장음표시 사용
252쪽
D diretentiam hujus generis Besemnitarum a prioribus , isti in hasi sua Miamni res sese sunt concavi,seu serati, quod ramen sensim angustatum plerumque ad medietatem lapidis penetrat, &in punctum centrali abit, a quo fibrae seleniticae substantiam lapidis constituentes oriuntur, & ad peripheriam usque Porriguntur. Hoc istamen quandoque terra, quandoque arena reple tum est, utplurimum tamen nullam materiam in se continet, dc prorsus
Species: Belemnites Pyramidalis basi sorata niger maximus truncatus, & per mindium diutius. Tab. 37. . . .
Magnitudine cum figurii eo misi& in baseos partemterna Tubulo ve miculari bifurcato,&albicante donatur. In eodem loco cum altero mobmo inventus est. Tubulos vermiculares in minorihus hucusque nono,
Iemnites Pyramidalis basi Grata niger major. Belemnites Pyramidalis basi Brat1 niger mediocris. i. Belemnares Pyramidalis basi sorata niger minor. Tab. 37.R. 4- Belemnites Pyramidalis basi larata niger minimus. Tab. 37 g. s. i
Species. Tatas a Betimusta maximi
BElemnites Sulcatus est, quia basi sere usque ad alteram extremitatem, seu acumen sulco recto donatur, &in medio sui, vel etiam magis uersus apicem nonnihil ventricosus est, ita ut persectam Pyramidis figuram non repraesentet, propterea neque Pyramidalis vocatur: Basis huiusmodi Belemnatarum seimpet integra est.
Belemnites Sulcatus niger major. TabGI'. 3. Belem ires Sulcatus niger mediocris. Belemnites minor einereus Ari pisti tum reserens Luid Lrthoph. n. IIoz.R. 3 BelemnitesSulcatus niger minor. Belamnite&Sularatus niger minimus.
OUamvis nulla hujus generis Belemnitamus es in Helvetiaeaepe
riatur, tamen ad maiorem tractatus peree ionem illud hic addere volui, ut etiam species exoticae , s sorte ad manus pervenerior, agnosci queant. Belemnites igitur Cylindroidaeus est, qui sigma sit 'Cylindrum praeseseri, & nulla ex parte acuminatur: vocatur emetri De rmus, quia Plerumque Vini Falerni instar pellucidus est, vel . pellucidus & lineam R et me.
253쪽
in: HIs TORIA LAPIDUM FIGURATORUM
mediam secundum lonsitudinem habet, quae ex una parte superficiei sui. cum longitudinalem efformat, prout . siguria Tab. 37. apparet. Species: γBelemnites Cylindroidatus Electrinus, vel Vini Falemi iresar semipellucidus. Tab. D. Ag. I. quae lapidem integrum repraesentu, dcu. a. quak- . tum interna eius facies exhibez . . Belemnites Cylindroidaeus quo ad substantiam suam convenire videtur cum Belemnite manimo fere cujusdem Auccini instar, ct pellucido, ct colorato , quibusdam Lapis Lyncurius dicto List. tis. 32. pag. 227. Ex Anglia trankmissus est . .
