Bernardi Guilielmini C. R. Scholarum piarum Sermonum libri tres

141쪽

122 LIBER TERTI Us

Hanc ego praesidium mihi semper rebus in arctis

Voce animoque voco, Compello hanc nomine Matris. Quae non UIR Go suos , quae nullum temnit egentem,

Audiit alma preces . Nec enim Tibi gloria, Ut RGO, Ulla unquam per me minuetur, nec mihi per Te Spes ulla. Expediunt humentia sanguine puro Vincla, caroque rubens & viva in x ulnere circum Inque imo apparet. Primum risitque , serenamque ostendit frontem Toyonus; l. etior olli Ipse ego arrisi, simul arrisere propinqui Laeti omnes, es laude virum super astra serentes. Credideris finem tantorum hic esse laborum . Falleris: est etenim bellum hoc serrumque sequuta Atra fames , qualem vix secula prisca tulerunt, Solvissemque libens uno pro mure philippum. Est quoque lex ovis vel in ipsa pace chirurgis, Ut dira esurie medicentur vulnera passis. Legem observavit, legi & parere coegit Me Gyonus inexorabilis; ardor edendi Cuncta licet misero popularetur mihi membra. ol quoties, rogo te dixi, Toyone, per ista Brachia , perque manus , quae turpia sub cute monstrant ossa, per hunc ventrem tam longo tempore inanem: Da dextram misero, da frustum panis amico. Quid juvat eripuisse uno de funere, cogis Si me alio perii saet Immobilis atque sit pinus Ecce duos jaceo mensoer mea Iumina nanum Quinque per hebdomadas nullum cepere e quietem Nullam habui, neque te sum passus habere. Laborem

Polco per hunc , per opus durum , quod si Mnte subisti. Da pulli mihi particulam, da crura palumbi:

Non refricabit enim obductum res tantula vulnus. Sed surdo canimus. Solo me jure per unum

142쪽

Mensem aluit: jus mi hoc visum contra Ouinia jura. Ast aliter sapiens juvenis momenta pependit .

filo animae tenui suspensae. Nam cibus archo Ingestus stomacho humores renovasset inertes Foecundumque nova mosset prurigine vulnus. Ex tot vulsellis reduci tantaque ruina Tristia Vulcani mihi vates fata canebant ἱScilicet aut captum sere viribus ima movendi Membra, aut more anatum progressurum male claudum.

Omen de id duplici nixi ratione serebant: Seu quod vastassent ingentia vulnera nervos, Sive quod incurvus terno jam mense rigeret Interius poples strictus multiplice nodo. Sed me damna juvant. Extremum audito laborem . Sique potes risum cohibe. Subiit mihi vires

Explorare novas. Aberant custos & amici. Surgo igitur silus paulatim, circumeoque Ter lectum quanquam claudus, Vulcanus ut alter, Et mihi plaudo, putans me imitari heroas eundo. 'Dumque ita turgesto demens , offendo scabrosum Nescio quem in laterent, & praeceps cado pondere toto. Est adeo tutus, quemcunque sulperbia fulcit. Horrendum doleo: pudet acclamare. Quid ergo Aetium est Z Irrem leviter, manibusque prehensans Fulera & lodices supero conatibus arcem Morphei, & inlidiis laterum vito allior ipsis, Interiora velut sublimis retia turdus. Paulatim dolor ut cessavit , crura sedesque Metitus reperi, proh mirum i aequalia crura AEquales lue pedes, toto & me corpore salvum. Casus enim secit curvato e poplite rectum. Testis es ipse, MARI, quo coram incedo solutus, in a Grain

a Videbatur tam male assecto ali- se & ambulare . Adeo pretiosae sunt v, quid esse veluti heroicum movere se post res carcatibus .

143쪽

Gratulor atque mihi veteri me redditum amico. Quid nostro de more isto ab sermone feremus Utilitatis Z Amuletum morbos Tibi contra Mille duplex scribo. Studium vitare memento Coenatus pransusque: graves dein excute curas. Praestat namque bene, ignorantem multa, Valere, Quam Senecam tussire, vel aegrotare Platonem. Praestat multa suo volvenda relinquere fato, Quam male torqueri, frustra retinere volentem. Haec facito, MARi Amice, diuque quod opto, valebis. Aut si unquam, avertant quod Numina, corripiet Te Par morbus, Tibi sit praesto idem, parve chirurgus. Nam mites interficiunt humaniter aegrum.

