장음표시 사용
121쪽
pletur , eoeunte margine albo; postremb siccatur uulnus, & obducitur cicatrice. Art. I 346. Ex arteria majori tota dissecta ori. tur haemorrhagia lethabs; arteria vero non nimis magna transversim dissecta, retrosiliens, atque ininter solid, vicina se recondens , sibimet obturacumlo est ; sin vero arteria transversim vulnerata non totaliter dissecta fuerit , oritur haemori hagia perpetua, ea autem sedata a tenuitate eieatricis c
Art. I 347. Ad haemorrhagias vulnerum sistendas, praeter vasorum ligaturas & fibularum linariarum applicationes , fptica quam plurima
in consuetudinem veniunt; usitatiora sunt . quae sequuntur s Pulυis Galenicus, alum.ul Aolcothar. vitrioli , muscus Indια , Ibyt c. regis, oleum t rebinth. tinctura antiphthisica Ett mulierι , vel
potius Michaelis vid. Etimulier μοι. I. p. 476.
proelian rissimum quidem remedium , Helvetii senticum , viet. tinct chabbis cum tartaro praeparati Dir. Uin. extract. atque hoc est ultimum rein medium eorum, quae sunt melioris notae ; nisi quis nova lumina consectari velit , ignes fatuos. Non deerunt Thrasones ae fumi venditores , quamdiu mundum adeo eredulum invenire pos
sint. Proh dolori nunquid sermo hic de vulga τι tantum opinione movetur Utinam ne diis eam hujusmodi impostores fautores habere Graia
tes Auraros, Camerarios, &e. Sed regerent tomquem epileptιcum tempore Oribasii in usu fuisse ; ita quidem maiores nostri , omni aevo, &,, Hippocrates i pie imprudenti Ismis agyrtis mundum infestari conquesti sunt. Exiguum opis fru- saltim in foramen arteriae sanguinem fundentis intrusum haemorrhagiam extemplo sistere dicitur N. 43. Stypti eum Doct. Eatoni idem esse vel salis,, tem non multum diversum a styptico Helvetii apud exteros aliquamdiu obsoleto & nunc de
122쪽
M mum tanta cum ostentatione redivivo; in am. bobus vim maximam a spiritu vini oriri eo Ddemque effictus ipsum spiritum vini solum praestare luculenter demonstravit D. Sprengellius . ,, Transact. Philosoph. N. 383. Art. I 3 8. Nervi toti dissecti retrosiliunt, se r
eondunt , ramulos vulnere pauid superiotes trahunt , & vicinis dolorem obstructionemque cyeant, parti verb infra vulnus positae stuporem, immobilitatem, marcoremque. Nervi puncti, vel dimidiato diseissi dolores, aliquando prim b obtusos, non- man quam vivos excitant , primo in loco vulneris, soli per omnes nervos nexos , vicinosque s hinc ca. ores,' tumores, rubores late sparsos, febres, deli-ria, spasmos, inflammationem, inflammati aperturam cum evacuatione acris, tenuis, di copiosis 4-
saepE seri, postea insensibilitatem , rigiditatem , exsiccationem , immobilitatem producunt, vel gan. graenam & mortem . Eadem se a parum mutata etiam in tendinibus diversi modὸ laesas obtinent , &membranae , tendinum nervorumqUe saepὸ productae quum sint, similiter quoque afficiuntur. Art. I 3 9. Tendines magni recens abscissi vel .. .uti 'rupti sutura re sarcirx possunt , extremitates ita conjungendo, ut glutine naturali vel callo quodammodo uniantur , & usus artuum conferre
tur. Chirurgi Gallici frequenter & etiam aliqui
ex nostratibus hoe praestant cum fausto eventu. Extat apud M. Petit instantia amborum tendinum
Achillis penitus disruptorum sola ligatione sine ulla futura curatorum. Vid. Memois. de ι' Ac ad.
