Johannis Cratonis a Kraftheim archiatri caesarei Consiliorum et epistolarum medicinalium libri septem studio & labore Laurentii Scholzii medici vratisl. in lucem editus ... Cui accessit eisdem autoris introductio ad artem medicam. Cum duplici indice

111쪽

1os CousILIOR. MEDICIN. Terantur singula per se , deinde aspergantur succo rosarum, sinanturque exiccari, fiatque massa. Ex qua drachma una in pillulas unde- cim redigatur. Quod ii M. V. citius illas purgare velit,paulo ante cibum , vel coenam assumere poterit. ' In Autumno utetur Generosus Baro diebus aliquot strupo de succo beronicae,adque j iiij. syrupi admisceatur scrupulus unus calami aromatici extract , sumat singulis diebus cochlearia duo,vel tria,per novem Vel decem dies. Deinde tempore v.no bibat hoc decoctum purgans. Passul. Corinthiac.s vj. Galang. 3j. . , 'Scolvend. i

112쪽

'HI.sina Alexand elect. 3 vj. 'Diit mi Cretensis gil. . Cortic. Hellebora nigris s. i .' Irrorentii rherbae,&radices vino , & decoquantur secundum artem,in sessicienti quanti, latea quae purae.

rupi conservatisnu g j Misc. Deinde conscianrur orbiculi ex Jv. saccha. in aqua rosacea dissol.& Θ f. extratii cala.arohae. atque iis matutinis horis aliquot diebus utatur. Usus etiam calami aromatici est, non solum inventriculi affectionibus sed etiam in catarrhis frigidis, si cum melle rosiato mane,sicut ante de syrupo betonicae dixi. Ubi jam orbi acces sio invaserit,& facultas naturae expultrix valida sit,ut sua ac sponte calculos expellit, sin imbecilla auxiliis indiget. Primum clysteribus idoneis per alvum inlectis', quibus meatus ut 'natij laxiores fiunt ac dilatantur , ut materia.. arenosa vel calculi ipsi promtius educantur. Parantur autem clysteres in hunc mqdum:

113쪽

Decoquantur omnia in siissicienti aquae quantitate ad tertias. Juris colati librae add. Elcct. Diacathol. Jj.

Sacchar.rubr an. J iuol.amgdal.du 'Chamomelin.an. Jjβ. Salis modicum. MisCad formam clysteris. Is ante cibum ma ne,aut vesperi moderate calidus injicitur. Die sequenti sumantur orbiculi ex Rhabarbari extracto,vel saccharum rosatum eodem extracto ad magnitudinem nucis juglandis, ateriae c je core,& viis uripariis edacendae gratia. Partes exteriores renum vesperi tempore decubitus, sicut etiam mane unguento ex oleo scorpionis

compositi, & liliorum singulorum sescuncia mediocriter calefactis inungentur & postea linteo calido contegentur , maxime pes hyemem. Quod si in meatibus urinariis dolor interiorem partem infestat, cataplasma admo-ystur, quod ex parietaria,potroselino & saxifra

114쪽

LIBER V. 1 octgia in aqua simplici decoctis paratur. Huic autem addentur tres caepie sub cineribus tostae, &olet amygdalum amar. I iij. instar, aut quantum satis est,inter pannum lineum duplicatum extenditur , ventrique inferiori applicatur. Quod si ista nihil, aut parum profecerint, insessu, vel balneum aquae dulcis cum herbis praedictis optime conveniet, non nimis calidum,' neque diuturnum. Purgatione absoluta ventriculum corroborare Nortet, sequenti die mane,conserva rosarum , guttis duabus olei cinnamomi imbuta , nucis juglandis instar.

Corroborant autem naturam tabellae rotundae ex oleo cinnamomi , & saccharo rotato cum

margaritis,sicut aliae ex oleo garyophyllorum confectae , stomacho pituita repleto conveniunt. Nonnunquam polliant etiam juscula, sive sorbitiones ex ciceribus 3 o. paetroselini radicibus duabus, aut tribus,cum modico butyro recenti &sale ante alium cibum sumpta. Idem facit potio ex glycyrrhigae rasae 3j. cin- . nam. 35. Galangae Θj. Baccarum iuniperinum. 2 o. in aquae libris tribus, ad tertias decocta,colataque. Talis aqua loco potus asin sumi &misceri vino potest utiliter. Idem prae- stant baccae sole comestaenum. v. ante cibum, Vel hoc electuarium.

