장음표시 사용
441쪽
tinaue utilia esse ut, praeferrentur studiis Oti0si S
mbraticis ut auocata ab inani verborum strepudet a scholae tristitia ad vitae humanae cultui erm ditio adduceretur ut tamen solida esset et accurata ' ut ex fontibus hausta, ut a suis principiis ac mutat ducta ut iis nivibus, quae iam et accessum mu- niunt, et adminicula praebent, instructa esset vitandem n ita, quae in academicae disciplinae Lemsum superiore tempore aut vix aut nunquam veniselsolebant, vitam tamen possent iuuare vel martii illum censum reciperentur; quae iam in cenis erant, ipsa docendi ratione, descriptione partiuae, principiorum et argumentorum veritate, dilectu et robore, rerum ordine et lumine, adiumenti aliqui
ve ornametati ex Gottingens schola Iutuarentiat.
Itaque de orbe aliquo dilciplinarum et studio rum academico, certaque per annos descriptione, regendisque omnino studiis mademicis, praeclanmerita est magnamvNcΗΗvsi mens eaque ipsa udisciplinarum omnium inter se fines, prouinciae, agri, accuratius constitui, quae inter se contigui ac finitiina, et ad mutuam opem vel utilitatem act rendam accipiendamque opportuna essent, lana, apparere, uniuersus eruditionis ambitus et area'
tere, Me partitione disciplinarum, diuersaque singularum auctoritate et dignitate , deque commodi singulas dilciplinas tractandi et dispescendi ratiost melius constare coepit Gottingensis certe dis Splinas tradendi rati adeo se probare coepit, tibaliis passim academiis eam sequi non pigereti Dis,
442쪽
Disciplinam porro quae quicquam fluctus ad inap. et vim liberalem haberet, es te voluit nul L M, quae laon Gottingae doctorem situm haberet; , quoties disciplinae partem speciatim alicubi vel
mendatam vel diligetatius excultam audisset, pro- 'us et hanc in Academiam sum illatam esse v qnt, uti in Oeconomia piluata, Architectura milia ri et Tactica, et nuper in arte veterinaria vidimus artium antiquitatisque studium elegantius, Aterorumque populorum littera , a nostra Acado. nia non exulent, tu vNciiiivsiANa lique cura et luctoritate prouisum est. Itaque lectionum per si nestre habendarunt recensus encyclopaediae alicuius peciem prae se ferre videri poter tila illud tamen omnium maxime curis suis et consiliis inuigilauit, ut, quae vitam ciuilem ornant, littexae inprimis cum ubertate et diligentia doc
rentur. Itaque Iurisprudentiae per Gernaaniam.
coli blitae parte et disciplinas omnino omnes O tingae expolitas esse voluit ), rem iudiciariae in perii R. G. nondum in academiis frequentari solitam in hanc Academiam induin easque lectvines h beri iussit, v e ad forumetesque agendas curandasque instruunt animos matureque assuefaciunti porro prouidit, ut tum Imperii R. G. tum Regno-Tum Europaeorum et ordinum Germani e historia earuis reruna apparatu et copiis, sine quibus totum
hoc ludimn Riunum et exile esse necesi est, ad-D ornata
n Inprimis Ius Germanicum priuatum Dudale, canori cum eccles; Vticum, criminale '
443쪽
ornata esset ut adeo historia, recentiorum inprimis
temporum, ad sum vitae accommodillius posset
