C. Cornelii Taciti opera

271쪽

GERMANORUM NOTAE. 2 r

anus Taddaeus ad hunc Taciti locum illu1trandum scripsit libellum de Germanorum eterum alliditate bibendi , in quo non tam Germanos purgat, quam ceteros populo accusat. Armis in eritur. Sic nefarie suggesta iti qua, ut loquuntur , tot perempta lana leninam millia. Quod P. de Charievoi , loc. h. Letire vili, pag: Ι4 , aliique muli queruntur.

ΑΡ. XXIV. Saltu jaciunt. Quo de lusu Apol-hnatas Sidonius Carm. , vers. a 6. Excussisse iras vosum per inane bipennes Eis agae praescisse Iocum, Idipe que rotare. Ludus se intortas praecedere saltibus hastas Inque hostem venisse prius Puerilibus annis O belli maturus amor.

Aut mercedem. Immenta verb Romanorum in ludis impens, Immania histrionum preti

vel vigente republica . Roscius m D annua Gallicae moneta libras 97 s, merita O proditur

lub Principibus Roma. Voluptas spectantium. Et ut civitatibus se ad probarent, ut vidi us supra cap. 3. Temeritate. De hac barbarorum pervicacia per-vul atum exemplum protulit D. Ambrosius 4ri

Tobiam , cap. XI. erunt Hunnorum opulos Scythicam gentem ut mermanos omnibus sellum Gerre Itronibus f eratoribus tamenus ure ludo faenerantur, 1 e subjector , edist ne legibus νὶνant, ea solius legibus obedire in procinctu ludere , tesseras simul , arma por tare , b I uressuis , qudm hostilibus ictibus interire. νὶ rid sud captiνos feri, spolias forumper et , suo pret ab hoste non n0νerint. Ideon umquam belli studia deponere , quod ita aleae Isse', cum t0trurpi do munus amiserint, ludendi

272쪽

subsidia requirunt bellandi periculo. Frequenter

autem tanto ard0re rapi, ut cum ea, quo sola

magna resimant, arma victus tradideris, ad unum aleae actum itam suam potestati et ictoris, et foeneratoris , addicat. Denique consa , quod

quidam , , Imperatori Romano cognitus , in depretium seri itutis , quod sibi tali sorte superatus intulerat, suppliciis imperato mortis ex spherita

Quo furore ipso quoque libertatis periculo , talis suis , te ei des ille let , ludant Canadenses populi memoranti de Charievoix Ioc cit Letire XVII pag. 61 - . afita , Moeur des Saul ages Americain , Tom. II pag. 34O. . Alligari se ac venire patitur. Non ita mirum

est Germanos , ludi furore actos , voluntariam servitutem adiisse ; cum , multa post saecula licet religio accessisset , humanitasque atque opes auxissent, homines ingenui, sua mentis Om- potes, se ipsi venderent, .servituti manciparent. Qua de re inter vetere Formulas , solemnis est Formula IX. Uenditio de semetipso qualiter homo liber venumdetur Domin semper me0

illo N. Ego ille . Placuit mihi, ut satum in lgenuitatis mea in e strum deberem obnoxiare sempitium. Quod ita feci. Unde accepi a te pretium, in quod mihi bene complacuit, solido tantor itati ab hodiern die quicquid de me serν tuo: sicut de reliqua mancipia tua iarbare distum pro de reliquis mancipiis tuis facere olueris, a die proe sente liberam habeas potestatem. Et quod seri non credo , si fuerit ulla qui libet persona qui contra hanc enditionem, quam ego mea spontane i oluntate feri rogaν , qui contra eam aliquid agere , calumniam generare conaνerit, illud , quod repetit, non indicet, O conir cui litem intulerit, auri libra una , argenti pondo

quinque coactus exsobat , hac en ditiosi ma

273쪽

rermaneat. Duae nempe sunt res apud homines validimimae, libido necessitas. Ut libidini consilerent, servitutei non reformidabant Germani. Sponte quoque illam adibant , ne inopi necessi tali succumberent. Fidem vocant. Haec est fides , qua semper viguit Temperque vigebit alea. Vere enim D. Ambrosius loc cit. Habet , alea sua legeI, quas

fori jura non soli anti Notatur si credes potes

infamis, qui putaνerit renitendum , , infamium sententi graνius , qud censura judicialis inurit opprobrium. Hanc fidem retinemus; inde nobistes dettes 'honneum CAP. XXV. Per familiam ministeriis. Vidimuς Annal. XIV, 3. Pedanium Secundum , qui in

