Iusti Lipsi Saturnalium sermonum libri duo, qui de gladiatoribus

351쪽

DIVA VIRGO ASPRICOLLI s. Tnunc adfirmat. Quid , qudd finitimum opidum Arescotum ita vetustiores ducunt notas item Romani lituus aeui & ritus praesert 3 Est enim is m-la repositorium, aut sedes. Sed utcumque ista, Si-Chemium vetus opidum, & quinto milliari a Lo- uanio nostro , uno circiter a Dissitimis abiunmetum. Paret & proprium est, cum finitimis,Nas Quiae genti: & in ea tutela diu floruit,donec nu- . per& ciuilibus his bellis, non florem selum ,sed vitam paene amisit. Captum, receptum , praesidiis aut praedonibus insessum , ignes etiam paς sum; ad eam infrequentiam deductum est, Ud paucos ciues habeat, relidi os velut in semen. Sed in eius opidi finibus, medio illinc milliari, C O L-LIs exstirgit, leni fastigio quem ACUTUM Vulgo dicunt, non quia in verticem talem auCconum desinat imb aequabili fere planicie est ,&satis lata:) sed quia idiotismo rustico & metaphora, terram stabram, aridam, horridam, Acutam etiam dicunt: quam Latine Aderam, vere dc pro ingenio loci reddas. Ita enim est. eXsiccum,macrum,amarum ibi selum,frugum & paene herba: Vacuum,arbustis quam arboribus gaudet.In eius: parte verruca siue colliculus fuit, & in eo que cus : &in hac Drv E VIRGINIs adfixa icu Cula : quae culta accolis a tali initio sertur. Aiunt

ante annos centum &constans ita fama habet)fuisse pastorem,qui oues in eo tractu pasteret: aseque

352쪽

8 IusTILIPSI que is repertam , nescio quo casti, humi imaginem sustulit, in sinum condidit, certus eam domum secum auferre. Parua enim erat,& priuato cultui videbatur opportuna. Sed dum agitat, e ce membra eius omnia stupere, pedes utique non

mouere, & quasi frutex aut stipes ibi stare. Ipse mirari, & animo quoque stupere, nec ad caussam adfiirgere: herus autem villicus absens, requirere pastorem suum & gregem. nam hora iam red tui lapsa, & Sole remoto nox propinquabat. It que infortunii anxius, ob accurrit: & repperit defixum stantem, &quae gesta simpliciter nam rantem. At ille mentis melior, imaginem statim recipit, & timida religione in veteri sita sede dc quercu reponit. Eoque facto, pastor velut vinculis liberatur: Sc venerati uterque Numen domum abeunt, rem denarrant, & viciniam totam religionis implent. Beatepastor, cui ratam imaginem Datum inuenire,ω -grm

, o innocens,

ita semper Numinis G selituri, Lamalis secretio,

Cabstium iungit choris. Haec Ctata quoniam, iis orbe conssito, fuisPrimigeniis parentitus.

Cum rure quisiique, ε iustis latus suis,

Et coniuge atque liberis, Luxum

353쪽

' DIVA VIRGO ASPRICOLLis: stixum a num ,-improbum culi inim, Neficiscet, aut contemneret.

Non fora strepebant litibus, non ela asysta serurbant steta. Non turpura, aut argento honos : sed praemium

Pretiums erat clirtutibus. Has ctata redeat, mihi sit hae moto, o mat

ri numen atque te colam,

Expers ab alia cura. ω in libris sacris

Aut cogitariongus, Quod temporis erit resqui, fallaminteram: Dum rana me fallens mea Obrepat, atque Educat ad caletatum, P eunte pia te, choros. C A P. I I I I.

Bbrium ibi curatio. Imaginis abolisio, ω alius su Atutis. Aliquid de quercu. As hoc deinde Miraculo, in fama iam multa& cultu imago fuit: & auxit, quod morbis,& praesertim febri, sellennis ac paene certa ibi medicina. Confluebant undique Sichemio, o Llamis, Arsiano, locis finitimis, ciues,pagani, miastes , & salutarem illic opem poscebant,*ferebant. Hoc qui vivunt boni senes, aut nuper ViXerunt, ex fide testati sunt: & liquet communi sitffragio, ante hos viginti annos sic fuisse. Itaque B locus