Anna i72 a. p. 68. Art. I 33o. Nervorum ac tendinum vulnera Curatio.
inquit Barbelle putredinem facise concipiunt,& sunt admodum periculosa ; punctura est po.
riculosior quam sectio . His vulneribus probe animadvertendum est frigida externa valde n ,, ceres hoc non tantum de medicamentis sed et-
123쪽
qyo . Vulnera. CAP. XIII. se iam de aere intelligendum est . Medicamenta
, , debent esse moderat E calefacientia & exsiccan- tia , minim E acria , qualia sunt oleiam itimbriis corum , rutaceum , hiserici, rerebιnthma , cs. D r , θ. lavend. comp. elιxir. propriet. baliamrem, , peruUtauum , opobalsamum , gum. elemι, θιri- , , rus vinι , &c. In punctura recenti tendinis aut, , nervi ut loquitur Iob Me ren ) illico sorami- ni imponatur plumaceolum sequenti uel simili, , mistura mades ctum V. OL terebinth. D. vim
, , sua p. i. Ol. cera in quo aliquid euphorbis sim, , tum P ij. m ce , huic superimponatur pluma D ceolum siccum , mox spatula parum ignita ap , , plicetur , ut ea lor & vis misturae ad interiora, , laesa deferatur , hoc peracto, plumaceolum vn guenio Basl. inunctum priore remoto admovea- Iur, & superimponatur Emplast. sip. Paracel ,, In punctura tendinis iuxta observationes & ra. , , t iocinia D. Cheseiden brachium in situ acclina ,
, , t O non extenso tenendum est . '
Art. IJ II. Inter venae sectionem celebrandam, , homines interdum , maximὸ ab imperitis chi, i rurgis , a punctura tendinum in artus amitis tendi, atque ad eb in vitae discrimen conjiciun tur. Qui ver b huiusmodi punctura plectuntur, is dolorem non statim sentiunt , sed duodecim, , horis post phlebotomiam se eodem affici conis que suntur , non tam in orificio nuper facto x. , , quam in partibus ad axillam tendentibus, ubi se tandem dolor se figit , & tunc maximὸ perci., , pitur, cum brachium extendatur; attamen latinis sa pars tumore admodum insigni non assicitur, ,, eodem avellanae magnitudinem vix superanti , ,, sed ex orificio humor aqueas vel ichor quidam iugiter distillat, quod quidem praecipuum pun ,, eiurae tendinis diagnostictim est habendum. Cu- ,, ratur cataplasmate sequent. ut propriis oeulis observavi ; Rad. lilior. alb. giv. eoq. ad teneo M ruur
124쪽
ritudιnem in lact. vaccin. liii. deinde V. sarin. lini aυenac. ana iij. coquantur farina ad cata. , , plasmatis considientiam ιn q. s. iasiis a rad/cibus,, praedittis colatι radicibus contusis misceamri tur ; f. cataplasma parti aff ctae calidὸ applican- dum mane & vesperi . Ddenham. Ego quoque , , hujusce cataplasmatis efficaciam semel atque ites, rum expertus sum .
