Iusti Lipsi Saturnalium sermonum libri duo, qui de gladiatoribus

311쪽

DIVA VIRGO FIALLENSIS. TIMaximilianum Austriacum, nostrum: & hunc, Henricum Octauum,cidem Gesari amicum. Est deinde Dux Bralantia, Lotharingia , Limburgi, eum i- ω liseris: item Dux Sm Iuliari. Et iam nominatim Guiluimusnior, Comes Hannonia, μι xor. Alius Guillelmus Comes Ha-onia, Homilia, Zelandia, cum lxore liseris. Agretus Comas Palatinus Meni, Dux Baum Comes Hannonia, Hotandia. ει Frisia , cum c oreω liberis. Ludovicus, Comes Flandria, ερο mxor I cargareis. Eretricus Dux Bauari Theodoricus, Comes Lssensis.

Guillelmus Flander, Comes Namurensis, Attania

Dominus,cum Ioanna auxore.

Multi alij,Principes, Antistites, Nobiles, Privati, Plebeii: quos sine fructu, aut oblectatione, ninminemus . Illud addo, aliam velut Sodalitatem esse eorum, qui Diuam Virginem selenni Supplicationis die inuissent,ic dona publice ei ferunt, atque ipsam adeo ferunt. Res explicanda est. Sunt duodecim partim Opida,partim Municipia, quae quotannis prima Dominica Septembris sis status& lennis dies est) Hallis se sistunt: id est, ab ijs

missi primores aliquot ciuium aut incolarum.

ibus Ecclesiastae & Magistratus Hallensis ob vij fiunt, comiter honeste excipiunt, & ad Κ a aedem

312쪽

72 Ius ΤILIps Iaedem statuamque sacram venerandam deducunt. Iisdem vina& cibi, beniuolentiae ergo, offeruntur. Illi autem,pro suo quisque opido aut municipio,Chlamydem Diuae offerunt, numero uniuerse duodecim: aut quia affatim iam Chlamydum est ipsas ab aedituis templi sumunt, dccertam pecuniam in pios usus rependunt In Supplicatione deinde,cum Statua per urbem & shburbana defertur , illi comites sunt: & ordine etiam humeros supponunt, pia aemulatione sacrum onus affectantes. Opida sunt ista: Athum, Tomacum, Broelia, Tabmiama, Condatum, Na- murum . Municipia autem, LembecMQumranis, Cristinum, Brania, Buggniacum, Sancti.

CAP. XXXV.

Dona memorata e tantum Prisci misi torum qui Belgica praefurrunt. I Am ad eos venio, qui etiam & Muneribus varie testati sunt affectum. Et quamquam hic quoq; magnus numerus in Rationario templi vidi) tamen duplici caussa diffundere haec prohibeor. Primum, quia ipsa Dona non omnia, imo exigua pars comparet: cum olim, & nunc

maxime in publica hac inopia, multa consili , dcconsensu diuendita sint, ad templi & sacrorum usum. Deinde , quia eadem hic Actuariorum ruditas

313쪽

DIVA v IRGO HALLENSIS. 73ruditas culpanda. qui Dona quidem consignant,& appendunt: sed donantium nomina instiperhabent, titulos indicasse contenti. Vt Dux Bra

bantia calicem dedit. Senesciasius Hannonia tatuam

argenteam armati militis. Crucem inauratam mmgni pratij ε' opem. guris mariegatam, ' Delphinus η Qui Ga ia. Illeipse Falconem magnum a mirum inauratumAtem,Statua donata a tea muliebri habitu, cis insignibus Bauaria. Item, Statua argentea, orona 'capillis inauratis, sius Diuae Virgini donante To-diis in. 'pania Monimorencio. Multa, inquam, haec talia lego: sed quid memorem, persenis & caussis sic incertis Z Ego vero pauca illa digeram, quae n stri Principes Dynastae dederunt: & initium ab illo faciam, qui Belgicam nostram in hoc unum corpus feliciter iunxit. Is est PHILIΡΡ vs iure suo B O M v s: & huic Diuae quam addictust Do-Cent monumenta, quae affectus dc cultus sui reliquit. Primo,ipsius Virginis stattia grandiusctila,in media Ara posita: sed auro puro inducta. Filium brachio uno praefert, altero florem Lilij inauratum. In pectore monilis vice sunt, uniones sex, puri, grandes: & in eorum medio Pyropus lapis,

quem Ribinum nos a colore vocam us. At i ta capite corona est puri puti auri. Sunt deinde in e dem Ara duodecim Apostoli, ex argento, fabre sitis facti: quos inibi etiamnunc est videre. Iimulque ad latus utrumque Arae, duos caelestes