Respondet γο. B. GuHielmiso gentili suo , Castellano Vennensi, qui se ad reditum in patriam solicitaverat. Exponit eausas , eur sibi non redeundum putet . UILELMINE, aliis qui aequum

jus dicis, iniquum Mi dicis , remeare jubens ad

patria tecta. Poenituit rediisse semel . Tibi scire volenti Causas simpliciter narrabo spe

ricula primum Enumerando viae, dein multa obstacula, quae mi opponit natale plum, prohibetque reverti. Septembri medio digressus ab Urbe malignum ob

Aera

a Dioressis ab Urbe sub finem aesti- l quadraginta aut quinquaginta Μ.P. Is as dimidium usque autumnum puta- l tima simi remeaia vigilia , ignis a ius tur mortiferum dormire intra spatium i litus , diaeta .

144쪽

Aera nil prima dormivi nocte, secunda Τurbarunt innum longissiima jurgia propter

Turdum, quem tulerat secum hospes , caupo negabat ἀNomine in Italia, re perfidus hostis ubique. Tertia erant nobis gens circumfusa Canopi VMulta, statura humilis, facie nigra, corpore toto Foeda, & si credis famae, divina suturi. Scrutari at loculos melius, quam sidera norunt. Nemo dormisset monstra inter talia tutus. At mihi nullus erit finis, si dicere nostes Insomnesque gravesque velim plenasque timore. Nam ternus mihi mensis itu redituque cucurrit, Resque novo semper gravis est decumbere lecto. Nox tamen una aliis suit anteferenda, jacebam Qtia sacco paleis & sicca fronde reserto Alpibus in mediis '; quod nempe jacere putarem Me primum egregio in thalamo securus ab omni Vermiculo & contage: luem nam saepe cubile Acticat incautis, caelique exolvere poenas Sontis alius. At hoc penitus non elie sinebat Felicem, quod vel leviter quum membra moverem, Obstreperent siccae frondes, somnumque fragore Praecipiti excuterent, sua vulnera sersitan ultae. Cui sunt deliciae tales, incommoda per Te Contice quot tulerit. Missis majora minutis Persequar. In pelagum tranquillum mane Liburno Solvimus exiguam puppim, Thetidemque secamus. Sol medium faciebat iter, quum vertere proram Ad litus Lucense Charon jubet, aequore quamvis Immoto : nautis namque est praesaga mali mens. Flare

a Caupo Italire me.b Natio ab AEgypto oriunda arta

eorum more vaga, omnia secum portans . I lice Zingari. e Cum de selis noctibiis agatur hie,

perturbat ordinem narrationis: nam De contigit in reditu in Italiam .d Nauclerus o

145쪽

Flare autein sensim Notus incipit. Instat anhelis Navita remigibus; nam longe dissita nobis Est Uia Regia Aquis innascitur aestus, & undae Horribili strepitu reQnantia litora pulsant. Quo propius terris jaetamur , eo minus oram Cernimus , & quoties domum superamus aquarum ,

Stentorea nautae conclamant voce vocantes

Auxilium, & manibus geminantes signa. Coloni Litoris accurrunt, contosque uncosque serentes ferratasque sudes, quae ccecum intrare canalem Cymbam adigant dubiam , mediumque tenere: per utrum Nam latus irruimus certo gens debita letho. Ergo duas nudorum hominum collabimur inter Alas: haec muro stat dextero di illa sinistro, Distantem nimis haec retrahens , nimis illa propinquam Depulsans cymbam, lumbis tenus utraque collo &Summersa interdum. Nisu ingentique labore Ingressi tandem curva deducimur aeta

Incolumes, sed aqua madidi gelidique timore. Pellimus igne gelu . Interea qui serie sedebat In Laribus senior, queritur ridetque. Quid hoc est Monstri, ajo Z gaudet, dolet uno & tem bre. At ille, Punctus ait podagra doleo, sed jam prope sanus Gaudeo; namque instat jejuno quarta dies mi ,

Et finis podagrae, esuries cui sola medetur. Nos est mane senex comitatus passibus aequis Ad cymbam, jussit multum & salvere abeuntes.

