, ad cujus latus dextrum, clypeus ob longus , ad sinistrum baculus cum capite asinino , aliis lituus militaris juxta quem securis: per transversum CAESAR. XVI. Caput idem Pietatis quercea corona ornatum, &litterae II. T in

aversa

527쪽

aversia parte idem troptharum cum barbaro, manibus post terga revinctis, humi desidente ad illud.

Ut Caesaris trophaea absolvamus, alios de Pharnacis trophaeis typos proferimus; diversi sunt ab aliis; vox autem CAESAR per trans versum in iis, &litterae II. Τ. ut illi attribuamus, impellunt: si praesertim audiamus Dionem , qui illorum explanationem nobis indicat in Pharnace lib. E. pag. ao . Ea vlistoria, quamvis non is

splendidissima, Caesar magnopere sese jactavit, ut nulla alia is magis, quod eadem die , & pervenisset ad hostem , & vi- , ,

disset eum, & vicisset. Manubias omnes, quam Vis plurimae, is militibus donavit: quumque trophaeum eo in loco Mithridates de Triario statuisset, quia id consecratum belli diis evertere fas non erat, ipse de Phraate suum opposuit; atque ita Mithridaticum obsocutavit, quodamque modo dejecit. Trophaeum igitur, ex Dione, Caesar erexit, ubi Pharnacem vicit, & quia fas non erat, primum de Triario a Mithridate statutum tollere : ideo in denariis apposuit Π Τ. quod interpretamur secundum trophaeum; nemo nescit II. i Manutio, Scaligero & aliis exponi secundus dc secundum ; at quum in hoc loco Mithridates. pater Pharnacis, unum erexerat trophaeum , de Triario Caesaris duce, Caesar secundum de Pharnace Mithridatis filio, constituit. Ille Pietatis caput in anteriore parte exhibuit, quod hoc monumento pius in milites praelio superiore occisos, videri vellet ; quapropter manubias post hoc, ut con laretur suos de illorum morte, iis concessit, & quia civibus paucis vel nullis amissis victoriam retulerat , ideo in altero Pietas quercea corona est ornata. Secutis ad sacrificia instrumentum , Pontificatum Maximum Caesaris indicat.

Hic denarius nihil disserta superiore, quod barbarus, hirto capillo , manibus post terga revinctis, ad trophaeum imum himi sedet, ut moris est & quod desit in eo lecuris , Pontificis Maximi Caesaris signum. XVII. Caput Vestae velatum ; pone quod Capeduncula, & litterae II T. ex adveris latere trophaeum, ad cujus d. latus parma rotunda, & ad fgladius latissimus, hinc corona quercea, dc inde clypeus oblongus. Vbium I. SI 1 Τr

Diuitiaco by Corale

528쪽

so 8 I U L I A. Trophaeum illud a superioribus, etsi paulo diversium, tamen

ad Pharnacem respicit,&arma, quibus utebantur Ponticae gentes , additae sunt in eo litterae II. T. secundum trophaeum de illo, quum primum de Triario Caeseris duce, in eodem loco esset statutum ;ut ex Dione observavimus. Corona quercea, qua cinctum est, in superiore denario, Pietas ob cives servatos, in hoc Caesari ob rem eandem tribuitur. Caput velatum , primo intuitu Pietatis

etiam esse, ut istus essingitur, existimabamus ; sed Capeduncula , Vestae symbolum , ut videre est in gente Casia , illam imaginem mox detexit. Haec in Caesaris denariis exhibetur , ad indicandum eius Pontificatum Maximum , quod Vestales essent illi Sacerdotio ptimario subjectae; seu quod .. eas, a quo Originem trahere se jactabat, Vestae sacra Albam attulerit, unde I

lia gens Romam Venerat.

XVIII.

C. CAESAR. IMP. COS. ITER. Caput Venetis: in aversa parte

A. ALLIE Mus PROCOs. Mulier nuda , pede d. prorae imposito, d. triquetram , s demissa sepra crura, strophio involuta. De Allieno Siciliae Procos. in ejus gente , quum hunc denarium protulimus, mentionem fecimus ; nobis de Caesare hoc loco dicendum. Ille Imperator & Consul iterum perhibetur. Imperator quidem excellentia & dignitate, non autem ordine: nam Tertium saltem appellatus fuerat, quum Allienus denarium percussit, quando Caesar in Siciliam prosectus est, in Africam contra Scipionem & alios partium Pompeianarum fiutores bellum gesturus; quo tempore Cos. iterum adhuc erat, & Consulatum illum cum Servilio Vatia susceperat an. V. Q tertium autem, postquam ex Africa rediisset, iniit an. XIX.

COS. TER. DICT. ITER. Caput Cereris, corona ex spicis ornata: in aversa parte AUGUR. PONT. MAX. Capeduncula, asperseri uni, urceus de lituus.