tradi eique Ius publicum Gemi in superstrui, quod in ipsis inegotiis et ossiciis utilitate sua se approbaret; si quidem 'vNcΗΗvsi cura ea adiumerata VPP ditata summi, quibus academici viri vix sole potiri. Iisdem praesidiiscinstructa fuit rerump. E ropaearum notitia politica, lim scientia politica, cum Iure publico uniuersali et Iure Gentium Eur, paearum, quod in more, vi et consuetudine pinsitum est iisdem praessidiis et copiis numisnatica, diplomatica et heraldica Terrarum populorumque descriptionis accuratioris initia ΜvNeΗΗvsDra e perta sunt fautorem suminum Historia vero Iitima aria, quae iam ante Gottingae incunabula sua habuerat eadem Eius cura, instructissimae inprimis bibliothecae copiis , auctus insignes accepit latheologicis disciplinis superstitiosum et pusillanimum prauae alicuius acerbitatis studium magna Eius mens nunquam cepit nec admisit puia et recta esse pitata tis studia, doctrinam autem theologicana, saformula aliqua, inter controuersiae et disputationis aestum, iurgia, studia n ita, sed philologicis, cliticis, historicis fundamentis substructam esse voluit Itaque litterarum, inprimisque Graeciae et Orientis eteris, quanta decora Gottingae extiterunt Dinmatum tandem symbolicaeque theologiae et rerimi ecclesiasticarum historia incrementa inter nos habuit tanta, quanta ex meliore philosophia, interpretatione et lectione ad critices lapidem Lydium ex
444쪽
Nec tamen illa doctrinarum genera, quaqttra academiarum fines olim Morescere solebasti mine tamen inprimis digna sunt eu muri quen pientem esse volumus, omnium maxime constu tant, quod MVNcΗΗvsIO imputent, habent nihil loruerunt G curante Gottingae viri, qui historia
ituralis ipsiusque naturae studio in Oiate la-one rerum, obseruatione et experimentis conituit et fundato, porro in mathesi uniuersa eiusque1rtibus, analysi, astronomia, meelianicais aretur: stura, non solum coneinnius exactius, et beauS, quam adhuc factum erat, Omma traderent, exuin etiam praeciaris inuentis antiquam Germ iae in his doctrinis celebritatem apud Xtero tue
entur. Iam in anatomicis, botanicis, chirurgicis, in arte obstetricia, physiologia quoque, aliis moicae artis partibus, Gottinga ad eam laudem pem enit, qua potissimum nόmen eius ad remotissilii
Sed quod pro illis temporibus, quibus Ac
lemia nostra adoleuit, summum in remp. litter iam beneficium et ad omnem posteritatem fructu um fuit, nondum memoraui philosophiae homidae et clamosae, nulliusque nec ad vitam nec ad apientiam utilitatis, quae harbarie tua et squaloreolam fere Germaniam tum inquinauerat, pestis,dVNC ΗΗvsII maxime prouidentia, est repressii. Vii enim Lipsi et Gottinga huic furori restitissent, te omni vera et solida eruditione erat conclamatum;
ocabulorum, non rerum, scientiam haberemus.
445쪽
sapientiae, quae tota ex verborum mepitu pelli: hat, virorum, quos cum ad ceims tum ad Hibsophicas inprimis diiciplinas vocaret, dilectu sib, tingae saluti prouidit, historicarum et antiquione elegantiorumque litterarum tanquam vallo eracinxit, bibliothecaeque opibus ad utiliores copata ieiunis argumentatiunculis animos tradata:
Itaque Gottingam plutolophia eclectica statim initio immigrauit Gottingae, etiam philoso
doctores, dubitare et nonnulla nestare ausi sunt.
