장음표시 사용
241쪽
Brontias, sive om-brias Boetii.
Ir HisTORIA LAPIDUM FIGURATORUM
Echinites ovarius subluteus minor quinis striis incurvatis e duplici serie transversarum lineolarum conflatis , quodlibet intersti in striarum decem scutulis, reliquum vero spatium innumeris minimis papillis o cupantibus. Echinites ovarius Rotularis dictus subflavescens minor viginti striis, quarum decem e papillis, & aliae dcccm e transversis lineolis conflatae sunt, interstitia striarum punctulis minimis occupantibus Tab. 33. inserae infima . An Echinites Rotularis medius spoliatus ex toto silicens tuberculis obliteratis Luid. Clas. 6.Brantias, sibe Ombrias Boetii. par 2 O. Echinites Ovarius Rotularis dictus subflavescens minimus viginti striis , quarum decem e papillis, & aliae decem e transversis lincolis conflatae sunt, interstitia striarum punctulis minimis occupantibus. Hi duo Echinitar Ovarii Rotulares dicuntur, quia a vertice ad basin ita sunt compressi, ut cum foramine crustae tam supra, quam infra sito,& striis ab isto utrinque extensis non inepte rotae alicui assimiliari possint. Echinites Ovarius subflavescens minor duodecim striis e transversistineolis conflatis, interstitia striarum papillis minimis occupantibus. Echinites Ovarius subflavescens minimus duodecim striis e papillis maior,bus conflatis, interstitia striarum punctis minimis occupantibus . b. 3I. inseris infima. Cum in particulari singulae Echinitarum Ovariorum speciei descriptione eorum structura, & figura satis clare explicentur, plura addenda non habemus , praesertiin, quia scutula, quibus quandoque in superficie sua exornari solent, paulo infra describentur. Materia autem, e qua conflantur, calcari insolenitica videtur, cum valde dura sit, & splendens, nec non colore suo ad lapidem calcarium proxime accedat. Inveniuntur copiose in monte Randio, & quandoque etiam in montibus comitatus Badensis prope Raetbyein, ct Luggeren . In enumeratione specierum Echinitarum Ovariorum mentio lacta est de ovo Anguino, Ombria, & Brontia, qui lapides omnes ad Echinitas r ducendi sunt, & apud Antiquos in maxima fuerunt veneratione ac aestim tione, qua potissimum moti more suo illis multa sabulosa, &superstiti se adscripserunt, quae, licet majori ex parte veritati non consona sint, hic breviter adducemus ex mu Arus pag. 67. ut saltem eorum opinio non
Ad Cerauniam quidam reserunt Brontiam, seu Ombriam. Brontiam diis cham volunt, quod cum fulmine e caelo delabi putent; Ombriam Vero, quod cum imbribus cadat. Quibusdam etiam Chelonitis, quod Ckel in. Testudinum figura,& colore quandoqi repraesentet. Ovum Anguinum aliis, quia ab anguibus, & busonibus conflari putant, caudas enim anguinas in unum punctum concurrentes, & corpus ejus ambicntes quodammodoo tentat. Quamvis snt, qui discrimen inter ovum Anguinum, & Ombriam statuant, quod certe exiguum admodum est. Popularibus nostris Spado Vocatur, Germanis .' GrobpKrouenstein, quasi magnum lapidem Busonium dicas, alias: Donnersteis, mettersteιπ.Lapis est hemisphaericus, dimidii ovi gallinacei magnitudine, quam do quem Or, quandoque minor, colore cinereo, fulvo, nigricante, mate-- ria
242쪽
ita vel saxea, vel gypsea, vel silicea, ab apice in basin per ejus convexum quinque lineas aequaliter in quinque quasi triangula cum dividentes habens; quae lineae semper duplicatae ex minutulis constant punctis, &quandoq; in planam ejus terminantur superficiem, quandoq; eum perreptantes in modi tum , quod centrum p lanae superficiei exornat. Si protuberantiae & eminentiae quaedam in eo appareant, ovum Anguinum nominant. De ejus generatione varia fabulantur. Ptinius lib. 29. cap. 3. exanguibus conflari accepit. Est, inquit, Ovorum genus in magna Galliarum