Ioachimi Fortii Ringelbergii Andouerpiani Lucubrationes, uel potius absolutissima kuklopaideia nempe liber de ratione studij, utriusque linguae grammatice, dialectice, rhetorice, mathematice, & sublimioris philosophiae multa. ... Basileae apud Barpto

631쪽

artium.

artium genera sunt. Alierum mechanicu ut lanificia,nantice,agricultura,chirurgia' dicta quod manuum licio exerceatur. AIterum,quod praeceptionibus magu er animi meditatioe, quam corporis exercitio discitur. Hoc diuidi potest in quinque

frinas:Logicen, Mathematicen, Moralem, Naturale Super naturalem. Logices partes sunt: Gramatice, Dialectice, Rhetorice, Mathematices: Arithmetice, Murasce, Geometria, Astronomia. MoralisEthice,Oeconomice, Politice. Naturalis, Pissice,ac Medicina. Super naturalis, Metapha sice,Cr Theologia. Septem prioα res liberales uocatur,quod liberum requirunt minisi Politicae partes dumius ciuile et scietia militatis:qua in terrestre nauales distribuitur. Mechanicarum artium subiectasiunt lana,nauis,agri. Gramatices,loquutio: Dialecticis,argumentatio Rhetorices eloquentiar Arithmetices numerus:Musices,numeri consonantia: Geometriae,magnitudo: Astronomiae,magnitudo cunt motus ratioci Ethices,quae virtutum ac uitioru genera tradi summum bonum:Oeconomices,res domestica a Politices,reipublica: Pissices,corpus: Medicinae, corpushumanu: Metaphsices,ens: Theologiae,deικ. Rursus artium genera tria sunt. Animi tariti, ut Poetice, in. nu fu,

632쪽

stia

nes construm e quibus ureitas colligi potest, ut Aca demidi er Socratici. Triplex fut academia. Vetus a Platone, Speusippo, er Zenocrate instituta. Media, Arcesilas instituit. His aiebat nihil ad mari,ave coprehendi posse. tia qua costituit caraeui s. Philosophia iuuenibus sobrietas lenioribu3 solatia poperibus diuitiae:diuitibus ornatus. Unsus ait eam leganatura praestantiore esse: quod hae ut recte uiuuε coragunt,ita docet. Quitos deterius est coacta; ficere alia

quid qJonte , tanto legem instriore essi philosophia.

633쪽

rcu rubrum,siporem incerta: aera colaris saporis,lapertem illi. Aer Cr ignis moueri uim habent aquaer terra patiendi. Triplex ignis est: communis, quo quotidie utimur in corporim animantium,quem modici calore naturalem uocant:et Solis ignis quo omnia

forent, er qui radix siue causa est aliorum ignium statac triplex ignis est carbo, flamma,Crklendor a summa per acrassus. Rerum principia duo sunt muteria ex forma. Materia uelut mater est, deus pater, firma prolis. Degs L hlua recipit, fima nascituri Dil ut creatis er generatio.Nam creatio prior est generatiori creatio dei est,generatio naturae. creatur quod uapte natura implex est,partibusq; carens: ut anima capax rati v at Tiafirma generatio copositorum est. Quicquid generatur ligulare est 'pecies enim generari non possunt.Eorum quae Ant,q iam sunt diuidua,hoc est,ex aliquo composita quaeda indissiluas simplicia.Rursus diuidua aut sunt imilium partium,quae ex milibus coponuntur, ut auru, va linum. Aut di similium, quae ex disimilibus partibus

constra ut domus quus, pistis,omnias animantia. Natura est uis insita rebus int.ba desiimilibus procreans. Vmbra, aer cares sole. Vmbrae etia uocantur instrarum imagines. re sici aiunt inter elementa propor

634쪽

sis Io. POR HI RIN I. stacij continet,quis terra. Et aer decupla plus loci quam aquasc in alijs. Ex quo colligimus ignem milis lecupla esse ampliore terra. Quum ergo in bombarradu ex puluere repente ignis fui, necesse est teporis momento ignis fusi habeat locum. Haec causa globum equinnam proxima quaes cedere debent fama exoriente. Mirantur Fur non idem esciat stupurcerte ictugeret si tota mul incendi poss: quemadmodsi pus tuis ille aridisimus. In quibusda libris hanc inueni descriptionem Mulier hominis confiso est continita solicitudo, indeficiens pugna, quotidianum damnvm olicitudinis impedimentum,adolescentis naufragus, amat psimum,pondus grauesimum,ustis in ubilis,

humanu mancipium. Nonnullis mas monstruisse hominum aiunt,Cr propter calorem deficiente nasci. In rebus omnibus natura genuit siquid,quod inter caetera principatu obtineret. Inter sidera Sol princepse inter spiritus seu potius res cunctas deus inter animantia homo: inter stru leo:inter metalla aurai uva ter potus genera vinum. TEMPESTA sTVM DES c RIPTIO ad P sicen quoq; restre D.

