장음표시 사용
61쪽
arom.1 Uat. O obducatur indone. Prius tamen abluendum ventriculum p st vomitiones , jure gallinaceo: in quo radhes cichoris decoquantur, existimavi, & utirpi an-dio vel coena Qto coptuso,cui panis aliqi id to sti adderetur S.G. contenta esset monuit Factum est id aliquando , interdum omsium. Nam S. G. pleraque post primum somnum, vel silmia coena vomuit. Id quod stip:riori proxima hyeme,cum S. G. victus simplisis rationem diligentius observaret, rarius a*idit. Nequaquam autem vomitum imp*dici volui, nec impediendum unquam censui, Mima podagricis doloribus & renum affectioneS. G. Praeservet. Caeterum cum aluus venticulo laborante in appetentia, esset fluidior , 'rdia navi hunc pulverem,qui S.G. plurimui, pr0- fuit.
62쪽
astharam finis pulvis. '. i aridum pelliculorum stomachi gallinarum pulvis amaritudine. quai
mediistrahit. Unicum autem remedium aD stilos . entriculi est abstinentia, bonae va inludi siuater , ut Hipp. nosser ait,aut cςrte Ver uadi moderatio , quae sicit ut nutriis sit analogum, id est proportionatum . Ungitu p. Nam cum ideo cibum & p insemamus,ut id quod calore agento in 'ς- tanquam igne in materia,quae a Mo,absumptum est, restituatur, solidior macibo, hutnidior potu opera datida in .utriusque mensiura tempesti v e atque ore adhibeatur, de calor praegravetur potiuQ Uam foveatur.cruditasti: maxima sanitatis Ian is tr que prandii ac coenae primum itum tempora modo statuantur, sed etiam serventur, nec cibo prius sumpto nondum aliusingeneratur,ςondimentum cibi fa- mihisit, nψparte elaborata, fercula. Famem
63쪽
18 CON si LIOR. MEDICIN. Magnus, primus quam se crapulae dedisset diis xisse fertur secb solitorum Artificis conmodus secum ducere , nemph matutinos labores ad condiendum piand sum , ad coenam Vero prandi j renuitatem. Quiritior autem sepean cenam i randio minorem esse de b. re, ac ne eam statim de cubitus & somnus sequatur sa-vendum. I edisci imine vero ciborum &iis rebus quae ad sanitalcm tuendam .pertinent, pleni extant libri,& potius libri alii alios con- cipiunt de pariunt. Utinam vero paucis pra ceptis pareant Principes, de simplicissimum cibum sal uberrimum c ile ciborumque varietatem morborum varietatem & dissicultatem afferre statuant. In carnium genere boum juniorum, vitulorum, haedorumque commendantur,vervecina tolerabilis est. Durae,in veteratae frigidae & parum exactὸ coctae, etiandi salubres sint, noxiae fiunt, praesertim, si vela proprio calore quasi suffocen urivel refrigeratae iterum incalescant. In lalubres carnes censentur propter excrementorum copiam agninae.& suillae, nisi exacte in venIriculo coquantur. Aves magna ex parte salubres,praesertim minores, majores tamen domesticae,& quae in lacustribus locis degunt, parum conven re catarrho sis&podagricis existimantur. Imo Medici caporum & gallinarum usiam frequentemtati quam valde noxium podagricis damnant. ova gallinarum recentia per se bona sunt, sed
64쪽
LIBER V. Ι' cum pinguedine cocta,aut carnibus, vel piscibus admista noxia. Lacticinia & podagricis& calculosis vitanda,irem legumina quae scitos generant. Olerum usus rarior, innoxius. Piices saxatilcs minime viscidi concedi possitiat, grandiores omncs cavendi, nec carnibus misia cenai. Cancri etiamsi bene nutriarit, tamen influxionibus & catarrhis noxij, S: cum aliis cibis sumti coctionem turbant, ac palpitatio nem, ac dolorem rem m promovent. Cruda omnia vel omittenda , vel parcassimc prima mensa gustanda. Non debeo pei sequi omnia, ac sopi uetudini aliquid condonandum,vexumna alarum rerum consuetudine in pellimam esse constat. Victus autem rationem rectam lutissimam&saluberrimam medicinam ese se- eundum Hippocratis sententiam, tenendum. Mollia omnia in victu praecedere debere nOtum est. Non protrahendum cibum, nec coctis cruda addantur. Humidiorum nimium usum , cum ventriculus potius perse sit humidus, cavendum. In potu nulla fi .nt errata. Turbidus minime admittendus, ct si ves ratione epatis, vel catarrhi, atque podagrae S.G. Mquarn bibere velit primus haustus squem Medici delativum vocant aqua esse debet. Postremo autem solidiora, quae actu sunt frigida, ut est pulvis noster pepticus , Dia cydonitum, assumenda , ut his tritatus quasi ventriculus cotrugatur, dein seipsum ad complectendam