Hic nummus Consulatum Tertium Caesaris conjungit cum ejus Dictatura secunda. Pigbius ex hoc denario colligit Uictaturam tertiam post tertiam Consulatum, ut & inquit, Capyolini

fusi

529쪽

nem putat, quum dicat ille, tib 4 3. Sequenti anno Dictatu- , , ram Consulatumque, tertio utrumque Magistratum , Collega in utroque Lepido, gessit. Vera loquuntur nummi, sed explanandus est Dio. Caesar Dictaturam secundam inierat, quando tertium Consillatum initio anni suscepit , & post aliquot menses ejusdeni anni, devictis in Africa Pompeianis, Senatus, ex eodem Dione, Dictatorem eum in decennium deinceps constituit,& tertiam inchoavit, sicque in eodem anno postea Dictaturam Consulatumque tertio, secundum Dionem, gessit: nam Dictatura non eodem die quo Consulatus suscipiebatur: ut autem Caesar in

Consulatu Lepidum assumpsit, eum etiam in Dictatura Magistrum Equitum dixit. Denarius Augurem & Pontificem appellat, & eorum instrumenta Pontificalia exhibet , Capedunculam , a persbrium, urceum , & limum , Auguris praecipuum symbolum ; sed illius omnes dignitates Sacerdotales nominat : nam ex Augure factus est Pontifex Maximus. Oportebat illum ex Sacerdotum diis gnitate esse, ut a Collegio cooptari posset, sed quum Cn. Domitius Ahenobarbus Τtib. Plebis Pontificibus offensior, quod alium quam se in locum patris sui cooptassent, Lege lata, jus Sacerdotum subrogandorum a Collegiis ad Populum transtulit ; ideo Caesar Populo carus inCatulo & P. Isaurico praelatus est an. Fuisius suspicatur Cererem in denario expressam esse , quod ex Africa, sed& Sicilia frumentum collegerat , ut populo distribueret, ejus gratias aucupandi causa; fretus hoc Dionis loco. Ad hunc modum peracto triumpho magnificum Populo dedit epulum , addito extra ordinem frumento oleoque, ut ex alio Plutarchi, cui lubens assentimur. XX.

C. CAESAR. COS. TER. Caput Pietatis velatum: in aversa parte A. HIRTIVs. PR. Lituus, urceus & securis.

Iam hunc denarium in gente Hirtia, quam adire potest Lector, protulimus: ubi A. Hirtium Praetorem Urbanum in tertio Caesaris Consulatu cum Lepido, illum in hujus honorem cudisse sub Pietatis essigie velata, diximus. De lituo, urceo, S: securi, Sacerdo

530쪽

tiori im, Auguris, & Pontificatus Maximi symbolis nimis obviis, sat dictum est. XXI.

CAESAR. P. M. DIC. TER. Caput Iulii laureatum de velatum : in aversa parte. M. LEPIDVs IMP. Caput Amilii Lepidi

nudum.

Dio narrat , lib. 4 . inter honores Caesari decretos , ut ejus imago in monetis, quod nulli hactenus fuerat concessum, cuis deretur his verbis : ipsius imagine pecuniam signaverunt. Hic autem denarius, ut de sequentes, hunc honorem illi fuisse decretum, postquam ex Africa Victor rediit, quum illi Dictatura in decennium, quae tertia erat, data fuit. M. Lepidus , ab illo Magister Equitum creatus , primus in ejus honorem signavit denarios, in quibus illum laurea insignem, quam lubens acceperat, quod calvitie laboraret. Ejus caput velatum est, tamquam Pontifex Maximus. Ipse vero Lepidus se Imperatorem appellar, quem titulum in Hi*ania Citeriore obtinuerat, qua de re triumpnum egerat an ut videre est in Fasis Capitolinis. XXII.

CAESAR DIC. TER. Caput Victoriae pectore tenus cum alis, pone quod stella : in aversa parte. C. CLovI. PRAEF. Minerva

galeata gradiens, d. humero trophaeum, s clypeum, in quo iugis,

serpente eam comitante.

Caesar tertiam Dictaturam gerebat, quum in Hispaniam contra Pompeii filios proficisti decrevisset, quare ad Vrbis custodiam Lepidum suum Magistrum Equitum reliquit, cum octo, aliis vero is sex Vrbis Ptiaefectis , ut resert Dis , lib. 43. Sed postquamis Pompeii vires augeri, sitos ad bellum ei faciendum non sussiis cere animadvertit, ipse, Romae custodia Lepido, octoque ut D nonnullis videtur, vel quod magis creditum est, sex Vrbis PM- ,, sectis injuncta , in Hispaniam expeditionem sit scepit. Hic nummus, cum epigraphe PRAE pectus, Clovium ex illis Praefectis unum a Caesare constitutum quos Dio non recenset, fuisse nos edocet, de quo dictum est in gente Clovia. Victoria in