una domo ipsaque in Urbe quadringentos servos haberet. Divisi inter eos ministeria , Ut potios ministeriorum nomina , quae passim occurrunt in peteribus Inscriptionibus , ac maxime apud Cll-Piranesi mori , ceterosque qui sepulcralia Ronanorum monumenta illustravere. Haec familia1rbana. Alia erat in agris familia rustica ibi aova ministeria , nova nominam in quibus plus luidem utilitatis , plurimum adhuc luxtis. Ut colono Colonum Gallice dicimus , uti Rermier. at in Germania colonus erat servus. Hactenus paret. Licet servu apud Germanositam sedem habeat, suos penates regat Paret amen domino , nec habet libertatem : hactenus ervus est Tales fuere apud nos ante quatuor aecula . quos servos , de Sers , dicebamus. 'ostea Germani Romanos imitati, servos ha- uere , deterioris conditionis P tunc penes eos inansit servorum nomen. Servi verbo ut ita di

iram, coloni , dicti sunt idi. Moc servorum

274쪽

subsidia requirunt bellandi periculo. Frequenter

autem tanto ard0re rapi, ut cum ea , quo sola magna resimant, arma ictu tradiderit, ad unum

aleae jactum itam suam potesati vel ictoris, et foeneratoris , addicat. Denique constat, quod quidam , O Imperatori Romano cognitus , in depretium seri itutis , quod sibi tali sorte superatus intulerat , suppliciis imperatae mortis exsuli erit. Quo furore ipso quoque libertatis periculo , talis suis , te et des selet , ludant Canadenses populi memoranti de Charievoic lo c. cit Letire XVII, pag. 26 P. Lasita , Moeur des Sauxage Americain , Tom. II pag. 34O. Alligari se ac enire patitur. Non ita mirum

est Germanos , ludi furore actos, voluntariam servitutem radiisse cum multa post saecula licet religio accessiise , humanitasque atque Ope auxissent, homines ingenui, suae menti com potes , se ipsi venderent, .servituti manciparent Qua de re inter vetere Formulas , solemnis es

Formula X. Venditi, de semetip qualite homo liber venumdetur Domino semper meis

illo N. Ego ille N. Placuit mihi, ut satum ingenuitatis meo in e strum deberem obnoxiare seri ixitium. Quod ita feci. Unde accepi a te pretium uti

in quod mihi bene complacuis, solido tantor itittit ab hodiern die quicquid de me serν tuo sicut de reliqua mancipia tua iarbare dictus pro de reliquis mancipiis tuis) facere olueris hi j a die praesente liberam habeas potestatem. Equod feri non credo , si fuerit ulla qui libet per

sona qui contra hanc enditionem, quam ego meit spontanedisoluntate feri rogaνi, qui contra aBlaliquid agere ' calumniam generare conaνeri illud , quod repetit, non indicet, ' Ontr Cul l . . . litem intulerit, auri libra una , argeΠti pondi

quinque coactus exsolνat , haec enditio firm

275쪽

permaneat. Duae nempe sunt res apud homines ualidissima , libido necessitas. Ut libidini consulerent, servitutei non reformidabant Germani. Sponte quoque illam adibant, ne inopi necessi tali succumberent. Fidem vocant. Haec est fides , qua semper viguit semperque vigebit alea. Vere enim D. Ambrosius loc cit Dabet , aleasua teger, quas

fori jura non soli anti Notatur si credes pote so

infamia , qui putaνerit renitendum , , infamium sententia graxius , qud censura judicialis inurit opprobrium. Hanc fidem retinemus; inde nobis te deites 'honΠeur. CAP. XXV. Perfamiliam miniseriis. Vidimus: Annal. XIV, 3. Pedanium Secundum , qui in

una domo ipsaque in Urbe quadringentos servovhaberet. Divisa inter eos ministeria , aut potitis ministeriorum nomina , quae passim occurrunt inveteribus Insicriptionibus , ac maxime apud Cll-Piranes , ori , ceterosque qui sepulcralia Romanorum monumenta illustravere. Haec familia urbana. Alia erat in agris familia rustica: ibi nova ministeria , nova nominara in quibus plus quidem utilitatis , plurimum adhuc luxtis. p. Colono Colonum Gallice dicimus , uti Fermier. At in Germania colonus erat servus. Basenus paret. Licet servu apud GermanoΩ suam sedem habeat, suos penates regat, paret tamen domino , nec habet libertatem : hactenus servus est. Tales fuere apud nos ante quatuor secuta , quos servos , les Sers , dicebamus. Postea Germani , Romanos imitati, servos habuere , deterioris conditionis; tunc penes eos mansit servorum nomen Servi vero, ut ita di

cam, coloni , dicti sunt idi. Hoc servorunt

276쪽

discrimen patet ex Lege Salica, it XXX, ex Lege Frisiionum , it XV. Uxor ac liberi. ac proinde non indigebant

servorum ministeriis. Impune. Non impune inimicum occidebant. si quidem homicidium numero pecorum lueretur. Suum vero servum occidere impune erat. Sed si quis alienum servum occideret, tunc solvendum

erat servi domino pretium. Inde in Lege Salica, Tit. XI, leg. r. Si quis allienum serplum furaxerit, aut occiderit , aut endiderit, aut ingenuum dimiserit ' ei fuerit adprobatum , MALB. ΤΗΕ TEXACA CCCC den qui faciunt sol. XX