115쪽

. cinnamo. guti. v. Ex hoc electuario sita matur . instar una vice, hora una ante cibum. Inte haec omnia primum aerisantem peries, praeser tim frigida,vitari debet,nihilque vel nimis cain:

lidum , vel frigidum lumbis applicandum est,

sed omnia temperata. Non solum autem ex- trinsecus,sed etiam peros assumi oportet es maius longior, praesertim diurnus cavendus est, si . no sturnus naturalis extiterit: mane tempestiis

uius sergondum est: non longe post hunc viis dejicienda,urina reddenda , os colluem fidum aqua,cui incoista sint aliquot salviae selia, . . facies eadem irroranda modice , postea ad genii seu animi exercitia transeundum. si stomachus nausea infestetur, aliquid sume. idum est,quod eum calefaciat, corroboretque, cujusmodi nunc est calamus aromat. extractus,' , nunc aliquid ex cinnamo ginalbere indico viridi confecto , ubi tempus non nimis calidum fuerit. Ubi j am ingenii munia absoluta sunt, corporis exercitatio hora una ante prandium - & cinnam subeunda est, vel ambulatione , vel inequitatione , idque tam diu donec corpus madere,nondum autem sudare incipiat.Mane validius,qtiam vesperi excercitium convenit, ununquam vehementius. Quemadmodum

116쪽

L1BER V.

enim moderatus exercitationis usus maximum' sanitati tuendae adjuvamentum,ita immoderatus summum detrimentum corpori affert. Rursum ut exercitatio cibum praecedens vale, rudini commodat: sic statim post illam adhibi

ta crudos adhuc succos in ventre contentus

per totum corpus distrahit. Unde postea multiplices, S varii morbi,praesertim calculi generantur , quod etiam fieri solet si gravis animi cogitatio meditatioque protinus illam sequatur. Hoc simul observandum est, ut corpus initio levius, deinde validius exerceatur. Quod si corpus defatigatum cibum pridianum nainus perfecte concoxerit, remissius movendum erit. Cibus sumetur quando colpus non a mplius a labore calescit.Nam spiritibus adhuc intentis,& calore commoto , crudi sumores ad viscera rapiuntur,& magnas tape obstructiones pariunt. Erit autem cibus boni succi.& facilis concoctu, qud simplicior, hoc utilio texistit. Cum plures adsunt, ordo servari debet,ut liquidus ex jusculis idoneis, pullorum, gallinarum,caporum, cum herbis borrag bu glossicichor. sipinach. vel ptisana , praecedat, deinde solidiores sequantur,inter hos primum elixi, deinde asit,atque in his etiam singulorum

habenda est ratio. In secunda mensa ex usa sunt fructus autumnales, ut pyra, cotonea, amygdalae,nuces a Vellanae, vel eorum loco tragemata. Potui convenit vinum album, au

117쪽

trico Nsitro lib. MEDICI's. rubellum praesertim vesperi, non crassum, nou. turbidum, r cens aut nimis vetus. Optimus est tenue,seratis mediae,ut anniculu , aut bilini tu, sive Neccarinu,sive Rhenanu, aliudve le,quod urinam statim moveat. His diligentei observatis si affectus iste non totus discutiat Vsaltem mitior evadet,Deus opi. maX. haec remedia ad nominis sui gloriam , &heroicae V. M. valetudinem fortunet. JOAAN. CRATO j. A KR AETHEIM &c.

