Legis 12. tabularum collecta, et interpretamentum. Vtrique iterata nunc editione, multum accessit. Theodori Marcilii professoris eloquentiæ regij

41쪽

INTERPRETAMEN T. breuius Lex xII. ut apud Festum in vagulatio, dc VerbuIo Vno, XII.

Tullius it. De. legibus. Discebamuspueri MI. &c. Sic &Constan tinopolitis Duodecim δυσχ δε η . Fe

Eadem & abscise lex,tanquauilegum aliarum resina & dominavid. VII. g. Si paciscar. De pactis. l. cxxx. De Verb. sign. l. III. Devsucap. Institui. De 1egit.patr. tui. Et toto iure ciuili. Apud Ciceronem Top. epist. rix. lib. IIx. ad mil. Festum k1Fercunctatum. Xuiralis item ea lax. A. Geli.

Eadem D. De bo n. damn. Vlp. Reg. Tit.

xxH. g. XIx. Iustinian. Instit. g. Ix. De hered. ab intest. g. III. De testam. f. Emancipatos. De exhered. lib. g. I. De Usucapin Dicta & Iex antiqua Ut l.II. I.I. De noxalib. l. I. De Orig. iun D.l.

42쪽

xiv. l. penuit. De legito hered. l. vn. De orare Quirit. toll. C. g. Vlt. De agn. siiccessi g. QNe autem De bonor. Instit. Et antiquissima lex Nouel.

XXII. c. IL. Et imantiquum l. Trax. f. VII.D. De lib.&postum. Et im exploratum quatenuS recepta in usum forensem Vt l. Iv.& penuit. C. De legit.hered. Et lex Romana Festo in

ctum.

Originem ipsasque cunas & quasi

crepundia legis Romanae inspextimus octanqua lustricu eius diem siue nominalia egimm : operae-

pretium porro iam & distinguere, seu praenominib. fratres. Vt enim fratrum alius maior alius minor natu , sic Romanum hoc ius alterplex. Genmta lara duplex. Legis huiusce tabularum aliae priores, aliae posteriores. Priores

43쪽

INTERPRET ANENT.

x. in quas Xuiri leges suas incidere anno magistratus sui priore: posteriorqs autem duae xI '. nempe, Has enim quasi adpendices aut mantis corollaria Xuiri addidere anno magistratus

sui proximo sequente. rides a

Pomponio l. H. g. II. De Orig. iur.

Dionysio fine lib.x. T. Liuio lib.

III. Macrob. Salum. c. XIII. lib. I.

Fugit Diodorum Siculum ratio qui lib. xii. tradit accessisse tabulas duas non proximo, sed altero sequente anno. Haec in tempore Vna eius erratio: altera in legisl tore. Nam latas inquit, tabulas

secundas non a Xuiris sed Coss Atqui tabulas illas secundas Xuir Appius Claudius tanquam lolio persperserat,iegib. nonnullis quae semina essent discidiorum inter patres ac plebem. Vt lege illa, Ne connusium plibi esset cum patriciis. emadmodum obseruat Dionys. fine lib. x. Iteni altera le- se iubente ainspicia' ct ius fecia-

44쪽

lium, in patrum potestateran esse , exesi sis plebejs traditum hoc a Semulo aci AEneidem VII. explicantecur Falseos Homerus Romanus aequos dixerit 'Appi j ergo Xuiri trebace versutaque dc domina- tum petetite legislatione facta lex Romana est ambis is, aequa &iniqua. AEqua in x. tabulis primis: iniqua in duabus secundis. Prim rum tabularum ius aequum plebissc patribus: secundarum ius plebi ini uum. Erso & irata plebes,perosaque tabulas secundas, contU-meliae causa Oscas nomini tauit, quod eae leges Xuiris ex Faliscorum iure ci uili petiti. Notat Seruius loco antedicto.

Falisci nempe, aliaeq; in Italia semigraeculae gentes, &iquarum sermo rufus putus Latinii, honestet, Osci a Romariis indigetati, ut Campani apud Festum in Ma sius. Hinc Titinnius, apud Festum

45쪽

I NTE RPRET AMENT . nam Latim nesciunt, i si diceret.

