장음표시 사용
11쪽
. runt mercatorum cupiditate iusta precia cambioru pro Lug duno imminuutur, & ita inde Campsor aliquid plus lucratur,il si haec aliorum nimia cupiditas non intercessistet, illud plus lucri, velut ex mala radice de arbore procedens, iniustum vi , Μήιib. p. detur: non enim, ut ait Dominus, potest arbor mala bonos fructus facere . quo fit ut illud sit restitutioni obnoxium, sicut& per argumentum a simili se astrui potest, Si enim alicuius aut aliquorum vi, dolo, aut fraude, 'et quouis alio ingenio, iustum humenti precium imminueretur, alii eo sc imminuto precio ipsum humentum ementes, non iuste emerent, Pre α. cium sui superius probatum c a rei venali aequale esse debeat: ' , iccirco hoc tali precio se emctes, s hoc eis costaret, aut pro babiliter crederent, in foro animae ad suppledum us* ad iuσα stum 5c aequale preciu tenerentur. Quare hoc idem, & ab his . , qui minori precio in cambiis pecunias emerunt, faciendu est. Verum quia quantum in huiusmodi combiis de iusto eotis precio si imminutum de ademptum sueri; forte multum dis
ficile foret iudicare, forte arbitrio boni vi i posset illud paui .peribus&miserabilibus perlanis dispensari.
s. rQuinta praua adinventio est illorum campsorum sue meticatorum, qui adueniente pro cambiis iam confectis solutienis termino, in taxandis aliorum cambiorum remitaedorum, pura pro Genua, preciis, Lugduni aut Metenetoni quovis mo. do Monopolium faciunt,aut quouis alio ingenio, vel quaest to colore ipses venales pecunias iniuste appreciant, cir earum precia iniuste taxant. Huiusmodi .n. homines, ut clare liquet,' ' iniuste agunt, & se alios damnificantes, aut in huiusmodi in iusto lucro scienter participantes, arbitrio bonorum de peri torum, de damno iniuste dato,damnificatis tenentur. c. 7Sexta praua adiuuentio est illorum numulariorsi, qui prin i- cipali spe lucri,aut pacto huiusmodi lucri sic sperati, quod via delicet vera cambia pLugduno aut Bezenetono pariet, suas aliis dant pecunias, no cosectis cambiorii literis: & si cosectis, non tamen missis vel admissis. Huiusmodi enim contractus, omnes Doctores fatentur, & ex se satis clare constat, no vera
cambia, sed salsa, Ac ficta, ac sinulata sunt. Eodem enim in losco d amur dc recipiuntur eiusdem generis Pecupide: quo fit ux
12쪽
ie vera mutua pnt, nomine D i cambii pallata; 5: sub falso
cambii nomine priae ali spe, ino paeto lucri sic sperati ceplebrata: quo fit ut rationibus & allegatioibus iam superius ad ductis, huiusmodi numularii iniusti 5 usurarii sint, & ad reastitutionc lucri taliter inde percepti enicaciter teneantur. Hoc idem dicendum est de illis, qui suas dant pecunias artificibus
siue nauigantibus, aut mercatoribus, eas in eoru artificiis aut
mercimGiis exposituris,pacto tamen aut spe principali, qudd, saluo capitali,id quod vera cambia pro Lugduno aut Bezem; zono eundo de redeundo parient, sibi consignetur, malentes isti tales hac via et alia verorum cambiorum lucrari. Hi en in omnes usurin rii sunt, ut patet cap. consuluit, rub. de usuris. cis capitalis periculum in se susciperent, cap. nauiganti, eo ti.