fama, omissum Graecis; Angues innumeri aestate convoluti salivis faucium, corporumque spinmis artifici complexu glomerantur, Anguinum appellatur. Vide reliqua valde superstitiosa, alii cum fulmine,& imbribus decidere putant, ut supra diruim. Quidam Ova Testudinum in lapidem conversa volunt, cum rud, menta Tc studinis in convexa superficie apte reserant; at apud nos reperiuntur, ubi Testudines non generantur. Lapidem sui generis esse quid vetat quem peculiari vi sibi similem gignendi praeditum cilcino strates credunt. In Modiolis enim, quos habere visi intur, alios procreare volunt. Nec certe omnino abnuere possum, cum aliquos habeam, qui latus suos adhuc in simi foveant, sessili ac plana corporis sui parte. Repetitur variis in locis Daniae, Verum nunquam, quod sciam, animadversum, quod plii res simul in codem loco, aut nido inventi. Nam In Mon singia prope Nobile praedium Orndrux in magna copia reperitur, indeque ad me multi sunt delati. De viribus Brontiae inserius sciquentia habet. I Caeterum Vires Brontiae hae recensentur: Gestatum ab aere pestilenti ,& Venenis securum reddere volunt, Veneno praesente sudare aiunt, quod de politioribus sorsan intelligendum, alioquin omnes lapides, & corpora dura, polita, ac frigda calidiorem aerem condensant, & in aquam vertunt. Somnum conciliare sibi persuasum habent quidam, nequis fulmine tangatur, impedire credunt. Nostrates mulierculae contra fascinationes valere salso putant, unde prope mulchra, & lachis repositoria asservare solent, ne a fagis qnid impedimenti eis adseratur . Haec tra sit citatus Author, de quorum veritate merito dubitandum est. Magis notatu dignum est, quod
etiam putet, hujusmodi lapides peculiari vi in terra gigni posse. GEMus VIII.
Eesmites venise fastigiaro basi plana: mkinomarrius di s EChinometrites est Lapis Figuratus, oui figura sua Echinometras repraesentat, cujus testa secundum Bellonium cinerea est, pugni, aut ovi an scrini magnitudine, rapi modo in vastitatem extuberans, ut quo antiquiores evadant, ch majores reddantur. Parte prona planae, supina
Echino metrites vertice Astigiato albus major striis tenuibus a centro has os planae, dc perforatae ad acumen usque productis, annulis minimis intemstitia striarum occupantibus. θ. 36.-Εchinites Pileatus seu figura rono, de , vel quodam modo turbinata Lutd. Class. 6. Lithoph. Bruti montia Prima Lachmunae seu Echimies, Piceus verticefastigiato Li Tit. I 8. de Lap.
243쪽
gustudo , materia, o Deus. varies. Tab. 36. Eius magnitudo .
- mianites Striis Capsi ceis in parte eouvεxu Myti NAntius. . OPecies. Echinites striis capillaceis a centro ad circumserentialia undique: in nitus, subluteus mediocris rotundus, veriste compreιJO , basi ex pluribus annuus striatis sibi invicem impositis constat Tab. 36.cu sigum primaparte convexam,sec unda vero basin indicat. An D mte, parvulis ιυςο--
Hujus lapidis ma BRudo figurae magnitudina sinulis est, de equoale -- Ieria lapidea calcaria et non raro repetatur in montabus comitatus vidensis pius iam adductis, Metiam in monte Randio, modo ma or hoc iuvenitur, modo minor, tamen omnes mole sua n*d multum differupt, ita ut nullus eorum peculiarem speciem constituere mereatur. Ad Clastim Eclibrutarum reducendus videtur, quia eodem modo Miatus es', ct crustaceus, basque concava donatur. Echini genus quim u A Gloria, st. spexiem supremam Echini parvi Aldro mi. par ωλῶ 2M non inepεe eseris Mnvia etiam ad hoc genus reduci debeat Nux vomicalapuis lM R. DA alde ambigo. , ns v . T: Quaeci zinit V Asi ': tu L . : Drai tu: ' h ZI lcioinlou ob