Gallici monetae libras s , culpabilis judlaetur, excepto capitale , delatur i. De ancille ero solidos XXX Gallicae monetae libras 393. Capitale vero Gallice dicitur , te a ital, retrix de a clisse Delatura les frais de usice.

Libertini Servi, si manumitterentur, liberi, te adipiscebantur is nuncupabantur liberti. ordo illorum hominum , libertinorum dicebatur, non vero libertorum , ut recte observat Cl. Ernestus. Cum invaluit pecuniae usus, servi a

numittebantur , excusta ex eorum manu coram

reo e , vel civitate, denario. Unde homines is denariati appellati sunt. Apud Germanos non multum supra servos erant; si sine liberis mors eis obvenisset, eorum hereditas ad fiscum pertinebat, ut docet Lex Ripuariorum , Tit. LVII, leo . . Si autem homo denariatus absque liberis

di 'cesserit, non alium nisi cum no strum heredem

reliΠquat. Quo regnantur. Apud Germanorum gentes, quae regnabantur, vitiis regum abutebantur liberti,

ut sibi potentiam struerent. Qua structa, superino enuos .super nobiles ascendebant. Quanto

277쪽

GERMANORUM NOTAE et 3

nim humilius fuit hoc hominum genus, tanto est superbius. Eamdem , aut potius , ob imperii magnitudinem , immensam libertorum libidinem sub Imperatoribus Claudi , Nerone Galba vi dimus. Videm Cl. de Montesquieu in pri des Loiae, XV, 9. Ingentios super nobiles. Hic videmus quatuor conditionum discrimina nobile nempe, ingenuos, libertinos , servos Nobiles genere , dignitate muneribus praecellebant. Ingenui origine stirpe que liberi, atque etiam , cum postea exigebantur tributa tributis immunes Uide Gregorium Turonensem VII, Is Libertini, qui, prius servi,

fuerant manumium nondum tamen erant ingenui,

sed libertini tantum , libertinitatis obsequiis devincti Servi autem , licet coloni, cum non Isent sui iuris, sed alienae potestatis , vere serviebant. Illa conditionum diversitas saepe memoratur inveteribus Germanorum legibus. Eam quoque videre est apud Saxonem Grammaticum in legibus ProthoniS , Danorum egis , quas egregie expli

zavit Cl. Hallet, Introduolion d Histoire de

Dan emarch, pag. III. Quomodo autem quis,aon natus ingenuus in ingenuitatem assereretur Iocent veteres Formulae Formiat. XII, de Inge

1uitate. Qui debitum sibi nexum relaxat serνi tum , in futuro apud Dominum sibi retribuere on dat. Igitur ego in Dei nomine ille M pro

'emedio anima mea . et aeterni retributione,

erνum juris mei nomine illum, ingenuum esse raecipio , b in sacrosancta Ecclest beatissimi Sancti illius M sub praesentid sacerdotum ibidem

ossistentium ante cornu altaris se omni inculae; νitutis eum absolνo. Ita ut deinceps , tanquam ab ingenuis parentibus fui se natus vel pro Teatus, eat , Pergat partem quam maluerit, qicut alii ixes Romani ita dueat ingenuam.

278쪽

discrimen patet ex Lege Salica, it XXX, de ex Lege Frisionum , it XV. Uaeor ac liberi. ac proinde non indigebant

servorum ministeriis. knpune. Non impune inimicum occidebant. si quidem homicidium numero pecorum lueretur. Suum vero servum occidere impune erat. Sed si quis alienum servum occideret, tunc solvendum

erat servi domino pretium. Inde in Lege Salica Tit. XI, leg. . Si qui alienumserkum furaxerit,

aut occiderit, aut endiderit, aut ingenuum dimi ferit , , ei fuerit adprobatum , MALB. ΤΗΕ TEXACA CCCC den qui faciunt sol. XXXV,

Gallicae monetae libras s , culpabilis judicetur , excepto capitale delatur i. De ancillii ero solidos XXX , Gallicae monetae libras 393. Capitale vero Gallice dicitur , te capital , e priae de a clisse Delatura les fretis de jussice.