314쪽

74 IUSTI . LIPs IGenios, siue Angelos, eodem metallo, candelabra praeserentes, & venerationem Diuae exhibentes . Supra has statuas, ibidem duae sunt militares,altera Pedestris, altera Equestris: & significatum liquet,utramque militiam suam vere B O-N v M Principem Ditiae consecrasse. Istae pariter ex argento: sed fuerunt dc duae , eodem militari habitu , puri auri: quarum Pedestris securim, Equestris lanceam manu teneret. Idem Lampadem auream, insigne munus dedit: cui aliam inauratam publica necessitas deinde sit bstituit. Fuit& Statua, iustae magnitudinis, dimidiata ex argento, donum eius VXoris. Conspicitur item Fenestra vitrea in eo sacello,varie picturata, Philippo curante Iu donante. Denique & Tabula

est, in qua ipse Dux silpplicis habitu estingitur

procumbens ad Diuae genua; oc versus aliquot

Gallici inscripti, ph magis quam boni, in huius

laudes. Annus substribitur Oo. CCCC. LV. Marthdies XX. Enimuero vides Lector) valde hanc Diuam, nec sine mercede coluit. quippe quae pariter cum extulit, & ad id aeui diuulsas Belgicae prouincias, paullatim conciliauit, & unius illius imperio si1biecit.

C A R O L v s eius filius, cognomento & re A D A X: atque utinam non fuisseti Eius ibi donum lego, Falconem argenteum: nec Vltra. MAXIMILIA Nus successit,qui in Austriam gentem

315쪽

DIVA VIRGO HALLENS ILgentem omnem hanc potentiam transtulit , matrimonio Dignus ea sortuna,& maiore, Princeps fuit: Vim tutibus,& animi magnitudine, itemque benignitate, Um optimis comparandus. Quid dicam de

Scientiae,& Sapientiae studioῖ Quod ad Scietiam,

vix alius in eo culmine litteras,& memoriam re- rum veterum, magiS ipse coluit, earumque gnaros honestauit.De Sapientia,unum, sed eximium factum,dicat. Biennio toto ante mortem & aetas adhuc bona, ac valetudo erant)capulum e plum bo funebrem,arcae ligneae inclusum,circumferri

secum, quaqua iret, & in dormitorio semper cubiculo deponi curauit. Thesaurum ignari censebat occuli:& erat, sed Philosephia cubus studium veteres definierunt, δέ editatis mortis es. Sed Principis huius laudes arcta pagina non stringo:

Pietatem memorasse contentus, quae agmen Vim

tutum eius duxit. Ostendit habuitque eximie in hanc Virginem: & quid nisi ipsum testem demuse Conspicitur etiamnunc, genibus nixuS, in Gelli dextro latere,iabulato paullum altiore,lΟ-ricatus, & cetero cultu militari. Pone eum ALberim Dux Sa iconia geniculatur, itidem armatuS: qui bellis tunc nostris fidam fortemque operam

Maximiliano praebuit, & filio eius Philippo. Illum esse, insignia gentilicia satis ostendunt. Est& tertius, velut per submissionem paullum ab illis

316쪽

6 TV sΤ I. L I ps Ilis remotior, genu pariter flexo: quem, ex insi- gnibus, gentis Meluniae esse apparet: ac fortasse mimium, ill aeui rebus consiliisque mixtum. Dona Maximiliani sunt, Calix cum patina inauratus: cui insculpta Austriae gentis insignia, superaddito pilleo Archiducati. Ex quo liquet, sub initia, & Archiducem adhuc dedisse. Eiusdem est Diui Maximiliani statua argentea,

admodum bipedalis quae mitram capite,Crucem una manu, altera gladium gestat; dc ab eo dependentes argenteas duas claues. Fama tenet & clauium argumento adstruas Bruxellcnses nostros, antea aliarum partium,tunc in pacem ditionemque acceptos, velut mulctam dependisse. Est ab eodem Arbor, siue Rois fruteX, e puro auro, cum plustulis ramis floribusque, item bipedalis: quam sacratam a se Pontifex Maximiliano domi m, ipse porro Ditiae Hallensi misit. An non velut omen, aut votum Θ ut sua ope vellet Bel cam , attonsam tot bellis & attrita, sub nouo imperio iterum revirescere , & pace suauiter florere 3 Et vero sepe auxiliarem illam sensit. palam ... in Atrebatium urbe a Francis auellenda , & in Corpus suum restituenda Tenebatur grandi praesidio: ciuium optimi,quod viribus non poterant,

astu patrandum suscipiunt : sed trepidi & anxij,

ut inter plures, ne res emanaret, aut in euentu falleret, animos ad Deum dc Dium vertunt. Vouent

317쪽

Vouent huic, si adspirasset, nudis pedibus Habiensem eius aedem inuisere; oblatur6sque e ferro&cera tabulas, rei gestae monumentum. Amplius , egenis pecunia: Certum modum, eius honori elargituros: dc denique aqua ac pane vitam toleraturos, donec votorum istorum se liberassent. Factima & hoc, & illud est: ciues S urbs Principi suo redditi,& vota nostrae Diuar. PH ILIPP V s sequebatur, huius filius: qui Hi-ispaniarum regna per Coniugium est: Qrtitus.Magna indoles virtutum, sed breui impcrio & vita: cum fata hanc lucem terris tantum ostendissent.