354쪽

locus frequens & celeber, ut dixi. scd enim euu-nit, & candide fatendum est, ut dicta imago illa siue statua perierit; incertum qua Vi, aut casu, nisi quod suspicio praedones culpat,in iis lustris assiduos per haec bella, non selum crebros. Ea amis

sio incidit circa annum m. ID. LXXX. Vt aiunt:& conspici ibi DNA desiit, sed non coli. Veniebant enim nihilo segnius ad locum loculumque vacuum : & opem ac solatium etiam inuenic-bant. Quas miretur, aut culper Θ diris, regis sui sellam venerati sunt, quia maiestas illa insedisset,&attactu velut sacrasset: cur non liceat piis loca Numini clecta , &consecrata Θ Nec tamen

quercum illam nemo censeat ob ipsam , sed in

ea statuam, in statua Ditiam, in hac Deum venerati sunt,& adorarunt. NeCin statua sane proprie Vis aut virtus : quod res hic docuit ea amissa, &mox mutata. Nam post annos septem, id est an no m. ID. LXXXVI. religiosiis quidam senior &Senator Sichemiensis , conspecta assiuentium multitudine & ardore , qui inter sicarios & tela praedonum, non absistebant locum liu petere; suffecit imaginem arculae ligneae impositam, ocquercui ibidem assi xit. Mansit, donec anno m. IDCII. maiore in dies concursu, Godestiam Pastor Sichem tensiis, venerationi augendae, detractam arbore, inficello modico, quod e tabulis iuxta struxerat, rite & pie collocauit. Sed enim uero,

355쪽

DIVA VIRGO ASPRICOLLI s. IIcum id angustum turbis sita loquendum est,ic sine numero iam concurrebant) esset: sacellum e lapide secto incohatum abselutumque est, &DIVAE dicatum sacratumque ab Ili ' & Reu uis, Mechliniensi Archiepiseopo, tanto hominum, e dissitis etiam locis, conuentu, ut id quoque inter Miranda,si non Miracula,censeri mereatur. Hoc factum anno isto oo. DC. IIII. Idibus Iuniis, die qui SS. Trinitati est sacer :ex eo,ipsa illa imagucula ibi perseuerat. At quem cus paulld ante, consilio & decreto, a stirpe excrusa est: idque vel ideo, quod trunco varie scista&imminuto,cum fragmenta & assulas quisque sibi peteret,casum iam minabatur. Excisa itaque, &Sichemium,quod eius seperfuit translatum. V de quidam,& icunculas sibi secere,& pio colunt:

alii frustulis in potu usi, & constat quod cum

morborum medela.. CAP. V.

Sanguinis sudor in Statua. AT iam ad ipse Miracula veniamus: quae pullulare, ut sic dicam, & magnis auctibus at gescere coeperunt, post Pastha statim anni superioris, mi Vimisi cente i tertij. Etsi iamante plurima : unde enim locus aliter in tanto cultu, &confluxuῖsed parum obseruata,aut quidem con-B a signata

356쪽

lignata sunt: & certum nobis, nihil nisi certum dare. Primum igitur quod memorem, est in ipsa statua: quam sanguinem stillasse,anno iam dicto, plurium oculis est usurpatum. Venerant Sichemium e magistratibus pagorum adiacentium, negotii publici caussa : eoque peracto domum

quisque redituri, ad sacrum tamen locum , religionis & orationis ergo, diuertunt. Quinque rant: atque ij dum corpore ficXo orant, unus intentior in Diuam, guttam sanguinis, floride pum purantem,in labro eius videt. Haeret,ambigit,a cedit: & audet manu tangere, & digitis primoribus abstergere. Attonitus, ostendit proximis,pariter mirantibus: atque ecce alia codem loci gutta se ostendit, &ab alio detergetur. Fit tertium,

fit quartum:quam primus ille Taltherm c e., tam nomen) candido linteo exceptam,omnibus exhibuit, veri sanguinis colore&facie: mansitaque& in posterum diem, denarii nummi modulo dissum sed dilutius rubens. Circumspicere iis cura fuit icelli tectum, & num perplueret: nequis humor forte delapsiis fefellisset. nihil fuit:ne ipsa quidem statua colore ullo nouo tincta iampridem. sed quidquid,& quaqua caussa hoc fuit, vi caelesti ex arido ligno stillauit.

uiri igni tamen hoc fuisse dicamp

Ansiuias, a,sanguinem hoc in aevo,

Vm sanguis mane funditur: dolorem

357쪽

Sisses Asta, tui X alabris D detersa frit, μω madentimi et patria ρ ὴ benigna at Et i a precibus, muri, placa.