Incolisis, o aliorum intestinorum doloribrupra quo generoso Domino. COLicis doloribus non memini S. G. in 'festari. Renum autem dolorem .pe essderi colicum, cum non sit,sciunt medici oleuin amygdalinum cum vino Maluatico haustum, usitatum & pervulgatum est remedium. V rum ego drachmam dimidiam spermatis cet, addo,atque hoc interessi cacia Sc secreta reme: dia habeo. Sed videndum ne sperma vetv sit ac rancidum. Usiis Falneorum, praesertim in his regionibus, in quibus dolor colicus pleri runque in paralysin transit, nequaquam tutus est. Galenus in dolore, a ventositate orto,cu

118쪽

eurbitam magnam cum multa famina , ventri ut umbilicum admovet,& ita subito auxilium serre assi imat,ut incantamenti simile videatur. In pauperibus allium cum sale cohtusum saepe magno successii ventri apponitur. Sed si dolor esst a materia crassa, convenientia enemata ex vino , puluere hierar & aloe adhibeantur. Hoc vero cum in S. G. propter haemorrhoidest locu non habeat, meminerint medici caute cui his procedendum .in colica & iliaca plurimum valet extia stum calami aromatici ad Θj. cum strupo aliquo sumptum. Item Mithrida istica antidotus cum succo citoniorum inlien

CONSILIUM XXILin il fienteria, pro quadam Magnifico

Domino.

Hod morbo aliquoties s. M. periculose

aegrotasse intelligo, ac non solum gravia intestinorum tormina , sed vera etiam ulcera fuisse & purulenta cum sangui ne excreta commemoratum est. Memini autem anno II 67: exeunte mense Augusto S. Mi gravissimis intestinorum torminibus tentatam cum fluxu

119쪽

ventris & laaemorrhoidum solito vehernentio. ri. Hic morbus habebatur pro dysenteria, verum mihi excrementa talia visa non sunt. qualia esse solent dysente vicorum, nec ramenta ulla conspecta. Mucus autem corrupti sanie speciem habebat,& usu clysterum harm orrhoi- des irtitabantur , ut non modo uberius siuerent,veru metiam gravius dolerent, dc vicinas partes in consensiam traherent. Uomitiones etiam crebrae fuerunt. , & appetitus plane prostratus. Adhibita sent astringentia foris μή intra corpus data. Foris emplastrum de crusta panis, atque emplastrum Diaphaenicon- Intus aqua stillaticiae pane secatino, & pulveres cum bolo armena & terra sigillata. Itaque re--2 tenta materia,quam haud dubie natura cona batur expellere,supervenit non solum diu tu ina podagra verum fluxiones manum quoque ptentabant. Haec Heis commemoro, ut medi- ci purgationes naturales a praeternaturalibus i fluxionibus disternant. Nunc autem de dy- .senteria agam , atque integram curationem

praescribam,ut si forte necessitas hoc postularet,quod melioribus cogitationibus si1bjiciatur in promptu sit.Superueniente itaque dolore intestinorum dejectionibLs multis & cruentis,& iis signis , quae dysenteriam indicant, praesentibus , victus in primis ratio recta instituatur,atque superiorane,vel inferiora intestia

120쪽

LIBER V. IIIlia laborent, observetur. Adhibeatur autem initio clysteros ergens hoc modo:

ol. rosac. completi R. sacchari rubri vel simplexe ne madet ui ex decocto capi , in quo jure ebulliant flores chamomaeli cum sac- charo & vitello ovi , & hoc repetatur. Si febris adest ό peros sumat jus pulli macrum, in

quo decoquatur en divia,atque ut quiescat, dc dormiat omni studio procuretur. Venterinungatur oleo chamomaelino & rosato cum cera.Si renesmus & assidua cupiditas desidendi adest fomentatio fit cum verba o. Ventriculus roboretur diligenter. In recta victus ratione nihil praemittatur , nec detur potus chalybeatus,ut fieri solet. Non enim is astringis, ut falso existimant medici , sed turbat alvuna. Serum autem lactis , in quo chalybs extingititur,per clysterem injiciatur , qui alvum sistit. Hoc tamen secunda die morbi non faciendum ; verum abstergens enema repetendu, iassi exulceratio esset in stiperioribus intestinis,sy-rupus abstergens per os dandus,& inunctionisibus insistendum. Idem faciendum tertio die Sed in quarto morbi mutationes magnae non sunt,nihil mutet medicus in curatione. iii

, Id i