Hoe idem dicendum est de illis, quicunm illi fuerint siue iri,
siue mulieres, qui suas dant pecunias num utariis, eis dicentes, ut eas in cambus pro Lugduno recte exerceant, quos tamen sciunt, aut probabiliter credunt, eas no in huiuscemodi cana abiis, sed in aliis eorum negociis, reforte non iustis expositu ros: dc pacto, quod quicquid lucri ex veris tamabiis pro Luguduno ab aliis cum effectu celebratis processerit, sibi supra foratem reddatur. Et multo magis usurarii censendi sunt,s cu nusmulariis paciscuntur, aut schedulas sibi fieri faciunt, quod lautio capita, singulis annis ilibi supra sortem reddantur sex vesseptem pro singulo centenario. Hoc idem dicendum est de illis, qui suas aliis dant pecunias nomine demisti, aut ut di citur in cotri firmi, aut partiti, aut comodi, aut virtute cuiusdaproclamatis nomine cuiusdam domini alias publice promul, . gati, aut titulo pignoratilio, aut quouis alio fiecto, adinvento excogitato, aut exquisito nomine Vel colore; pacto expresso, vel saltem intentione principali habendi aliquid supra sortem eodem in loco, singulis nundinis pro singulo centenario. Hi enim omnes & singuli, rationibus praedictis, animarum sitarusaluti male tansulunt, de re vera usurarii sunt: plus enim valciare debet quod agitur, quam quod simulate concipitur.C. plus valere debet qa agitur, p totu. Proinde sicqd ex eoru huius modi veris mutuis, variis, fictis, ac simulatis nominibus pali tis,sic extorserint, in foro an si efficaciter restituere tencturi
13쪽
ν. r Septima praua assinuemio est illorum campsorum, qui etiaeogruo tempore, suas aliis dant pecunias ad cambiu pro Lug duno aut Bezenzono, minus tamen dant pro singulo scuto de marcha Lugduni consignando, si tunc in communi foro arbitrio bonorii dari contingat. Hoc autem quandoq; proήcedit ex magna necessitate ad cambium capientium, qui non inuenientes campsores ad cambium sibi dantes consevo Aecurrenti precio, necessiitate coacti ut suis rebus prouideant, ad cambium capiunt eo modo quo possunt. c o sine ratio nibus superius adductis sequitur, ut huiusmodi Campsores cuproximo suo iniuste agant, Λ iniustu huiusmodi lucri excesi sum inde perceptui in foro anime efficaciter restituere teneam: e. . tur. Ait enim Apostolus,Hqc est enim voluntas Dei, ne quis supergrediatur, nem circumueniat in negocio fratrem suum, quoniam vindex est dominus de omnibus his. Qudd 5c si aut,
moritas haec de circumuentione in adulterio facta cotra proseximum dicta sit, potest tamen communiter ad omnem quanas cunis circumuentionem factam contra proXimu ct extendi.
Hoc idem dicendum est denumulariis illis, qui suas dant pe cunias magnis dominis, Vel agentibus P eis,pacto, qudd tranasactis sex vel octo mensibus,alibi supra sorte sbi dentur quin decim vel circiter pro sngulo centenario:& se adueniente si lutionis termino, huiuscemodi pecunis sbi non soluerentur, ab eo tempore ultra ustp ad completam inlutionem singulis annis sibi dentur decem vel duodecim supra sortem pro si
gulo centenario pecunis soluendF. In noc enim contractu, quo ad eius primam partem, capiens ad cambium nimis uatur, nec inter Pro cium dc rem venalem seruatur a qualitas
iustitis commutatius ut saris clare patet. Nec huiusnodi conistractus fit, ut fieri deberet, pro comuni emptoris videlicet &veditoris utilitate, & ita iniustus: quo fit ut huiusmodi num larii in foro animς ad iniustum huiusnodi lucri excesssum resstituendum efficaciter teneatur, sicut de in quoda nostro alio tractatulo super hac re dimisus diximus. Est etia quo ad hae
primana partem,tacite Usurarius, ut facile deduci potest ex. e. in ciuitate, 6e .c. nauiganti, rub- de usuris. quia videlicet camo
Psorrauoeanticipate solutionis quae in se niuiuum implicite
14쪽
continet, minori emit precio pecunias sbi alibi post sex vel