Putta claudicans correcta. Hoc in statua miraculum,nunc ab ipsa,aut ad ipsam. Arescholi erat Maria Dulena,Fr-ιsi Sm Gatharina filia, decem admodum annos nata. Contractio huic in tibia & pede facta est dextro, & vel tres digitos minuit ab altero. MLnuit etiam crassitie, Coepitque marcestere &tabere. Tres annos ita fui dissicili aut nullo inces su:nec medicina stabuenit. Mater excita miraculis , ad Diuam eam ducit, & in equo ventum ad Demiram, propinquum Colli flumen. Sed ibi salebrae,iamae& uligines erant,infida equiti: & filia descendit. Pedibus connisa, & identidem lapsabunda, re quidem, tamen eo peruenit. Fun-λpravduntur preces, statim malum mitius, & vigor ti-οῦ bia: rcdditur, pedibusque suis domum ex facili redit. Ipsa mox tibia par & aequalis undique con-

Cinnatur; crassa longa,Vt ante noxam illam fuit. Verbo nullum eius ultra vestigium. Tale fac nobis, veneranda materi

358쪽

m. IDC.

Ivs T I Llp s IClodi si inibi, stam minutis inire lenti: εις propere . Corrige incurvos, mitii stactos: Ut domum titi redeamus, sitam suam colis cum prole tua, colea ne ter auum.

CAP. VII.

Mulier oculis grauiter assecta,mi sanata. Fui T Petronilla Ruderia, uxor Lamberti ML duini, boni S strenui equitis, in bona selecta-q ue ala Baronis Gobbendone vij, quae Diesthemii

metationem suam tunc habebat. Haec mulier ab oculis grauiter laborare coepit, plures dies affigi, di velut vermium sita loquebatur) erosiones senti re : donec caeca denique, prorsius & bona fide, est facta. Medici culpabant assiduos acrium humorum defluxus in eam partem . culpabant, non sanabant. Ista queri. amen tari, doloris & orbitatis illius impatiens esse. At enim muliercular aliae miserates, rogantic suggerunt Ecquida tuam Asiciarm iEset deduci ρ Multis ibi medelam adhibitam, S in manu Dei aptatua es,CUt M. Statim assentit, fidem & fiduciam habet, & iam est in via. Appropinquat, ecce doloreS minuunt, visio redire incipit: nondum tamen tota. Illa alacris

359쪽

Dlv A v IRGO ASPRICOLLI s. IIcris pergere, & ad sontem primo, siue scaturiginem modicam sub Sacello deduci. Ibi lauat aqua oculos: venit deinde ad ipsum Sacellum, proste nitur, orat: quid verba facio λ dicto citius visum& sanitatem recipit.gaudet,clamat, cum lεtis igia domum abit.

CAP. VIII.

Paraluis Stainguor cor oris subisti.

Ampaniam, tractum Brabantiae dicimuS, la- ΑΛΛ, ia tum,vastum: ab opidri non sic frequentem, , ut pagis insessum. Planities foc & aequor est, scd sabulosum,aut terra alibi fungosa dc pahistri: ceterum humano cultu & improba industria sic emendatum , ut fruges fructusque exuberent, etiam quae accolis communicentur. Mirum dictu,& citra fidem videatur:ab annis iam trigini septem belli tempestas fere ibi de uiit; nec fiangere patientiam hominum, aut auertere a Qli sui affectu & cultu potuit. Omnia etiamnunc inter praedones,inter militeS, inter exercitus discursanteS, rapientes, vastantes, Omnia, inquam, florent, rident, paene ut pace: iterum dico, rem non nisi nobis credendam, sensuum fide. Sed in hac Campania Murseutium pagus est, & in eo quid pro re

nostra euenerit, versa oratione dicam.

Petrus in Meerhoutio hoc Hondegias, Honestiores inter, a censu, & loco: Nam

360쪽

16 IusTILIPSI Nam Iudicem saepe,dc Senatorem egerat. Is lustra vitae dena iam decurrerat,

Sed virium & salutis integer satis. Clim subitus,ccce, languor invadit; dehinc

Paralysis insecuta,& artuum stupor. Non brachia, manus, genua, tibiae,& sedes ossicia facere: vivus ipse mortuuSIamnunc videri, nisi clubd os unum & caput Vigeret, & moueret. o sortem malami Et asperabat acer, assiduus, dolor, nec quietem nocte, nec die daret. Ipsine tantum Z imo & domesticos simul Habet inquietos,dum serunt, du transferunt, A sede in hanc sedem, a toro in alium torum. Medici vocati,industrie facere omnia: Sed irriti. artem pertinax vincit malum. Dimittit ergo,ic mittit alio spes sitas,

Auditque Diuam mira magna in Afro

Patrate Ciae: adspirat,dc votum Vouet, Et venit illuc, in die mitiae sacro: Veni ineὶ reuoco, vectus in curru fuit. Pervectus autem sturba populi sic erad Attingere aut accedere aram non potest Sed, quod potest, ad illum Imaginem ferunt. Pie osculatur, corde & ore supplicat: O Nument ecce membra perfundi nouo Vigore, & omnia ad shum usum vergere. Primum ambulare coepit,*fulcris tamen

Innitu