장음표시 사용
131쪽
diligenter fovenda,& calor innatusmnium adtionum naturalium opifex vetur. Audivi haec a Medico excellens qui quartana confectus fere , ab empirico mmodo est curatus. Primum parti, quae initio
paroxysmi assiciebatur fomenta adhibebat processu temporis, quod materiam educeret Existimabat autem emplastrum,quod adhibebat, fuisse ex Elleboro composituri
vero scribere nunc non vacat, fortasse Mub in
ris Excellentissimo Domino Anderna co ubrius meam sententiam de natura dc curation Quartanae exponam. Nunc quid in plurimi rectum usu atque experientia compertum significabo. Multis diebus Quartana laboratilibus solum decoctum raparum do. Admonitus sim de hoc excellentissimi Medici Guai nerii consilio , qui scripsit se Abbatem quen
dam felicius rapis , quam aliis medicamentis . curasse,sic autem exhibeo: Mundandas ab ex teriore cortice,deinde decoquendas curo, piri mum jus tempestive abjicio, aliam aquam puram a undo,& donec diffluant rapae decoquo, exprimo seccum accurate , & addo butyrues recentissimum absque sale cum saccharo , si Batulentus est aeger.adjicio garyophyllos leniter incisos. Matutinis horis do quinque nueseos persicos mundatos. In ista curatione pes evero plerumque diebus xv. Dum avus eastricta,enemate lenio. Ante accessionem de
132쪽
LIBER V. 127l coquo in vino Nae carino herbam illam, quam Matthiolus appellar Clinopodi uixi, &anteac-c ilionem exhibeo,&ne quid in paroxysmo bibant veto,uirib. omni b. rationibus consulo. Victus iationem exaela non requiro. A lacticiniis tamen & piscibus abstinere jubeo. Nec siccantia & calefacientia concedo. Hoc modo ser-l va vi plurimos. Ubi valde est contumax morbus,ti calores nimium molesti&graves,in augmento paroxysmi, iis qui prompte evomunt, aquam rosarum tepidam exhibeo , dc nonsiolum arteriis in brachiis & pedibus , Verum o-irmibus articulis radices urticae contusas , dc
cum aceto maceratas exhibeo. Ventriculi autem viribus sicut in omnibus morbis longis quantum possium consulo. Haec potui nunc scribere, quae ut Generosissimo Domino prosint,ex animo precor.
In Quartana, cum palpitatione cordis, O tumore in D pro eodem.
VIx unquam Quartana ita discedit quin a
liquas relinquat corpori molestias: iis autem principio obstandum, ne natura a morbo longo debilitata, exhaustis membris naturali-JOHAN. CRATO
133쪽
a. 8 CONs1LIOR. MED1ci N i iis aliis morbis opprimatur. Duo vero in pria mis morbi siant post Quartanam pertimesceridi: Hypochonoriaca Melancholia, quam Fla tuleratam Diocles appellavit: & Hydrops Itaque ut cruditates,& obstructi Qnes tollantur, quae hypochondriacae affectionis causae sunt,
ct jecur,quo illaeso, nihil de hydrope periculi,
in sua temperatura conservetur, opera danda. De recta victus ratione non moneo. Exa ctam Y autem prorsiis non requiro. Bona tamen coxuti debere,quibuscunque ventriculus laboret, recruditates molestae sunt,ucrissimum est. Palpitatio ista haud dubie per consensum a ventriculo & a statibus oritur, non igitur magnopere metuenda. Ubi enim ventriculus vires suas recuperavit,& in ossicio fuerit, palpitationes minus graves&molestae erunt. Proinde ii cet alvus sit fluida,tamen prineipio usu pillularum mastieinarum pituitam vacuarem. Ex hiberem autem bis in septimana hora una ante coenam, Nec uterer sortioribus medicamentis purgantibus. Deinde ρd tollendas obstructiones dare aliquot cochlearia, ut duo, vel tria serapit de duabus radicibus cum speciebus aromatici rosati,hoc modo.
134쪽
LIBER V. Hyad strupumptae scriptum , guttas ites extracti calami aromatici. Nam&praescriptus syrupus tribus vicibus assumendus est, Foris autem diligenter foverem & ventriculum & hypochondria hoc unguento. Vol. amnd.duli. JviIJ.
