Memorabilia Bibliothecae publicae Elisabetanae Wratislaviensis : à fundatore celeberrimo Rehdigerianae dictae, quae A. O. R. M.DC.XCIIX. die xv Maji, in actu gymnastico à studiosa Gymnasii Elisabetani juventute

31쪽

QUAM CERNIS LECTOR,

ERUDITA INDUSTRIA

NOBILISSIMI

THOMAE A REI DIGER ET SUSA,

CUJUS ELOGIA ANGUSTUM HOC NON CAPIT, F E L I C I T E R C R E V I T, ET A. C. CIo Io LXXVI,

VIGORE TABULARUM TESTAMENTI

UT PROPENSI ANIMI ERGA LITERATVM ORBEM CHARACTER EXISTAT AD PUBLICOS USUS DESTINATA, TAΝDEM UNANIMI CONSENSU

REIPVBLI CR

HOC PACTO PROPRIA CESSIT, VT QUOCUNQUE MODO AUCTA REPIDIGERIANA SEMPER AUDIAT, IN COMMODO AC SECURO LOCO ASSERVETUR, ET SUB CURA FIDI BIBLIOTHECARII INDIGENE ET ADVENE PATEAT. QVEM ADFECTUM NOBILIsSIMAE GENTIS GRATO SECUM VOLUTANS PECTORE

HOC MONUMENTUM FIERI CURAVIT

VIGEAT MEMORIA REII DIGERIANA,

ET TIBI LECTOR

EGREGIUM HOC EXEMPLUM

AI SIMILIA MUNIFICE CHARITATIS OFFICIA SIT INCITAMENTO.

32쪽

Pleniores rei circumstantias Intimatio Aperturae , a Ma-G NI FI C O SE NA TU, VI. Nonarum Octobris Anno

M. DC. LXI. publicata, Johannis Gobhardi, primi Bibliothecarii, Encaenia silve auspicalis oratio, & Johannis Danielis M oris Desiiderium de Nummis Reli digerianis publico

bono contribuendis, ante XIXAnnos publicatum , exhibent, occuriosorum deiiderio abunde satisfaciunt. Crevit

abhinc Bibliotheca Chrysistomi Schultetii , Scabinographi

ratistaviensiis, Matthiae Machneri, Reipublicae ratistav. ab expeditionibus latinis, aliorum clue non contemnenda liberalitate , donec Anno M. DC, LXXXIX. novo integrae Bibliothecae corpore, rerum Theologicarum, Juridicarum, Medicarum, Pnilosophicarum, praecipue autem Historicarum & Methematicarum insigni copia referto, Cimeliis insu-ypr aliiS codicum Manuscriptorium, conchyliorum, figurarum in f incisarum, rerumque aliarum accedentibuS , duplo auctior redderetur. Benefactoris Generosissimi inclytum N Ornen, dcjnisignia in Patriam aeque ac Rem literariam merita referre, modestia & obsequium vetant, donec sue- cessu termporis grata Posteritas Beneficia haec , vix sine ingratitudiniS nota tacenda, praeponio digniore ab oblivione vindicabit. Eadem ratio no ad tacendaS Euergetarum aliorum laudes impellit, quorum eximia liberalitas Bibliotheςam nostram sive rerum naturalium Cimeliis, sive artificialium agalmatis exornavit, sive etiam illi annuis sumtibus ad augendum rei librariae thesaurum prospexit. Harum rerum, in scriniis nostris contentarum, nec tamen omnium, imo ViX praecipuarum nomina sequentibus pagellis exhibuimus, quas luei publicae nunquam exposuissemus, nisi aliis, quorum Au-

turdati &Consilio obsequium debemus, placvjssiet, post publicatam antea Cbristophori Coleri orationem ausipicalem in Bibliotheca Mario-Magdalenaea habitam, post editum antea Valentini EleinWacliteri Ludum Septem Sapientum ,

33쪽

in Aetu publico dedicationis Bibliothecae citatae exhibitum, dc post impressa Johannis Gebhardi Encaenia Bibliotheeae Relidigerianae, etiam hunc Scenicum laborem in publicis

typis videre, ne post tantam Antecesibrum diligentiam, nO .stra tempora ignaviae forsan accusanda quibusdam videantur. Cum Vero animus nobis non fuerit , sive Catalogum sistere totius rei nostrae librariae, sive omnia reliqua curiosiora digna recensione percurrere; hine , quantum Per breve tempus his Acroamatibus nostris destinatum, & per Auditorum patientiam licuit, praecipua tantum ad quatuor claS-ses redacta, levi, ut dicitur, manu tetigimuS, quorum Or- . dinem adhuc praefationi huic subnectere placet, quo confusionis taedium adimamus Benevolo Lectori, cujus Favorinos laboresque nostros submisse commendamus, & ut Colloquiorum sequentium in Studiosis Juventutis usium unice factorum defectus aequo animo tolerare velit, eniXe roga

Producuntur

1. Picturae, Sculpturae, Sc Plastiees opera, colloquentibus HisΤORICO , PICTORE , SCULPTORE & PLASTE. z. Rerum Naturalium, subterranearum Sc Marinarum Cimelia, respondentibus, PHYSICO , MATHEMATICO, METALLIFOSSORE, &NAvTA.