Romani quidem iure ciues, sed lingua Osci & rurestres. Oscinempe despicatui Romanis quia

Sillo. Iidem L Romanis odio quia hostes plaerique. Itaque dc ins mes secere tanquam spurcitiam mim intanes , ut & spurcam lanam Oscam iuxit Naevius in Romulo. Varro v. de ling. lat. Dur ca est lana quam in Romula Na

Hoc isaque sensu plebes Romana tabulas secundas nomine, Oscariam legum adfecit. . Exerrat Cloacius Verus apud Festum in oscum. Olciui leges accipiens' Sacratas. Nam hae quidem prorsus Romanae sint. Devij

dc illi qui non Osas sed, itas i ses quasi adscitas dici censuere, quasi aduentitias dc petitas ex

46쪽

Graecia, siue ut Dionysius loquutur At eo: quidem pacto leges omnium tabularum Oscae dicerentur. Ad silmmam, xII. Tabularum aliae Romanae &aequae & priores: aliae dc Oscae &iniq &posteriores. Qirare chim C. Tacitus an- nati iri. leges Tabularum, suris aqui nominat, de prioribus tabulis propriatim acceperis. Nahar quide plebi dc patribus aequae: at posteriores iniquae. Quanquam M postmodo iniquiores Ieses latae, & aliae in patricios, aliae in plebem pro pensiores. Haec & in resum leonus notata iniquitas siue inaequalitas,a Dionysio lib.iv.Ser

vij Tullij leges patribus & plebi

aequas fuisse: Tarquinij autem Superbi leges iniquas. His ita stecum sis, paucula dc de ordine legis per- Ordo legis Roma uti Ab in ius vocatione orsi leo em

47쪽

INTERPRETAMEN T.

suam Xuiri, non autem a iure publico , Ut plaerisque in mentem fuit. Fundusautem huic nostrae de ordine legis sententiae Tullius lib. 11. de legibus. Nam pro lege XII. dixit, in ivi vocet. A trincipionςmpe legis, legi uniuersae nomen secit. Ad noc exemplum & auctor ad Herennium lib. II. Quod gem O, inquit, In im ut eaε cum voceris. A principio siue capite primo denominans legem ipsam. Huic rei argumento est & series quae in Iustiniani Digestis,

edictoque perpetuo Adriani, Mord. librorum T. Cab ad legem

xII. Tab. ut inscriptione l. IIIX. XX. XXII.De in ius Voc.l. VI. Si quis Caut. l. cc XIII. De Verb. sigia. D.

Aucharium & ratio illa. Non iuris publici desiderio sed priuati, a plebe creatos Xuiros )egibus

scribundis . Hoc ita in Votis populo fuisse perspexeris, narratione

Dionysij lib. v. de primis Cossi Bruto & Tarquinio. Hi nempe

48쪽

cupidi a plebe gratiam inire leges

quinquaginta Tullias retulere, non de religione quidem illas aut magistratibus: sed de iure priuato, ut contractibus & iniuriis. Ergo &Dionysius leges illas populo vises ait νοιχους φιλαι σθfωπιυς ψ-' Leger perhumanas orpopulares. Tulliusque Rex ipse apud Dionys. lib. iv. de hac legislatione sua tanquam populari,pro concione gloriatus est.

SI IN IUS VOCATrtu Xscriptum hoc legis caput ripartim ex Porphyrione ad

Horati, Sat. IX. lib. I. partim T. Cato t. ccxxxiii. De Verb. sigia. &

Tulere Xuiri aduersus reoς qu equi nollenta inius, ud apud

49쪽

INTERPRETAMEN T. Plaut. Curcul. Sc. XIII. Asin. Sc. vii. reus in ius Vocatus , Non eo,

inquit. Sequi reus debuit statim, hoc est, sine deliberatione. Quippe actio ei antequam vocaretur edita iam erat. Vt apud Terent. Adelph. Act. II. Sc. i. N ihil itaque reo tunc opus deliberatione : at

hodie spatium deliberandi habet. Simul enim & actio editur & in

ius vocatur.

Sequitur itaque reus iure Xutirali statim, extra quam si vadimonium promittit, uue satisdat iudiacio sisti. Vestigium est l.V.3.Vlt.D. Qui sitiH. cog. Inde rubrica Digestis, In im vocati ut eam aut sa-iisedent.

Ire in ius , sequi Vocantem. Plin. Panegyr. In ius veni,sequere ad tribunal. Lucian. bis accusato. Sequere sceleste ad tribunal. Ire,

50쪽

ra LEGIS XII.

sequi est, ut Horathepist.III.

ANTI STATOR

Testes Aetito. Glosia veteres. stantester Antestor. Priscian.c. ub. rati Ante risiue, ante iudIcium t stinori. In ius reum Vocaturus, amicos sibi aduocabat, ut si reus sequi noluisset, testes eos sibi faceret recusationis , hque dicti aduocati, Plaut. Patruo.Sc. IX. Terent. Eun. Adh. IV. Sc. VI. Advocati nempe hi, quia vocati ad antestationem a petitore: antistati vero ijdem cum iam testes facti, testes antem deinde in iure. Perspicuum ex his quae Acro ad Sat. Ix. lib. I. Neque placet obseruatio xvi. lib. VII. negans alios ahtistatos suiste quam, reos ipsos. Testem sibi facit Plaut. Curcul. Sc. vlt. sed melius habent libri veteres.