, - Mastiιbangi Decoq ad vini conrumpi .atque hoc unguentis hypochonaria inungantur. ventriculus au
Specier.aromatic. rosat. Ol.nviis Muscata a Θj . . . . . Cerae parum,misc. muniatur autem ventricu
los post inunctionem teIa linea. Si palpitatio molesta esse pergeret, interdum inane g R Theriacae , vel Mithridatij sumat. Foris etiam cordi Theriacam diublutam cum aqua lavendulae admoveat. Et si autem tumor in sura aliquam iittemperieni epatis minativid ut tamen nihil metu. , cum post longos
135쪽
13o CONSILIOR. MEDICIN. moibostpraesertim collectis cro litatibus sirpe intumescant pedes. Ute lilrtamen interdum
orbiculis nostris ex Rha barbari extitusto , elahoris matutinis si ongia irrades ecta in vino, in quo absinthitim ebullicrit , suram foveat. Roberatarium usum quorum in superio libus consiliis feci mentionem ) non negligat. Sapotu aquae abstineat. Vinum Nec cari: unbene maturum non offendet. De Theresarum usu quid scribam ambigo,si ventriculi roborandi causa adhibeantur,atque id vere praestant, non obsto quo minus uratur ; sed post longos morbos amicto jam fatis non arbitrorast lictionem addendam. Haec autem judi-eio praestantissimi Medici praesentis pio mitto , dc bcnigne a praepotenti Deo fortunari peto. I o M A N. C R A T A KRA FT HE IM&c.
CUM debile cor,sicut esse necesse est illud, 'qu d palpitatione laborat,faciliu s in spi
ratione contagiosa & pestilente afficiatur ac .. laedatur, de praeservatione & curatione febris pestilentis,quae propria est cordis affectio, age-
136쪽
LIBER V. I Ire decrevi. Est autem se brris pestilens alia privata,alia publica. Privara, qtiae minus saeva dccontagiosa est, nec omnibus exitialis internas causas habet , a quibus in corpore putredine intus ob piavitatem humorum orta, cordis calor,non tam calore putredinali, ut in alis febri .hus putridis, quam malignitate opprimitur. Ejusmodi febres tape sunt cum maculis, quas petechias vocant, s. e pecu fluxionib. alui colli- quativis,deliri is,& capitis ac membrotum doloribus, uae jam Hungarici morbi nomen obtinuerunt, sed morbus Ungaricus rectius meo judicio ad synochum putridam refertur.Vacat enim cGntagione , nisi colpora valde sinr prae-
disposita.Sic post expediti me in Anno is 66. in urbe Viennensi iupradii cerni in una septimana ejusmodi febribus pestilentibus extincti sunt, cum publica pestis nulla esset. Avictus
autem ratione rarius ab aere, ejusque inspirati one nisi putredo morbidam exspirationen amesat,oriuntur. Nam cum morbidam exspirationem corpora habent , quae omnibus est contagiosa , non amplius pestilentes privatae manent,sed publicae fiunt. Privatas autem dicimus, quia privatim nos, qui intus vitiosos humores continent, comprehendunt , nec
conversantes nisi cur dixi) valde praedispositos
contagione laedunt. Publicas vero appellamus, quoniam propter morbidam exspirationem
137쪽
contagiose conversantibus existulit, &in aerstatque vestibus seminatium contagionis relinquunt. Praeservatio autem febrium pestilen tium privatarum in optima victus ratione , α corporis a superfluitatibus vacuatione, perspirationeque consistit. Curatio in exiccatione,
quae resistat putredini , & maligni fomitis phtantidota oppressione. Nam purgatio versari guinis missio, nisi initio fiant , malum pler unque exitiosius rbddunt. Principio autem hoc est ante quartum diem , priusquam omnia in
corpore turbata,&maculae pulicares, quas p techias vocant,appareant, omnino sanguinem iis,qui sanguine abundant, mittere oportet,
sicuti qui malis humbribus plenistini, ita pia --
gare,ut medicamento antidotus admisceatur,
ne putredo in materia multa vires sumat M ti turae insiaperabilis evadat. Verum cum jani late progressum &diffusum est malum,ac universis masiae sanguineae communicatum , missione sanguinis atque purgatione non modo nαIIum auxilium naturae se timus sed vires, in quibus tota spes curationis,anligimus atque statigimus. Itaque recta victus ration e hic praecipue auxilium ferendum , & cum putredine, ejusque malignitate antidotis pugnandum. Valent autem inprimis , quae simul maligriae putredini resistunt, de maletiam ad cutim peNIunt,atque sudores movent,ut hic pulvis:
138쪽
l Zectaria Bi. Misic putris. De quo gj. in aqua scabiosae icum strupo det D succo scordii datur. Nec dedissse hi inc pulverem semel satis est , sed continud in cibo &l potu serculis aspergatur pulvis margaritarum, corallorum,terrae sigillatae, BQli arment. Aceto-l sitas citri,ii monum,arantiorum , &seminum ti eorum emulsio in potu dentur. In corporibus robustioribus exhibeatur interdum decoctum scsrdit,cardui benedicti,& ssorum borraginis in juscul , vel succi & extracta, quibus ego lubensius tuor. De symptomatum cura hic non arbitror agendum, subula enim isva putredine facile symptomata mitigantur , modo vires conserventur. Pestilentes autem publicae,quae plerumque bubonibus i. vel anthracibus insignitae sunt,etsubita ternis causis& humoribus intus collectis graviores atque perniciosiores fiunt,tamen non aliam causam, quam inspirationem morbidam acris continρntis semina exitialis putredinis atque pestilentis habent. Ea vero seminaria etsi quidam a putrefactis cadaveribus, sordibus, & similibus causis oriri aexistimant,tamen ut mea fert opinio semper ab uno vel pluribus hominibus, in quibus matredo ad istutia gradum devenit, ut Ade e 1 3
139쪽
13 CONsILIOR. MEDICIN. spiratio pestilens de contagiosa e corporibus labo iantibus exhalci, & in aete, quemari ra-huor aliquod seminarium relinquat, originc mducip. Atiget tiara utere, seminaria pro laboranti a n: lassitudine, dc loci atque aeris qui ea contanet atque flaver constitiuione. Nam in
putridis humidis atque alidis locis , quae vel non pinflantur a frigicis 3c siccis veniis vel australibus flatibus exposita sunt , atque in aerectas turbido ac nebulos b , vel foetore atque sordibus completo ad eum modum, quo besti-ulae &insecta volatilia varia , in loci, humidis de putridis angeri conspicimus, seminaria mul. tiplicantur,ec in alia, atque alia loca impulsione aeris feruntur , ac inspiratione corporali mana subeunt. Unde Empedoclem Philosophum,ut ab Agrigento urbe pestem arceret, pelles consutas cirea eam tetendisse legimus. Sed cum exiccatio aeris seminaria magis frangat, Hipp. ravo,qui ab Athenarum urbe pestem, quae ex AEthiopia in Graeciam petavasit incensis sylvis de ignibus factis odoriferis depulit,rectibrest. Siccus enim aer sive constitutione coeli seca, sive arte siccior redditus, admodum progressioni hujus mali adversatur. Idcirco in nostiis regionibus f nisi hyems valde
st humida ) stib brumam pestes minus sieviunt,
140쪽
L1BER V. ' tem facit, sub aestivum solstitium de sevire ac- cepimus cum apud nos aestivo tempore semili nari a quasi violentiora effecta, celerius interit'. mant,& corpora per se laxi OIa atque apertiora . subeant. Non enim sol im per os & nares, licet idi necipue accidat) subeunt corpus, sed i , iand. quaque acreriis per porosias partes acrem ' tralaenti pila. Sicuri autem origo ipsa, ita &vel hementia seu intensio atque seminarium, vel inquinamentiam coelestes habet causas. Eas etsi
Medicus non curet, negligere tamen aut irridere,id quod imperiti faciunt, qui vel nimium
vel nihil coelestibus caulis tribuunt, non debet. l. Accipere enim inquinamenta ista in aere spata sa, quae seminaria pestis vocamus, a coelestibusi causis vigorem, verum etiam corpora humanal ab iis ad suscipiendum , resistendum praeparari constat. Ac res ipsa loquitur & ostendit, ' syderum constitutio ues plurimum ad roburi fidebilitatem non solum cordis, sed caloris inprimis naturalis , & inferiores naturas a causis alterantibusgravius laedi, cum sortiora, de quae stellarum vis benigna fovet,ne assiciantur qui Paem. Ista vero licet ad Medicum , ut dixi, non videantur spectare , tamen cum praevi alti tela minus seviant, observatio diligens multum l adjumenti adsert. Quibus enim propter cau- sas coelestes natura cor debilius est, ac propte- rea ,sicuti illis accidet, qui metu ac formidine fracti sibi malum quasi aurahunt, resistere im-