Quando laborabis podagra , jejunia serva;

Hinc etenim pedibus mordax subducitur humor. Sed nostrum repetamus iter, pelagoque sequamur . A modico liber majori occurro periclo. Nam grandem Ligurum conscendo in litore h pinum Massi

a oppidulum in ditione Lucensi , cu- a b Januae . ius canalem intrant minora navigia, l

146쪽

Massiliam petiturus. Unelia ' noete secunda Nos videt immotos, nisi quod verrunt duo remi. Nocte sere media flare ineipit Eurus, & Euro 'Vela damus laeti, modico sed tempore: namque Saevior increscens turbat caelumque salumque. Amplius haud vidi nisi ruptos nubibus ignes, Nil nisi rugitumque maris gemitumque rudentum Audivi , & clamores terrificos nautarum. Quantum extra navim saevirent omnia, frustra Dicere coner. Ab his intellige, quae miseri intra Pertulimus. Modica nostris cum rebus ad octo Sistimus in cella. Pendens e sune lucerna

Horribili impingit motu ad laquearia, lucemque Eripit ex oculis. Paries me hic dejicit , illum Mi ad frontem paries alius collidit, & udo

Volvimur ambo solo: multi glomeramur in unum Rursus nunc sursum jactati, nuncque deorsum. Hinc onus impellit, plena illinc mercibus arca . . Dejicit in morem testudinis omnia ubique obvia ; miscetur pede pes densusque viro vir, Et scamna & lances & vasa & ahena. Redimus In chaos antiquum, simul & confundimur. Algent Sparsa maris spuma crebraque aspergine membra, Insilit os imber salsus nareque oculosque: Nautarum plangor sociorum & flebile murmur Terrorem ingeminant, quatiuntque immaniter aures. Denique mortis adest: quocunque impellor, imago, Proque patet tumulo mihi plurimus aequore gurges. At cui cepe datum est tumidos compescere fluctus, Atque suos Ios EPH tuto deducere lMIetu Naufragio abreptos , mihi terque quaterque Vocatus

Adfuit , & nota sese pietate parentem

a Civitas Iaguriae sub Rege Sardiniae , Principatus cognominis caput.

147쪽

Monstravit. Siquidem cum nocte procella resedit, Et salvos portum Telonis ' vidit inire

Nos aurora. Adeo volat Euro concita navis;

Nempe plagis Ligurum Telonem quattuor horis . hMercator, Phrygias qui vestes & muliebrem Mundum arca clausum cera atque bitumine tecta Litus ad Hispanum Ausi,niis vectabat ab oris, Luserat audaci cum virgine saepe quieto AEquore. Tritonem hunc aegre nymphamque ferebant Nautae, importunos osi gens frigida amores . En tibi Massiliae sua quum deponit ab alno Pondera quisque, arcam videt hiscere noster amator Partibus in multis. Aperit. Proh vulnus acerbum lProh dolori unda maris natat inter serica, pallent Puniceum & croceum susco mutata colore zAuro distinctas sitius & rubigo figuras Confundunt, faciuntque aurum jam vile metallum . Dum gemit horrendum mercator, & ungue revellit

Cirratos crines, Venit en gravis ore manuque Neuta senex: nostrae haec est, ait, ultio navis. iNamque locus sacer est, quem nemo impune profanat. Perge age, & aequoreos posthac reverere Penates.

O dignum, urbanas qui pro rate dirigat aedes lAt laudabo procul semper mare, classica , nautas. 'Est aqua namque mihi contraria. Ab aequore liber Naufragium passus sum pene minoribus undis. lPrimum intentavit suribunda Druentia φ, fugit Quae liquidas Alpes, latoque immergit in alveo Saepe ratem improvisa ruens & turbida coeno. Alterum in Helvetia lacus Altorsensis, in ampla

Quem l

a Portus Galliae amplissimus ac toto pe I o. M. P. horis quatuor, aut nou.rbe celeberrimus . t multo secus. ib Emensum scilicet maris spatium . t e Fluvius Provinciae Rumanorum a circiter Ducarum ut dicunt, nem, Ι gallice u Durauci . .

148쪽

Quem trabe cum bobus tranavimus. At nisi velum Accelerasset iter, hominesque bovesque prosundo Trabs inversa hacu mersisset ; tanta repente Α fundo latices tempestas miscuit imo. A puppi ad litus perniciter ire laborans Densa boum quadrupes repli per terga. Tmore Horrebat pavitans mutum pecus, & caput inter Crura abscondebat, laxam solvebat & alvum. Mox imitatum homines certatim in litora saltu

Desiliebat, & inspeeto post terga periclo ,

Perflabat nares fugiens, caudamque movebat.

