Legis 12. tabularum collecta, et interpretamentum. Vtrique iterata nunc editione, multum accessit. Theodori Marcilii professoris eloquentiæ regij

101쪽

so INTERPRETA M EN T.

ARBITROS TRIS

DATO.

- Vt C. XXXVI. Tris arbitri fini-bin regundis. it quidem proprius arbitrorum numerus ternarius, i. xv II 3. Principaliter. D. De arbitr. ubi & ratio humeri. arbitrorum

imparis. Ergo dc lege Mamilia non duo arbitri sinib. regundis, sed unus, apud Ciceronem lib. I. de LegibuS. Arbitri autem finibus regundis , quia incertae quantitatis seu-ctuum aestimatio est.incerta quantitas in arbitriis f. in personas. In- .situi. De actionib.

DUPLIONE DECIDITO.

: Qui filiam vindiciam tulit,sse uel praedo, siue malae fidei posses iser:, ex lege xii. Tabular. duplos fiuctus restituit. Tansitur hoc ius Xuirale l. vn. C. Tneodos. De

102쪽

LEGIS XII.

Visur. rei iud. ubi lex hanc aequitatem, ex iuris prisci formulis intro-dactam ait, ex lege, scilicet, XII. Tangitur & L. Iubanus 3. proinde. D. Ad exhibend. ubi lex ait. In actionem ad exhibendum venire fructus ex die accepti iudicii, &secundum legem astimari, Lesem accipexII. Tabul. Suadet in-1criptio l.Ix. D.De vshr.2Estimantur ex XII.Tabulis a primo die poLsessionis, ex iure Digestorum a die accepti iudicii. Mentio huius duplorum fru

apud Pauli Sentent. Tit. IX. lib.V. g. II. D. Ambros epist. Iv. Rectin.obseruatum eosdem esse- ctus maiores l. VI. g. vlt. Mandatil. xiI. g.II. dedissTactlign. D. Iustiniano siue menti eiusTribuniano nusquam ulla de hoc iure mentio, quasi par esset condi

tio praedoni & bonae fidei posses

sori.

103쪽

3α . INTERPRETAMEN T.

Duplis autem pro duplis fructu

le, item alto'Eapite legis apud Plianium c.III. lib. XIIx. Eadem dupla, - l. xx. D. De libρ causi. Et duplicium, l. I. Theodos. D. vshr. rei iud.

fuisse , patet l. II. f. Initium secessionis.Die Orig.tur .Et apud T. Liuium lib. 1ν. narratione de Virginia. Dioninum lib. XI. Hinc & i' nodierno iure aliqui rivuli sevi l. xxiv. f. I. D. . Deliber. cau. l. vlt. Quib. ad liberi. proclam. non licet Iuli. De ordis cognit. C. Et g. Praeiudiciales. Institui. De actionib.

104쪽

2EGIS .XII.

ne , cuiusmodi & Pandectarum hodie serieS. Est aute duplex emtio dc Ve ditio. Naturalis & Liuilis. Nat ratis,exorginaria est, siue absq.o

dine & formula: Civilis ordinaria siue formularia, ex lege XII. Tabular.Naturali hodie utimur, ciuilis obsoleta est. I. venditae, Instituta De Her. diuis. Ciuilis dita trian patio.Itaq. Vlpian.Regul.DΣΠ.9. In bonis Iruum emtum ct mancia patum distinguit. De m1cipatione caput hoc legis in xII.

HANC EGO REM.

Hanc sollennitatε id est formulam ex te e xΠ. Tabular. esIe ait Boetius lin.III.Comment.ad Top. oc.autumans videlicet propalam ex lege esse, non per conseque

105쪽

1 INTERPRETAMEN T. tiam ubi est. Q cunque igitur res lege XII. Tasuiar. aliter, nisiperhanc solennitatem, abalienari non

poterata' i

Videtur autem in lege susne Hac ego rem ctc. re Videlicet, ma cipi. De qua Vlpian. Re21LTit.I.

Iure Quiritium pleno, quo quis rei dominus est, eamque in bonis habet l. vn. C. De nudo tore Q-rit. toll. Vlp. Regul. Tit.I. & XIX. Plenum id ius, quia continet dominium naturale siue in bonis, Mciuile siue ex iure Qviritiu me o. Illud zonitarium . hoc ad tritarium dixeris, si videtur, ex The philo.*. vlt. Institui. De libertin. Plano iuri Quiritium opponitur nudum ius Quiritium, quo quis rei dominus dicis causa, Vt torfamiliar, aut pater fiduciarius.