Modiolus Scruellat Eebinustium in reus Usip inimilι4 subrose dis is recta luietis id obliqua diis tu . . I Q HT--3A i tu ors. ias Imn ossμModiolus scMellarus Eebitum Scin eusipyli Fg. a. b. 36. Istos duos Lapillos ad Echipi resero,. pri , quia Echinitarum more foraminulis, & punctis reserti sunt, secundo, quia ex eadem materia comstant, & tertio, quia proprimenra aliquo modo ad ilis aree te videntur. Fortea idem genus Stigmites liri. mlυ. 'vastinens s et .rsiam sunt an monte Leger z. limbris, ὶ 1 33 tγ .rt an31Trq inlMorulu chinitarum iu mereum-jux IT 3λ36. item inta illa: Os . 'xlelaganti hujus lapilli Bructnrismetucufeiapulabrax iunnatum ari,ficium in construendis Echinitis Ovariis majoribus,quoriainsuperflaim Flori ex parte hujusmodi scutulis obtegitur, & exornatur. Forma in s Eutum Annquorum subrotundum affiniis repraesemat ,:nujus snpetiales extima νε piris minimis subrotandis aequalibus, ε .aequidistanti spertorum perisneriae tractum exomatur, mediumi Imrae descriptum cireuluin papillace imic uuli 2spatium scutorum instar convexum est, cujus Umbonem seacen- .exum occupati papilla major subrotunda H cimita leviter cavat clincta a
244쪽
Scululum Efi radioli cucumerini radiolus a culatus Matrix Echini taYum
246쪽
cta, quae mirabilis structura ad hunc finem instituta est, ut Radiolus cum papilla mediante ginglymo eo firmius connecti possit, haec enim excipit uti soraminuto in principitapediculi Radioli sitOέt. Evi cunIs margo circulo papillam ambiendi quoque plantariir, uti videre est in Radiolo articulato in eataem serpe πη. s.cu. expresso rarissane autem deprehenduntur Radio, ii,& Scutula, quorum formana, & papillae ita amer se proportionatae sint , ut debitE coaptari queant. Materia Scutuli eadem est, ac Echinitarum, & in monte Legerio inventum est. a. . /Radiolus Echinitarum subluteus major Nodosus. Tab. I9 in ultima sine. Radiolus Torose i s seu ramu Uis insignitus9 eburneus major Laid. Class. 6. ehoph. Brit. Bast omini ai S. Paulo Melitensiam. An Lithopolon, seu Spinoses Lapis 'agnera. Helv cura Apagis a I 3ἀHorum Radiolorum figurae optime repraesentantur in usola Augustin.
Radiolus Echinitarum subflavescens major papillis aequalibu & aequidbstanti bi Ra pedicula ad alteram extremitatom usque in recta linea dispositisia Tabia*6 fig. a. radiolus Echinita maximi laticlavit, seu cucumeri nursacumineris inicius similitudine ὶ major , Lapis 'udaicus Oxoniensis Platia re M on M. 6. Fig. 8. Luid Clas. 6. Lith. it Vna b. dici. citat. Epist. Fig. 3. di ' Ἀ-: Um: Radiolus Eo nitarum subflavescens mediocris tenuissimὰ strianis, & inter .strias nummis punctulix donatus . b. Radiolus Echinatarum minavestens mediocris urrinquς ad extremitatevtantuintentussime striatus, In medio vero punctulatus. Tab. M.At Radiolus Echinitarum subflaves consiminor utrinque ad extremitates te nuissime striatos, in mediovcrhpunctulatus .. . Ra inis Echinitarum uaticinerens minimm tenuissimus, δί acuminatu sti tectis ἀ M valde sensibilibus a principio ad finem usquepercurrent i5 d. b. 36.'-3 cum hol quoad figuram saltem convenire videtur. Radurius Cucumerinus medius altius I ulcatus Luad Classo tithoph.Mit. Sequentes Radioli Glandarii vocantur, quia figura Maeglandem querci nam, inuolivam quodammodo reserunt. Radiolux Glandarius subnavescens major imuissimcistriatus cum pediculo
Radiolus Glandarius subflavescens mediocrisa tenuissime diciatus sine pe-
Radiolas Glandarius subcinereus mediocris partim venuissime strinus ,paselim punctulatus sine pediculo. ., u . i . R adiolus Glandarius iubcinereus minor punctulatus sine pediculo ia. i. HI adiolus Glandaritas subffaetinensi mediocris ventricolusi, ventre princti lato, &striato, apice vim punctuligo tantiam, aciniscuerum &π,cem reruIImmestriatiis, pediculo crassiore rupto 'i bina Fisario seri infima. ' . . . nis' ' e ci cici tib 36.