Art. I 332. Vulnera sequentia sunt lethasa ,' cem vulnera rebelli; item cerebri profunda adeb, ut medullam oblongatam multum laedant, medullae spinalis profunda vulo era , maximε parte superiori ; cordis in cava penetrantia , magna quoque vulnera pulmonis, hepatis , lienis , renum, pancreatis, me senterii, stomachi , intestinorum, uteri in gravidis , vesicae circa arterias eius maiores, a rise, ca rotidum , & ii milium arteriarum venarumque ma gnarum . Vulnera magna bronchiorum . vulnera utroque latere thoracis cavitatem penetrantia , di aphragmatis praecipuὸ in eius parte nervosa , vulnera magna ventriculi, intestinorum tenuium ,
Art. I 333. Uulnera musculi temporalis sunt periculi plena , & rarilis curantur , Inserunt ple- iosa. rvmque spasmos horrendos . Art. 13 4. Cura vulnerum consistit in unione cur partium separatarum , quod opus est solius naturae , quae beneficio succi nutritii ad omnes partes distributi sensim sensimque easdem renovat , &reducit ; chirurgi autem opus est hic adjuvare eam , in hoc bono opere sequendo eiusdem du.ctum , removendo 'imprimis impedimenta externa , ae applicando remedia , quae parti sint fami-Jiaria ae amica, vulneraria & balsamica appellata . Ia curandis vulaeribus internὸ prodesse vulneo
125쪽
raria ρο aIealia , inter quae eminent album graecum, cancer fluυiatilis, mereurialia &e. Imb totari curatio interna consistit in blandiori diaphores, , promovenda & conservanda ; ideoque mixtura lex vulneratis optimE convenit . In vulneribus=recentibus non necesse est, ut cura in longum protrahatur; sed potilis suppressa haemorrhagia, & remotis corporibus extraneis , statim inii illentur guttae aliquot balf peruvian. sempi. quod interdum vulnus citd conglutinat : interdum tamen necesse est, ut neglectis balsamicis , digesiva applicentur methodo vulgari , ubi, scilicet , conjuncta est contusio , uti in vulneribus selope Digestiνη. torum evenit. Digesiva s i 367. J ordinarib constant ex terebinthina & vitello ovi tanquam basi , quibus pro re nata, nunc mellis parum cum xvrrha aut bals peiuυ. aut gum. elemi, &c. addendum , imprimis si circa partes nerveas , quae alias facile putrescunt, suppuratio expectanda est. Eliis xir proprietatis omnes nostri corporis putredines arcet ob rrham, ut & colcothar vitrioli ab Helis montio laudatum, ex hoc Felix uretius tinguen tum suum Iuscum parabat. Balsamum peruvianum reliquis basiam is praefertur , proficuum quoque
est balsamum saturni therebinthinatum , & halsa. mum Iulphuris cum oleo hyperiei factum ; laudatur oleum Momordicae, oleum 'periei ex seminibus expressum , cui proprii flores infusi sunt, est egregium s spiratus theriacalis pro lavandis vulne. ribus recentibus, est optimum prohibens, &e. Turandae. Art. 1353. Turundis parce utuntur saniores practici , neque unquam sine premente necessitate nam nimis frequenter & diu usurpatae consolida tionem impediunt, item partes culaneas circa la bia ad occallescentiam solent disponere. Quod sequitur . de curundarum usu & abusu ;i& de rara solutione vulnerum , ex libro valda 'raro & vix comparando Iohannis Baptisae m.
126쪽
gati de rara medicatione vulnerum, &e. decerpsi. Art. I 336. Tur undae & penicilli nihil aliud sunt quam corpora extranea partis affectae naturam infestantia , & in illis expellendis semper laborat s partem vulneratam distendunt , eomprimunt, eidemque sunt oneri, & propterea fluxio. nis periculo eam exponunt . Veruntamen tu rundarum & penicillorum usus aliquando saltem admittendus est ac necessarius, & in quibusdam casibus aestimandus viz. quando ob complicatum affectum remoranda est vulneris sanatio, ut quando viscera vulnerata sunt, & in eavitate thoracis aut abdominis materia continetur aut sub cranio collecta est, & simili rerum statu olim Romani Chirurgi, ne sua laude fraudentur , longa & sedula observatione novum curandi vulnera modum, quo rarissim E solvuntur, adinvenere, qui cum experientiae potius quam rationi & procerum nostrorum doctrinae inniti videretur ; eum Caesar Magatus , ad methodum reducere eonatus est: Modus Ludου, co Septalio clarissimo Italiae ornamento valde arrisit , ipsumque ad praxin felici successu adhibuit , & suis scriptis commendavit . Quoties vulnus solvitur ac detegitur, toties inter in
turbatur & a proprio munere distrahitur natura r& quamvis accedat utilitas ex nova recentium medicamen rorum impositione, attamen majus est detrimentum quod ex crebra solutione sequitur . quam commodum ex nova medicamentorum impositione , quorum virtute vulnus haud destituitur , fanatio etenim es duntaxat natura opus . Status vulneris sub tegumentis oeulis mentis co
gnosci potest ,' in quibusdam ver b casibus solutio
& detectio vulneris est perquam ne eessaria, nempe, quando manualis aliqua operatio requiratur ad peregrinum corpus vel ossis aliquam portionem evellendam, &c. quando caro spongiosa supercre-icat, quando ingentis putredinis , vel sordidorum
127쪽
excrementor im abundantiae si suspicio, quando adsit dolor vehemens vel erofio & pruritus; sub his & similibus circumstantiis detegenda sunt vulnera, ut cozgruis remediis his malis occurratur . .