65쪽
CONSILIUM Xl V. In cardialia o vertigine pro quodam
celsitudo vestra jam a multis annis de ingehii circa ventriculi os pressione conqueratur, quae subprimum somnum immanius se exerat, coarctet,&distendat manifesta inflatione conjuncta cum anxietate &dolore , neque in stomacho solum,ueium in dorso etiam & lumbis N humeris, nec sedetur malum , nisi vomitu ventriculus a pituita,cibo assumpto. S universa illa cruditate liberetur, insuper etiam verti so,& tremor accesserit, cum metu majoris periculi in altero latere ob id necessarium judico, causa tantorti affectuum accuratius investigare. Gognito enim morbo, rectius in medium po- est consuli,&patent iudicationes, ad quas respiciendum est,& cur unumquodque adhibendum sit. Etsi autem ventriculus vestrae Celsitud. recte appetit,tamen ad ciborum justam concoctione satis caloris,uiriumq; non habet,
b d frigidior est,atq; humidior, quale tempera-
66쪽
LIBER v. imensum pluitae gignendae potius,iquam cibo-l ruan alterationi conveniem ius est. Nam uti coctio recte fiat,calor adsit, necesse est, sicut in foco cum cibi percoquendi sunt,ignis requiri ri tur luculentus. Deinde etsi ea ciborum copia quam assumat V. C. homini sano nimia noti esset, tamen ipse stomachus statu lentia dcten -
sionei, ipsoque vomitu indicat , non pol-3 se tantam copiam una vice se ferre , de quias caloris & alimenti nulla proportio est,quid mi- rudi si recte elaborari nequit in succum lauda - bilem 3 Perinde si bene grandi in olla pluri- mum carnis ad exiguum ignem coquere velimuS, carnes crudas manere necesse erit. Teristio, ibi igitur ventriculus debilis,& multae cru- ditates collectae sunt , flatulenta sequitur diastensio, quae nihil aliud est, quam erudi humoris calefactio&agitatio quaedam, sed qui confici nequit. Cum igitur coctio incipit, &'cruditates incalescunt,sequuntur inflationes ventriculi&distensiones, quae coctionem impedii unt. Nam ut fiat coctio , contrahi oporte esta machum,&lecti cibum, quod h1c fieri nequaquam potest. Hae internae causae sunt pituitam colligentes , quae tamen tan id plus augetur, cum externae causae accedunt, id est, nimia cibi copia , alimenta frigida & humida. di fatuosa,cruda fructus non istis maturi , cerasa. ε pruna,persica,&quae calorem prosternunt, &.Quditatem coacervant, ut niuitae fiuctuati
67쪽
nes , etiam de die δί in ipsa mensa sent nitar, quasi quippiam flatuosum ex stomacho prodeat, verum de nocte quies tanti biis sensibus, de
calore intro revocato,tum demtim inflationcs augentur,&exitum quaerunt. Fit enim quod
in foco,tibi cum ignis primum incenditur, plus fumi apparet,quam flammae,maxime si humida ligna sint apposita. Ita ubi in ventriculo calor paucus, cruditas multa est,sentiuntur inflationes,& ut sumus fumum, sicut satus flatum sequitur,&incromenta augentur. Est autem tum fere conclusus ventriculus , ideo cum e halare nequeat quicquam, patitur ventriculus& aegre distenditur,premitur, consentiente etiam dorse cui alligatus est,&caeteris partibus vicinis,lumbis dico,& quae circa costas sunt par vas,ita ut ad humeros usque dolores extendantur. Saepe ex eo affectu intumescit venter, iadeo ut pulmo pres ius dissicilem respiratio nem habeat. Unde talis anxietas sequitur, quae vix tolerari possit. Durat autem tantis per dum ventriculus, vel sua sponte , vel digito irritatus cibos una cum admissis cruditatibus
ejiciat. Ex his patet nullam imus pressionis
causam aliam esse, quam flatus ex cruditate ortos,cum commovetur. Nam ut mustum cum fervet occlu meatu,ita tumultimur, v t oper-
culum vixferre possit,ita&nostra haec cruditas. Porro cum cruditates iii ipsa stomachi capaci-νate fiuctuant liberae citius ejiciuntur, & na ole- stia ce-
68쪽