247쪽
minato in Helvetia rarissimi. Iapis Im
iii HasTORIA LAPIDUM FIGURATORUM
Lapilli hucusque enarrati a modernis Authoribus Radioli vocantur, quia pro Radiolis Echinitarum habentur, qui non solum illos propria figura re. praesentant, sed etiam a natura sunt instructi omnibus iis partibus solidis, licet non semper unitis, quibus illis in mari prospicitur. Quod Radioli primi generis ad Echinitas pertineant, non malus est dubium ac de Saululo supra descripto , quod certo ad Echinitas reserendum esse, scimus . Hoc enim persuadent figura, structura, &materia ipsa, ex qua constant, ac demum loca etiam nativa, quae utplurimum cum Echinitis communia habent, quod ex matrice inserius describenda patebit. De Radiolis Gland riis, seu secundi generis autem major apparet disti cultas, credendi, quddad Echinitas tanquam eorum Radioli reducendi sint, cum hactenus a Zoo3raphis nulla species Echinorum marinorum detecta sit, quae Radiolis Glandariis instructa sit, &quasi globolis. Verum, quia suis striis S punctulis , imbipsa materia, ex qua conflantur, ad Radiolos primi generas proxime accedant, &in iisdem locis quoque inveniantur, ubi Radioli veri, & Echbnitae occurrunt, non sine ratione ad idein genus reseruntur; Videntur tamen figura sua potius fructum aliquem glandisormem praeses re . Ansel. Boet. pag. 2GI., ct ormiuspag. 68 figuras Lapidum Iudaicorum, seu Radiolorum Glandariorum apice acuminato exprimunt, qui apud nos rarisi simi esse debent, cum hucusque a me nullus visus fuerit. Apud Antiquos Radiolus Glandarius Lapis Iudaicus audit, quod in I daea inveniatur, aliis dictus Syriacus, a Germanis vocatur: Judenstein, a Plinis Euroes, quod urinam pellat, & Tecolithos, qudd calculum relativat. Propter diversam figuram etiam diversa sortitus est nomina, si enim
glandi, aut Balano similis est, Balanites, & Phaenicites dicitur, si olivae, Pyrenes . In nostra lingua: Strinem Gioen. Gallis vero:Olives depireres. Glandisormis, seu Balanites ad ustim medicum communiter adhibetur, de cujus viribus Boet. loci cit. sequentia tradit: Tritus, aut aqua calida exhibitus dimficultati urinae medetur, ac calculos vesicae, & renum rumpit. Aliqui sexum distinguunt, & minores taminas, ad vesicae lapidem tundendum uti-Ies, majores masculos, inter quos aliqui sunt minimi digiti quantitate quos magnerus in Helv. curi piperi longo assimilati ad renum lapidem expellendum commodi, arbitrantur, reperitur in Iudaea,&Sile M.
Matrix Echinitarum calcaria fusca, cui immersus est Echinites Ovarius , diocris cum Radiolo striato,suoque pediculo instructo Inhaerente. b. 36. Pulcherrimus hic est lapis, & nunquam sat admirandus inventus in momte Randio, praecipua Echinitarum,.& Radiolorum matre. Siquidem veribci Echinitae suis scutulis, &striis eIegantissime elaborati inhaeret Radiolus sito pediculo instructus, & ex omni parte completus, cui in ipsa sormati ne crustam Echinitae cessisse necesse est, quantum nimirum corpus Radio- i pro suo situ exigebat, vel hoc praesentia tua ulteriorem Echinitae ex parusionem impedivit, clarum indicium, quod Echinites, & Radiolus in terra fimul producti fue Int, nam si Radiolus vi quadam comprimente crustae
Eehinitae impressus fuisset, hoc non nisi majori , vel saltem aliqua structura iactura, aut immutatione Echinitae fieri potuisset. Materia Radiolorum similis est Materiae Echinitarum Ovariorum , dc in montibus Randio, ac Legerio potissimum collisuntur. C. A .
248쪽
bentes , Leves, ct in longum producti: Belemnita dicti.
ales Lapides Figuratos nos per Belemnitas intelligamus, jam patet ex titulo. Antiqui vero ita eos vocarunt, quia sagittae, quae grae B.Iemni. . Ce Βελεμον dicitur, figuram referunt; appellantur etiam Dactyli ra. Idaei, quod in monte Ida reperiantur, & digitum repraesentent, aliis Lym Alpian- curia, quod ex urina Lyncis orthun suum trahere olim existimaverint ; schos. Lu-
Germanas: Al en os, Incubi Sagittae, Schosi is, Lares'in, Rappensem. chmeia.