34쪽

4. Libros, praecupue Manu-ScriptOS, eoSdem reserentibus TYPOGRAPHO , BIBLIOPEGO, THEOLOGO , POLITICO, MEDICO, HiSTORICO, &PHILOLOGO.et. Prologi & Intersceniorum vice T. ERVDiΤIo , cui merita sua proponit TEMPus, specialia testimonia suggerentibus XVII post CHRISTVM natum SECVLIS. a. RCTvRA, SCULPTvRA & PLASTICE, de praerogativa artium suarum certanteS. 3. FAvNvs Sc TRITON, subterranearum & marinarum rerum curiosa brevi certamine consere

35쪽

Eruditio, IN M.

L Mitiora Rogredior visura, meum num Terra favore Excipiens hilari vultum, eognoscat amorem OnatuSque meOS, ques S Omnia cultior orbis rnamenta refert. Etenim, mortalibus ex quo coepta coli, nostro decorata laboreulchrior, & studiis ad quosvis aptior usus Heddita, progressu felicia Secula vidit. Me duce frugiferam proscindere novit aratro Tellurem mortale Genus; circumdare gratis Membra togis, rigidumque gelu propellere amistu Indice me didicit. Ramos conferre decenter, Riteque congestis trabibus sibi condere tecta Me monstrante potest. Mannos compescere fraeno Indomitos docui; robusta imponere dextra Mobilibus carpenta rotis, & longa viarum Taedia jueundo docui superare meatu. Quin etiam socias Pompescere lege cohortes, Et domibus dare jura meum est; Respublica isto Progressu fruitur me conservante; salutena

36쪽

Distribui reprobis poenas, sita praemia dignis.

Sic nec corporeos sine me natura fatiscens Languores superare valet; Latitare medelam In vasto terrae gremio, specubusque profundis In plantis, norumque sinu, fruticumque tenellis Termitibus, nostrae docuit solertia turbae. Monstravit natura viam, sed cultior artis Praesidio natura nitet; nostromie labori Commoda debentur Terrae, Terraeque venustas. Nunc Tellus exculta meo splendore superbit, Et passim, Natura, tuis gavisa, meisque Divitiis, Gaza jucundo colligit ausu. Crescit in immensum doctarum copia rerum, Artis & amplexum spaciosum quaelibet augent

Secula, conatusque nOViS conatibuS Ornant.

Quid teneat mea docta cohors, quid pandere possit, Hoc passim Musea probant, queis intulit omnem Sive tuam, Natura, penum, seu quoSlibet artis Conatus, audax humanae industria mentis. Grandis eos agitat mentem spectare libido Thesauros, stimulisque animum recreantibus urget, Ut praesens isto fallam meditamine tempus. Ast, quod triste senis simulachrum Lumina laedit rvnφ-.Gnata, tui renuis vultum cognoscere patris ἶ-dit. Gnata vocori Decepte senex, te lumina fallunt. Filia celsa vocor Coeli. Me grandior aetaSAnte tuos longe natales tradidit orbi. Non canis equidem eandent mea tempora; mundo Ipsa coaeva tamen nullum Cognosco Parentem.

pus ipsa sagax doctrina mihi jam cernitur expers Sensus. Nonne vides me canum sistere tempus r migium alarum, queIS provehor abSque quiete, Aspera falx, quae cuncta metit, currensque fluore

37쪽

Continuo, ac horas quae dimetitus, arena, Ignotum non ego sinunt. Te pluribus annis Maiorem reputans, falso conamine ludis.

Te si non genui, quod fastu plena fateri

Detrems, tamen his nascentem protinus ulnis Excepi, teneramque tuli, fovique recentem. Plurima dona tuo queis fortunata superbis Injeci gremio ; mihi munera plurima debes. Simplicior fueras, sed te mea Secula gnavo Formarunt studio; monitis, usi 'e l bantem Erudiere suo, meliorem reddere prompta. Plura referre queo, sed fessum tramite corpus Asseistat requiem, grandaevaque membra labores Jam fere detre stant duros, OperaSqust larum. Erudis. Temporis ulla quies vix est speranda i tuamque

Excipiet rerum c0nfusio certa quietem. Tempus.Interdum tranquilla quies annosque, diesque Asaeere, atque fugam celerem retinere videtur.

Interea tamen ipsa dies fugit, atque nec ullo Observante, cito labuntur Semla cursu.

Ipse sedens videor tibi; sed ne lumina fallunt; Dum sedisse putas, horam properasse videbis.