o rificio iri pacti sint , adhaereantque tunicis, vel triculi,dissicile esst vomere, & conatus debilitat & dolorem in capite commoveri necesse est. Quanquam autem refrigeratus vidctur stomachus, 3c humidior, non est tamen omni
calore suo privatus. Nam etsi cum cibis ipsis cruda ej cit, semper tamen retinet aliquid utilis succi ad alendum, quem vincere potest,& con-l coquit postea, si caetera illuvies ejecta sit, & inde sanguis bonus fit ine pate , quo corpus alitur,inde S alvi feces mediocriter coctae. Ostendit hoc conatus stomachi, qui nisi rejecto superfluo non potest qlitescere. Cum vero id tantum habet,q iod concoctionem potestaccipere,ium quietior factus contrahit sese rursus&immutat , dc sic sedari dolores animadvertitur. Mirabi ur autem fortassis V C. cur suum corpus maxime hoc malum infestet, curiam diuturnum sit, cur non statim a prandios sentiatur,&raro die, frequenter noctu invadat, maxime circa somni initium. Certum est autem unicuique inesse temperamentum , ita ut
non modo homines inter se, sed& in uno partes divarsimode se habeant,aliae aliis sint fortiores,& plerumque unum aliquod membrum debilius est ex quod fit ut alij pectus accusent,l iabj caput, a ius ped; s , quae pars levi aliquo ini victu errore admisso periclitari incipit. Ergoi di v. C. naturalem quandam ventriculi imber
69쪽
CONsILIOR. MEDICiN cillitatem habet, inclinantem ad flatulemiani& vomitum,quae mala,etii in prima aetate non ilico se prodiderunt , tamen sub primum 1enium iam ab annis prope octodecim se ex e uit,& ejusmodi stomachus onerari non vult ;quod cum fit, pituita ex alimentis gignitur,quae imagis cum adhuc amigit,& calorem per se debilem, minuit. Cum ergo naturalis debilitas& refrigeratio & pituita & crebra ventriculi oneratio immodico victu concurrunt , non est mirum diu durare,& quamvis interdam respi tat stomachus & calor se exerit , redit tamen si oneratur,vela cruditatibus sit frigidior. Cur autem non statim a silmpto cibo illa gravitas consequatur , causa est, quod calor supra modum oneratus non illico incipit agere, sicut i
gnis paucus sub lignis plurimis oliquandiu la
tet ita,ut nullus videatur,aut extinctus a copia,
tandem se pr git& dilatat multo fumo & ha litu. Praeterea calor de die debilior est ob occupationes &labores,quibus distrahitur, maxime spiritus,qui avertuntur a stomacho , ut pruna: abolla ad focum subtrahi politat. Noctu cum quiescunt organa sensuum, &spiritu non indigent,spiritus& calor ad ventriculum redefinto, & cunicibum ibi invenit crudum,' iadoritur eum, & fit coctionis principium , de quia cibi nimia copia est , nec de die facta ulla concoctio,&cruditas genita, tum sunt infla- nes&pressiones illae tam graves , & per seu affectus
70쪽
l itffectus a cruditate orti cum phlegmate , non tam mane,&de die , quam noctu se produnu&quasi proxysmos suos habent , quo tempore is humor commovetur , ut testatuit Galenus in Methodo. & eo tempore catarrhi moventur&decidunt,adjuvante etiam noctis frigore. Atque hoc primum malem est, de quo V.C. potissimum queritur. Alterum malum ex primo oritur. Cum n. ventriculus non coquit,nec clauditur,ut oportet, sed saepe hiat, a flatibus & vo uu,vapores ascendunt; & implent caput , non secus ac halitus foris in aere
cum nubes inde fiunt, ex quo est illa scotomiat M vertigo,ut quasi collabi videatur, maxim E cul vapores, vel interna vel externa causa agitantur. de spiritus visivi turbantur, & quasi in gyruducuntur. Unde caput afflictum dolet, & mebra tremunt,& in latere anxietiis sentitur- Quod si ergo ventriculo non succutritur , & vaporum ascensis prohibetur d fiet,quod in destillando,vapor ascendet, delabetur aqua, quo i via patet. Ita tandem debilitatum cerebrum aliquando in siimmo discrimine constituere
tur, dc nerui debilitati in altero latere paralysint gignerent, quod malu DEus avertat, & averti potest, si omnia recte administrabuntur. Dicam de utroque quid mihi faciendum videatur. h Primum stomachi imbecillitas ita diuturna est; ut prope confirmata ess videatur: Aceedit be ipsa senectus,& ventrisulus appetit, quam pQ