F v mm,' mma uel ignis repentinus est, qui ex

nubiu collisone,aut ruptura nascitur.Tomta in

sonitus, qui aeditur,quanda balirus nubem rumpit

635쪽

ber pluuia sensim cadens. Pluuia uocabulum generale. Nimbus pluuia praeceps Cr repentina. Grando pluuia in descen a congelata. Nix humor modice concretus, urandine di strens,quod haec postquam nubes in guratussoluatur, concrescit illa antequam in pluuia cogia turnlibes. Niliis quairuplex natura:usum d ergit, per flocculos cadit,mess m auget, Cr semper in altis manet montibus. FIOccus exigua lunae portio est qx edumetis adhaeret,quom per illa transeunt oues. Distat τα et pruina,quod ros aestate1fit,pruina Meme. Nihil aliud in terra tremor,quam in nube tonitrui . Nebula

est halitus e terra, as aquis surges,qui uel stultaevanescit, uel in altum sublatus conuertitur in nube. Hs uapor humidus in sublime egressM,quu ut uentorurum cogitur per aera. Disert nubes a nebula, quod nubes quocunq; tepore cerni posset nebula nec aesturate calid nec nimio frigore. Fulminum antiquitas tria genera sis ruabat. Postularis,quae uotorum,uel sacrista rum omissim, istretam religionem reposcebat Pectistra quibus interitus, exilia,uel aliqua clades deatilinciabatur. Et peremptatia, quae superiorum fulgurum ic prodigioru ostenta π significationes perimebant. Huc ut ludat Pliiij uerba: Quando in fulgurum quos interpretatione eo proficit scientia, ut uentura

id finito die pminat, er an peremptura sint Atum

636쪽

s Io. FORTII RING. aut apertura potius aliasu quae lateant. In magna tempestate apparent duaestellae velo infidentes, Pollucis er castoris numina,quibus se adiuuari periclitantes existimant. Soliturium dus Helenam vocant,dirunauigantibus. Ideb Propertius inquit: candi felici soluite vesa choro: non stellum linam,sed geminis i telligens. Ouidius: Vos quoq, Tmdaridae,quos haec colit in Hadratres Nite precor duplici numen adeste rati. DE cOMETIS. Cometis uocant nubium incendia magna haerentia in aere,quorum octo genera sunt. Prioni quando scintillae deorsum promittuntur instecie barbae De quo dere sic Graeci scripsere:πο γωνιας εμ

637쪽

παδίαρομοιος λαu: αδ κασμοις. Hippus, iando equi similitudo est. Graeci: ὁιππος ὁ1m. πευς καλουμ ζ διμων λαυας ἰrretras Δια pauis νων τας αδτινας. Haec ad urgesimum quintum Pliiij caput in secundo natura ιs historiae libro conducent, ubi cometarum descriptiones ex bis Graecorum uerbis desumptae videntur. DE ARc V COELEST LAR um semidiameter semper est quadraginista duarum pretia: sed quanto Sol depresseri '

tanto arcus altior. Obstruatum est centrum oculi cernentis,centrum arcus,eν eiu3pesos,in eadem esset

neu recta: atque sub aequatore, tribus horis urite merita di totidEs post nunqua cerni propter Solis altitudinem. Quando fidus in oriente Urietonta contingit:arcus centrum in occidente finitorem eunde premis:eta Mis in Lino circuitu altitudo quadragintaduam pir tium est.Quum vero Sol ab oriente ad austrum ascea deris,altitudinem habet graduum decem:arcus centra ab occasu ad aquilonis plaga descendes, altitudine ha Isbet triginta luaru partium. Et quando Sol in austro sublimis est: arcus sub aquilone depressis apparet. Si sola finitore partibus triginta abluerit: arcus altitudo Praeis duodecim cotinebit. Si Solis idus ultitudinem f' , s habuerit