Art. I 337. In medicina facienda experientia docet eandem curandi rationem a vulneribus ad ulcera transferri posse , idque adeo felici sucee su , ut saep8 deplorata ulcera , &j innumeris tractata remediis faeillimo negotio hac uia sanabilia evadant , corporibus solummodo prius a cacochymiabenὸ purgatis & uleeribus a sordibus detersis. Art. I 338. Uulnera scio petorum post extractio-pibb. b. ' nem si Obuli plumbei , sicut alia vulnera cum contusione conjuncta curanda sunt convenit venaesectio; revultio enim inquit Galenus, quae e directo fit , celerrimam utilitatem adfert , die proximo enema lenitιυαm injici debet. & fotus sequens usurpari, Summit., perici , centaur. tium. scord. abisnt.. ana Mi. sor. rof rtib. cha mae m. melilol. Iambuc. ana Mis. furf. P. j. eoq. in aq. sent. ad k0 g. colatur. add. via. auster.
ibi. D. vis. Sui. pro fotu . Si pus laudabile
Obtineatur , nimirum album , aequale, leve , minime foetidum , &c. res in vado est ; sin verbpus non fuerit secundum votum , cum unguentis admisceri debet praecipit. rub. emam Art. I 339. Scio petorum vulnera sunt omnium pessima ac periculosi is ma: nam adest semper insignis eontusio , & partium dilaeeratio ; tardilis ad suppurationem perveniunt . Vix ante tertium
Art. I 36o. Ad curam quod attinet , omni extraneo ex vulnere prilis exempto, loco digestivi communis , optim E applicatur balsamum Paraei ,
singulariter eommendatum ad curam . vulnerum
selopetis inflictorum; deseriptio haec est a Senne to 6c Barbelle , N. Ol. tilior. alb. vel violarum ibi v. in hoc coq. catelli duo nuper nati ad ossi
128쪽
uni utque dissolutionem, postea add. lumbricorum terrestrium in vino coct. dij. coquantur simul, eo laturae adde terebinth. ven. Si ij. D. vin. Sis. m. f. lini mentum , quod egregie conducit ad ted an dum dolorem & maturanda vulnera scio petorum. Ubi autem suppuratum est vulnus, & omne eo tu sum separatum , mundificativa sunt usurpanda,& vulnus s. a. tractandum est donee sponte carcinova succrescat. Art. I 36r. Uulnera capitis superficialia facilὸ curantur cum balsamo peruviano, vel oleo ,per ci , imponendo desuper emplaserum de beronica sed prae reliquis omnibus quotcunque pro capitis vulneribus convenit emplastrum ὸ gum. elem i. sive linιmentum Areat; vitanda sunt omnia unctuOsa convenit etiam gum. elemi eum terebinth. mi- sum in cranii vulneribus. De eximiis virtutibus huius unguenti audi si ipsum inventorem. Huius lini menti nobis inventi ea vis est ut concoquat , digerat, mundi ficet, atque carnem etiam inducat hujus certissimi in omni periculo faciendo usus nunquam me paenituit ; & evi omnes ii quicunque fuerint experti, ba mi nomen non immeria
id fecerint. Art. I 36 a. Pericranio laeso , ut nudet diu os e,an tui . vel ut putrefiat , os privatur vasis perios ei ade nudatum,
que & suis , stagnat in his liquor , putrefactus
squamam separat , undὸ os flavum , fuscum, nigrum, tandem foliolum deponit . In hoc casu cu
rer parva terebra diversis vicinisque locis usque ad medium perforando, unde exfoliatio cavetur , Pe rio steum inde renascitur applicando plumaeeola
prxstabitur . Ex Doerhaave , quem e hirurgus , , praecipuὸ minus exercitatus in vulneribus capio tis & calvaria laesa prae reliquis omnibus quibus- is eunque diligenter consulat s & errores in praxi levi
129쪽
,, evitabit. In omnibus capitis vulneribus, praeciis,, puε gravioribus , ubi cranium denudatum fue- ., rit, danda est opera , inter medicandum , paris, , tem vulneratam, quantum poterit a frigore ex- is terno tueri . Art. I 363. Balsamum Samaritanum in curanis dis vulneribus valdὸ commendatur a quibusdam , privatim a M. Le Clero, quod conficitur ex vinoo oleo olis. diuturna eoctione in balsamum redactis: est etiam aliud magis eompos tum , quod frequenti usu comprobatum est; u. m. Hi pan.