Matrix Belemnitarum nostratium calcaria, cui immersae sunt plures spe. cies Belemnitarum Pyramidalium mediocrium basi integra, & sorata,pa tam Integrae, parrina per medium divisae. Tab. 37. E.νtim uis Belemnitae in quamplurimis locis Helvetiae reperiuntur, & vix datur ea narisa. mons, ubi Lapides Figurati occurrunt, qui non etiam Belemnitas simul suppeditat. Apud Lucernenses in monte minen, apud Tigurinos in momteLegerio, & prope Andelfingam, apud Scaphusianos in monte Randio, circa Siblingain, & Hallo viam, apud Basleenses in monte prope urbem G resul, in monte Arcis Moenchenstein, & a fureas copiose colliguntur. In maiori tamen abundantia illos nunquam vidi, quam in montibus circa Minnasterium Osburg, quod leuca Rheinseida dinat, ubi ad plura millia cobligi possent. Exposita struetiira, & enarratis Belemnitarum speciebus pauca de eorum
generatione subjungenda sunt, circa uuam 1 Lithographis tres praecipuae,&consideratione magis dignae conjecturae proponuntur, omissis iis utpote veritati,& experientiae manifeste contrariis, quae volunt, Belemnitas a caei Iocum fulmine cadere, vel ex urina Lyncis naisi. Prima est,qubd sit cornu piscis, Secunda vult, quod sit fluor concretus ex purae, age marum Tubulis,&Terii quod sit species Stalachitis in meatibus terrae MNCoνnua mali Primas duas opiniones affert Luid.inus. arra de Aureia,ct MD-r 3. nire ad Doct. Dominum Dan. Archer ALD Belemnites habet similitudinem Nardvual cum cornu piscis Nar valvocata, figura tereti fastigiata, & cavitate aclv. ιλ. basin adhaerente, ignoti cuiusdam Monocerotis cornu pronuntiarunt, quare si unica Belemnitis species cum testaceo aliquo convenire videatur, id neam suspicionis ansam nequae enim ultra conjecturas nunc loquimur νιι Dama praebet. Conchylia autem, quibus Beleinnitas varios annumerarem, ea mira Tm sunt, quae Tubuli, Penicilli, Entales, & Dentales appellantur, in quo butus -- genere plura etiam exstare nondum descripta comperimus. Ut vero iam m-ri εδο-- nuimus, Belemnitas non ipsos Tubulos, aut Penicillos, sed potius fluores quosdam ex Tubulosis hisce fossilibus concretos ob sequentes rationes s
l picor Fundam L. PrimB. Tubulorum quorundam, & Belemnitarum eadem magnitum,& a uirima figura turbinata, teres, &concava.
Secundo: in lapidicinis inoniensibus non semel BeIemnite praegnantes Tubulos fuisse visos. Tertio: Belemnitis maximi Oxyrrhynchi varia specimina inveniuntur in lapidicina Stansfordiensi, quorum calices membranacea quadam testa ex
254쪽
- HELVETIR , EIUSQUE VICINIAE . . 133
parte interna obducuntur, quae iis adhaeret, sicut cortex arboci. Ouarto. in litoribus Terhigesensibus coljiguntur quidam Penicilli Ardinarulasisormes, Belemnitis aliquot minoribus,quoad molem, & figuram
Fatendum est, quod hae rationes non levem praebeant ansam suspicandi, ra quBelemnitas in Tubulis marinis nasci, & ab iisdem sormam suam acquirere, γε-- verum cum Tubuli marini omnes sint incurvati, nec in tanta magnitudine,' ' & quantitate occurrant, magisque sint acuminati, quam Belemnitae, de . . , . veritate hujus conjecturae merito dubitare licet, quamobrem pace tanti Misisutur iri dubiam meam opinionemquoque addere volui, ut saltem major dego. 'neratione dictorum lapidum coniecturandi occasio suppeditetur. Suspi K ob qua, enim Belemnitas esset pecies Stalactitis stiriaesornus in meatibus, seu poris dissili, terrae ex aqua nivis solutae, & ramentis lapideis tenvissimis imbura in hym Authos, me sormatas, non secus,ac supra de generatione ipsius Stalaetitis victum est. An B.υ-- Rationes meae conjecturae sunt, ytimb: quod Belemnitae materia cum Stala- .sa nometitis stiriae formibus conveniant. Secundo: quod structura fibrarum E pum debea eis centrali ad peripheriam productarum etiam in Stalacticis observetur, roreia licet modo obscuriore, & Magis contuso, cujus causasine dubio materiae MMUirε crassities est, & non tam pem a defaecatio. Tertio e quM hoc modo om- βυ-φεν nia Belemnitarum genera produci possint, cum econtra plures Belemmi, Tum species v. g. Belemnitae Sulcati, b c Cylindroidaei, nec ad cornu alic jus piscis, nec ad Tubulos marinos reserti possint, a quibus manifeste disserunt.
Descriptis insitis, Ies Aquilinil Lapidis.