638쪽

IO. FORTII RING. habuerit partia quinquaginta aut sexaginta, insomnino no cernetur. Ex his intestigi poterunt haec Plini verba: Arcus nisi sole aduerso nonfurit,nec unquamnis dimidia circulisma,nec noctu,quaris Aristoteles prodat aliquando usum,quod tame Atetur ide nunspartadecima Luna possFiunt aut hWme,maxime ab aequinoctio autumnali die decrescente. Quo rosses crescente ab aequinoctio uereo no existu nec circa solstitium lan filius diebus bruma verὸ,hoc est, e Misimis diebusfrequenter.Iide sublimes,humili sole: humiless sublimi. Ait eos aestare raro cerni:bruma Mero strigenter propter solis altitudinem. DE ANIMALIBUS. in constans est,asinus piger,equus libidinem

cenditur petite; impetuosie foemeta,'lupus mitescere nequit, vulpes, insidiosa,astuta,callida erum timidus Ormica laboriosa, apis parcMcanis gratiso sus,ad amicitia propenses leo solitaria expers si ea talis,nunqua pabulum hesternia admittens,tanta uocis magnitudine aut senim,ut solo rugitu celerrima ani mitia prosternat: ursu pigerrima, solitaria,corpore graui,copum indistincto. panthera uehemens, m ad

639쪽

tus in pauone,cura gocis amoenae prauus in luscinia. canis Dianae sacer est, aquila Iovi,tUrire Baccho,pa ου no Iunoni,seo inbeli,eqvvs Neptuno, mus Apollini, κanguis Aesculapio,coruus Phoebo, asinus libero patri, gallus Marti, colaba Veneri,noctua Mineruaedupus inarti, fer Iunoni, Soli phoenix. Animantia omnia in 'rinas treis Plato d)linguit:.volatiloquatile,tera restre. catuli nuncupantur quadrupedu omnia,quo rum ungues recinuictim ut leonis,lupi,canum ers, milium. Pulli,equi Viniomniumq; auium. Vituli bovis r et bati. Agni ouiu, Hinnuli ceruora. Hoedi teneri foetus caprarum. Foctus nome omnibus his comune esto non solum ad animantia ed etiam ad arbora fruis Elus re 'tur. Vergilius: Arborei foetuη alibi. Oud etia ' foetus appellantur. Armenta equorum Cr boum funebvreges,capr xm Cr ovium. Oua oblonga er Astigio Fcacuminata Deminam dedunt, tunda uero, Cr parte mutiore obtusa,marem.

AD REM RVsTICAM spectantia. Stati probatur,quod pingue est et dulce, utransitu deprehendas. Glebum paruam dulci aqua coni perge cr subige: si glutinosa est,em adhaeret, conru

tu i ii in s pinguedinem. Scrobe effossi cir rursus

640쪽

DE PLANTILOLoi Mineruae sacra erat, popuIus Hercessi

laurus Apollini, myrtus Veneri,quercus cir esculus Ioui,uitis Cr haedera Baccho, Plutoni cupressuspiritin matri deum,palma uictoriae. Quiris succorum genera sunt: Vino*s,ut uitis,inori, ii ne pinguis,Mole lauri,nucis: dulcis,ut glandis,gborrhidaeracerut nasturti : amaris,ut ab Uthy. Duae fructuumst cies Industriales, qui ne hominis industiria non proinueniunt,quod genus uinum,frumenta,INumina. Et naturales, qui natura siua, fine cultoris ope nascuntur, sit mala ,πγra,cerasa,nuces. Vitem si maturius putes

plura sarmenta: Aberius ructus plures consequentur. Post vindemiam bonam strictius: post exiguam latium putandum. In locis frigidis a merise uineta ponantur in calidis ab aquilone,,in temperatis ab orientcuris necessi st) ab occidente. Graeci inquiunt Aeraptios hoc pacto prouentum futura cuiusq; seminis experiri In area aliqua diuisisspatijs diuersa frumenti ues leguminum semina spargunt: deinde ortu caniculae exploraui, quae ex rantur,quae glesu permaneant. Usibus inmis in quercuum pomo reperitur musca hellum si turum esse iudicant: quibus aranaeus, piam: Pitas

semis,caritarem.