Res tandem scholastica in his terris si ad mlam latis probabilem conditionem illa euecta, negate adducta est, ut academica late nostra institui satis magia una fructum nostratibu afferre p0 l ΜηNc-vsi tamen curis imputandum habet, illa hoc saltem, quo elt loco sit. Nam quo I nus illa in eo gradu constituta sit, quomvNcΗΗbsius adducere eam voluit, summum Viri libertaui publicae studium intercessit. ublice enim iij esse potest, ut liberum sit hominibus in nonnullis sibi ipsis deesse, et naetiora aspernari. Ipsa reii publicum fructuosae utilitate allici homines volabi Ilfeldense tamen aedagogium cuin alias tuni noui; simis temporibus ita adornare et initruere coepit, illa institutio academicae responderet, utque hil . manitatis litteris imbuta ingenia Gottingae tracti:
merita videtis, Auditores curas, sollicitudine
studia Viri immortalis ad ista consequenda in Ha
446쪽
ectu non aeque sunt posita; quanta tamen fuerint, coniectandum facile et procliue est. Multa in ῖ, uae adhuc memorauimus, ex honesta illabet tale, eximia ista Georgiae Augustae Tutela et
'nament , aut fluxerunt aut robur hab0erun ;storiae inprimis et Iuris Germanici, maxime mlici, disciplinae multa ex honestis, quae doctria Constituerat, praemiis plurima virorum, quosi hanc Academiam vocavit, dilectu et iudici, et ero etiam praesidiis adminiςulisque, quibus gen 3siorem cuiusque Desolem industriamque iuuaret,
Et de doctorum quidem virorunt, quo huc araesituit, dilectu et iudicro, quam alteram seip. acad alae ancoram recte appelletis, quam volum ne pudor' prohiberet ea, quae animus versat, eloqui. Sed, si antorum Virorum ex omnibus uidique Germaniae
rouinciis ollectorum et in num congregatorum
ontes tam circumspicio, vere nuntiatum esse video, luod olim auditum incredibile ad fidem es. vide ha-ur, tam diuersis diicipiti sis et cientii* re periri potuisse uros, qui eas ornarent mesciet futura aetas, curaene otissimum molestiam, an studii alacritatem inuestiti Iationis perseuerantiam, iudicii felicitatem, admiro. ur, inprimis in eo hominuni genere quod ex secessibus suis excitandum plerumque et protrahendum est; in tanta probationis et experimenti disticultate in tanta generum varietate R diuersitate, Tam felicem tamen ingeniorum exploratorem nulla facile vidit aetas, nullum diligentiorem et laboriosiorem.
Itaque huius viri iudicio probatum esse, famae
447쪽
praerogatiua erat , a non magnae, certe
et Muscusvs1 non displicuisse' pro praeuidi apud magnam Germaniae partem habebatur . me in locum incidisse sentio lubricum, et in i sine ostensione non facile progredi liceati ta iillud modo attingam . si quid aliud, hoc in Hiillud admira hil fuisse, cum iis tempori hus, quae aetas eius iuuenilis et disciplina acaden inciderat, ni ta litterarum et disciplinariam gerane nomine quidem 'ta essent, studiorum aula cursum ipse tenuisset eum, in per Iuris dis ignae viam regiam an semitam anguitam dicana a summa reip. munera et honores contenderet, tamen non unius disciplinae uniusve generis ny
stiis menteni suam, consilia et curas, ineludi se ret Quin ille nulli litterarum generi defuit; mabus prouidit liberaliter uniuerium disciplinarui ambitum inagno suo pectore cepit, cura et assi paterno complexus est. Atque hoc fateor primo ad hanc Academia accessu incredibili me voluptate perfudisse, cui Virum aliis plane iisque multo grauioribus die negotiis implicitum, diuersis prorsus ab ineunt aetate studiis innutritum, tamen viderem historia litterariam, elegantiorem litteraturam, humantur doctrinam, uniuersae antiquitatis eiusque monume torum pudium probare, tam diligentibus mihi cos mendare verbis, tam diserte de eius vera ratiua tract/tione et tilitate, monere.
Sed quam subtileaius in diuersissimis litterarum eta inarum generibur esset iudicium, m
448쪽
um melius cognoscere licust, quam bi libro- in quibus bibliotheca publica locuplesaiada esset, rationes et designationes ipsi a me offerre entur; ni si eum sibi offerri eas velle, oblatas recognOrre, alia subnotare, alia obelo conladere, soli ni fuisse nario, etsi exteris parum pro habile videstur, pro certo tamen ac telisto me hoc eloqui,stis, atres tum ille librum nonnunquam dam ibat, naeo, qui nondum librum vicissem iudiciotis probabilem, quem tameti tempus ac res paullo 3st me docebat, de eorum, qui probandi et in ibliothecam admittendi essent, numero recte finis. :iectum. Alio tempore si libri ad suum iudiciumon admodum praeclari, forte etiam magna impensardiniendi , necessitas tamen a me vel utilitas esses tonstrata, de sententia Ille et voluntate sua lubensecedebat Non sine animi volt satire liuerduin uni bibliothecae loculos perlustro, in librum incido, e quo tum cum emendus esset controuersiam latam et caussam a me per litteras diligenti argu-nentorum expositione agendam recordor. Omninomina, qua in re magni Eius animi iudicium luc entissimum ponere soleo, erat ingenii sim aliqua locilitas, in sene quoque; oluntas flexibilis, et in omni obstinatione ac pervicacia aliena Copiam udicii ficere utilitati publica volebat num quen que , Veritatis luctoritati tantum tribuisse puto
mortaIes paucos, certe ex doctorum virorum genere.