i Λ Ntequam explicationem septimae Classis aggrediar, pauca de AEtLμ te, seu Aquilino Lapide subjungam, etiamsi in nostris regionibus
non Teperiatur, tum, quia apud nos propter suas vires valde famili tis, & notus est, tum etia quia propteT figuram suam subrotundam ad hanc Classem non nihil accedit. i Etites, seu Aquilinus Lapis vulgbr der Adlerstrin, ita vocator ab Aqui- Ia; quae illum in nidum suum transferIe creditur, in ovorum partum pro- moveat, nullam certam figuram habet, plerumque tamen labrotundus est, A. coloris cineret, pulli, aut fusci, alium lapidem, qui Callimus dicitur , dieistein. . vel Argillam in se continens, unde concussus resonat. Τtia praecipua, &. magis frequentia alitis genera a Boetio recensemur pag. IV. Primum g nus exterius scabrum, non laeve est, colore vario , plerumque tamen pullo, nigricante. Hoc lapidem Callimum dictum, dumque pullatur, sonantem Lapis Ain se continet. Secundum cinerei coloris est, ac in se Argillam, vel Margam ιμμι. continet, quae alba, flava, rubra, caeruleave interdum est, Cortex eius exterior scabra ex arena crassiore, silicumque particulis iacta, vesconstructa videtur. Tertium priori simile, terram in se coloribus Variantem conclu- xlappe
dir. Has duas postremas species Germano Tignescia Vel dimis Vin stetrucant ,
255쪽
cant, atque ab aliis Geodis nomine appellantur.Secundum genus,quia agita tum,& commotum argillae sonum prodit, ad AEt itis genera aptius cum Pinnio, quam ad Geodis resertur. Primi generis AEtites raro Prunt, vel Armeniaci mali magnitudinem superat. Posteriora duo genera pugni saepe magnitudinem tequant. Pri mim genus Orientale est, quanquam etiam in Apulia reperiatur: Reliqua duo etiam in Germania inuemuntur propo Hildememura, in Mimia Prope Dresdam, ac non procul Chemnicio, deinde in Ghemia duobus a Pillina milliaribus. Hi plerumque in torrentibus decedente aqua re perbuntur. Habet etiam Salesia ad paguma Territorii Leobergensis, item adsoldbergam in Lygiis hos Lapides. AEcitis facultates ita describit mrmius pag. 78.- Etitem parturientibus peculiariter dicatum testatur Plinin, de Galevus, non refragante experiem tia; sirustro namque brachio alligatus, fetum in iis retinet, quae ad abo tum suntproclives ob uteri lubricitatem. Tempore partus sinistro semori alligatus dolores minuit, ac partum accelerat; cujus experientiam lapius in hac urbe laci, adhibita tertia specie . Est mihi enim Geodes parvulus ovi columbini magnitudin cujus effectum in casibus desperatis multae honestae Matronae cepius viderunt. Sed ubi partus exciderit, statim amovendus.
Observavit namque Valeriola, tam vehementer trahere, ut una uterus ex Idar, ni mature removeatur, quod, eo reserente, accidit Ualentiae com
jugi Ponsoni Ioubem, quae oblivioni tradens lapidem semori alligatum , elapsa matrice,extincta est. Ad furem deprehendendum Authore Dι. scoriri pulverem AE titis pani permiscent, & suspecto porrigunt, quem reum d si utare nullo in cymisse,putant. Quod & Graetos ectan nunt variis adhibitis superstitioitibus factitare, ait Bellonius: omnes suspectos advocant, a que massam pinsunt sine sermento, ya6-M. verba adnui erant i, deind2 ex massa panes ervi magnitudine cohficiunt, lingulistiue ternos devoram dos, nullo addito potu, praebent. Tum fur tertium devorarenon potest,&parum abest, quin, si conetur, stranguletur. Monachi Gti aloel Ita secreto habent. sed hoc ridiculum, & superstitiosum. ' ιFerunt quidam, quod si patinis supponatur AEtites, in quibus ferculum veneno infectum continetur, deglutirrilludnon posse; superstitiosum videtur, quod asserunt,gestatum amorem, & divitias augere, invictum, omnibu'ite gratum essicere. Sed tritum, & cerato mixtum epilepticos paroxismos lenire,quod dicant, experientiae non reclamat. Argilla seu Marga, quae in G ode continetur, terrae sigillatae lacultatem habet. Lota pesti, & febribus pestilentialibus correptis cum aqua acetoia Propinata auxilio est, sudores elicit, venenum expellit, cor recreat, quandoque & alvum movet. V nenis cum vino exhibita resistit, dysenteriam malignam, & alvi fluxum .stit. Pestilentes carbunculos discutit cum spiritu vini in vino oligophoro exhibita, cordique robur conciliat. Serpentes arcet, atque hanc o, ausam quidam existimant, nido Aquilae inserri. Nicolatis Menerae insuo pulcherrimo Tractatu de Lapidibus cap. q.an. 2. ORsem. pag. 28. putat, OmneS .Etitis species, quae concussae resonant, esse fructus petrificatos, quorum osseae seininum capsulae pariter petitificatae Callimum constituunt. Quae opinio etiamsuax patitur dissicultates, ct