Ergo excipit CAROLvs QVINTus, pius felix Imperator: cuius laudes ne libare quidem hic sustineo, alibi pleno ore dicendas. Is sepe ad

hanc aedem,religionis caussa,ventitare illius, nis etiam auxit. Statuam argenteam viri armari,

genibus nixi, manibusin caelum stibiatis, stippkce habitu , dedit dicavitque. Idem Scyphum grandem inauratum, operis antiqui. Idem militari forma chlamydem,uillo serico, aurointe textam , insignibus Imperij, & gentis Austriae, decoratam: quid in ea, nisi suam Diuae militiam& victorias, aut consecranS, aut referenS acceptas Θ Cities autem, ab insito in hunc Principem affectu donum hoc seper alia honestant:"annis,sblenni supplicatione sprima Dominica Septebris) eachlamyde statuam Virginis ornatam, L templo

318쪽

tomplo efferunt. Efferunt, inquam . nam mox, via procedente, mos habet ispius tapiusque vestes mutare, & pia aliorum etiam dona admouere: sed primum, ut dixi, velandi honorem Caesareum illud habet. Iterum PHILIPPus sequitur : sed breui in his locis mora, affectum ut cetera eius pietas sita-deo habuit magis, quam ostendit. ALBERTus iam noster AUSTRIACVS, &ISABELLA, CLARA, EUGENIA, eiUS VXor,

optimi atque optatissimi Principes , singulari uterque religione, eam in hoc loco & Diua embnere etiam voluerunt. SaepiuS adierunt, preces.

fuderunt. & ille donum suspendit Lampadem argenteam, pondere & opere insignem: eique vectigal annuti addidit,ut in aeuum anteemgiemi sacram luceret. ISABELLA autem Chlamydem,

sacrauit,auro&argento intertextam.

An non liceat ALEXANDRvM Parmae &Placetiar Ducem subiungere,cui materna ab Au striacis origo Θ Sed & idem si non Princeps, vicem & m unus Principis pitues annos feliciter hic obivit. Sile enim livor, & vel mortuum hunCCamillum nostrum reuerere . quidni sic dicamῖ quem ille titulum variis victoriis, consilio& virtute partis, meruit: in rebus amitas,& Belgica non diuisa tum, sed in se armata. Ille magnam partem iterum iunxit, legitimo imperio subiuim

319쪽

DIVA v IRGO HALLENSI s. 79xit: & quia euentiis tamen a Deo esse sciebat, interpretem apud eum di conciliatricem habuit hanc matrem. Saepe huc commeare selitus, &vix aliter in expeditionem ullam ire nisi precibus votisque ad aram eiiis rite pieque ConceptiS. Atque hoc in eo notabile, & laudabile: quod fere aut pedes iter totum rarum priuatis,quid Principibusῖ conficere,aut certe in ipsa vi ad primum conspectum sacrae turris, desilireex equo,& reliquum sic peragere, testandae venerationi, consuerat. Dona porro eius ibi crebra, submissa aut oblatae sed fere stipes aut nummi fuerunt, Opportuna Elatia in arctis tunc rebus. Hoc ipsis laudandus, quod beneficium dare, non famam

parare voluit: &Deum notorem ac muneratorem aspeXit. CAP. XXXV LFinis, Emprecatio. item Penna nostra oua sustensa

Donaalia Sc varia esse aut fuisse,iam praemonui: sed quid commemorem Θ Pompa aut opibuS non certam us :& datores facile indulgebunt silentio veniam,quibus praemium in stiperis aeternisq; locis semper paratum est, & semel partum. Nos quidem sine noxa lateant haec talia: at numquam o DIVA tua benignitas,cui pare vim, L a &poten-

320쪽

8o . IUSTI LIps I& potentia es sertita.Tu illa RE G I N A caeli,terrae, maris supra qua nihil nisi Deus est: L v N Α ab illos OLE proxima: quam precibus imploro atque inuoco,Publice ac Privatim tuere nos & respice Vides publice iactari quadraginta iam fere annos fluctibus bellorum ciuilium : placa illud mareo, MA R I A,& auultas a nobis in veterem cietatem,amorem,fidem compelle.Privatim ctra nos ipsi, vitiis aut deliciis fractos, emcda,erige: & ad virtutem ac robur illud vetus traductos,te dignos clientes, caelo dignos incolas effice. Quae omnia

per te viso BONA, per filium autem potes o MAGNA, O,ADMIRANDA in aeternum. Peregi.i'

sum tame me, dc hoc quidquid ingensi ac stili est,

iterum tibi do,dico,consecro quod cx animo secrante biennium, PENNA argentea in templo,anto Aram tuam,suspensa. Cui hos versus subscripsi: HAn DIVA,PENNAM inserpretem mentis mea, Prr Ata statia qua molauit aetheris, Per ima-molauit-terrae, marisu Scientia, Prudentia, Sapientia irratas per .ausia qua CON ST ANTIDesiribere, C gare; qua CIVILIA,Q- M ILITARIA, aque POLIOR CETICA ROMA MAG NITUDIN EM ad xit tuam;

Varias istasir ta prisci seculi

Afri perfudit: hanc PENNAM tibi