octo menses assignandas: centum enim scuti existeti Genuae, Ionge minus valent, a centum quindecim Neapoli, aut Ro mq, aut Florentiς modo,ut ait Panhor. super cap. nauiganti, titulo de usuris. Licet in hoc contrairui, quo ad formam conρ tractias, non st Vsura, est tamen in eo quo ad interionem de prauatam emptoris: quia ius fingit,perinde ac si emptor prius emeret rem siue pecunia sibi assignandam iusto precio, dein. de precium illud siue pecuniam illam mutuaret illi venditoriusq; ad tempus consignationis rei empte, 6c occasione huius mutui recipiat illud lucrum, quod est ultra veram qstimatio, nem rei venditae, quod est usura. Et si dicatur, quod tali do mino sic placet accipere pecunias ad cambium cu tali ac lato
sito interrie, quoniam svi ab ipsis campsoribus diciturὶ ipse dominus,ssiue agetes pro eo, quadom dictit, vel dicit se spolia te & libere donare ipsis campsoribus si id ab eo supra qquita tem 5e iustitiam recipiunt. Ad quod sane dicendum est, quddhuiuscemodi fictae &fuccatae simulationes, sue patiationes,in foro cGscientiae de coram Chri iti tribunali nihil proderunt; quia ultra peccatum, in quod ipsi campsores se emendo vel
mutuando ipso fac to incurrunt, in foro conscientiae ad initi. .stum huiusnodi lucri excessiim restituendsi Graciter tenen tur, quoniam ut quilibet no infeci us cupiditate, ficile cogno scere potest, ipse dominus nem sponte neque libere, sed ne. cessario & coacte, quatenus videlicet inueniat sibi ad cambium dantes siue mutuantes pecunias, huiusmodi donationes dicit se libere facere :s enim non praesumitur neminem velle din
nari situm, quanto minus prςsumendum est hoc sponte de litabere fieri a dominis undis pecuniis summopere exhaustis, de qui sere omnes suos redditus de regalia iura habent iam oblis gata campsoribus, de qui ob eorum maxima de sere continua bella, variis mi inexcogi*tis in dies adinventionibus a plui rimis ac intollerabilibus in suos subditos squos plus si eat psores diligere tenentur) gratiaminibus ad extorquendas prii cunias coguntur inuenire. Si enim nemo in necessitatibus cinistitutus Et alis existiti rem legata .ff. de adimen. legae dc glo. in versic. liberaliter in .c- relatum. ivb. deprHben. quanto mi
15쪽
mis liberalis existit ille dbminui, bii In set & tam maximis ne
cessatratibus costitutus est, praesei tim in donatione, vel relaxa fione tam ingentis secuniarum summae, ad quam ascendunt . eius damna, ob huiusmodi re sibi similium cambim vel co
tractuu multitudinem ac magnitudinem, praesertim erga mers .catores, S forte quosdam quos ipse nunil nouit nem noscet ' quare non libere nem sponte, sed necessario de coacte dicit se libere donare, quatenus videlicet inuenire possit campsores qui ei mutuet aut dent pecunias,quibus pecuniis ipse, aut alios inuadere, aut saltem terras suas ab hostibus tueri possit. Quod etiam satis clare cognosci phtest ex hoc qucuisse vel agentes pro eo, initio contractus, quam sciunt& pollunt, subtiliant ac imminuunt de precio cambiorum, & aliorum contra, tuucum campsoribus ipss, reducendo videlicet cambia & alios' cotractiis ad illud minus interesse,quo possunt. Praeterea d, natio liberaliter facta non fit ipsorum contrahentium couen, Eone & paeto ,nem praecise secundum rata alicuius obsequii Disti,nem semper rit tali vel tali pr fixo tempore, sicut dicitur fieri in hoc contractu e sed fit ex donantis mera munificentia, de in ea quantitate et summa, 5 eo tempore, quibus ips doμ nanti placet. quibus omnibus, sitis clare cognosci potest, doMnationem vel relaxationem illius excessiis lucri, non libere fesponte ab ipso domino fieri: quare 6cc. Quo vero ad secuda huius contractus partem, dico ipsam esse usuraria: quia in rei veritate est contractus munii, pacto habendi singulis annis supra rtem decem vel duodecim pro singulo cctenario, arsi
mento .c. si faeneraueris i . q. 3. ct per totum .c. consu iluit. de .c. nauigansi, rub. de viuris. Nem huiusmqdi lucrum initio contractus potest in pactum deduci ratione lucri ces. famis: quia tunc non est nem in actu nem quasi in actu, sed solum in potentia valde remota, 6c potest multipliciter imp diri. Amplius huiusmodi pactum de lucro sc acquirendo, ut ex contractu patet, non fit ad tempus prifixu, puta sex me sum aut unius anni, sed ad semper, quousis videlicet pecunia solueda seluta fuerit: quod nullus doctor cocedit fieri posse. . similiter nec ratione damni emergentis, tale incrementum inlatio contractus potest in pactu deduci, nis cile damu emeri gens