Ridebam armentum spectans in litore, abegit Sed me unda, inspergens multo mihi flumine lumbos. Jure aversor aquas igitur , distoque periclum Exemplo nostri quondam evitare catelli. Is primum egressus patrio de stramine sontem Esse Elum ratus, ingreditur; sed cedere sensit Ut liquidum plantis metuens immergier, auras Latratu implevit; porrecto fuste reduxi Ad ripam. Excussis villosis ab tergore guttis

Allatravit aquae, dentesque ostendit acutos, Grandior & sontes & flumina credidit hostes, Et procul objurgavit atrox quemcunque fluentem. Nunc ad iter venio terrestre . Cadavera vidi Praeteriens Alpes glacie concreta , minaces In me Oculos veluti tendentia, quod nimis audax Postridie illorum mortem juga dira subirem Haud ventos metuens niviumque volumina & iras. Nam densb adverses serientes turbine vultus Conclusere animas miserorum in faucibus imis.

a Nempe manibus 8c senibus . commodum est. Ter. in Hecyr.b . . . . Non hercle iaci potest , b In jugo , uod S.Gottardi vocant. Tantum, quam re ipsa navigare im c In confinis Insubriae . .

149쪽

Mutato, vide, ait: grassator multus heri tres Ferro hic stravit adhuc madidae sunt sanguine glebae. At me primo aditu in silvani, stultissime rerum,

Ista monesi Nullum nemus unquam Obscurius isto, Horridius nullum vidi. Brevis est Arduenna, Terminus Hercyniae non sic protenditur; hora Infandum nemus hoc quanquain praetervehor una. Sed quibus in silva tres ' non Occurrimus, unus In patulo κ curri saevis latronibus agro.

Non procul a Dola gradienti in equo mihi bini obveniunt pedites, hic canus, subniger ille,

rvus uterque Oculisque minax. Tum, quo via ducit Haec t ajunt. Dolam. Nobis tecto capite i inquit . Iunior, assiliunt & utrinque. Pericula sortes Thersitas faciunt quandoque. Cito omnia tensa Praena manu immittens serio calcaribus armos. Dejicit hunc equus atque illum , panditque viam vi, Et velut admonitus communis utrique salutis ocior alitibus celeri volat ocior Euro, Meque probris sures fremituque sequuntur inani. Sed ne sorte putes AEneae me, vel Ulyssis Velle pares casus totidemque referre Iabores, Cetera praetereo, majora & vera loquutus. Dic mihi nunc , cur non post vincla, ergastula, remos, Hoc quoque supplicio sontes damnantur, ut errent Per maria & terras i Fraterna caede cruentum

Primum errare hominem jtissit, longeque vagari Justitiae exemplar primaevae Conditor orbis. Cur non in vestro est scripta luc quoque Codice poenaZQuidquid id est, praestat in sede morarier una. Quae a vobis bona , sorte malis pejora, recepi,

Jam loquar et iccirco ne ingratum crede: recordor

Quae

a Auctor, Pictor Neapolit. & auriga, i b-σ profugus eris Iuper ter- qui illae quoque pri lie tiansiverat . l ram. Gen. I 4.

150쪽

Quae mihi Tu, reliqui quae sanguine juneri & amici

Osticia exhibuistis. At ut Sophos ille monet: Ne id nimis. An modicas mihi coenas ipse parasti

An modicas alii t Consuetum vivere parvo Vestrae accumbentem plus aequin tempore mensae redebat, mihi nec quanquam humanissimus hospes dia pellebat, nec doctus sermo , nec Ode Mista frequens. Ita fastidimus cuncta coacti . . Nec satis hoc. Gustare novas post sercula plura Multi suadebant epulas, nec grandia multi Pocula spernebant, nec multa, iterumque iterumque

Mique meisque propinantes. id vina PolycnjSequanicaeque dapes satum m loque decenter Plus sapiunt, quam nos, animalia muta , comedit Quum satis, & potavit equus, potumque cibumque Praebe, haud illecebris, haud virga sumere coges. Adde istud: hodie coenavi lautus apud Te: Cras, inquit conviva alius, coenabis apud me.

Inde alii Lunaeque diem Marti silue Jovisque ordine distribuunt. Ego denique semper opimo

Semper in omni epulo conversi,r Apicius alter . Invitatori si forte venire recusis Nec diverticulo setis apto callidus utor, Dicor inurbanus, Clochis praepono Rinaldos: Atque ita me urbanus neco. Sanus enim nequit ullus Esse diu conviva, frui nec munere vitae. Praeterea incusant multis materque serorquerim sepe absentem. Cur, aiunt, ergo redisti, Si matremque domumque fugis, nec cura tuarum Ulla tibi est Z Tantum a nobis hoc tempore distas, Quantum distabas trans longinquissimus Alpes. Solicitae abscondunt vestes exire paranti, Nec reddunt, nisi me rediturum ad prandia foeum Pollicear, dextraque data contester. At eheu l