Erudit. Sed reser haec, quae tanta tuo oebere favori Me prius sectas. Temptu. Audi eompendia : debes Cuncta mihi, quae nosse vales. Mea Secula namque Omnia quae siervas tribuere; decusque venustum Quo formosia nites, tibi tradidit hora diesque. Erudit. Multa refers, sed pauca probas. Sine teste superbis. Tempus. Si graVe non fuerit, testes mea Secula longo Ordine producam, quae munera quaelibet ore Veraci reserent , queis te ornaVere superbam. Erudit. Dicas, unde mihi dubiae tua sistere Secta

Praeterlapsa diu, nunquam reditura, vRIqbls y

38쪽

Tempus. Ira ignota tibi, Vanaeque impervia menti, Vix adeunda mihi, mortalibus abdita cunctis Immensi spelunca aevi, quae Secula vasto Suppeditat revocatque sinu. Complectitur antrum omnia qui rapido consumit gutture serpens, Perpetuumque Viret squamis, caudamque reducto Ore Vorat, tacito relegens exordia lapsu. Hic habitant vario facies distincta metallo Secula certa locis; hic fulgent aurea vultu, Hic ferrata rigent, illic argentea candent. Haec reVOeare placet, certoSque huc sistere testes. Nec tamen antiqui producam quaelibet arvi Tempora; sussicient reparatae Secta salutis. Heust veteris simulachra aevit mortalibus ausiuHactenus ignoto proceditet Secula justo Ordine prisca meis vestro testamine certo Ferte fidem verbis, & munera vestra referte, Atque inventa, quibus decorata scientia fulget.

Seculum I.

in sisto cunctis aureo Mortalibus

Vultu videndum. Tempus aureum mihi, Et univers e terrei caetus dedit ortum saluti. Suavis Eruditio, Ut ipsis nosti, tempus aureum tibi Solers paravi. Non modo fasces tulis Augustus ille praepotentes, sed simul Scientiarum fervide iuvit Decus. Hinc tot, quot unquam sedulos eXercui Calamos, nitorem splendidum reddens tuum. Haec dextra quaerit nobiles Annalium

Libros parare; scribit illa sontium Defensiones; illa miscet Pharmaca.

39쪽

Grandes cothurnos, atque soccos Iudicros, Satyras procaces, & Lyrae modulamina, Heroicique carminis celsum decus, Elegosque tristes, curidia Pindi munera, Quo pulchriorem redderem vultum tuum, Prodire feci. Circinum atque Regulam Mathesis alma sedulis laboribus Admovit; ingens Architectorum labor, ornavit orbem; doctae Sculptorum manus, Plastae periti, sicque marmorarii Polire prompti, magnus artificum chorus, Auxere gnavi splendidum decus tuum. Lustra eruditas, quB habes Librarias, Forulos pererra, quos suppellex codicum Insignis implet; cuncta certe mUnere Meo videbis plena, cuneia cultibuS, Primum Eruditis quos paravit Sedulum

Seculum II

Ix sunt minora, dulcis Eruditio, perpetravi commodi S vacans tuis Doctrina crevit, ImperatoreS ureos Mixtos Sophorum dum notavi eaetibus. Hinc, ecce, vultum splendor aureus meum Illustrat; auro clarior Scientia Per me recepit publico stipendia Sum tu, atque late siparsit aureum iubar. Caeli meatus, Syderumque vorticeSPtolon aeus ausu te docebat arduo.

Per Ulpianos Jura fulserunt tua, Medicina doctis creverat felicior Suis Galenis, & Sophistarum cohors Contendit orbem doctiorem reddere,

40쪽

Nee cessat a labore Sculptorum manus; Simulacra surgimi, & columnae splendidae, Queis Roma servat imperantium decus. Pervolve Libros, qui tuis doctis placent, Si vis amoris certior reddi mei; Mea namque passim deprehendeS munera .

Seculum III.

ΙGnosce tristi, suavis Eruditio, Quod pauca possim commodis adjungere

Scientiarum; Cerne vultum sanguine Fuso rubentem; nam Tyrannorum furor, Et barbarorum diruens ferocia Foedavit, atque perdidit Decus meum. Sedem parare commodam volui Tibi, Et Civitatem, quae Platonis nomine Signata cives eruditos conderet; Sed fata nostri tristiora temporis statim valebant impedire spem meam. Non prorsius omneS attamen putes tibi Abiisse cultus. Curat ornatum tuum moti in aceri os PlatoniS alterum,

Augusta firmo quem favore protegit. Nec Jura cessant. Ulp-- prospera Felicitate Legib is parat fruis Autoritatem ; docta nam Collegia Nunc cauta scribunt jura, Pandestis tuis

Olim inseranda. Nec deesse, codices Tuos revolvens, consipicis volumina

Meis parata sedulis Scriptoribus,hugusta qui uotare facta sustinentita