16쪽
gens em desierit solutionis, termino sex vel octo metisum, ta' ciendi, sit initio contractus aded clarum & firmu, quod nullo
quo vis modo iuste euitari possit: Δ Iunc dicendum esset, ex quo aut culpa aut desectu debitoris campser ωle damnum incurrerit, praemonito in primis ipso. debitore aut eius agere, tale damnum, de non plus, posset in pactum deducere. & se tale incrementu supra sortem, ratione huius damni emergem iis, recte accipere & exigere: quonia hoc modo campser ex mutuo lucru non acquireret, sed tantummodo se indemnem seruaret. quod secudum omnes, licet. in cap. primo δc. c. co . ' questus, eo. tit. alias secus. rationibus etia superius dictis. iusti & usurarii sunt emetes iura vel donatiua dominorum sibi etiam alibi assignanda,siue actiones alioru quorumcunm eroditorum, si principali spe lucri ea emunt minori precio, si ductis periculis,laboribus & expensis arbitrio bonorum deperitorum Virorum valeant.
UOctaua praua adinventio e illarum numulariorum .' qui in aliis contrahentes, dicunt eis se illis suas pecunias dare ad camo bium pro Lugduno: huiusmodi tamen loci nomen de comρmuni consensu alicui alii propinquiori loco ficte imponunt.. Lugdunu v 3 ipsi eu nominantes, adueniente deinde tempo, re χlutionis in vera Lugdunensi ciuitate faciendς, sic contrω. hentes ad huiusmodi propinquiorem locum eodem ficto nos mine sic ab eis nominatum se conserunt, de ibidem debitores 'suis creditoribus pecunias sue valorem scutorum de marchaeo modo soluut, quo in vero Lugduno soluendum esset.Hi iuscemodi enim numularii re vera usurarii sint, cu in hoc e . rum contractu re ipsa si vere mutuum spe principali lucri s
etrum C. plus valere debet quod agitur, per totu.&ita ad
crum inde perceptum mutuatariis efficaciter obnoxii. 7Nona praua adinventio est illoru clericorum, multo mae gis religiosorum,paupertatem, siue comunem viram profite
rium,qui eorum propria industria & opera etia realia fle suaps 'te natura iusta cambia exercent; tales enim cu diuino cultui & Psacrosancti altaris mancipati ministerio sint, speciali ori modo cauere debent ne dum at malo, verum etiam secundum Apo, stolum specialiori modo di ab omni eo quod habet seeciem i. The s. C malit
17쪽
mali: quapropter ab Ipsi negociatione abstinere tenentur, caipse negociatio suapte natura hominis metem secularibus cin ris nimis implicet, lucri cupiditatem excitet, atm ad labiorum peccata prouocet: i quibus omnibus, de ratione diuini cultus cui mancipati sunt, & ratione aedificationis proximi, ad quam ob eorum gradum praecipue tenentur, Clerici & religios pei nitus immunes esse debent. unde Apostolus secundς ad Tim. secundo,nemo militans Deo implicat se negociis secularibus.& extra. ne cle. Vel mona. per totum, ne dum negociatio pe cuniaria, quq inter ceteras negociatioes lucri cupiditatem nos minum mentibus praecipue excitare videtur, Verum etia 6c si
plura alia negocia & occupationes in rebus secularibus Cleoricis de Monachis stricte interdiculur. Diuus etiam pater Ain gustinus libro qui stionu veteris de nolit testamenti, 5c addin citur Di. 8 8. c. fornicari. sic ait, antequam enim ecclesasticus quis sit, licet ei negociari, laeto lam,non licet. Dictum etiam ' Diui Hieronymi ibidem sic adducitur, di. negociatorem ci ritum, quasi quandam pestem fuge. Verumtamen si clerici sesculares tantum, non autem religios, illi videlicet qui solenni voto paupertatem 5c communem professi sunt vitam,n6 per se ipsos in propria persona, sed tantummodo per seculares &interpostas personas, non caula proprii lucri acquirendi, sed pro opportuna re pia pauperum sibi propinquorum aut etiamiserabilium personarum subuentione, &sne quouis prox mi icandalo, iusta cambia, atm etiam aliqua alia iusta negoci rentur negocia, sorte non peccarent: immo potius laudabile& pium opus forsitam laudabiliter agerent, cum etiam 5c san Mos aliquos viros, ac etia praelatos cosmilia negocia sic σορ .cuerint, Vt eodem tit. cap. primo tangitur.