Vt ante haec omnia, quae modo ab hoc viro curata, administrata, prouisa diximus, v. modo ab uno viro, diuini quamuis ingenii , miriacuminis
449쪽
43o acuminis, acerrimae peri aciae, subacti long
varioque rerun Vsu iudicii, animi intentionis, ah
duiuitis, laborisque patientiae incredibilis, ab atamen omnia ista perfici potuerint, appareat, taxeatis, o Iimenes, puleluae laudis ii piditate is flammati, teneatis hoc, iuuenilem eius Viri aetates nimis ustoriae Oglutione imbutana, humamus litteris fuisse adminium excul*m magnorum a
vetustatis ingenioruna contuberiai naatur alluela,
clam , Harum litterarum dulcedine 1emel imbin animo nec in negotiosissima vita, nec in prouecta senecta,t deliciae tuae et luXerant. Neminem dimus, qui semetitiam eteris scriptoris, vel veritatam commode laudaret, ut totum negotium decderet vidimus neminem, qui scribendi genere Mi teretur seuero, presso, arguto nec subtrax Verbum poterat, nec adiici Virum litteris politissimum summis negotiis curisque versatum, in familiari epistola agnosceres. Nihil itaque est, o boni, quod miremini, Virum, qui lescentiam tam praeclare studiis
honestis inabuerat, Virilem aetatem grauissimis curii
muneribusque reip. splendidissimis exercuerat, imitabilem hanc iudicii maturitatem et subtilitatua peruenisse, ut ingenii doctrinaeque arbiter et spe clator esset acutissimus ut consiliis, monitis, princeptis, iuuare et regere pollet nos omnes ut a suo quemque doctrinae genere multa saluberrire moneret, quae longo rerum usu edoctus ad vitari ciuilem utilitatemque publicam, in quaque re,
450쪽
l hanc ipsam metiti praeclaram virtutem accessisse
igitate magnum animi consiliu in generolam et
Cellam indolent, pulchrae laudis itudium; sic telligitis, quomodo fieri potuerit, ut Opti et nutrientis necessariis nos omne instrueret, in sque res sumtus faceret ea cum munificentia,aam, ut a Rege et a tanta mente profectam, Vere iani appellaretis. me in libraria modo, ni lematica reliquaque eruditionis lupellectile subitit Viri immortalis liberalitas. tiam doctrinae coti gendae et amplificandae caussa itinera a nonnulliser Europam sulcipi voluit iis, qui in docto aliuvo opere elaborabant, elucubrationis adiumentat copias litterarias, aterdum mer ornamenta, tagna cum cura et sollicitudine, nonnimquam luribus litteris in longinquas terras datis, parauit subministrauit Vt vero ista omnia tanto maiorem ad animos,nprimis generosiores , vim haberent, Viri immo alis summa humanitate, facilitate et comitate, tun putate qua ivel una virtute ad omne aeuunt
noria. Cum ad eruditionem humaniore cultu e 3oliendam, ad squalorem et paedorem obscurae di-igentiae abstergendum, vanique altus stultitiam oercendam. ad animos doctorum virorum erigen- los, libertatis et honestatis sensu bonaequae laudis ludio suaequae virtutis fiducia honesta imbuendos, hoc inprimis valere intelligeret, si doctorum virorum cohors a viris in magna generis loci munerumque, dignitate collocatis dignatione aliqua et