Danis et Vettinus , Spectrarum Candela. Rusticis nostratibus : Donner iecoder Donne eis, seu nitrui Cuneus, eo quod credant, eum cum sub
Belemnitae onanes in structura conveniunt; constant enim e meris fibril- Εον 1s, seu Iaminulis seleniticis leviter splendentibus, a centro lapidis, si integer seruaura. sit, si vero concavus, a cavitare ad peripheriam hori Eontaliter porrectis, altaus cum lubstantia Lapidis Bononiensis quo ad structuram suam magnam amnitatem habeat, qua motus eodem modo, quo ille ad attractionem l cis praeparatur, etiam Belemnitas nostros calcinavi, spe stetus, eundem praestaturos effectum, sed contrario prorsus successu, siquidem post ea, cinationem nec minimum Belemnitarum vestigium in sornace inveni, qui
totaliter ab igne consumpti erant. Unde suspicatus sum, Belemnitas ob copiam sulphuris, qua scatent, di quod in pluribus odore proditur, igni non posse resistere, sed ab eo consumi; econtra Lapides Bononienses m Flore quantitate salis sulphur figentis imbutos esse, propter quam etiam v lementissimam calcinationem parva sui factur1 sustinent, hujus rei veritas ab eorum gravitate, &respectu parvae molis magno pondere confirmari
Etiamsi nostris in regionibus non habeatur stequentior Lapidum Figu- ratorum species Belemnitis, tamen in iis non magna observatur differemtia, si excipias magnitudinem, basin integram, vel perforatam, &species Belemnitarum Sulcatas r etenim quoad colorem quasi omnes sibi sinules ititaria sunt, nimirum subcineret, vel nigricantes, nullum fundentes odorem,seu sc - torem, vel prosecto valde levem, dc plerumque a basilatais acumen abeunt misimae praeter Belemnitas Sulcatos, qui in medio non nihil ventricosi sunt, prout inserius in enumeratione specierum describentur. Verum aliis in Provim Sisini inciis occurrunt albi, nigri, cineret, fulvi, pellucidi Vini Falemi instar, dc μι Regio. semipellucidi lanea per medium divisae quidem armatura aurea, vel ar- ui s. gentea armati, quidem cient ossa, cornua usta, selium urinam, alii bene, alii intus lapidem, alii arenam, vel terram continent. Denique alii paleas trahunt, alii non, est& species quaedam singularis intus atra, &laevissi-
, instar silicis ignem emittens, magnitudine articuli digiti, nullis ra-R diis, Dissiligod by Cooste
249쪽
confectu . Relemni Pes ora midatis. Decies.
lao HIs TORIA LAPIDUM FIGURATORUM
diis, foris albicans, tanquam crusta cretacea dotata, substantia durissima, qui succlvi, Se aurei sunt coloris, proprie Lync inacimtur. . In Borum prope Regiomonium, & in Pomerania effodiuntur , plures adhuc differemtias adducit Boet.pag. 236. haec annotatae sum ex Vm-ιota.. N. qui viri tes hujusmodi lapidum paginasequenti hi hrbis promistor. -- Germani Belemnitein contra Incubum, Ephialtam λω-cturnas oppressiones valere putant, atque eum In .finem eius exhibent pulverem in liqum Te competenti. Commendatur etiam ad vulnerum consolidationem. Calculum eo stangi, non secus ac lapide Iudaico, existimant. Pleuritidi mederi volunt ob signaturam, mucrone enim ad pungendum apto praeditus Ejus usti pulvis dentisticiis aptus est, eo etiam cicatrices in oculis equinrum existentes exterunt Hippiatri. Ad omnia illa, ad quae Lyncurru cona- mendatur valere volunt; siquidem pro Lyncurio venditature sed ab urina Lyncis nasci lapidem, negant naturae Scrutatores accuratiores . Paulus Bais in sua praxi med a es dei pisit. sequentem liquorem nephr,ticum ex hujusmodi lapidibus consectum ad expellendum calculum commendat:
ν Lapid.Lyncis. Iudaici. Spongiae. i
Solvantur in spiritu salis rectifieato, solutiones filirentur, &destillentur ad siccitatem; caput mortuum in cella in liquorem coagulatum nephritie
GEMus I. Belemnites oramidatis basi integra . O Uando Belemnites a basi latiore versus alteram extremitatem sensim angustatur, Pyramidalis dicirur. Species Belemnites Pyramidalis basi integra niger maximus truncatus. Tab. 37. Hic lapis magnitudine cum figura convenit, & in superficie sua pulcher rimis Tubulis vermicularibus albicantibus insignivis est, praesertim circa hasin, i hinc inde instar hederae arboribus adhaerentis sine ordine, & diversos gyros describendo per lapidis superficiem ramulos suos dispergunt, oculisque haud ingratum praebent spectaculum. In montibus comitatus Bain densis prope Luggeren inventus in . Belemnites Pyramidalis basi integra niger major. Belemnites Pyramidalis bas integra niger mediocris. Belemnites Pyramidalis basi integra niger minor. Belenivites Pyramidalis basi integra niger minimus.