7 Decima praua adinventio est illorum campsorum, qui sitas aliis dant pecunias ad cambisi pro Lugduno, quos tamen sciui vel probabiliter credui scutos illos de marcha,pro quibus prilatas pecunias dederunt, non post e Lugduni soluere vel cono signare. Huiusmodi enim cotractus, si cessiste omni alia quaruis flaude celebretur, licet in se iustus sit, iniuste tamen cum paupere de non valente soluere contrahitur: 5e praelati camipsores usurarii lan vel in staudem ysurarum laciunt, usuram
18쪽
' sue lucrum inde θ pauperibus accipi mres,& luctum illud Itade i paupere acceptu, illi pauperi omnino restituere tepens tur, cum sine causi illud acceperint, ex eo videlicet quod non est..ff. de cond. sine causa. Si vero campir credens ipsum ac cipientem ad cambium posse sbi Lugduni soluere acceptam pecuniam, & etiam lucrum inde prouenturu, bona fide et peo cunias suas credidit: quandiu huiusnodi eius bona fides di
rat, no est usurarius censendus, nec lucrum inde perceptum restituere tenetur: sed adueniente mala fide, lucrum illud illi pauperi restituere debet, cum in extrema necessitate pauperlabus teneamur etiam dare de nostro. Si vero campsor estet inprobabili dubio, viruscilicet pauper ille posset sibi pecunias illas Lugduni soluere vel ne ρ non debet se discrimini expone
re. cap. iuuenis. de spons.sed aut de hoc priris certificetur,aut ces et a contractu.
7Vndecima praua arimo 6 adinventio est illoru numulaoriorum,quisitas ad cambiu dant pecunias alicui, quem sciunt aut probabiliter credunt esse prodigum, & huiusmodi pecu, niis in ludis, luxu, illecebris deliciis, lasciuiis, enormibus poma pis, comessarionibus, ebrietatibus, & huiusmodi malis operi bus abusuru. Hi enim numularii sc suas dantes pecunias male agunt, quia secundum Apostolu nG solum digni sunt morte qui tali agunt opera,sed etiam qui consentiunt facientibus. autem suas dantes pecunias hominibus sc prodigis non luconsentiant, Verum etiam magnam eis occasionem offerat eas
dilapidandi &' prodigedi in malos inis, inde aliquid lucri per
cipere non debent. Hoc idem dicendum esset, si quispiam ad cambium suas daret pecunias furioso vel insano, cum furioss& insanis de rebus etiam eorum propriis administratio quam 'pius interdicatur. Hoc idem dicendum esset, u huiusDodicampsores suas ad cambiu pro Lugduno darent pecunias illis quos scirent vel probabiliter crederent; illas deinde ad extor quendas ab aliis, puta magnis dominis, magnas usuras, seu inoiusta lucra, puta vi innii aut vi ntiquin s supra sortem stam.