Libertini Servi , si manumitterentur, liberta tem adipiscebantur is nuncupabantur liberti Ordo illorum hominum , libertinorum dicebatur, non vero libertorum , ut recte observat Cl. Ernestus. Cum invaluit pecunia usius, servi manumittebantur , excusta ex eorum manu coram

rege , vel civitate, denario. Unde homines isti denariati appellati sunt. Apud Germanos non multum supra servos erant; in si sine liberis mors eis obveniiset, eorum hereditas ad si cum pertinebat, ut docet Lex Ripuariorum , Tit. LVII,

leg. . Si autem homo denariatus absque liberis di scelerit, non alium nil iscum nostrum heredem

relinquat. Quo regriantur. Apud Germanorum gentes quae regnabantur, Vitiis regum abutebantur liberti.

ut sibi potentiam struerent. Qua structa, supelirigenuos super nobiles ascendebant. Quantu

279쪽

GERMANORUM NOTAE a 3

enim humilius fuit hoc hominum genus , tanto est superbius. Eamdem , aut potius , ob imperii magnitudinem , immensam libertorum libidinem sub Imperatoribus Claudi , Nerone Galba vi dimus Uidem Cl. de Montesquieu in pri des Loiae, XV, 9. Ingenuos super nobiles. Hic videmus quatuor

conditionum discrimina nobile nempe, ingenuos, libertinos , servos Nobiles genere , dignitate muneribus praecellebant. Ingenui origine stirpe que liberi, atque etiam , cum postea exigebantur tributa tributis immunes Vide Gregorium Turonensem VII, Is Libertini, qui, prius servi, fuerant manumisii nondum tamen erant ingenui, sed libertini tantum , libertinitatis obsequiis devincti Servi autem , licet coloni, cum non flent sui juris, sed alienae potestatis, vere serviebant. Illa conditionum diversitas saepe memoratur inveteribus Germanorum legibus. Eam quoque videre est apud Saxonem Grammaticum in legibus FrothoniS , Danorum xcgis , quas egregie expli

cavit Cl. Hallet, Introduction d PB loire de

Dan emarch, pag. III. Quomodo autem quis, non natus ingenuus in ingenuitatem assereretur docent veteres Formulae Formul. XII, de Ingenuitate. Qui debitum sibi nexum relaxat serνitium , in futuro apud Dominum sibi retribuere confidat. Igitur ego in Dei nomine ille M pro

remedio anima mea . et aeterni retributione,

serpum juris mei nomine illum, ingenuum esse Iraaecipio , b in sacrosanct Ecclesia beatissimi Sansi illius M sub rassentid sacerdotum ibidem

con sistentium ante cornu altaris ab omni inculo serpitutis eum absolνo. Ita ut deincep , tanquam si ab ingenuis parentibus fui De natu vel procreatus, eat , Pergat partem quam maluerit, ,

scut alii ixes Romani ita dueat Πgenuam.

280쪽

Et si aliqua procreatio fliorum, et filiarum ex ipso orta fuerit, similiter iνat ingenua ,

nulli heredum meorum , nec cui Cumque alia personae quicquam debeat serνitutis , nec libertini ratis obsequium, ni si soli Deo , cui omnia subjecta sunt et pro cujus amore ipsim exotus obtuli patrocinium γ' aefensionem cuicumque se elegerit in omnibus illius perfruatur arbitrio. Si quis er quod futurum ei e non credo , si fuerit aliquis ex heredibus meis , et qui ubet persona , qui contra hanc ingenuitatem xenire aut eam res agare praesumpserit , illud quod repetit non σindicet, insuper contra cui litem intulerit

solidos LX componat. Et praesens ingenuitas meis τe bonorum hominum manibus roborata cum si l Iulatione subnixa omnique tempore aleat in Com mulsa. Nunc vero quanti singulas conditiones fecerint lGermani, ex diversis earum pretiis libet aestimare.

De diversis apud Germanos pretiis pro conditionum diversitate.

que , in antiqua nostra Historia non mediocriter exercitatos, eam , quam supra posuimus conditionum diversitatem negasse , duasque tantum ruisse classes , nobilitatem .servitutem , pervicacius adseverasse. Aliud certe docent veteres nostri scriptores. Idem quoque manifeste adstruunt veteres Germanorum leges.

Sic enim in lege Angliorum c erinorum, Tit. Ι, de Homicidiis , Leg. 1. Si quis Adalingum occiderit , C sol. Gallicae monetae libras P, 86 , Componat. Leg. . Qui liberum occiderit,ccs0ὶ Gallica monetae libras 2 62o, o onao