gii. coquantur simul lento igne & f. balsamum , Belloste.
Art. i 364. Inflammationem vulnerum prae reliquis sistit aqua calcis, vel per se, vel cum cam phora aut sacchar. Saturni sociat. Art. i363. Synovia est fluxus aquae alb eantis ex artieulis vulneratis, estque periculosum tymptoma, & subinde partium atrophiam relinquit , ut compescatur , inspergatur pulvis astringens ἔquidam e hirurgus recepit usneam cran. human. &laecam pistorum ana. Alius singulare experimentum est sercus porcinum cum sanguine vulneris in v ieem mistum , az coctum , & ita vulneri applieatum instar cataplasmatis. Etimulier.
Art. I 366. Ulcus est solutio continui ab aereindine eorrodente eum partium quarundam ablatione s corrodens hoe in ulceribus est acre aet-dum, alimentum parti proprium D ezcrementum acre, sive in saniem immutans s uleus autem est
vel simplex vel complicatum , sinuosum, fistulo
130쪽
sum cariosum , &e. Ulcera antiqua maelem , se-hres lentas, aliaque mala aequὸ excitant, ae uleera pulmonum. Art. i 367. Uleera diuturniora sine internorum emauo. usu rarissimὸ curantur; interna autem debent erula acidum absorbentia & destruentia , o su dorifera , praecipud decocta lignorum , antιmomalιa , via perina , volatil/a s inter purgantia optimum est extractum hellebor. nιρτ. eum mereurio duleι; sed omnibus praeferenda iunt vomιtorιa, saeptus repetita, ad Deilem ulcerum curationem reddendam:
His etenim & hujusmodi internis omninb neglectis, frustra frequentissime chirurgicum imploratur auxilium . in ulceribus pertinaeissimis , & alias in curabilibus ipsa salivatio mereurialrs in au- ilium voeanda est . Antiqua ulcera interdum ela di non possunt, nisi in loco opposito fiat fonticulus. Quoad remedia externa, in genere sunt detestiva, mundi cantia , fareotica, & epulatica , quae pro varietate conditionis uleeris eurandi a prudentie hirurgo usurpanda sunt . Sequens est diginisum probat i ismum , ag. Terebinth. Venet. 81. υιtes. τι unius, meι. ros, j. ol. υperis. St. hat unguentum; interdum addantur flum. elemi , unguentum hasiille. thus, mastiche , farina hordei , &e. Mun. Mundis. discantia a chirurgis usurpata quam plurima sunt,''R '' insigniora tamen, quae sequunmr I radix apii, aristolochia utriu sque , fol. ni tianae , flor. υperia et , album graecum , camphora , balsamum peruULan. rrha, aloe , euphorbιum, ex sulphure praeparata , saturnina , as υιrιde , arsenicum . aqua calcis vivae , mercurius dulcis , mercurιus pracrprtatus , halsamum sulphuris , oleum unguentum nιcotι , unguentum V ptiacum , aposolorum , uem oleum eamphora, viz. camphora in dupla quantitate spiritus nitri solata , &e. Sareotica Epulotica gradualiter tant tim differunt f sequens tiea. valde proficuum perhibetur, as . Unguent. dispom-