Io anno pro sngulo centenaris,exposturos, cum enim, i bente domino, teneamur proximum nostrum, sicut nos ipsos
diligere, ac de proximo nostro curam habere non recte, sed
19쪽
male agerent hi qui moduna. 5e coimoditatem signeradi ac maῖle agendi in magnum sui proximi damnum, dc eternam animi damnatione scienter subministrarent, imo potius scut in hoc. k-dimim est,no lucro, sed aeterno damno digni essent, citiuproximo suo mortifera perpetrandi opera fomitem suggere rei. Omitto si qs campsor suas ad cambiu daret pecunias filiis familius, mulieribus, seruis, &c. cu hoc si rarissime cotingat.' a. 7Duodecima praua adinventio est illorum num illarioru, qui tuas ad cambium vel quo vis alio titulo aut ficto nomine,dant pecunias dominis & principibus, quos sciunt, aut probabilis ter credunt in iniustis, ne dicam impiissimis truculentissimis bellis, aduersus Christi fideles, eos opprimendo, depopulam do, deuastando, occidendo, eas exposituros. Hi enim num larii se suas dantes pecunias, qua m grauissime peccant, cum λ- eorum pecuniis se ad Cambium datis, stit occaso innua i i merabilium dc grauissimorum malorum . quo lane iit , ut inde ne dum lucrum percipere non possint, veru etiam ad arbitrium boni viri, ad omnium quorumcunm maloru,damonorum, depopulationu, deuastationu, mortium p inde proscedetiu satisfactionem in foro animς snt efficaciter inducenodi. Taceo, modestiae causa, quid dicendum esset de numu . riis illis, qui suas ad cambium, aut quo vis alio titulo, darent
pecunias principibus temporalibus, quicum fuerint illi, quos probabiliter crederent huiusmodi pecuniis in iniustis aduersius Christi fideles bellis, aduocatis secum ad id etiam infideliuarmis, non sne maximo Christianae Reipublicς damno, 6eeuersione, at Christiani nominis dedecore,clam vel palam Hiere. r . quouis modo usuros, vel potius abusuros. rQuauis enim hominis cor undi p prausi sit de inscrutabile,variosi 5e innus merabiles in se reconditos habeat recessus eae his tamen quae hactenus super hoc cambiorum negocio scripta sunt, quanta
ego perspicere potui, satis luculenter apparet, quot de quibus hominu prauis assectionibus de adinventionibus Lugdune se aut Bezenetonense cambiu deprauari possit. Quod si forte his nostris rappacissimis temporibus aliquς aliae prauq adi
uentiones adinvenis fiat, aut,quod absit,crescente hominum
malitia, in posterum adinveniatur:illae sine aut aliqua ista
20쪽
rum, quae lameliarratae sunt, reducibilis erunt aut pra quae χiam dicta sunt, & hic inferius dicentur, illarum adinventionufraudulentς fallaciae facile dignosci dissoluim poterunt: quas Dite fallaces &haudulentes hominii adinventiones supernus dominus diuina sua pietate ab eoru cordibus penitus aufferre dignetur, ne squod absit in ob nimiam ipsorum hominum cui piditatem, ipse dominus eos i facie sua proiiciat, atm de eis RG .cut de illis insatiabilibus Iudaeis dicat, Dimisi eos secundu deo Psal. 8α sideria cordis eorum: ibunt in adinventionibus suis. Atq; suubinde, ut per suum Prophetam dixit, q iustissime det eis iuxta Iliere. i
fructum adinventionum suarum. Omitto temporales paenas,
quibus manifeste usurarii ipso iure plectendi sunt. Omitto qd dicendum sit de illis, qui aliorum nomine dant aut accipiunt
ad usuram. Omitto horum faeneraticiorum cotrachmum me diatores siue prosoneras, Λ notarios quoscum, qui eorundem contractuum publica coficiunt instrumenta, at p huiusmodi contractuum sue eorundem mitiumentoru testes, eos etia i
qui usuraru schedulas subscribunt, aut ipss usurariis at p Vsu rarum prauitatibus cosiliv,auxilium, vel fauorem quouismo do prςstare no verentur. Omitto similiter eos, qui comedens do, Vestiedo, imbursando, vel quouis alio modo accipiendo usuris, scienter vel probabili opinione participant. Haec enim & similia, quantum ad praesens spectat, ad propositum quaesitum non necelsario ree quiruntur. Haec itam, quo ad primam huius tractatus partem, dicta sufficiant.