256쪽
nim si AEtites esset fructus petrificatus, deberet figura sua illum repraesentare, imprimis autem Callimus osseum ejtisdem semen praeseserret, siquidem hoc propterduram suam substantiam, & insuper fructui petrificato imclusum tam faciliter naturali sua sorma non spol iaretur, quod tamenhucu que non fuit observatum. Deinde conceptu difficile est, quomodo ossea seminis capiula intra substantiam fructus petrificatam in Margat seu Argillam, quae in Geode occurrit, 'converti queat. Verisimilius igitur videtur, AElitem esse lapidem peculiaris speciei, cujus materia ob diversam suam dispositionem non simili in substantiam lapideam concrescit, sed plerumque primo illa quae superficiei proxima est; vel quod liquor lapidi ficus non ad centrum usque penetret, vel non sufficienti sale lapidifico imbutus sit ad indurandam simul omnem materiae substantiam ; haec interjm,dum petrefit, constringitur, & constrictione sua illam cavitatem efformat, quae in Geode deprehendi solet, rion immutata Marga ,stu Argilla in illa contenta. Si vero liquor lapidificus externa substantia iam petrefacta ad centrum usque sese insinuet, vel urgeatur, lapidem Callimum efformabit, qui, Cum inpetrificatione pariter contrahatur, interna cavitas amplior evadit, ita ut concussus sonum majorem edat. Nonnunquam ipsa materia contenta ita potest esse disposita, ut activitatem liquoris lapidifici prorsus respuar. I i
IN QUO DESCRIBITUR CLAss Is SEPTIMA
LApides Figurati, Conchitae dicti, figura sua Conchas proprie dictas
praeseserunt, quae sunt species staceorum non Turbinatae, sive sint bivalves, sive univalves. Plinius vero lib. 9. cap.33. nomin Coinchae omnia Testaceorum genera comprehendit, cujus verba, utpote quae miras Concharum varietates elegantissime exprimunt, & nostris Lapidibus F iguratis non inepte applieari possunt, hic addere non piget. Concharum genera, inquit, in quibus mira ludentis naturae varietas, tot colorum diis rentiae , tot figurae, planis, concaVis, longis, lunatis, in orbem Circumactis, dimidio orbe caesis, in dorsum elatis, laevibus, rugatis, denticulatis, striditis, vertice muricatim intorto, margine in mucronem emisso, foris effuso, intus replicato; jam distinctione virgulata, crinita, crispa, canaliculatim, pectinatim, imbricatim undata, cancellatim reticulata, in obliquum, in rectum expansa, praedensata, porrecta, sinuatae brevi nodo ligatis, toto latere connexis, ad plausum apcrtis, ad Buccinum incurvis. Quoad Conchitarum generationem eadem recurrit difficultas, quae supra jam in Cl. s. proposita est; cum vero Conchae a Germanis vocentur: Muschlen, Conchitae appellandi erunt. Mu ensem.
Conchita. D vero Tostaceo ria genera pulcherr me a Plinio ex st
257쪽
r36 HisTORIA LAPIDUM FIGURATORUM
Lapidum Figuratorum Septimae Classis. Subrotundi.
a cardine ad oram magis elongati. Chamitae. Subrotundi. Triquetri. Mustulitae.
Rhomboidales. H l Ex utraq; parte convexi, & spinacl l eminente donati. Ex utraq; parte convexi sine spina. ra Ex una parte cum spina eminente F l eonvexi,ex altera vero concavi. π l Subrotundi. mi a cardine ad oram magiν elongati. vita eardine ad oram angustiores. a Subrotundi. y Triquetri. si Rhomboidales. Longi. Helvetici visu prodigiosi.
Imbricati. Pectinitae. Pectunculitae. Ex una parte convexi, ex altera vero concavi spina valde elata.
Ex una parte convexi, ex altera cocavi,striis ad spina cocurrentibus.
υ Rugosi. Rugosi undati. Leviter rugosi,&spinosi. Rugosi sine
Lacunosi. Sine Lacuna Lacunosae.
258쪽
Conchitae valvis aequalitus laves, ct ex utroque latere aequaliter di si . AEquilateri dicti.
SI Conchitarum Valvae tam superior, quam inserior magnitudine, figura, & cavitate sibi similes sunt, neque striis a cardine ad Oram ex- Tisisti. tensis insignitae, Valvae aequales laeves vocantur, Cardo autem valvarum est illa pars, qua simul conjunguntur, &oram constituit ipsemet peripheria. Ipsi vero Conchitae, si aequaliter ex utroque latere diffundamtur, vel producanturAEquilateridicuntur. Germanis: Glatteasti schaligeund aleichse Ide Mustalensteis. G E M u s I.