106쪽

LEGIS XII. JJ

Theophilus d. β. vlt. Tollitur autem hoc ius nudun siue imaginariuna, sim omnorinae, ut Varro diceret, imaginis, d.l.Vn. Differunt itaque mi Quiritium ius Quiritium plenum.&ius miriatium nudum Ius Quiritium est duplex,aut enim bonitario iungitur,& plenum fit; aut separatim capitur, & nudum est. Peccat Tribunianus. 3. Sed ius quidem ciuile. Instit. deiurenat. cum ait, im ciuile, vel ius Quirit tu, dcc. Dicere hoc ita potuit Caius necdum. abrogato iure Quiritario non potuit recte Tribunianus iam abrogato iure Quiritium nudo. Na hodie idem non ius ciuile

de ius iniritium: sed ius ciuile,&ius Quiritium plenum, siue boni

tarium.

EMTA HOC AERE

E A QT E LIBRA. Verbo vito dixeris, macupio Macepta, id est emta ciuiliter, &cum auctoritate, siue, actione cum eui

Diiij

107쪽

16 INTERPRETA MENT.ctione, ut est l.vit. D. De euict. Sic mancipatio apud Plautum persa Sc. XIV. H. xl Ix. Neque obstat idem Curcul. Sc.Ix. Nam ibi Coeles ille fugit mancipationis M

nexus remoram.

Libra cum raudusculo in omni contractu Romae dominata est. Itaque Tullius epist. xv. lib.xlv.ad Att. tropice. raudusculum dixit pro obsignatione testamenti per aes libram. Qui locus ne recte capitur a plebe interpretum. Dominiu librat in contractibus, quia saeculo Xuirali cum stipem siue aes graue adpenderent,opus libra,it que & postmodo recepto iam usu pecuniae signatae siue numeratae, librae tamen sua sibi dignitas seruata. Plin. c. III. lib. xxxIH. Forte an autem & alia posteris Xuiroruvisio , cur librae usum in mancipationibus retentum Vellent, nempe , quianibra semper habita insigne Iustitiae contractuum Deae: Sic enim & Orpheus tiranno Iu

108쪽

istitiae lances ei adpinxit; etiam apud Stobirum Sermus. Ad easque Iustit1ae Lances identidem lusitant scriptores, ut Leo A. Nouel lari. Persius Sat. IV. Minucius Felix Octauio, Petilianus Collat. Camia n. I. c. XXIX. Iub Carnutens epist. cclxv

BRAM FERITO.

Emtor n*e serito raudusculosue aere rudi aut fraui, idque emtori ut arram tradito. Caius Institutis lib.i.apud Seuer Boet.lib. III.

Comm. ad Top. Cic. Aliouorsim Corippus lib. H. Et iantam pollice pulsant. Dixeris. At Theophilus I. P

terea, Itistitu. mb.mOd.ius patria pol. libripende cruri asse siue nummo inducit. , inquit, παρερο

109쪽

38 INTERPRETAMEN T. res erant , ct libripens libram ct nummum adferens aheneum lacile hoc diluo: Adtulit numinum lubripens; sed tenuiti ac libram eo percussit , rem mancupio, accipiens. siue emptor. Neque recte Interpretati 'λπερίιὰ M tenens, Nummum vero dixit theophilus ritu post irati. Nam in lege quidem ipsa aes vel raudusculum est. Posteri nummum assemve dixere. Aliqui tamen & prisco ritu aeris nomine usi,ut a Varrone obseruatum lib. iic de ling. lat. Atque s1e usus Cicero in Topicis. A. Gellius. c. x. lib. XVI.' Sueton. Λugusto. c. lXIV. . . . 'De raudusulo. Varro IV. de

Lingua Lat. Festus in Rodus. Id que in xii. Tabulis verbum fuisse coiectura fieri potest ex seriena rationis T. Caij de mancipatione

apud Boetium. i ' i ,

Ex raudusculi pro arris datione , fluxere in ius ciuile nummo, siue sestertio . siue nummQ Vno

110쪽

LEG1S XII. 19 conductiones imaginariae,siue di cis causa,ex nudo iure Qviritium. Vt L. xlVI. Locati L. x. g. vlt. De adquir. possess. D. Et apud Vale

mo uno familiae siue hereditatis, ut apud Theophilum Institui. g. Accessit. De testament. g. Restituta. De fideicommisi . hered. Fabium Deciam. ccc ΙΙX. Et nummo Vno emptiones bonorum, Ut apud Ciceron. pro Rabir. Postumo. Et nummo uno Venditiones imagi-

lib. i. Et inveteri inscriptione L. Titurij Sabini. Mentio dc apud Flaccum Sat.v. lib. II. Vbi dc ratio nem Porphyrio adfert eiusmodi venditionis. Quippe illas nummovenditiones addictionesque iurisia peritorum ingeniis excoSitatas, ceu rimas per quas ex legibus e fugium esset. Puta. Si cuius rei ve lita esset donatio, non iam ea donaretur, sed nummo illi cui donatam Velles, Venderes. ae species