Conclutes aequilaterus subrotundus est, qui a cardine adorant, &ab C cssire uno latere in aliud aequaliter diffusus est, vocaturque a Luid influo Li- - οπμ' rhoPh. Britan. Class. I. Circina . . , ,
Species: species. Conchites aequilaterus subrotundus Luidior Circinata dictus, lavis major cinereus, ventre crassiore, & ad imam oram sensim demissiore. Conchites aequilaterus subrotundus laevis mediocris inhcinereus, ventre crassiore, & ad imamoram sensim de more. Tab. 38.Agina I. cum qua Tab, 3
Conchites aequilaterus subrotundusiarvis minor subcinereus, ventre crassiore, & ad imam oram sensim demissioreo Conchites aequilaterus subrotundus laevis minimus subcinereus , ventre crassiore, & ad imam oram sensim demissiore. Conchites aequilaterus subrotundus laevis mediocris cinereus,ventre demisso, & ad imam oram sensim attenuato. Conchitesaequilaterus subrotundus larvis minor cinereus, ventre demisso, S ad imam oram sensim attenuato. Conchites aequilaterus subrotundus laevis minor flavescens, ventre deis. ω, & ad imam oram sensim attenuato. Conchite&aequilaterus subrotundus laevis minimus cinereus, ventre demisso, dc ad imam oram sensim attenuato. Conchites aequilaterus subrotundus laevis minimus flavescens, ventre d misso, & ad imam oram sensim attenuato. M eris,
Omn . iii Lapides Figucati constante lapide arenaceo, Scin montibus πως circa urbem Sancti Galli collecti sunt .. G R Diuiti sed by Corale
259쪽
132 HIsTORIA LAPIDUM FIGURATORUM
Concἔitra valvis aquatibus aquilaterus uvis, is a card e
in Pecies: Conchites aequilaterus a cardine ad oram magis elongatus invis major cin reus, ventre crassiore, & ad imam oram sensim attenuato. Conchites aequilaterus a cardine adoram magis elongatus laevis mediocris cinereus, ventre crassiore,&ad imam oram sensim attenuato. Tab. 38. R. cum qua magnitudine sua convenit. oncni Conchites aequilaterus a cardine ad oram magis elongatus Iaevis major cindi reus, ventre demi ,. & ad imam oram sensim attenuato .. Conchites aequilaterus a cardine ad oram magis elongatus laevis mediocris cinereus, ventre demisso, & adimam oram sensim attenuato.
Enarrati Conchitae cum prioribus substantiae conveniunt, &ex iisdem. montibus allati sunt. Conchitae omnes hucusque adducti figura suamagnam similitudinem habent cum Conchis Fasciatis Rondeletii, &proin ad eas referendos puto. .
Conchiser viamis aquatibus aquilatarus iaris a cardine ad oram angustον : Chamites dictus ..tTUne Lapidem Chamitem voco, quia figura sua Chamam nigram, o Rondeletii praeseseri, & pleraeque Chamarum species forma sua ad hanc accedunt: a Germanis appellari potest Ei glalter, Helchsthetigerundo mirasitiger messe muschismodex Gynmus lenstein, secundum Gesneram, qui Chamas ita Vocas .. Species: Chamites laevis maximus cinereus valde demissi is, M parum apertus . . Chamites laevis maximus cinereus, rugosus, ventre crassiore, & adimam oram sensim attenuat . . Chamites larvjs maximus cinereus , angustus, &rugosus, ventre cra
Chamites laevis majorcinereus, rugosus, ventre crassiore,& adimam oram. sensim attenuato. Tab. 38.A. . cum qua convenit . . Chamites laevis mediocris cinereus, angustus, & rugosuS, Ventre cras
Chamites laevis mediocris cinereus, levitePrugosus, . ventre crassiore. Chamites laevis minor cinereus ,.ventre crassiore. Chamites laevis minimus subcinereus , ventre crassiore , &semiadape
Chamites laevis minimus subcinereus, ventre crassiore. Tab. 38. g. 2. Chamites laevis mediocris . cinereus, leviter rugosus, ventre demissiore,& ad imam oram sensim attenuato. . Chamites laevis mediocris cinereus valde demissias . . Chal